📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
1.16 ബാലകാണ്ഡ - ഷോഡശ സര്ഗഃ
1.16 Balakanda - Shodasha Sargah
Valmiki Malayalam
ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।
അഥ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ।
തതോ നാരായണോ ദേവോ നിയുക്തസ്സുരസത്തമൈഃ ।
ജാനന്നപി സുരാനേവം ശ്ലക്ഷ്ണം വചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ഉപായഃ കോ വധേ തസ്യ രാവണസ്യ ദുരാത്മനഃ ।
യമഹം തം സമാസ്ഥായ നിഹന്യാമൃഷികണ്ടകമ് ॥ 2 ॥
ഏവമുക്താസ്സുരാസ്സര്വേ പ്രത്യൂചുര്വിഷ്ണുമവ്യയമ് ।
മാനുഷീം തനുമാസ്ഥായ രാവണം ജഹി സംയുഗേ ॥ 3 ॥
സ ഹി തേപേ തപസ്തീവ്രം ദീര്ഘകാലമരിന്ദമ ।
യേന തുഷ്ടോഽഭവദ്ബ്രഹ്മാ ലോകകൃല്ലോകപൂര്വജഃ ॥ 4 ॥
സന്തുഷ്ടഃ പ്രദദൌ തസ്മൈ രാക്ഷസായ വരം പ്രഭുഃ ।
04 നാനാവിധേഭ്യോ ഭൂതേഭ്യോ ഭയം നാന്യത്ര മാനുഷാത് ॥ 5 ॥
അവജ്ഞാതാഃ പുരാ തേന വരദാനേ ഹി മാനവാഃ ।
105 ഏവം പിതാമഹാത്തസ്മാദ്വരം പ്രാപ്യ സ ദര്പിതഃ ॥ 6 ॥
ഉത്സാദയതി ലോകാന്ത്രീന് സ്ത്രിയശ്ചാപ്യപകര്ഷതി ।
തസ്മാത്തസ്യ വധോ ദൃഷ്ടോ മാനുഷേഭ്യഃ പരന്തപ ॥ 7 ॥
ഇത്യേതദ്വചനം ശ്രുത്വാ സുരാണാം വിഷ്ണുരാത്മവാന് ।
പിതരം രോചയാമാസ തദാ ദശരഥം നൃപമ് ॥ 8 ॥
സ ചാപ്യപുത്രോ നൃപതിസ്തസ്മിന്കാലേ മഹാദ്യുതിഃ ।
അയജത്പുത്രിയാമിഷ്ടിം പുത്രേപ്സുരരിസൂദനഃ ॥ 9 ॥
സ കൃത്വാ നിശ്ചയം വിഷ്ണുരാമന്ത്ര്യ ച പിതാമഹമ് ।
അന്തര്ധാനം ഗതോ ദേവൈഃ പൂജ്യമാനോ മഹര്ഷിഭിഃ ॥ 10 ॥
തോ വൈ യജമാനസ്യ പാവകാദതുലപ്രഭമ് ।
പ്രാദുര്ഭൂതം മഹദ്ഭൂതം മഹാവീര്യം മഹാബലമ് ॥ 11 ॥
കൃഷ്ണം രക്താമ്ബരധരം രക്താസ്യം ദുന്ദുഭിസ്വനമ് ।
സ്നിഗ്ധഹര്യക്ഷതനുജശ്മശ്രുപ്രവരമൂര്ധജമ് ॥ 12 ॥
ശുഭലക്ഷണസമ്പന്നം ദിവ്യാഭരണഭൂഷിതമ് ।
ശൈലശൃങ്ഗസമുത്സേഥം ദൃപ്തശാര്ദൂലവിക്രമമ് ॥ 13 ॥
ദിവാകരസമാകാരം ദീപ്താനലശിഖോപമമ് ।
തപ്തജാമ്ബൂനദമയീം രാജതാന്തപരിച്ഛദാമ് ॥ 14 ॥
ദിവ്യപായസസമ്പൂര്ണാം പാത്രീം പത്നീമിവ പ്രിയാമ് ।
പ്രഗൃഹ്യ വിപുലാം ദോര്ഭ്യാം സ്വയം മായാമയീമിവ ॥ 15 ॥
സമവേക്ഷ്യാബ്രവീദ്വാക്യമിദം ദശരഥം നൃപമ് ।
പ്രാജാപത്യം നരം വിദ്ധി മാമിഹാഭ്യാഗതം നൃപ ॥ 16 ॥
തതഃ പരം തദാ രാജാ പ്രത്യുവാച കൃതാഞ്ജലിഃ ।
ഭഗവന് സ്വാഗതം തേഽസ്തു കിമഹം കരവാണി തേ ॥ 17 ॥
അഥോ പുനരിദം വാക്യം പ്രാജാപത്യോ നരോഽബ്രവീത് ।
രാജന്നര്ചയതാ ദേവാനദ്യ പ്രാപ്തമിദം ത്വയാ ॥ 18 ॥
ഇദം തു നൃപശാര്ദൂല പായസം ദേവനിര്മിതമ് ।
പ്രജാകരം ഗൃഹാണ ത്വം ധന്യമാരോഗ്യവര്ധനമ് ॥ 19 ॥
ഭാര്യാണാമനുരൂപാണാമശ്നീതേതി പ്രയച്ഛ വൈ ।
താസു ത്വം പ്രാപ്സ്യസേ പുത്രാന്യദര്ഥം യജസേ നൃപ ॥ 20 ॥
തഥേതി നൃപതിഃ പ്രീതശ്ശിരസാ പ്രതിഗൃഹ്യതാമ് ।
പാത്രീം ദേവാന്നസമ്പൂര്ണാം ദേവദത്താം ഹിരണ്മയീമ് ॥ 21 ॥
അഭിവാദ്യ ച തദ്ഭൂതമദ്ഭുതം പ്രിയദര്ശനമ് ।
മുദാ പരമയാ യുക്തശ്ചകാരാഭിപ്രദക്ഷിണമ് ॥ 22 ॥
തതോ ദശരഥഃ പ്രാപ്യ പായസം ദേവനിര്മിതമ് ।
ബഭൂവ പരമപ്രീതഃ പ്രാപ്യ വിത്തമിവാധനഃ ॥ 23 ॥
തതസ്തദദ്ഭുതപ്രഖ്യം ഭൂതം പരമഭാസ്വരമ് ।
സംവര്തയിത്വാ തത്കര്മ തത്രൈവാന്തരധീയത ॥ 24 ॥
ഹര്ഷരശ്മിഭിരുദ്യോതം തസ്യാന്തഃപുരമാബഭൌ ।
ശാരദസ്യാഭിരാമസ്യ ചന്ദ്രസ്യേവ നഭോംഽശുഭിഃ ॥ 25 ॥
സോഽന്തഃപുരം പ്രവിശ്യൈവ കൌസല്യാമിദമബ്രവീത് ।
പായസം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ പുത്രീയം ത്വിദമാത്മനഃ ॥ 26 ॥
കൌസല്യായൈ നരപതിഃ പായസാര്ധം ദദൌ തദാ ।
അര്ധാദര്ധം ദദൌ ചാപി സുമിത്രായൈ നരാധിപഃ ॥ 27 ॥
കൈകേയ്യൈ ചാവശിഷ്ടാര്ധം ദദൌ പുത്രാര്ഥകാരണാത് ।
പ്രദദൌ ചാവശിഷ്ടാര്ധം പായസസ്യാമൃതോപമമ് ॥ 28 ॥
അനുചിന്ത്യ സുമിത്രായൈ പുനരേവ മഹീപതിഃ ।
ഏവം താസാം ദദൌ രാജാ ഭാര്യാണാം പായസം പൃഥക് ॥ 29 ॥
താസ്ത്വേതത്പായസം പ്രാപ്യ നരേന്ദ്രസ്യോത്തമാസ്സ്ത്രയഃ ।
സമ്മാനം മേനിരേ സര്വാംഃ പ്രഹര്ഷോദിതചേതസഃ ॥ 30 ॥
തതസ്തു താഃ പ്രാശ്യ തദുത്തമാസ്ത്രിയോ മഹീപതേരുത്തമപായസം പൃഥക് ।
ഹുതാശനാദിത്യസമാനതേജസോ ഽചിരേണ ഗര്ഭാന്പ്രതിപേദിരേ തദാ ॥ 31 ॥
തതസ്തു രാജാ പ്രസമീക്ഷ്യ താഃ സ്ത്രിയഃ പ്രരൂഢഗര്ഭാഃ പ്രതിലബ്ധമാനസഃ ।
ബഭൂവ ഹൃഷ്ടസ്ത്രിദിവേ യഥാ ഹരിഃ സുരേന്ദ്രസിദ്ധര്ഷിഗണാഭിപൂജിതഃ ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ ഷോഡശസ്സര്ഗഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha ṣoḍaśassargaḥ |
tato nārāyaṇo devo niyuktassurasattamaiḥ |
jānannapi surānevaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 1 ||
upāyaḥ ko vadhe tasya rāvaṇasya durātmanaḥ |
yamahaṃ taṃ samāsthāya nihanyāmṛṣikaṇṭakam || 2 ||
evamuktāssurāssarve pratyūcurviṣṇumavyayam |
mānuṣīṃ tanumāsthāya rāvaṇaṃ jahi saṃyuge || 3 ||
sa hi tepe tapastīvraṃ dīrghakālamarindama |
yena tuṣṭo'bhavadbrahmā lokakṛllokapūrvajaḥ || 4 ||
santuṣṭaḥ pradadau tasmai rākṣasāya varaṃ prabhuḥ |
04 nānāvidhebhyo bhūtebhyo bhayaṃ nānyatra mānuṣāt || 5 ||
avajñātāḥ purā tena varadāne hi mānavāḥ |
105 evaṃ pitāmahāttasmādvaraṃ prāpya sa darpitaḥ || 6 ||
utsādayati lokāntrīn striyaścāpyapakarṣati |
tasmāttasya vadho dṛṣṭo mānuṣebhyaḥ parantapa || 7 ||
ityetadvacanaṃ śrutvā surāṇāṃ viṣṇurātmavān |
pitaraṃ rocayāmāsa tadā daśarathaṃ nṛpam || 8 ||
sa cāpyaputro nṛpatistasminkāle mahādyutiḥ |
ayajatputriyāmiṣṭiṃ putrepsurarisūdanaḥ || 9 ||
sa kṛtvā niścayaṃ viṣṇurāmantrya ca pitāmaham |
antardhānaṃ gato devaiḥ pūjyamāno maharṣibhiḥ || 10 ||
to vai yajamānasya pāvakādatulaprabham |
prādurbhūtaṃ mahadbhūtaṃ mahāvīryaṃ mahābalam || 11 ||
kṛṣṇaṃ raktāmbaradharaṃ raktāsyaṃ dundubhisvanam |
snigdhaharyakṣatanujaśmaśrupravaramūrdhajam || 12 ||
śubhalakṣaṇasampannaṃ divyābharaṇabhūṣitam |
śailaśṛṅgasamutsethaṃ dṛptaśārdūlavikramam || 13 ||
divākarasamākāraṃ dīptānalaśikhopamam |
taptajāmbūnadamayīṃ rājatāntaparicchadām || 14 ||
divyapāyasasampūrṇāṃ pātrīṃ patnīmiva priyām |
pragṛhya vipulāṃ dorbhyāṃ svayaṃ māyāmayīmiva || 15 ||
samavekṣyābravīdvākyamidaṃ daśarathaṃ nṛpam |
prājāpatyaṃ naraṃ viddhi māmihābhyāgataṃ nṛpa || 16 ||
tataḥ paraṃ tadā rājā pratyuvāca kṛtāñjaliḥ |
bhagavan svāgataṃ te'stu kimahaṃ karavāṇi te || 17 ||
atho punaridaṃ vākyaṃ prājāpatyo naro'bravīt |
rājannarcayatā devānadya prāptamidaṃ tvayā || 18 ||
idaṃ tu nṛpaśārdūla pāyasaṃ devanirmitam |
prajākaraṃ gṛhāṇa tvaṃ dhanyamārogyavardhanam || 19 ||
bhāryāṇāmanurūpāṇāmaśnīteti prayaccha vai |
tāsu tvaṃ prāpsyase putrānyadarthaṃ yajase nṛpa || 20 ||
tatheti nṛpatiḥ prītaśśirasā pratigṛhyatām |
pātrīṃ devānnasampūrṇāṃ devadattāṃ hiraṇmayīm || 21 ||
abhivādya ca tadbhūtamadbhutaṃ priyadarśanam |
mudā paramayā yuktaścakārābhipradakṣiṇam || 22 ||
tato daśarathaḥ prāpya pāyasaṃ devanirmitam |
babhūva paramaprītaḥ prāpya vittamivādhanaḥ || 23 ||
tatastadadbhutaprakhyaṃ bhūtaṃ paramabhāsvaram |
saṃvartayitvā tatkarma tatraivāntaradhīyata || 24 ||
harṣaraśmibhirudyotaṃ tasyāntaḥpuramābabhau |
śāradasyābhirāmasya candrasyeva nabhoṃ'śubhiḥ || 25 ||
so'ntaḥpuraṃ praviśyaiva kausalyāmidamabravīt |
pāyasaṃ pratigṛhṇīṣva putrīyaṃ tvidamātmanaḥ || 26 ||
kausalyāyai narapatiḥ pāyasārdhaṃ dadau tadā |
ardhādardhaṃ dadau cāpi sumitrāyai narādhipaḥ || 27 ||
kaikeyyai cāvaśiṣṭārdhaṃ dadau putrārthakāraṇāt |
pradadau cāvaśiṣṭārdhaṃ pāyasasyāmṛtopamam || 28 ||
anucintya sumitrāyai punareva mahīpatiḥ |
evaṃ tāsāṃ dadau rājā bhāryāṇāṃ pāyasaṃ pṛthak || 29 ||
tāstvetatpāyasaṃ prāpya narendrasyottamāsstrayaḥ |
sammānaṃ menire sarvāṃḥ praharṣoditacetasaḥ || 30 ||
tatastu tāḥ prāśya taduttamāstriyo mahīpateruttamapāyasaṃ pṛthak |
hutāśanādityasamānatejaso 'cireṇa garbhānpratipedire tadā || 31 ||
tatastu rājā prasamīkṣya tāḥ striyaḥ prarūḍhagarbhāḥ pratilabdhamānasaḥ |
babhūva hṛṣṭastridive yathā hariḥ surendrasiddharṣigaṇābhipūjitaḥ || 32 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣoḍaśassargaḥ ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever