📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
4.17 കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡ - സപ്തദശ സര്ഗഃ
4.17 Kishkindhakanda - Saptadasha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തദശസ്സര്ഗഃ ।
തതശ്ശരേണാഭിഹതോ രാമേണ രണകര്കശഃ ।
പപാത സഹസാ വാലീ നികൃത്ത ഇവ പാദപഃ ॥ 1 ॥
സ ഭൂമൌ ന്യസ്തസര്വാങ്ഗസ്തപ്തകാഞ്ചനഭൂഷണഃ ।
അപതദ്ദേവരാജസ്യ മുക്തരശ്മിരിവ ധ്വജഃ ॥ 2 ॥
തസ്മിന്നിപതിതേ ഭൂമൌ വാനരാണാം ഗണേശ്വരേ ।
നഷ്ടചന്ദ്രമിവ വ്യോമ ന വ്യരാജത ഭൂതലമ് ॥ 3 ॥
ഭൂമൌ നിപതിതസ്യാപി തസ്യ ദേഹം മഹാത്മനഃ ।
ന ശ്രീര്ജഹാതി ന പ്രാണാ ന തേജോ ന പരാക്രമഃ ॥ 4 ॥
ശക്രദത്താ വരാ മാലാ കാഞ്ചനീ വജ്രഭൂഷിതാ ।
ദധാര ഹരിമുഖ്യസ്യ പ്രാണാംസ്തേജ്ശിയം ച സാ ॥ 5 ॥
സ തയാ മാലയാ വീരോ ഹേമയാ ഹരിയൂഥപഃ ।
സന്ധ്യാനുഗതപര്യന്തഃ പയോധര ഇവാഭവത് ॥ 6 ॥
തസ്യ മാലാ ച ദേഹശ്ച മര്മഘാതീ ച യശ്ശരഃ ।
ത്രിധേവ രചിതാ ലക്ഷ്മീഃ പതിതസ്യാപി ശോഭതേ ॥ 7 ॥
തദസ്ത്രം തസ്യ വീരസ്യ സ്വര്ഗമാര്ഗപ്രഭാവനമ് ।
രാമബാണാസനക്ഷിപ്തമാവഹത്പരമാം ഗതിമ് ॥ 8 ॥
തം തദാ പതിതം സങ്ഖ്യേ ഗതാര്ചിഷമിവാനലമ് ।
ബഹുമാന്യ ച തം വീര വീക്ഷമാണം ശനൈരിവ ॥ 9 ॥
യയാതിമിവ പുണ്യാന്തേ ദേവലോകാദിഹച്യുതമ് ।
ആദിത്യമിവ കാലേന യുഗാന്തേ ഭുവി പാതിതമ് ॥ 10 ॥
മഹേന്ദ്രമിവ ദുര്ധര്ഷമ്മുപേന്ദ്രമിവ ദുസ്സഹമ് ।
മഹേന്ദ്രപുത്രം പതിതം വാലിനം ഹേമമാലിനമ് ॥ 11 ॥
സിംഹോരസ്കം മഹാബാഹും ദീപ്താസ്യം ഹരിലോചനമ് ।
ലക്ഷ്മണാനുഗതോ രാമോ ദദര്ശോപസസര്പ ച ॥ 12 ॥
തം ദൃഷ്ട്വാ രാഘവം വാലീ ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ് ।
അബ്രവീത്പ്രശ്രിതം വാക്യം പരുഷം ധര്മസംഹിതമ് ॥ 13 ॥
ത്വം നരാധിപതേഃ പുത്രഃ പ്രഥിതഃ പ്രിയദര്ശനഃ കുലീനസ്സത്ത്വസമ്പന്ന സ്തേജസ്വീ ചരിതവ്രതഃ ॥ 14 ॥
പരാങ്മുഖവധം കൃത്വാ കോഽത്ര പ്രാപ്തസ്ത്വയാ ഗുണഃ ।
യദഹം യുദ്ധസംരബ്ധശ്ശരേണോരസി താഡിതഃ ॥ 15 ॥
രാമഃ കരുണവേദീ ച പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ ।
സാനുക്രോശോ ജിതോത്സാഹസ്സമയജ്ഞോ ദൃഢവ്രതഃ ॥ 16 ॥
ഇതി തേ സര്വഭൂതാനി കഥയന്തി യശോ ഭുവി ॥ 17 ॥
ദമശ്ശമഃ ക്ഷമാ ധര്മോ ധൃതിസ്സത്യം പരാക്രമഃ ।
പാര്ഥിവാനാം ഗുണാ രാജന്ദണ്ഡശ്ചാപ്യപരാധിഷു ॥ 18 ॥
താന്ഗുണാന്സമ്പ്രധാര്യാഹമഗ്ര്യം ചാഭിജനം തവ ।
താരയാ പ്രതിഷിദ്ധോഽപി സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ ॥ 19 ॥
ന മാമന്യേന സമ്രബ്ധം പ്രമത്തം യോദ്ധു മര്ഹസി ।
ഇതി മേ ബുദ്ധിരുത്പന്നാ ബഭൂവാദര്ശനേ തവ ॥ 20 ॥
ന ത്വാം വിനിഹതാത്മാനം ധര്മധ്വജമധാര്മികമ് ।
ജാനേ പാപസമാചാരം തൃണൈഃ കൂപമിവാവൃതമ് ॥ 21 ॥
സതാം വേഷധരം പാപം പ്രച്ഛന്നമിവ പാവകമ് ।
നാഹം ത്വാമഭിജാനാമി ധര്മച്ഛദ്മാഭിസംവൃതമ് ॥ 22 ॥
വിഷയേ വാ പുരേ വാ തേ യദാ പാപം കരോമ്യഹമ് ।
ന ച ത്വാമവജാനേ ച കസ്മാത്ത്വം ഹംസ്യകില്ബിഷമ് ॥ 23 ॥
ഫലമൂലാശനം നിത്യം വാനരം വനഗോചരമ് ।
മാമിഹാപ്രതിയുധ്യന്തമന്യേന ച സമാഗതമ് ॥ 24 ॥
ത്വം നരാധിപതേഃ പുത്രഃ പ്രതീതഃ പ്രിയദര്ശനഃ ।
ലിങ്ഗമപ്യസ്തി തേ രാജനന്ദൃശ്യതേ ധര്മസംഹിതമ് ॥ 25 ॥
കഃ ക്ഷത്രിയകുലേ ജാത്ശൃതവാന്നഷ്ടസംശയഃ ।
ധര്മലിങ്ഗപ്രതിച്ഛന്ന ക്രൂരം കര്മ സമാചരേത് ॥ 26 ॥
രാമ രാജകുലേ ജാതോ ധര്മവാനിതി വിശ്രുതഃ ॥ 27 ॥
അഭവ്യോ ഭവ്യരൂപേണ കിമര്ഥം പരിധാവസി ।
സാമ ദാനം ക്ഷമാ ധര്മസ്സത്യം ധൃതിപരാക്രമൌ ।
പാര്ഥിവാനാം ഗുണാ രാജന് ദണ്ഡശ്ചാപ്യപരാധിഷു ॥ 28 ॥
വയം വനചരാ രാമ മൃഗാ മൂലഫലാശനാഃ ।
ഏഷാ പ്രകൃതിരസ്മാകം പുരുഷസ്ത്വം നരേശ്വരഃ ॥ 29 ॥
ഭൂമിര്ഹിരണ്യം രൂപ്യം ച വിഗ്രഹേ കാരണാനി ച ।
അത്ര കസ്തേ വനേ ലോഭോ മദീയേഷു ഫലേഷു വാ ॥ 30 ॥
നയശ്ച വിനയശ്ചോഭൌ നിഗ്രഹാനുഗ്രഹാവപി ॥ 31 ॥
രാജവൃത്തിരസങ്കീര്ണാ ന നൃപാഃ കാമവൃത്തയഃ ।
ത്വം തു കാമപ്രധാനശ്ച കോപനശ്ചാനവസ്ഥിതഃ ॥ 32 ॥
രാജവൃത്തേശ്ച സങ്കീണശ്ശരാസനപരായണഃ ।
ന തേഽസ്ത്യപചിതിര്ധര്മേ നാര്ഥേ ബുദ്ധിരവസ്ഥിതാ ॥ 33 ॥
ഇന്ദ്രിയൈഃ കാമവൃത്തസ്സന്കൃഷ്യസേ മനുജേശ്വര ।
ഹത്വാ ബാണേന കാകുത്സ്ഥ മാമിഹാനപരാധിനമ് ॥ 34 ॥
കിം വക്ഷ്യസി സതാം മധ്യേ കര്മ കൃത്വാ ജുഗുപ്സിതമ് ।
രാജഹാ ബ്രഹ്മഹാ ഗോഘ്നശ്ചോരഃ പ്രാണിവധേ രതഃ ॥ 35 ॥
നാസ്തികഃ പരിവേത്താ ച സര്വേ നിരയഗാമിനഃ ।
സൂചകശ്ച കദര്യശ്ച മിത്രഘ്നോ ഗുരുതല്പഗഃ ॥ 36 ॥
ലോകം പാപാത്മനാമേതേ ഗച്ഛന്തേ നാത്ര സംശയഃ ।
അധാര്യം ചര്മ മേ സദ്ഭീ രോമാണ്യസ്ഥി ച വര്ജിതമ് ।
അഭക്ഷ്യാണി ച മാംസാനി ത്വദ്വിധൈര്ധര്മചാരിഭിഃ ॥ 37 ॥
പഞ്ച പഞ്ച നഖാ ഭക്ഷ്യാ ബ്രഹ്മക്ഷത്രേണ രാഘവ ॥ 38 ॥
ശല്യക ശ്ശ്വാവിധോ ഗോധാ ശശഃ കൂര്മശ്ച പഞ്ചമഃ ।
ചര്മ ചാസ്ഥി ച മേ രാജന് നസ്പൃശന്തി മനീഷിണഃ ॥ 39 ॥
അഭക്ഷ്യാണി ച മാംസാനി സോഽഹം പഞ്ചനഖോ ഹതഃ ।
താരയാ വാക്യമുക്തോഽഹം സത്യം സര്വജ്ഞയാ ഹിതമ് ॥ 40 ॥
തദതിക്രമ്യ മോഹേന കാലസ്യ വശമാഗതഃ ।
ത്വയാ നാഥേന കാകുത്സ്ഥ ന സനാഥാ വസുന്ധരാ ।
പ്രമദാ ശീലസമ്പന്നാ ധൂര്തേന പതിനാ യഥാ ॥ 41 ॥
ശഠോ നൈകൃതികഃ ക്ഷുദ്രോ മിഥ്യാപ്രശ്രിതമാനസഃ ।
കഥം ദശരഥേന ത്വം ജാതഃ പാപോ മഹാത്മനാ ॥ 42 ॥
ഛിന്നചാരിത്രകക്ഷ്യേണ സതാം ധര്മാതിവര്തിനാ ।
ത്യക്തധര്മാങ്കുശേനാഹം നിഹതോ രാമഹസ്തിനാ ॥ 43 ॥
അശുഭം ചാപ്യയുക്തം ച സതാം ചൈവ വിഗര്ഹിതമ് ।
വക്ഷ്യസേ ചേദൃശം കൃത്വാ സദ്ഭിസ്സഹ സമാഗതഃ ॥ 44 ॥
ഉദാസീനേഷു യോഽസ്മാസു വിക്രമഽസ്തേ പ്രകാശിതഃ ।
അപകാരിഷു തേ രാജന്നഹി പശ്യാമി വിക്രമമ് ॥ 45 ॥
ദൃശ്യമാനസ്തു യുദ്ധ്യേഥാ മയാ യദി നൃപാത്മജ ।
അദ്യ വൈവസ്വതം ദേവം പശ്യേസ്ത്വം നിഹതോ മയാ ॥ 46 ॥
ത്വയാഽദൃശ്യേന തു രണേ നിഹതോഽഹം ദുരാസദഃ ।
പ്രസുപ്തഃ പന്നഗേനേവ നരഃ പാനവശം ഗതഃ ॥ 47 ॥
മാമേവ യദി പൂര്വം ത്വമേതദര്ഥമചോദയഃ ॥ 48 ॥
മൈഥിലീമഹമേകാഹ്നാ തവ ചാനീതവാന്ഭവേത് ।
സുഗ്രീവപ്രിയകാമേന യദഹം നിഹതസ്ത്വയാ ।
കണ്ഠേ ബദ്ധ്വാ പ്രദദ്യാം തേ നിഹതം രാവണം രണേ ॥ 49 ॥
ന്യസ്താം സാഗരതോയേ വാ പാതാലേ വാപി മൈഥിലീമ് ।
ആനയേയം തവാദേശാച്ഛ്വേതാമശ്വതരീമിവ ॥ 50 ॥
യുക്തം യത്പ്രാപ്നുയാദ്രാജ്യം സുഗ്രീവസ്സ്വര്ഗതേ മയി ।
അയുക്തം യദധര്മേണ ത്വയാഽഹം നിഹതോ രണേ ॥ 51 ॥
കാമമേവം വിധോ ലോകഃ കാലേന വിനിയുജ്യതേ ।
ക്ഷമം ചേദ്ഭവതാ പ്രാപ്തമുത്തരം സാധു ചിന്ത്യതാമ് ॥ 52 ॥
ഇത്യേവമുക്ത്വാ പരിശുഷ്കവക്ത്രഃ ശരാഭിഘാതാദ്വ്യഥിതോ മഹാത്മാ ।
സമീക്ഷ്യ രാമം രവിസന്നികാശം തൂഷ്ണീം ബഭൂവാമരരാജസൂനുഃ ॥ 53 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡേ സപ്തദശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |
atha saptadaśassargaḥ |
tataśśareṇābhihato rāmeṇa raṇakarkaśaḥ |
papāta sahasā vālī nikṛtta iva pādapaḥ || 1 ||
sa bhūmau nyastasarvāṅgastaptakāñcanabhūṣaṇaḥ |
apataddevarājasya muktaraśmiriva dhvajaḥ || 2 ||
tasminnipatite bhūmau vānarāṇāṃ gaṇeśvare |
naṣṭacandramiva vyoma na vyarājata bhūtalam || 3 ||
bhūmau nipatitasyāpi tasya dehaṃ mahātmanaḥ |
na śrīrjahāti na prāṇā na tejo na parākramaḥ || 4 ||
śakradattā varā mālā kāñcanī vajrabhūṣitā |
dadhāra harimukhyasya prāṇāṃstejśiyaṃ ca sā || 5 ||
sa tayā mālayā vīro hemayā hariyūthapaḥ |
sandhyānugataparyantaḥ payodhara ivābhavat || 6 ||
tasya mālā ca dehaśca marmaghātī ca yaśśaraḥ |
tridheva racitā lakṣmīḥ patitasyāpi śobhate || 7 ||
tadastraṃ tasya vīrasya svargamārgaprabhāvanam |
rāmabāṇāsanakṣiptamāvahatparamāṃ gatim || 8 ||
taṃ tadā patitaṃ saṅkhye gatārciṣamivānalam |
bahumānya ca taṃ vīra vīkṣamāṇaṃ śanairiva || 9 ||
yayātimiva puṇyānte devalokādihacyutam |
ādityamiva kālena yugānte bhuvi pātitam || 10 ||
mahendramiva durdharṣammupendramiva dussaham |
mahendraputraṃ patitaṃ vālinaṃ hemamālinam || 11 ||
siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ dīptāsyaṃ harilocanam |
lakṣmaṇānugato rāmo dadarśopasasarpa ca || 12 ||
taṃ dṛṣṭvā rāghavaṃ vālī lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ paruṣaṃ dharmasaṃhitam || 13 ||
tvaṃ narādhipateḥ putraḥ prathitaḥ priyadarśanaḥ kulīnassattvasampanna stejasvī caritavrataḥ || 14 ||
parāṅmukhavadhaṃ kṛtvā ko'tra prāptastvayā guṇaḥ |
yadahaṃ yuddhasaṃrabdhaśśareṇorasi tāḍitaḥ || 15 ||
rāmaḥ karuṇavedī ca prajānāṃ ca hite rataḥ |
sānukrośo jitotsāhassamayajño dṛḍhavrataḥ || 16 ||
iti te sarvabhūtāni kathayanti yaśo bhuvi || 17 ||
damaśśamaḥ kṣamā dharmo dhṛtissatyaṃ parākramaḥ |
pārthivānāṃ guṇā rājandaṇḍaścāpyaparādhiṣu || 18 ||
tānguṇānsampradhāryāhamagryaṃ cābhijanaṃ tava |
tārayā pratiṣiddho'pi sugrīveṇa samāgataḥ || 19 ||
na māmanyena samrabdhaṃ pramattaṃ yoddhu marhasi |
iti me buddhirutpannā babhūvādarśane tava || 20 ||
na tvāṃ vinihatātmānaṃ dharmadhvajamadhārmikam |
jāne pāpasamācāraṃ tṛṇaiḥ kūpamivāvṛtam || 21 ||
satāṃ veṣadharaṃ pāpaṃ pracchannamiva pāvakam |
nāhaṃ tvāmabhijānāmi dharmacchadmābhisaṃvṛtam || 22 ||
viṣaye vā pure vā te yadā pāpaṃ karomyaham |
na ca tvāmavajāne ca kasmāttvaṃ haṃsyakilbiṣam || 23 ||
phalamūlāśanaṃ nityaṃ vānaraṃ vanagocaram |
māmihāpratiyudhyantamanyena ca samāgatam || 24 ||
tvaṃ narādhipateḥ putraḥ pratītaḥ priyadarśanaḥ |
liṅgamapyasti te rājanandṛśyate dharmasaṃhitam || 25 ||
kaḥ kṣatriyakule jātśṛtavānnaṣṭasaṃśayaḥ |
dharmaliṅgapraticchanna krūraṃ karma samācaret || 26 ||
rāma rājakule jāto dharmavāniti viśrutaḥ || 27 ||
abhavyo bhavyarūpeṇa kimarthaṃ paridhāvasi |
sāma dānaṃ kṣamā dharmassatyaṃ dhṛtiparākramau |
pārthivānāṃ guṇā rājan daṇḍaścāpyaparādhiṣu || 28 ||
vayaṃ vanacarā rāma mṛgā mūlaphalāśanāḥ |
eṣā prakṛtirasmākaṃ puruṣastvaṃ nareśvaraḥ || 29 ||
bhūmirhiraṇyaṃ rūpyaṃ ca vigrahe kāraṇāni ca |
atra kaste vane lobho madīyeṣu phaleṣu vā || 30 ||
nayaśca vinayaścobhau nigrahānugrahāvapi || 31 ||
rājavṛttirasaṅkīrṇā na nṛpāḥ kāmavṛttayaḥ |
tvaṃ tu kāmapradhānaśca kopanaścānavasthitaḥ || 32 ||
rājavṛtteśca saṅkīṇaśśarāsanaparāyaṇaḥ |
na te'styapacitirdharme nārthe buddhiravasthitā || 33 ||
indriyaiḥ kāmavṛttassankṛṣyase manujeśvara |
hatvā bāṇena kākutstha māmihānaparādhinam || 34 ||
kiṃ vakṣyasi satāṃ madhye karma kṛtvā jugupsitam |
rājahā brahmahā goghnaścoraḥ prāṇivadhe rataḥ || 35 ||
nāstikaḥ parivettā ca sarve nirayagāminaḥ |
sūcakaśca kadaryaśca mitraghno gurutalpagaḥ || 36 ||
lokaṃ pāpātmanāmete gacchante nātra saṃśayaḥ |
adhāryaṃ carma me sadbhī romāṇyasthi ca varjitam |
abhakṣyāṇi ca māṃsāni tvadvidhairdharmacāribhiḥ || 37 ||
pañca pañca nakhā bhakṣyā brahmakṣatreṇa rāghava || 38 ||
śalyaka śśvāvidho godhā śaśaḥ kūrmaśca pañcamaḥ |
carma cāsthi ca me rājan naspṛśanti manīṣiṇaḥ || 39 ||
abhakṣyāṇi ca māṃsāni so'haṃ pañcanakho hataḥ |
tārayā vākyamukto'haṃ satyaṃ sarvajñayā hitam || 40 ||
tadatikramya mohena kālasya vaśamāgataḥ |
tvayā nāthena kākutstha na sanāthā vasundharā |
pramadā śīlasampannā dhūrtena patinā yathā || 41 ||
śaṭho naikṛtikaḥ kṣudro mithyāpraśritamānasaḥ |
kathaṃ daśarathena tvaṃ jātaḥ pāpo mahātmanā || 42 ||
chinnacāritrakakṣyeṇa satāṃ dharmātivartinā |
tyaktadharmāṅkuśenāhaṃ nihato rāmahastinā || 43 ||
aśubhaṃ cāpyayuktaṃ ca satāṃ caiva vigarhitam |
vakṣyase cedṛśaṃ kṛtvā sadbhissaha samāgataḥ || 44 ||
udāsīneṣu yo'smāsu vikrama'ste prakāśitaḥ |
apakāriṣu te rājannahi paśyāmi vikramam || 45 ||
dṛśyamānastu yuddhyethā mayā yadi nṛpātmaja |
adya vaivasvataṃ devaṃ paśyestvaṃ nihato mayā || 46 ||
tvayā'dṛśyena tu raṇe nihato'haṃ durāsadaḥ |
prasuptaḥ pannageneva naraḥ pānavaśaṃ gataḥ || 47 ||
māmeva yadi pūrvaṃ tvametadarthamacodayaḥ || 48 ||
maithilīmahamekāhnā tava cānītavānbhavet |
sugrīvapriyakāmena yadahaṃ nihatastvayā |
kaṇṭhe baddhvā pradadyāṃ te nihataṃ rāvaṇaṃ raṇe || 49 ||
nyastāṃ sāgaratoye vā pātāle vāpi maithilīm |
ānayeyaṃ tavādeśācchvetāmaśvatarīmiva || 50 ||
yuktaṃ yatprāpnuyādrājyaṃ sugrīvassvargate mayi |
ayuktaṃ yadadharmeṇa tvayā'haṃ nihato raṇe || 51 ||
kāmamevaṃ vidho lokaḥ kālena viniyujyate |
kṣamaṃ cedbhavatā prāptamuttaraṃ sādhu cintyatām || 52 ||
ityevamuktvā pariśuṣkavaktraḥ śarābhighātādvyathito mahātmā |
samīkṣya rāmaṃ ravisannikāśaṃ tūṣṇīṃ babhūvāmararājasūnuḥ || 53 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe saptadaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever