📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
2.116 അയോധ്യാകാണ്ഡ - ഷോഡശാധികശതതമ സര്ഗഃ
2.116 Ayodhyakanda - Shodashadhikashatatama Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷോഡശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ।
പ്രതിപ്രയാതേ ഭരതേ വസന്രാമസ്തപോവനേ ।
ലക്ഷയാമാസ സോദ്വേഗമഥൌത്സുക്യം തപസ്വിനാമ് ॥ 1 ॥
യേ തത്ര ചിത്രകൂടസ്യ പുരസ്താത്താപസാശ്രമേ ।
രാമമാശ്രിത്യ നിരതാസ്താനലക്ഷയദുത്സുകാന് ॥ 2 ॥
നയനൈര്ബ്രുകുടീഭിശ്ച രാമം നിര്ദിശ്യ ശങ്കിതാഃ ।
അന്യോന്യമുപജല്പന്ത ശ്ശനൈശ്ചക്രുര്മിഥഃ കഥാഃ ॥ 3 ॥
തേഷാമൌത്സുക്യമാലക്ഷ്യ രാമസ്ത്വാത്മനി ശങ്കിതഃ ।
കൃതാഞ്ജലിരുവാചേദമൃഷിം കുലപതിം തതഃ ॥ 4 ॥
ന കച്ചിദ്ഭഗവന്കിഞ്ചിത്പൂര്വവൃത്തമിദം മയി ।
ദൃശ്യതേ വികൃതം യേന വിക്രിയന്തേ തപസ്വിനഃ ॥ 5 ॥
പ്രമാദാച്ചരിതം കച്ചിത്കിഞ്ചിന്നാവരജസ്യ മേ ।
ലക്ഷ്മണസ്യര്ഷിഭിദൃഷ്ടം നാനുരൂപമിവാത്മനഃ ॥ 6 ॥
കച്ചിച്ഛുശ്രൂഷമാണാ വ ശ്ശുശ്രൂഷണപരാ മയി ।
പ്രമദാഽഭ്യുചിതാം വൃത്തിം സീതാ യുക്തം ന വര്തതേ ॥ 7 ॥
അഥര്ഷിര്ജരയാ വൃദ്ധസ്തപസാ ച ജരാം ഗതഃ ।
വേപമാന ഇവോവാച രാമം ഭൂതദയാപരമ് ॥ 8 ॥
കുതഃ കല്യാണസത്ത്വായാഃ കല്യാണാഭിരതേസ്തഥാ ।
ചലനം താത വൈദേഹ്യാസ്തപസ്വിഷു വിശേഷതഃ ॥ 9 ॥
ത്വന്നിമിത്തമിദം താവത്താപസാന്പ്രതിവര്തതേ ।
രക്ഷോഭ്യസ്തേന സംവിഗ്നാഃ കഥയന്തി മിഥഃ കഥാഃ ॥ 10 ॥
രാവണാവരജഃ കശ്ചിത് ഖരോ നാമേഹ രാക്ഷസഃ ।
ഉത്പാട്യ താപസാന്സര്വാഞ്ജനസ്ഥാനനികേതനാന് ॥ 11 ॥
ധൃഷ്ടശ്ച ജിതകാശീ ച നൃശംസഃ പുരുഷാദകഃ ।
അവലിപ്തശ്ച പാപശ്ച ത്വാം ച താത ന മൃഷ്യതേ ॥ 12 ॥
ത്വം യദാപ്രഭൃതി ഹ്യസ്മിന്നാശ്രമേ താത വര്തസേ ।
തദാപ്രഭൃതി രക്ഷാംസി വിപ്രകുര്വന്തി താപസാന് ॥ 13 ॥
ദര്ശയന്തി ഹി ബീഭത്സൈഃ ക്രൂരൈര്ഭീഷണകൈരപി ।
നാനാരൂപൈര്വിരൂപൈശ്ച രൂപൈര്വികൃതദര്ശനൈഃ ॥ 14 ॥
അപ്രശസ്തൈശുചിഭിസ്സമ്പ്രയോജ്യ ച താപസാന് ।
പ്രതിധ്നന്ത്യപരാന്ക്ഷിപ്രമനാര്യാഃ പുരതഃ സ്ഥിതാഃ ॥ 15 ॥
തേഷു തേഷ്വാശ്രമസ്ഥാനേഷ്വബുദ്ധമവലീയ ച ।
രമന്തേ താപസാം സ്തത്ര നാശയന്തോഽല്പചേതസഃ ॥ 16 ॥
അപക്ഷിപന്തി സ്രുഗ്ഭാണ്ഡാനഗ്നീസ്നിഞ്ചന്തി വാരിണാ ।
കലശാംശ്ച പ്രമധ്നന്തി ഹവനേ സമുപസ്ഥിതേ ॥ 17 ॥
തൈര്ദുരാത്മഭിരാമൃഷ്ടാനാശ്രമാന്പ്രജിഹാസവഃ ।
ഗമനായാന്യദേശസ്യ ചോദയന്ത്യൃഷയോഽദ്യ മാമ് ॥ 18 ॥
തത്പുരാ രാമ ശാരീരാമുപഹിംസാം തപസ്വിഷു ।
ദര്ശയന്തി ഹി ദുഷ്ടാസ്തേ ത്യക്ഷ്യാമ ഇമമാശ്രമമ് ॥ 19 ॥
ബഹുമൂലഫലം ചിത്രമവിദൂരാദിതോ വനമ് ।
പുരാണാശ്രമമേവാഹം ശ്രയിഷ്യേ സഗണഃ പുനഃ ॥ 20 ॥
ഖരസ്ത്വയ്യപി ചായുക്തം പുരാ താത പ്രവര്തതേ ।
സഹാസ്മാഭിരിതോ ഗച്ഛ യദി ബുദ്ധിഃ പ്രവര്തതേ ॥ 21 ॥
സകലത്രസ്യ സന്ദേഹോ നിത്യം യത്തസ്യ രാഘവ ।
സമര്ഥസ്യാപി ഹി സതോ വാസോ ദുഃഖമിഹാദ്യ തേ ॥ 22 ॥
ഇത്യുക്തവന്തം സ്തംരാമ രാജപുത്രസ്തപസ്വിനമ് ।
ന ശശാകോത്തരൈര്വാക്യൈരവരോദ്ധും സമുത്സുകമ് ॥ 23 ॥
അഭിനന്ദ്യ സമാപൃച്ഛ്യ സമാധായ ച രാഘവമ് ।
സ ജഗാമാശ്രമം ത്യക്ത്വാ കുലൈഃ കുലപതിസ്സഹ ॥ 24 ॥
രാമഃ സംസാദ്യ ഋഷിഗണമനുഗമനാദ്ദേശാത്തസ്മാത്കുലപതിമഭിവാദ്യ ഋഷിമ് ।
സമ്യക്പ്രീതൈസ്തൈരനുമത ഉപദിഷ്ടാര്ഥഃ പുണ്യം വാസായ സ്വനിലയമുപസമ്പേദേ ॥ 25 ॥
ആശ്രമമൃഷിവിരഹിതം പ്രഭുഃ ക്ഷണമപിന ജഹൌ സ രാഘവഃ ।
രാഘവം ഹി സതതമനുഗതാ സ്താപസാശ്ചാര്ഷചരിത ധൃതഗുണാഃ ॥ 26 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ഷോഡശാധികശതതമസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ |
pratiprayāte bharate vasanrāmastapovane |
lakṣayāmāsa sodvegamathautsukyaṃ tapasvinām || 1 ||
ye tatra citrakūṭasya purastāttāpasāśrame |
rāmamāśritya niratāstānalakṣayadutsukān || 2 ||
nayanairbrukuṭībhiśca rāmaṃ nirdiśya śaṅkitāḥ |
anyonyamupajalpanta śśanaiścakrurmithaḥ kathāḥ || 3 ||
teṣāmautsukyamālakṣya rāmastvātmani śaṅkitaḥ |
kṛtāñjaliruvācedamṛṣiṃ kulapatiṃ tataḥ || 4 ||
na kaccidbhagavankiñcitpūrvavṛttamidaṃ mayi |
dṛśyate vikṛtaṃ yena vikriyante tapasvinaḥ || 5 ||
pramādāccaritaṃ kaccitkiñcinnāvarajasya me |
lakṣmaṇasyarṣibhidṛṣṭaṃ nānurūpamivātmanaḥ || 6 ||
kaccicchuśrūṣamāṇā va śśuśrūṣaṇaparā mayi |
pramadā'bhyucitāṃ vṛttiṃ sītā yuktaṃ na vartate || 7 ||
atharṣirjarayā vṛddhastapasā ca jarāṃ gataḥ |
vepamāna ivovāca rāmaṃ bhūtadayāparam || 8 ||
kutaḥ kalyāṇasattvāyāḥ kalyāṇābhiratestathā |
calanaṃ tāta vaidehyāstapasviṣu viśeṣataḥ || 9 ||
tvannimittamidaṃ tāvattāpasānprativartate |
rakṣobhyastena saṃvignāḥ kathayanti mithaḥ kathāḥ || 10 ||
rāvaṇāvarajaḥ kaścit kharo nāmeha rākṣasaḥ |
utpāṭya tāpasānsarvāñjanasthānaniketanān || 11 ||
dhṛṣṭaśca jitakāśī ca nṛśaṃsaḥ puruṣādakaḥ |
avaliptaśca pāpaśca tvāṃ ca tāta na mṛṣyate || 12 ||
tvaṃ yadāprabhṛti hyasminnāśrame tāta vartase |
tadāprabhṛti rakṣāṃsi viprakurvanti tāpasān || 13 ||
darśayanti hi bībhatsaiḥ krūrairbhīṣaṇakairapi |
nānārūpairvirūpaiśca rūpairvikṛtadarśanaiḥ || 14 ||
apraśastaiśucibhissamprayojya ca tāpasān |
pratidhnantyaparānkṣipramanāryāḥ purataḥ sthitāḥ || 15 ||
teṣu teṣvāśramasthāneṣvabuddhamavalīya ca |
ramante tāpasāṃ statra nāśayanto'lpacetasaḥ || 16 ||
apakṣipanti srugbhāṇḍānagnīsniñcanti vāriṇā |
kalaśāṃśca pramadhnanti havane samupasthite || 17 ||
tairdurātmabhirāmṛṣṭānāśramānprajihāsavaḥ |
gamanāyānyadeśasya codayantyṛṣayo'dya mām || 18 ||
tatpurā rāma śārīrāmupahiṃsāṃ tapasviṣu |
darśayanti hi duṣṭāste tyakṣyāma imamāśramam || 19 ||
bahumūlaphalaṃ citramavidūrādito vanam |
purāṇāśramamevāhaṃ śrayiṣye sagaṇaḥ punaḥ || 20 ||
kharastvayyapi cāyuktaṃ purā tāta pravartate |
sahāsmābhirito gaccha yadi buddhiḥ pravartate || 21 ||
sakalatrasya sandeho nityaṃ yattasya rāghava |
samarthasyāpi hi sato vāso duḥkhamihādya te || 22 ||
ityuktavantaṃ staṃrāma rājaputrastapasvinam |
na śaśākottarairvākyairavaroddhuṃ samutsukam || 23 ||
abhinandya samāpṛcchya samādhāya ca rāghavam |
sa jagāmāśramaṃ tyaktvā kulaiḥ kulapatissaha || 24 ||
rāmaḥ saṃsādya ṛṣigaṇamanugamanāddeśāttasmātkulapatimabhivādya ṛṣim |
samyakprītaistairanumata upadiṣṭārthaḥ puṇyaṃ vāsāya svanilayamupasampede || 25 ||
āśramamṛṣivirahitaṃ prabhuḥ kṣaṇamapina jahau sa rāghavaḥ |
rāghavaṃ hi satatamanugatā stāpasāścārṣacarita dhṛtaguṇāḥ || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ṣoḍaśādhikaśatatamassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever