śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha aṣṭatriṃśassargaḥ |
kadācidapyahaṃ vīryātparyaṭanpṛthivīmimām |
balaṃ nāgasahasrasya dhārayanparvatopamaḥ || 1 ||
nīlajīmūtasaṅkāśastaptakāñcanakuṇḍalaḥ |
bhayaṃ lokasya janayankirīṭī parighāyudhaḥ || 2 ||
vyacaraṃ daṇḍakāraṇye ṛṣimāṃsāni bhakṣayan |
viśvāmitro'tha dharmātmā madvitrasto mahāmuniḥ || 3 ||
svayaṃ gatvā daśarathaṃ narendramidamabravīt |
adya rakṣatu māṃ rāmaḥ parvakāle samāhitaḥ || 4 ||
mārīcānme bhayaṃ ghoraṃ samutpannaṃ nareśvara |
ityevamukto dharmātmā rājā daśarathastadā || 5 ||
pratyuvāca mahābhāgaṃ viśvāmitraṃ mahāmunim |
bālo dvādaśavarṣo'yamakṛtāstraśca rāghavaḥ || 6 ||
kāmaṃ tu mama yatsainyaṃ mayā saha gamiṣyati |
balena caturaṅgeṇa svayametya niśācarān || 7 ||
vadhiṣyāmi muniśreṣṭha śatrūṃste manasepsitān |
ityevamuktassamunī rājānamidamabravīt || 8 ||
rāmānnānyadbalaṃ loke paryāptaṃ tasya rakṣasaḥ |
devatānāmapi bhavān samareṣvabhipālakaḥ || 9 ||
āsīttava kṛtaṃ karma triloke viditaṃ nṛpa |
kāmamastu mahatsainyaṃ tiṣṭhatviha parantapa || 10 ||
bālo'pyeṣa mahātejāssamarthastasya nigrahe |
gamiṣye rāmamādāya svasti te'stu parantapa || 11 ||
evamuktvā tu sa munistamādāya nṛpātmajam |
jagāma paramaprīto viśvāmitrassvamāśramam || 12 ||
taṃ tadā daṇḍakāraṇye yajñamuddiśya dīkṣitam |
babhūvopasthito rāmaścitraṃ viṣphārayandhanuḥ || 13 ||
ajātavyañjanaśrīmānpadmapatranibhekṣaṇaḥ |
ekavastradharo dhanvī śikhī kanakamālayā || 14 ||
śobhayan daṇḍakāraṇyaṃ dīptena svena tejasā |
adṛśyata tato rāmo bālacandra ivoditaḥ || 15 ||
tato'haṃ meghasaṅkāśastaptakāñcanakuṇḍalaḥ |
balī dattavarodarpādājagāma tadāśramam || 16 ||
tena dṛṣṭaḥ praviṣṭo'haṃ sahasaivodyatāyudhaḥ |
māṃ tu dṛṣṭvā dhanussajyamasambhrāntaścakāra saḥ || 17 ||
avajānannahaṃ mohādbālo'yamiti rāghavam |
viśvāmitrasya tāṃ vedimabhyadhāvaṃ kṛtatvaraḥ || 18 ||
tena muktastato bāṇaḥ śitaśśatrunibarhaṇaḥ |
tenāhaṃ tvāhataḥ kṣiptassamudre śatayojane || 19 ||
necchatā tāta māṃ hantuṃ tadā vīreṇa rakṣitaḥ |
rāmasya śaravegena nirasto'hamacetanaḥ || 20 ||
pātito'haṃ tadā tena gambhīre sāgarāmbhasi |
prāpya sañjñāṃ cirāttāta laṅkāṃ pratigataḥ purīm || 21 ||
evamasmi tadā muktassahāyāstu nipātitāḥ |
akṛtāstreṇa bālena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || 22 ||
tanmayā vāryamāṇastvaṃ yadi rāmeṇa vigraham |
kariṣyasyāpadaṃ ghorāṃ kṣipraṃ prāpsyasi rāvaṇa || 23 ||
krīḍāratividhijñānāṃ samājotsavaśālinām |
rakṣasāṃ caiva santāpamanarthaṃ cāhariṣyasi || 24 ||
harmyaprāsādasambādhāṃ nānāratnavibhūṣitām |
drakṣyasi tvaṃ purīṃ laṅkāṃ vinaṣṭāṃ maithilīkṛte || 25 ||
akurvanto'pi pāpāni śucayaḥ pāpasaṃśrayāt |
parapāpairvinaśyanti matsyā nāgahrade yathā || 26 ||
divyacandanadigdhāṅgāndivyābharaṇabhūṣitān |
drakṣyasyabhihatānbhūmau tava doṣāttu rākṣasān || 27 ||
hṛtadārān sadārāṃśca daśa vidravato diśaḥ |
hataśeṣānaśaraṇāndrakṣyasi tvaṃ niśācarān || 28 ||
śarajālaparikṣiptāmagnijvālāsamāvṛtām |
pradagdhabhavanāṃ laṅkāṃ drakṣyasi tvaṃ na saṃśayaḥ || 29 ||
paradārābhimarśāttu nānyatpāpataraṃ mahat |
pramadānāṃ sahasraṃ ca tava rājanparigrahaḥ || 30 ||
bhava svadāraniratasvakulaṃ rakṣa rākṣasa |
mānamṛddhiṃ ca rājyaṃ ca jīvitaṃ ceṣṭamātmanaḥ || 31 ||
kalatrāṇi ca saumyāni mitravargaṃ tathaiva ca |
yadīcchasi ciraṃ bhoktaṃ mā kṛthā rāmavipriyam || 32 ||
nivāryamāṇassuhṛdā mayā bhṛśaṃ prasahya sītāṃ yadi dharṣayiṣyasi |
gamiṣyasi kṣīṇabalassabāndhavo yamakṣayaṃ rāmaśarāttajīvitaḥ || 33 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||