📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.28 അയോധ്യാകാണ്ഡ - അഷ്ടാവിംശ സര്ഗഃ
2.28 Ayodhyakanda - Ashtavimsha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ അഷ്ടാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
സ ഏവം ബ്രുവതീം സീതാം ധര്മജ്ഞോ ധര്മവത്സലഃ ।
ന നേതും കുരുതേ ബുദ്ധിം വനേ ദുഃഖാനി ചിന്തയന് ॥ 1 ॥
സാന്ത്വയിത്വാ പുനസ്താം തു ബാഷ്പദൂഷിതലോചനാമ് ।
നിവര്തനാര്ഥേ ധര്മാത്മാ വാക്യമേതദുവാച ഹ ॥ 2 ॥
സീതേ മഹാകുലീനാഽസി ധര്മേ ച നിരതാ സദാ ।
ഇഹാഽചര സ്വധര്മം ത്വം മേ യഥാ മനസസ്സുഖമ് ॥ 3 ॥
സീതേ യഥാ ത്വാം വക്ഷ്യാമി തഥാ കാര്യം ത്വയാഽബലേ ।
വനേ ഹി ബഹവോ ദോഷാ വദതസ്താന്നിബോധ മേ ॥ 4 ॥
സീതേ വിമുച്യതാമേഷാ വനവാസകൃതാ മതിഃ ।
ബഹുദോഷം ഹി കാന്താരം വനമിത്യഭിധീയതേ ॥ 5 ॥
ഹിതബുദ്ധ്യാ ഖലു വചോ മയൈതദഭിധീയതേ ।
സദാ സുഖം ന ജാനാമി ദുഃഖമേവ സദാ വനമ് ॥ 6 ॥
ഗിരിനിര്ഝരസമ്ഭൂതാ ഗിരികന്ദര വാസിനാമ് ।
സിംഹാനാം നിനദാ ദുഃഖാ ശ്ശ്രോതും ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 7 ॥
ക്രീഡമാനാശ്ച വിസ്രബ്ധാ മത്താ ശ്ശൂന്യേ മഹാമൃഗാഃ ।
ദൃഷ്ട്വാ സമഭിവര്തന്തേ സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 8 ॥
സഗ്രാഹാ സ്സരിതശ്ചൈവ പങ്കവത്യസ്സു ദുസ്തരാഃ ।
മത്തൈരപി ഗജൈര്നിത്യമതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 9 ॥
ലതാകണ്ടകസങ്കീര്ണാഃ കൃകവാകൂപനാദിതാഃ ।
നിരപാശ്ച സുദുര്ഗാശ്ച മാര്ഗാ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 10 ॥
സുപ്യതേ പര്ണശയ്യാസു സ്വയം ഭഗ്നാസു ഭൂതലേ ।
രാത്രിഷു ശ്രമഖിന്നേന തസ്മാദ്ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 11 ॥
അഹോരാത്രം ച സന്തോഷഃ കര്തവ്യോ നിയതാത്മനാ ।
ഫലൈര്വൃക്ഷാവപതിതൈ സ്സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 12 ॥
ഉപവാസശ്ച കര്തവ്യോ യഥാ പ്രാണേന മൈഥിലി ।
ജടാഭാരശ്ച കര്തവ്യോ വല്കലാമ്ബരധാരിണാ ॥ 13 ॥
ദേവതാനാം പിത്രൂണാം കര്തവ്യം വിധിപൂര്വകമ് ।
പ്രാപ്താനാമതിഥീനാം ച നിത്യശഃ പ്രതിപൂജനമ് ॥ 14 ॥
കാര്യസ്ത്രിരഭിഷേകശ്ച കാലേ കാലേ ച നിത്യശഃ ।
ചരതാ നിയമേനൈവ തസ്മാദ്ധുഃഖതരം വനമ് ॥ 15 ॥
ഉപഹാരശ്ച കര്തവ്യഃ കുസുമൈ സ്സ്വയമാഹൃതൈഃ ।
ആര്ഷേണ വിധിനാ വേദ്യാം ബാലേ ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 16 ॥
യഥാലബ്ധേന കര്തവ്യഃ സന്തോഷസ്തേന മൈഥിലി ।
യതാഹാരൈര്വനചരൈ ര്നിത്യം ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 17 ॥
അതീവ വാതാസ്തിമിരം ബുഭുക്ഷാ ചാത്ര നിത്യശഃ ।
ഭയാനി ച മഹാന്ത്യത്ര തതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 18 ॥
സരീസൃപാശ്ച ബഹവോ ബഹുരൂപാശ്ച ഭാമിനി ।
ചരന്തി പൃഥിവീം ദര്പാത്തതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 19 ॥
നദീ നിലയനാ സ്സര്പാ നദീകുടിലഗാമിനഃ ।
തിഷഠ്ന്ത്യാവൃത്യ പന്ഥാനം തതോ ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 20 ॥
പതങ്ഗാ വൃശ്ചികാഃ കീടാ ദംശാശ്ച മശകൈ സ്സഹ ।
ബാധന്തേ നിത്യമബലേ സര്വം ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 21 ॥
ദ്രുമാഃ കണ്ടകിനശ്ചൈവ കുശാഃ കാശാശ്ച ഭാമിനി ।
വനേ വ്യാകുലശാഖാഗ്രാസ്തേന ദുഃഖതരം വനമ് ॥ 22 ॥
കായക്ലേശാശ്ച ബഹവോ ഭയാനി വിവിധാനി ച ।
അരണ്യവാസേ വസതോ ദുഃഖമേവ തതോ വനമ് ॥ 23 ॥
ക്രോധലോഭൌ വിമോക്തവ്യൌ കര്തവ്യാ തപസേ മതിഃ ।
ന ഭേതവ്യം ച ഭേതവ്യേ നിത്യം ദുഃഖമതോ വനമ് ॥ 24 ॥
തദലം തേ വനം ഗത്വാ ക്ഷമം ന ഹി വനം തവ ।
വിമൃശന്നിഹ പശ്യാമി ബഹുദോഷതരം വനമ് ॥ 25 ॥
വനന്തു നേതും ന കൃതാ മതിസ്തദാ ബഭൂവ രാമേണ യദാ മഹാത്മനാ ।
ന തസ്യ സീതാ വചനം ചകാര ത ത്തതോഽബ്രവീദ്രാമമിദം സുദുഃഖിതാ ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha aṣṭāviṃśassargaḥ |
sa evaṃ bruvatīṃ sītāṃ dharmajño dharmavatsalaḥ |
na netuṃ kurute buddhiṃ vane duḥkhāni cintayan || 1 ||
sāntvayitvā punastāṃ tu bāṣpadūṣitalocanām |
nivartanārthe dharmātmā vākyametaduvāca ha || 2 ||
sīte mahākulīnā'si dharme ca niratā sadā |
ihā'cara svadharmaṃ tvaṃ me yathā manasassukham || 3 ||
sīte yathā tvāṃ vakṣyāmi tathā kāryaṃ tvayā'bale |
vane hi bahavo doṣā vadatastānnibodha me || 4 ||
sīte vimucyatāmeṣā vanavāsakṛtā matiḥ |
bahudoṣaṃ hi kāntāraṃ vanamityabhidhīyate || 5 ||
hitabuddhyā khalu vaco mayaitadabhidhīyate |
sadā sukhaṃ na jānāmi duḥkhameva sadā vanam || 6 ||
girinirjharasambhūtā girikandara vāsinām |
siṃhānāṃ ninadā duḥkhā śśrotuṃ duḥkhamato vanam || 7 ||
krīḍamānāśca visrabdhā mattā śśūnye mahāmṛgāḥ |
dṛṣṭvā samabhivartante sīte duḥkhamato vanam || 8 ||
sagrāhā ssaritaścaiva paṅkavatyassu dustarāḥ |
mattairapi gajairnityamato duḥkhataraṃ vanam || 9 ||
latākaṇṭakasaṅkīrṇāḥ kṛkavākūpanāditāḥ |
nirapāśca sudurgāśca mārgā duḥkhamato vanam || 10 ||
supyate parṇaśayyāsu svayaṃ bhagnāsu bhūtale |
rātriṣu śramakhinnena tasmādduḥkhataraṃ vanam || 11 ||
ahorātraṃ ca santoṣaḥ kartavyo niyatātmanā |
phalairvṛkṣāvapatitai ssīte duḥkhamato vanam || 12 ||
upavāsaśca kartavyo yathā prāṇena maithili |
jaṭābhāraśca kartavyo valkalāmbaradhāriṇā || 13 ||
devatānāṃ pitrūṇāṃ kartavyaṃ vidhipūrvakam |
prāptānāmatithīnāṃ ca nityaśaḥ pratipūjanam || 14 ||
kāryastrirabhiṣekaśca kāle kāle ca nityaśaḥ |
caratā niyamenaiva tasmāddhuḥkhataraṃ vanam || 15 ||
upahāraśca kartavyaḥ kusumai ssvayamāhṛtaiḥ |
ārṣeṇa vidhinā vedyāṃ bāle duḥkhamato vanam || 16 ||
yathālabdhena kartavyaḥ santoṣastena maithili |
yatāhārairvanacarai rnityaṃ duḥkhamato vanam || 17 ||
atīva vātāstimiraṃ bubhukṣā cātra nityaśaḥ |
bhayāni ca mahāntyatra tato duḥkhataraṃ vanam || 18 ||
sarīsṛpāśca bahavo bahurūpāśca bhāmini |
caranti pṛthivīṃ darpāttato duḥkhataraṃ vanam || 19 ||
nadī nilayanā ssarpā nadīkuṭilagāminaḥ |
tiṣaṭhntyāvṛtya panthānaṃ tato duḥkhataraṃ vanam || 20 ||
pataṅgā vṛścikāḥ kīṭā daṃśāśca maśakai ssaha |
bādhante nityamabale sarvaṃ duḥkhamato vanam || 21 ||
drumāḥ kaṇṭakinaścaiva kuśāḥ kāśāśca bhāmini |
vane vyākulaśākhāgrāstena duḥkhataraṃ vanam || 22 ||
kāyakleśāśca bahavo bhayāni vividhāni ca |
araṇyavāse vasato duḥkhameva tato vanam || 23 ||
krodhalobhau vimoktavyau kartavyā tapase matiḥ |
na bhetavyaṃ ca bhetavye nityaṃ duḥkhamato vanam || 24 ||
tadalaṃ te vanaṃ gatvā kṣamaṃ na hi vanaṃ tava |
vimṛśanniha paśyāmi bahudoṣataraṃ vanam || 25 ||
vanantu netuṃ na kṛtā matistadā babhūva rāmeṇa yadā mahātmanā |
na tasya sītā vacanaṃ cakāra ta ttato'bravīdrāmamidaṃ suduḥkhitā || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭāviṃśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever