📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
3.31 അരണ്യകാണ്ഡ - ഏകത്രിംശ സര്ഗഃ
3.31 Aranyakanda - Ekatrimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അരണ്യകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
ത്വരമാണസ്തതോ ഗത്വാ ജനസ്ഥാനാദകമ്പനഃ ।
പ്രവിശ്യ ലങ്കാം വേഗേന രാവണം വാക്യമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ജനസ്ഥാനസ്ഥിതാ രാജന്രാക്ഷസാ ബഹവോ ഹതാഃ ।
ഖരശ്ച നിഹതസ്സങ്ഖ്യേ കഥഞ്ചിദഹമാഗതഃ ॥ 2 ॥
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ ക്രുദ്ധ സ്സംരക്തലോചനഃ ।
അകമ്പനമുവാചേദം നിര്ദഹന്നിവ ചക്ഷുഷാ ॥ 3 ॥
കേന രമ്യം ജനസ്ഥാനം ഹതം മമ പരാസുനാ ।
കോ ഹി സര്വേഷു ലോകേഷു ഗതിം ചാധിഗമിഷ്യതി ॥ 4 ॥
ന ഹി മേ വിപ്രിയം കൃത്വാ ശക്യം മഘവതാ സുഖമ് ।
പ്രാപ്തും വൈശ്രവണേനാപി ന യമേന ന വിഷ്ണുനാ ॥ 5 ॥
കാലസ്യ ചാപ്യഹം കാലോ ദഹേയമപി പാവകമ് ।
മൃത്യും മരണധര്മേണ സംയോജയിതുമുത്സഹേ ॥ 6 ॥
ദഹേയമപി സങ്കൃദ്ധസ്തേജസാഽദിത്യപാവകൌ ।
വാതസ്യ തരസാ വേഗം നിഹന്തുമഹമുത്സഹേ ॥ 7 ॥
തഥാ ക്രുദ്ധം ദശഗ്രീവം കൃതാഞ്ജലിരകമ്പനഃ ।
ഭയാത്സന്ദിഗ്ധയാ വാചാ രാവണം യാചതേഽഭയമ് ॥ 8 ॥
ദശഗ്രീവോഽഭയം തസ്മൈ പ്രദദൌ രക്ഷസാം വരഃ ।
സ വിസ്രബ്ധോഽബ്രവീദ്വാക്യമസന്ദിഗ്ധമകമ്പനഃ ॥ 9 ॥
പുത്രോ ദശരഥസ്യാസ്തി സിംഹസംഹനനോ യുവാ ।
രാമോ നാമ വൃഷസ്കന്ധോ വൃത്തായതമഹാഭുജഃ ॥ 10 ॥
വീരഃ പൃഥുയശാശ്ശ്രീമാനതുല്യബലവിക്രമഃ ।
ഹതം തേന ജനസ്ഥാനം ഖരശ്ച സഹ ദൂഷണഃ ॥ 11 ॥
അകമ്പനവച ശ്രുത്വാ രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ।
നാഗേന്ദ്ര ഇവ നിശ്വസ്യ വചനം ചേദമബ്രവീത് ॥ 12 ॥
സ സുരേന്ദ്രേണ സംയുക്തോ രാമസ്സര്വാമരൈസ്സഹ ।
ഉപയാതോ ജനസ്ഥാനം ബ്രൂഹി കച്ചിദകമ്പന ॥ 13 ॥
രാവണസ്യ പുനര്വാക്യം നിശമ്യ തദകമ്പനഃ ।
ആചചക്ഷേ ബലം തസ്യ വിക്രമം ച മഹാത്മനഃ ॥ 14 ॥
രാമോ നാമ മഹാതേജാ ശ്രേഷ്ഠസ്സര്വധനുഷ്മതാമ് ।
ദിവ്യാസ്ത്രഗുണസമ്പന്നഃ പുരന്ദരസമോ യുധി ॥ 15 ॥
തസ്യാനുരൂപോ ബലവാന്രക്താക്ഷോ ദന്ദുഭിസ്വനഃ ।
കനീയാന്ലക്ഷ്മണോ നാമ ഭ്രാതാ ശശിനിഭാനനഃ ॥ 16 ॥
സ തേന സഹ സംയുക്തഃ പാവകേനാനിലോ യഥാ ।
ശ്രീമാന്രാജവരസ്തേന ജനസ്ഥാനം നിപാതിതമ് ॥ 17 ॥
നൈവ ദേവാ മഹാത്മാനോ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ।
ശരാ രാമേണ തൂത്സൃഷ്ടാ രുക്മപുങ്ഖാഃ പതത്രിണഃ ॥ 18 ॥
സര്പാഃ പഞ്ചാനനാ ഭൂത്വാ ഭക്ഷയന്തി സ്മ രാക്ഷസാന് ।
യേന യേന ച ഗച്ഛന്തി രാക്ഷസാ ഭയകര്ശിതാഃ ॥ 19 ॥
തേന തേന സ്മ പശ്യന്തി രാമമേവാഗ്രതഃ സ്ഥിതമ് ।
ഇത്ഥം വിനാശിതം തേന ജനസ്ഥാനം തവാനഘ ॥ 20 ॥
അകമ്പനവചശ്രുത്വാ രാവണോ വാക്യമബ്രവീത് ।
ജനസ്ഥാനം ഗമിഷ്യാമി ഹന്തും രാമം സലക്ഷ്മണമ് ॥ 21 ॥
അഥൈവമുക്തേ വചനേ പ്രോവാചേദമകമ്പനഃ ।
ശൃണു രാജന്യഥാവൃത്തം രാമസ്യ ബലപൌരുഷമ് ॥ 22 ॥
അസാധ്യഃ കുപിതോ രാമോ വിക്രമേണ മഹായശാഃ ।
ആപഗായാസ്സുപൂര്ണായാ വേഗം പരിഹരേച്ഛരൈഃ ॥ 23 ॥
സതാരഗ്രഹനക്ഷത്രം നഭശ്ചാപ്യവസാദയേത് ।
അസൌ രാമസ്തു സീദന്തീം ശ്രീമാനഭ്യുദ്ധരേന്മഹീമ് ॥ 24 ॥
ഭിത്ത്വാ വേലാം സമുദ്രസ്യ ലോകാനാപ്ലാവയേദ്വിഭുഃ ।
വേഗം വാപി സമുദ്രസ്യ വായും വാ വിധമേച്ഛരൈഃ ॥ 25 ॥
സംഹൃത്യ വാ പുനര്ലോകാന്വിക്രമേണ മഹായശാഃ ।
ശക്തസ്സപുരുഷവ്യാഘ്രഃ സ്രഷ്ടും പുനരപി പ്രജാഃ ॥ 26 ॥
ന ഹി രാമോ ദശഗ്രീവ ശക്യോ ജേതും ത്വയാ യുധി ।
രക്ഷസാം വാപി ലോകേന സ്വര്ഗഃ പാപജനൈരിവ ॥ 27 ॥
ന തം വധ്യമഹം മന്യേ സര്വൈര്ദേവാസുരൈരപി ।
അയം തസ്യ വധോപായസ്തന്മമൈകമനാശ്ശൃണു ॥ 28 ॥
ഭാര്യാ തസ്യോത്തമാ ലോകേ സീതാ നാമ സുമധ്യമാ ।
ശ്യാമാ സമവിഭക്താങ്ഗീ സ്ത്രീരത്നം രത്നഭൂഷിതാ ॥ 29 ॥
നൈവ ദേവീ ന ഗന്ധര്വീ നാപ്സരാ നാപി ദാനവീ ।
തുല്യാ സീമന്തിനീ തസ്യാ മാനുഷീഷു കുതോ ഭവേത് ॥ 30 ॥
തസ്യാപഹര ഭാര്യാന്ത്വം പ്രമഥ്യ തു മഹാവനേ ।
സീതയാ രഹിതഃ കാമീ രാമോ ഹാസ്യതി ജീവിതമ് ॥ 31 ॥
അരോചയത തദ്വാക്യം രാവണോ രാക്ഷസാധിപഃ ।
ചിന്തയിത്വാ മഹാബാഹുരകമ്പനമുവാച ഹ ॥ 32 ॥
ബാഢം കാല്യം ഗമിഷ്യാമി ഹ്യേകസ്സാരഥിനാ സഹ ।
ആനയിഷ്യാമി വൈദേഹീമിമാം ഹൃഷ്ടോ മഹാപുരീമ് ॥ 33 ॥
അഥൈവമുക്ത്വാ പ്രയയൌ ഖരയുക്തേന രാവണഃ ।
രഥേനാദിത്യവര്ണേന ദിശസ്സര്വാഃ പ്രകാശയന് ॥ 34 ॥
സ രഥോ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ നക്ഷത്രപഥഗോ മഹാന് ।
സഞ്ചാര്യമാണശ്ശുശുഭേ ജലദേ ചന്ദ്രമാ ഇവ ॥ 35 ॥
സ മാരീചാശ്രമം പ്രാപ്യ താടകേയമുപാഗമത് ।
മാരീചേനാര്ചിതോ രാജാ ഭക്ഷ്യഭോജ്യൈരമാനുഷൈഃ ॥ 36 ॥
തം സ്വയം പൂജയിത്വാ തു ആസനേനോദകേന ച ।
അര്ഥോപഹിതയാ വാചാ മാരീചോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 37 ॥
കച്ചിത്സുകുശലം രാജന്ലോകാനാം രാക്ഷസേശ്വര ।
ആശങ്കേ നാഥ ജാനേ ത്വം യതസ്തൂര്ണമിഹാഗതഃ ॥ 38 ॥
ഏവമുക്തോ മഹാതേജാ മാരീചേന സ രാവണഃ ।
തതഃ പശ്ചാദിദം വാക്യമബ്രവീദ്വാക്യകോവിദഃ ॥ 39 ॥
ആരക്ഷോ മേ ഹതസ്താത രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ।
ജനസ്ഥാനമവധ്യ തത്സര്വം യുധി നിപാതിതമ് ॥ 40 ॥
തസ്യ മേ കുരു സാചിവ്യം തസ്യ ഭാര്യാപഹാരണേ ।
രാക്ഷസേന്ദ്രവചശ്ശ്രുത്വാ മാരീചോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 41 ॥
ആഖ്യാതാ കേന സീതാ സാ മിത്രരൂപേണ ശത്രുണാ ।
ത്വയാ രാക്ഷസശാര്ദൂല കോ ന നന്ദതി നന്ദിതഃ ॥ 42 ॥
സീതാമിഹാനയസ്വേതി കോ ബ്രവീതി ബ്രവീഹി മേ ।
രക്ഷോലോകസ്യ സര്വസ്യ കശ്ശൃങ്ഗം ഛേത്തുമിച്ഛതി ॥ 43 ॥
പ്രോത്സാഹയതി കശ്ച ത്വാം സ ച ശത്രുരസംശയഃ ।
അശീവിഷമുഖാദ്ദംഷ്ട്രാമുദ്ധര്തും ചേച്ഛതി ത്വയാ ॥ 44 ॥
കര്മണാ കേന കേനാസി കാപഥം പ്രതിപാദിതഃ ।
സുഖസുപ്തസ്യ തേ രാജന് പ്രഹൃതം കേന മൂര്ധനി ॥ 45 ॥
വിശുദ്ധവംശാഭിജനാഗ്രഹസ്ത സ്തേജോമദസ്സംസ്ഥിതദോര്വിഷാണഃ ।
ഉദീക്ഷിതും രാവണ നേഹ യുക്തഃ സ സംയുഗേ രാഘവഗന്ധഹസ്തീ ॥ 46 ॥
അസൌ രണാന്തഃ സ്ഥിതിസന്ധിവാലോ വിദഗ്ധരക്ഷോമൃഗഹാ നൃസിംഹഃ ।
സുപ്തസ്ത്വയാ ബോധയിതും ന യുക്തഃ ശരാങ്ഗപൂര്ണോ നിശിതാസിദംഷ്ട്രഃ ॥ 47 ॥
ചാപാപഹാരേ ഭുജവേഗപങ്കേ ശരോര്മിമാലേ സുമഹാഹവൌഘേ ।
ന രാമപാതാലമുഖേഽതിഘോരേ പ്രസ്കന്ദിതും രാക്ഷസരാജ യുക്തമ് ॥ 48 ॥
പ്രസീദ ലങ്കേശ്വര രാക്ഷസേന്ദ്ര ലങ്കാം പ്രസന്നോ ഭവ സാധു ഗച്ഛ ।
ത്വം സ്വേഷു ദാരേഷു രമസ്വ നിത്യം രാമസ്സഭാര്യോ രമതാം വനേഷു ॥ 49 ॥
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവോ മാരീചേന സ രാവണഃ ।
ന്യവര്തത പുരീം ലങ്കാം വിവേശ ച ഗൃഹോത്തമമ് ॥ 50 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അരണ്യകാണ്ഡേ ഏകത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekatriṃśassargaḥ |
tvaramāṇastato gatvā janasthānādakampanaḥ |
praviśya laṅkāṃ vegena rāvaṇaṃ vākyamabravīt || 1 ||
janasthānasthitā rājanrākṣasā bahavo hatāḥ |
kharaśca nihatassaṅkhye kathañcidahamāgataḥ || 2 ||
evamukto daśagrīvaḥ kruddha ssaṃraktalocanaḥ |
akampanamuvācedaṃ nirdahanniva cakṣuṣā || 3 ||
kena ramyaṃ janasthānaṃ hataṃ mama parāsunā |
ko hi sarveṣu lokeṣu gatiṃ cādhigamiṣyati || 4 ||
na hi me vipriyaṃ kṛtvā śakyaṃ maghavatā sukham |
prāptuṃ vaiśravaṇenāpi na yamena na viṣṇunā || 5 ||
kālasya cāpyahaṃ kālo daheyamapi pāvakam |
mṛtyuṃ maraṇadharmeṇa saṃyojayitumutsahe || 6 ||
daheyamapi saṅkṛddhastejasā'dityapāvakau |
vātasya tarasā vegaṃ nihantumahamutsahe || 7 ||
tathā kruddhaṃ daśagrīvaṃ kṛtāñjalirakampanaḥ |
bhayātsandigdhayā vācā rāvaṇaṃ yācate'bhayam || 8 ||
daśagrīvo'bhayaṃ tasmai pradadau rakṣasāṃ varaḥ |
sa visrabdho'bravīdvākyamasandigdhamakampanaḥ || 9 ||
putro daśarathasyāsti siṃhasaṃhanano yuvā |
rāmo nāma vṛṣaskandho vṛttāyatamahābhujaḥ || 10 ||
vīraḥ pṛthuyaśāśśrīmānatulyabalavikramaḥ |
hataṃ tena janasthānaṃ kharaśca saha dūṣaṇaḥ || 11 ||
akampanavaca śrutvā rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
nāgendra iva niśvasya vacanaṃ cedamabravīt || 12 ||
sa surendreṇa saṃyukto rāmassarvāmaraissaha |
upayāto janasthānaṃ brūhi kaccidakampana || 13 ||
rāvaṇasya punarvākyaṃ niśamya tadakampanaḥ |
ācacakṣe balaṃ tasya vikramaṃ ca mahātmanaḥ || 14 ||
rāmo nāma mahātejā śreṣṭhassarvadhanuṣmatām |
divyāstraguṇasampannaḥ purandarasamo yudhi || 15 ||
tasyānurūpo balavānraktākṣo dandubhisvanaḥ |
kanīyānlakṣmaṇo nāma bhrātā śaśinibhānanaḥ || 16 ||
sa tena saha saṃyuktaḥ pāvakenānilo yathā |
śrīmānrājavarastena janasthānaṃ nipātitam || 17 ||
naiva devā mahātmāno nātra kāryā vicāraṇā |
śarā rāmeṇa tūtsṛṣṭā rukmapuṅkhāḥ patatriṇaḥ || 18 ||
sarpāḥ pañcānanā bhūtvā bhakṣayanti sma rākṣasān |
yena yena ca gacchanti rākṣasā bhayakarśitāḥ || 19 ||
tena tena sma paśyanti rāmamevāgrataḥ sthitam |
itthaṃ vināśitaṃ tena janasthānaṃ tavānagha || 20 ||
akampanavacaśrutvā rāvaṇo vākyamabravīt |
janasthānaṃ gamiṣyāmi hantuṃ rāmaṃ salakṣmaṇam || 21 ||
athaivamukte vacane provācedamakampanaḥ |
śṛṇu rājanyathāvṛttaṃ rāmasya balapauruṣam || 22 ||
asādhyaḥ kupito rāmo vikrameṇa mahāyaśāḥ |
āpagāyāssupūrṇāyā vegaṃ parihareccharaiḥ || 23 ||
satāragrahanakṣatraṃ nabhaścāpyavasādayet |
asau rāmastu sīdantīṃ śrīmānabhyuddharenmahīm || 24 ||
bhittvā velāṃ samudrasya lokānāplāvayedvibhuḥ |
vegaṃ vāpi samudrasya vāyuṃ vā vidhameccharaiḥ || 25 ||
saṃhṛtya vā punarlokānvikrameṇa mahāyaśāḥ |
śaktassapuruṣavyāghraḥ sraṣṭuṃ punarapi prajāḥ || 26 ||
na hi rāmo daśagrīva śakyo jetuṃ tvayā yudhi |
rakṣasāṃ vāpi lokena svargaḥ pāpajanairiva || 27 ||
na taṃ vadhyamahaṃ manye sarvairdevāsurairapi |
ayaṃ tasya vadhopāyastanmamaikamanāśśṛṇu || 28 ||
bhāryā tasyottamā loke sītā nāma sumadhyamā |
śyāmā samavibhaktāṅgī strīratnaṃ ratnabhūṣitā || 29 ||
naiva devī na gandharvī nāpsarā nāpi dānavī |
tulyā sīmantinī tasyā mānuṣīṣu kuto bhavet || 30 ||
tasyāpahara bhāryāntvaṃ pramathya tu mahāvane |
sītayā rahitaḥ kāmī rāmo hāsyati jīvitam || 31 ||
arocayata tadvākyaṃ rāvaṇo rākṣasādhipaḥ |
cintayitvā mahābāhurakampanamuvāca ha || 32 ||
bāḍhaṃ kālyaṃ gamiṣyāmi hyekassārathinā saha |
ānayiṣyāmi vaidehīmimāṃ hṛṣṭo mahāpurīm || 33 ||
athaivamuktvā prayayau kharayuktena rāvaṇaḥ |
rathenādityavarṇena diśassarvāḥ prakāśayan || 34 ||
sa ratho rākṣasendrasya nakṣatrapathago mahān |
sañcāryamāṇaśśuśubhe jalade candramā iva || 35 ||
sa mārīcāśramaṃ prāpya tāṭakeyamupāgamat |
mārīcenārcito rājā bhakṣyabhojyairamānuṣaiḥ || 36 ||
taṃ svayaṃ pūjayitvā tu āsanenodakena ca |
arthopahitayā vācā mārīco vākyamabravīt || 37 ||
kaccitsukuśalaṃ rājanlokānāṃ rākṣaseśvara |
āśaṅke nātha jāne tvaṃ yatastūrṇamihāgataḥ || 38 ||
evamukto mahātejā mārīcena sa rāvaṇaḥ |
tataḥ paścādidaṃ vākyamabravīdvākyakovidaḥ || 39 ||
ārakṣo me hatastāta rāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
janasthānamavadhya tatsarvaṃ yudhi nipātitam || 40 ||
tasya me kuru sācivyaṃ tasya bhāryāpahāraṇe |
rākṣasendravacaśśrutvā mārīco vākyamabravīt || 41 ||
ākhyātā kena sītā sā mitrarūpeṇa śatruṇā |
tvayā rākṣasaśārdūla ko na nandati nanditaḥ || 42 ||
sītāmihānayasveti ko bravīti bravīhi me |
rakṣolokasya sarvasya kaśśṛṅgaṃ chettumicchati || 43 ||
protsāhayati kaśca tvāṃ sa ca śatrurasaṃśayaḥ |
aśīviṣamukhāddaṃṣṭrāmuddhartuṃ cecchati tvayā || 44 ||
karmaṇā kena kenāsi kāpathaṃ pratipāditaḥ |
sukhasuptasya te rājan prahṛtaṃ kena mūrdhani || 45 ||
viśuddhavaṃśābhijanāgrahasta stejomadassaṃsthitadorviṣāṇaḥ |
udīkṣituṃ rāvaṇa neha yuktaḥ sa saṃyuge rāghavagandhahastī || 46 ||
asau raṇāntaḥ sthitisandhivālo vidagdharakṣomṛgahā nṛsiṃhaḥ |
suptastvayā bodhayituṃ na yuktaḥ śarāṅgapūrṇo niśitāsidaṃṣṭraḥ || 47 ||
cāpāpahāre bhujavegapaṅke śarormimāle sumahāhavaughe |
na rāmapātālamukhe'tighore praskandituṃ rākṣasarāja yuktam || 48 ||
prasīda laṅkeśvara rākṣasendra laṅkāṃ prasanno bhava sādhu gaccha |
tvaṃ sveṣu dāreṣu ramasva nityaṃ rāmassabhāryo ramatāṃ vaneṣu || 49 ||
evamukto daśagrīvo mārīcena sa rāvaṇaḥ |
nyavartata purīṃ laṅkāṃ viveśa ca gṛhottamam || 50 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekatriṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever