📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.67 അയോധ്യാകാണ്ഡ - സപ്തഷഷ്ടിതമ സര്ഗഃ
2.67 Ayodhyakanda - Saptashashtitama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ സപ്തഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
ആക്രന്ദിതനിരാനന്ദാ സാസ്രകണ്ഠജനാകുലാ ।
അയോധ്യായാമവതതാ സാ വ്യതീയായ ശര്വരീ ॥ 1 ॥
വ്യതീതായാം തു ശര്വര്യാമാദിത്യസ്യോദയേ തതഃ ।
സമേത്യ രാജകര്താരഃ സഭാമീയുര്ദ്വിജാതയഃ ॥ 2 ॥
മാര്കണ്ഡേയോഽഥ മൌദ്ഗല്യോ വാമദേവശ്ച കാശ്യപഃ ।
കാത്യായനോ ഗൌതമശ്ച ജാബാലിശ്ച മഹായശാഃ ॥ 3 ॥
ഏതേ ദ്വിജാ സ്സഹാമാത്യൈഃ പൃഥഗ്വാ ച മുദീരയന് ।
വസിഷ്ഠമേവാഭിമുഖാഃ ശ്രേഷ്ഠം രാജപുരോഹിതമ് ॥ 4 ॥
അതീതാ ശര്വരീ ദുഃഖം യാ നോ വര്ഷശതോപമാ ।
അസ്മിന്പഞ്ചത്വമാപന്നേ പുത്രശോകേന പാര്ഥിവേ ॥ 5 ॥
സ്വര്ഗതശ്ച മഹാരാജോ രാമശ്ചാരണ്യമാശ്രിതഃ ।
ലക്ഷ്മണശ്ചാപി തേജസ്വീ രാമേണൈവ ഗതസ്സഹ ॥ 6 ॥
ഉഭൌ ഭരതശത്രുഘ്നൌ കേകയേഷു പരന്തപൌ ।
പുരേ രാജഗൃഹേ രമ്യേ മാതാമഹനിവേശനേ ॥ 7 ॥
ഇക്ഷ്വാകൂണാമിഹാദ്യൈവ കശ്ചിദ്രാജാ വിധീയതാമ് ।
അരാജകം ഹി നോ രാഷ്ട്രം വിനാശം സമവാപ്നുയാത് ॥ 8 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ വിദ്യുന്മാലീ മഹാസ്വനഃ ।
അഭിവര്ഷതി പര്ജന്യോ മഹീം ദിവ്യേന വാരിണാ ॥ 9 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ബീജമുഷ്ടിഃ പ്രകീര്യതേ ।
നാരാജകേ പിതുഃ പുത്രോ ഭാര്യാ വാ വര്തതേ വശേ ॥ 10 ॥
നാരാജകേ ധനം ചാസ്തി നാസ്തി ഭാര്യാ പ്യരാജകേ ।
ഇദ മത്യാഹിതം ചാന്യത്കുതസ്സത്യ മരാജകേ ॥ 11 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ കാരയന്തി സഭാം നരാഃ ।
ഉദ്യാനാനി ച രമ്യാണി ഹൃഷ്ടാഃ പുണ്യഗൃഹാണി ച ॥ 12 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ യജ്ഞശീലാ ദ്വിജാതയഃ ।
സത്രാണ്യന്വാസതേ ദാന്താ ബ്രാഹ്മണാ സ്സംശിതവ്രതാഃ ॥ 13 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ മഹായജ്ഞേഷു യജ്വനഃ ।
ബ്രാഹ്മണാ വസുസമ്പന്നാ വിസൃജന്ത്യാപ്തദക്ഷിണാഃ ॥ 14 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ പ്രഭൂതനടനര്തകാഃ ।
ഉത്സവാശ്ച സമാജാശ്ച വര്ധന്തേ രാഷ്ട്രവര്ധനാഃ ॥ 15 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ സിദ്ധാര്ഥാ വ്യവഹാരിണഃ ।
കഥാഭിരനുരജ്യന്തേ കഥാശീലാഃ കഥാപ്രിയൈഃ ॥ 16 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ഉദ്യാനാനി സമാഗതാഃ ।
സായാഹ്നേ ക്രീഡിതും യാന്തി കുമാര്യോ ഹേമഭൂഷിതാഃ ॥ 17 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ വാഹനൈ ശശീഘ്രഗാമിഭിഃ ।
നരാ നിര്യാന്ത്യരണ്യാനി നാരീഭിസ്സഹ കാമിനഃ ॥ 18 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ധനവന്തസ്സുരക്ഷിതാഃ ।
ശേരതേ വിവൃതദ്വാരാഃ കൃഷിഗോരക്ഷജീവിനഃ ॥ 19 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ബദ്ധഘണ്ടാവിഷാണിനഃ ।
അടന്തി രാജമാര്ഗേഷു കുഞ്ജരാ ഷഷ്ടിഹായനാഃ ॥ 20 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ശരാന്സന്തതമസ്യതാമ് ।
ശ്രൂയതേ തലനിര്ഘോഷ ഇഷ്വസ്ത്രാണാമുപാസനേ ॥ 21 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ വണിജോ ദൂരഗാമിനഃ ।
ഗച്ഛന്തി ക്ഷേമമധ്വാനം ബഹുപണ്യസമാചിതാഃ ॥ 22 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ചരത്യേകചരോ വശീ ।
ഭാവയന്നാത്മനാഽത്മാനം യത്ര സായങ്ഗൃഹോ മുനിഃ ॥ 23 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ യോഗക്ഷേമം പ്രവര്തതേ ।
നചാപ്യരാജകേ സേനാ ശത്രൂന്വിഷഹതേ യുധി ॥ 24 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ഹൃഷ്ടൈഃ പരമവാജിഭിഃ ।
നരാസ്സംയാന്തി സഹസാ രഥൈശ്ച പരിമണ്ഡിതാഃ ॥ 25 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ നരാശ്ശാസ്ത്രവിശാരദാഃ ।
സംവദന്തോഽവതിഷ്ഠന്തേ വനേഷൂപവനേഷു ച ॥ 26 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ മാല്യമോദകദക്ഷിണാഃ ।
ദേവതാഭ്യര്ചനാര്ഥായ കല്പ്യന്തേ നിയതൈര്ജനൈഃ ॥ 27 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ ചന്ദനാഗരുരൂഷിതാഃ ।
രാജപുത്രാ വിരാജന്തേ വസന്ത ഇവ ശാഖിനഃ ॥ 28 ॥
യഥാ ഹ്യനുദകാ നദ്യഃ യഥാ വാഽപ്യതൃണം വനമ് ।
അഗോപാലാ യഥാ ഗാവസ്തഥാ രാഷ്ട്രമരാജകമ് ॥ 29 ॥
നാരാജകേ ജനപദേ സ്വകം ഭവതി കസ്യചിത് ।
മത്സ്യാ ഇവ നരാ നിത്യം ഭക്ഷയന്തി പരസ്പരമ് ॥ 30 ॥
യേ ഹി സമ്ഭിന്നമര്യാദാ നാസ്തികാശ്ഛിന്നസംശയാഃ ।
തേഽപി ഭാവായ കല്പന്തേ രാജദണ്ഡനിപീഡിതാഃ ॥ 31 ॥
യഥാ ദൃഷ്ടി ശ്ശരീരസ്യ നിത്യമേവ പ്രവര്തതേ ।
തഥാ നരേന്ദ്രോ രാഷ്ട്രസ്യ പ്രഭവസ്സത്യധര്മയോഃ ॥ 32 ॥
രാജാ സത്യം ച ധര്മശ്ച രാജാ കുലവതാം കുലമ് ।
രാജാ മാതാ പിതാ ചൈവ രാജാ ഹിതകരോ നൃണാമ് ॥ 33 ॥
യമോ വൈശ്രവണ ശ്ശക്രഃ വരുണശ്ച മഹാബലഃ ।
വിശേഷ്യന്തേ നരേന്ദ്രേണ വൃത്തേന മഹതാ തതഃ ॥ 34 ॥
അഹോ തമ ഇവേദം സ്യാന്നപ്രജ്ഞായേത കിഞ്ചന ।
രാജാ ചേ ന്ന ഭവേ ല്ലോകേ വിഭജ സാധ്വസാധുനീ ॥ 35 ॥
ജീവത്യപി മഹാരാജേ തവൈവ വചനം വയമ് ।
നാതിക്രമാമഹേ സര്വേ വേലാം പ്രാപ്യേവ സാഗരഃ ॥ 36 ॥
സ ന സ്സമീക്ഷ്യ ദ്വിജവര്യ വൃത്തം നൃപം വിനാ രാജ്യമരണ്യഭൂതമ് ।
കുമാരമിക്ഷ്വാകുസുതം വദാന്യം ത്വമേവ രാജാനമിഹാഭിഷിഞ്ച ॥ 37 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha saptaṣaṣṭitamassargaḥ |
ākranditanirānandā sāsrakaṇṭhajanākulā |
ayodhyāyāmavatatā sā vyatīyāya śarvarī || 1 ||
vyatītāyāṃ tu śarvaryāmādityasyodaye tataḥ |
sametya rājakartāraḥ sabhāmīyurdvijātayaḥ || 2 ||
mārkaṇḍeyo'tha maudgalyo vāmadevaśca kāśyapaḥ |
kātyāyano gautamaśca jābāliśca mahāyaśāḥ || 3 ||
ete dvijā ssahāmātyaiḥ pṛthagvā ca mudīrayan |
vasiṣṭhamevābhimukhāḥ śreṣṭhaṃ rājapurohitam || 4 ||
atītā śarvarī duḥkhaṃ yā no varṣaśatopamā |
asminpañcatvamāpanne putraśokena pārthive || 5 ||
svargataśca mahārājo rāmaścāraṇyamāśritaḥ |
lakṣmaṇaścāpi tejasvī rāmeṇaiva gatassaha || 6 ||
ubhau bharataśatrughnau kekayeṣu parantapau |
pure rājagṛhe ramye mātāmahaniveśane || 7 ||
ikṣvākūṇāmihādyaiva kaścidrājā vidhīyatām |
arājakaṃ hi no rāṣṭraṃ vināśaṃ samavāpnuyāt || 8 ||
nārājake janapade vidyunmālī mahāsvanaḥ |
abhivarṣati parjanyo mahīṃ divyena vāriṇā || 9 ||
nārājake janapade bījamuṣṭiḥ prakīryate |
nārājake pituḥ putro bhāryā vā vartate vaśe || 10 ||
nārājake dhanaṃ cāsti nāsti bhāryā pyarājake |
ida matyāhitaṃ cānyatkutassatya marājake || 11 ||
nārājake janapade kārayanti sabhāṃ narāḥ |
udyānāni ca ramyāṇi hṛṣṭāḥ puṇyagṛhāṇi ca || 12 ||
nārājake janapade yajñaśīlā dvijātayaḥ |
satrāṇyanvāsate dāntā brāhmaṇā ssaṃśitavratāḥ || 13 ||
nārājake janapade mahāyajñeṣu yajvanaḥ |
brāhmaṇā vasusampannā visṛjantyāptadakṣiṇāḥ || 14 ||
nārājake janapade prabhūtanaṭanartakāḥ |
utsavāśca samājāśca vardhante rāṣṭravardhanāḥ || 15 ||
nārājake janapade siddhārthā vyavahāriṇaḥ |
kathābhiranurajyante kathāśīlāḥ kathāpriyaiḥ || 16 ||
nārājake janapade udyānāni samāgatāḥ |
sāyāhne krīḍituṃ yānti kumāryo hemabhūṣitāḥ || 17 ||
nārājake janapade vāhanai śaśīghragāmibhiḥ |
narā niryāntyaraṇyāni nārībhissaha kāminaḥ || 18 ||
nārājake janapade dhanavantassurakṣitāḥ |
śerate vivṛtadvārāḥ kṛṣigorakṣajīvinaḥ || 19 ||
nārājake janapade baddhaghaṇṭāviṣāṇinaḥ |
aṭanti rājamārgeṣu kuñjarā ṣaṣṭihāyanāḥ || 20 ||
nārājake janapade śarānsantatamasyatām |
śrūyate talanirghoṣa iṣvastrāṇāmupāsane || 21 ||
nārājake janapade vaṇijo dūragāminaḥ |
gacchanti kṣemamadhvānaṃ bahupaṇyasamācitāḥ || 22 ||
nārājake janapade caratyekacaro vaśī |
bhāvayannātmanā'tmānaṃ yatra sāyaṅgṛho muniḥ || 23 ||
nārājake janapade yogakṣemaṃ pravartate |
nacāpyarājake senā śatrūnviṣahate yudhi || 24 ||
nārājake janapade hṛṣṭaiḥ paramavājibhiḥ |
narāssaṃyānti sahasā rathaiśca parimaṇḍitāḥ || 25 ||
nārājake janapade narāśśāstraviśāradāḥ |
saṃvadanto'vatiṣṭhante vaneṣūpavaneṣu ca || 26 ||
nārājake janapade mālyamodakadakṣiṇāḥ |
devatābhyarcanārthāya kalpyante niyatairjanaiḥ || 27 ||
nārājake janapade candanāgarurūṣitāḥ |
rājaputrā virājante vasanta iva śākhinaḥ || 28 ||
yathā hyanudakā nadyaḥ yathā vā'pyatṛṇaṃ vanam |
agopālā yathā gāvastathā rāṣṭramarājakam || 29 ||
nārājake janapade svakaṃ bhavati kasyacit |
matsyā iva narā nityaṃ bhakṣayanti parasparam || 30 ||
ye hi sambhinnamaryādā nāstikāśchinnasaṃśayāḥ |
te'pi bhāvāya kalpante rājadaṇḍanipīḍitāḥ || 31 ||
yathā dṛṣṭi śśarīrasya nityameva pravartate |
tathā narendro rāṣṭrasya prabhavassatyadharmayoḥ || 32 ||
rājā satyaṃ ca dharmaśca rājā kulavatāṃ kulam |
rājā mātā pitā caiva rājā hitakaro nṛṇām || 33 ||
yamo vaiśravaṇa śśakraḥ varuṇaśca mahābalaḥ |
viśeṣyante narendreṇa vṛttena mahatā tataḥ || 34 ||
aho tama ivedaṃ syānnaprajñāyeta kiñcana |
rājā ce nna bhave lloke vibhaja sādhvasādhunī || 35 ||
jīvatyapi mahārāje tavaiva vacanaṃ vayam |
nātikramāmahe sarve velāṃ prāpyeva sāgaraḥ || 36 ||
sa na ssamīkṣya dvijavarya vṛttaṃ nṛpaṃ vinā rājyamaraṇyabhūtam |
kumāramikṣvākusutaṃ vadānyaṃ tvameva rājānamihābhiṣiñca || 37 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe saptaṣaṣṭitamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever