1.1 Balakanda - Prathama Sargah

ॐ

1.1 ബാലകാണ്ഡ - പ്രഥമ സര്ഗഃ

Valmiki Malayalam

ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ ബാലകാണ്ഡമ് ।

അഥ പ്രഥമസ്സര്ഗഃ ।

തപസ്സ്വാധ്യായനിരതം തപസ്വീ വാഗ്വിദാം വരമ് ।

നാരദം പരിപപ്രച്ഛ വാല്മീകിര്മുനിപുങ്ഗവമ് ॥ 1 ॥

കോന്വസ്മിന്സാമ്പ്രതം ലോകേ ഗുണവാന്കശ്ച വീര്യവാന് ।

ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച സത്യവാക്യോ ദൃഢവ്രതഃ ॥ 2 ॥

ചാരിത്രേണ ച കോ യുക്തസ്സര്വഭൂതേഷു കോ ഹിതഃ ।

വിദ്വാന്കഃ കസ്സമര്ഥശ്ച കശ്ചൈകപ്രിയദര്ശനഃ ॥ 3 ॥

ആത്മവാന്കോ ജിതക്രോധോ ദ്യുതിമാന്കോഽനസൂയകഃ ।

കസ്യ ബിഭ്യതി ദേവാശ്ച ജാതരോഷസ്യ സംയുഗേ ॥ 4 ॥

ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ ।

മഹര്ഷേ ത്വം സമര്ഥോഽസി ജ്ഞാതുമേവംവിധം നരമ് ॥ 5 ॥

ശ്രുത്വാ ചൈതത്ത്രിലോകജ്ഞോ വാല്മീകേര്നാരദോ വചഃ ।

ശ്രൂയതാമിതി ചാമന്ത്ര്യ പ്രഹൃഷ്ടോ വാക്യമബ്രവീത് ॥ 6 ॥

ബഹവോ ദുര്ലഭാശ്ചൈവ യേ ത്വയാ കീര്തിതാ ഗുണാഃ ।

മുനേ വക്ഷ്യാമ്യഹം ബുദ്ധ്വാ തൈര്യുക്തശ്ശ്രൂയതാന്നരഃ ॥ 7 ॥

ഇക്ഷ്വാകുവംശപ്രഭവോ രാമോ നാമ ജനൈശ്ശ്രുതഃ ।

നിയതാത്മാ മഹാവീര്യോ ദ്യുതിമാന്ധൃതിമാന് വശീ ॥ 8 ॥

ബുദ്ധിമാന്നീതിമാന്വാഗ്മീ ശ്രീമാന് ശത്രുനിബര്ഹണഃ ।

വിപുലാംസോ മഹാബാഹുഃ കമ്ബുഗ്രീവോ മഹാഹനുഃ ॥ 9 ॥

മഹോരസ്കോ മഹേഷ്വാസോ ഗൂഢജത്രുരരിന്ദമഃ ।

ആജാനുബാഹുസ്സുശിരാസ്സുലലാടസ്സുവിക്രമഃ ॥ 10 ॥

സമസ്സമവിഭക്താങ്ഗസ്സ്നിഗ്ധവര്ണഃ പ്രതാപവാന് ।

പീനവക്ഷാ വിശാലാക്ഷോ ലക്ഷ്മീവാന് ശുഭലക്ഷണഃ ॥ 11 ॥

ധര്മജ്ഞസ്സത്യസന്ധശ്ച പ്രജാനാം ച ഹിതേ രതഃ ।

യശസ്വീ ജ്ഞാനസമ്പന്നശ്ശുചിര്വശ്യസ്സമാധിമാന് ॥ 12 ॥

പ്രജാപതിസമശ്ശ്രീമാന് ധാതാ രിപുനിഷൂദനഃ ।

രക്ഷിതാ ജീവലോകസ്യ ധര്മസ്യ പരിരക്ഷിതാ ॥ 13 ॥

രക്ഷിതാ സ്വസ്യ ധര്മസ്യ സ്വജനസ്യ ച രക്ഷിതാ ।

വേദവേദാങ്ഗതത്ത്വജ്ഞോ ധനുര്വേദേ ച നിഷ്ഠിതഃ ॥ 14 ॥

സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞസ്സ്മൃതിമാന്പ്രതിഭാനവാന് ।

സര്വലോകപ്രിയസ്സാധുരദീനാത്മാ വിചക്ഷണഃ ॥ 15 ॥

സര്വദാഭിഗതസ്സദ്ഭിസ്സമുദ്ര ഇവ സിന്ധുഭിഃ ।

ആര്യസ്സര്വസമശ്ചൈവ സദൈകപ്രിയദര്ശനഃ ॥ 16 ॥

സ ച സര്വഗുണോപേതഃ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനഃ ।

സമുദ്ര ഇവ ഗാമ്ഭീര്യേ ധൈര്യേണ ഹിമവാനിവ ॥ 17 ॥

വിഷ്ണുനാ സദൃശോ വീര്യേ സോമവത്പ്രിയദര്ശനഃ ।

കാലാഗ്നിസദൃശഃ ക്രോധേ ക്ഷമയാ പൃഥിവീസമഃ ॥ 18 ॥

ധനദേന സമസ്ത്യാഗേ സത്യേ ധര്മ ഇവാപരഃ ।

തമേവം ഗുണസമ്പന്നം രാമം സത്യപരാക്രമമ് ॥ 19 ॥

ജ്യേഷ്ഠം ശ്രേഷ്ഠഗുണൈര്യുക്തം പ്രിയം ദശരഥസ്സുതമ് ।

പ്രകൃതീനാം ഹിതൈര്യുക്തം പ്രകൃതിപ്രിയകാമ്യയാ ॥ 20 ॥

യൌവരാജ്യേന സംയോക്തുമൈച്ഛത്പ്രീത്യാ മഹീപതിഃ ।

തസ്യാഭിഷേകസമ്ഭാരാന്ദൃഷ്ട്വാ ഭാര്യാഽഥ കൈകയീ ॥ 21 ॥

പൂര്വം ദത്തവരാ ദേവീ വരമേനമയാചത ।

വിവാസനം ച രാമസ്യ ഭരതസ്യാഭിഷേചനമ് ॥ 22 ॥

സ സത്യവചനാദ്രാജാ ധര്മപാശേന സംയതഃ ।

വിവാസയാമാസ സുതം രാമം ദശരഥഃ പ്രിയമ് ॥ 23 ॥

സ ജഗാമ വനം വീരഃ പ്രതിജ്ഞാമനുപാലയന് ।

പിതുര്വചനനിര്ദേശാത്കൈകേയ്യാഃ പ്രിയകാരണാത് ॥ 24 ॥

തം വ്രജന്തം പ്രിയോ ഭ്രാതാ ലക്ഷ്മണോഽനുജഗാമ ഹ ।

സ്നേഹാദ്വിനയസമ്പന്നസ്സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ ॥ 25 ॥

ഭ്രാതരം ദയിതോ ഭ്രാതുസ്സൌഭ്രാത്രമനുദര്ശയന് ।

രാമസ്യ ദയിതാ ഭാര്യാ നിത്യം പ്രാണസമാ ഹിതാ ॥ 26 ॥

ജനകസ്യ കുലേ ജാതാ ദേവമായേവ നിര്മിതാ ।

സര്വലക്ഷണസമ്പന്നാ നാരീണാമുത്തമാ വധൂഃ ॥ 27 ॥

സീതാപ്യനുഗതാ രാമം ശശിനം രോഹിണീ യഥാ ।

പൌരൈരനുഗതോ ദൂരം പിത്രാ ദശരഥേന ച ॥ 28 ॥

ശൃങ്ഗിബേരപുരേ സൂതം ഗങ്ഗാകൂലേ വ്യസര്ജയത് ।

ഗുഹമാസാദ്യ ധര്മാത്മാ നിഷാദാധിപതിം പ്രിയമ് ॥ 29 ॥

ഗുഹേന സഹിതോ രാമോ ലക്ഷ്മണേന ച സീതയാ ।

തേ വനേന വനം ഗത്വാ നദീസ്തീര്ത്വാ ബഹൂദകാഃ ॥ 30 ॥

ചിത്രകൂടമനുപ്രാപ്യ ഭരദ്വാജസ്യ ശാസനാത് ।

രമ്യമാവസഥം കൃത്വാ രമമാണാ വനേ ത്രയഃ ॥ 31 ॥

ദേവഗന്ധര്വസങ്കാശാസ്തത്ര തേ ന്യവസന് സുഖമ് ।

തേ വനേന വനം ഗത്വാ നദീസ്തീര്ത്വാ ബഹൂദകാഃ ॥ 32 ॥

ചിത്രകൂടമനുപ്രാപ്യ ഭരദ്വാജസ്യ ശാസനാത് ।

രമ്യമാവസഥം കൃത്വാ രമമാണാ വനേ ത്രയഃ ॥ 33 ॥

ദേവഗന്ധര്വസങ്കാശാസ്തത്ര തേ ന്യവസന് സുഖമ് ।

ചിത്രകൂടം ഗതേ രാമേ പുത്രശോകാതുരസ്തഥാ ॥ 34 ॥

രാജാ ദശരഥസ്സ്വര്ഗം ജഗാമ വിലപന്സുതമ് ।

മൃതേ തു തസ്മിന്ഭരതോ വസിഷ്ഠപ്രമുഖൈര്ദ്വിജൈഃ ॥ 35 ॥

നിയുജ്യമാനോ രാജ്യായ നൈച്ഛദ്രാജ്യം മഹാബലഃ ।

സ ജഗാമ വനം വീരോ രാമപാദപ്രസാദകഃ ॥ 36 ॥

ഗത്വാ തു സുമഹാത്മാനം രാമം സത്യപരാക്രമമ് ।

അയാചദ്ഭ്രാതരം രാമമാര്യഭാവപുരസ്കൃതഃ ॥ 37 ॥

ത്വമേവ രാജാ ധര്മജ്ഞ ഇതി രാമം വചോഽബ്രവീത് ।

രാമോഽപി പരമോദാരസ്സുമുഖസ്സുമഹായശാഃ ।

ന ചൈച്ഛത്പിതുരാദേശാദ്രാജ്യം രാമോ മഹാബലഃ ॥ 38 ॥

പാദുകേ ചാസ്യ രാജ്യായ ന്യാസം ദത്വാ പുനഃപുനഃ ।

നിവര്തയാമാസ തതോ ഭരതം ഭരതാഗ്രജഃ ॥ 39 ॥

സ കാമമനവാപ്യൈവ രാമപാദാവുപസ്പൃശന് ॥ 40 ॥

നന്ദിഗ്രാമേഽകരോദ്രാജ്യം രാമാഗമനകാങ്ക്ഷയാ ।

ഗതേ തു ഭരതേ ശ്രീമാന് സത്യസന്ധോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ 41 ॥

രാമസ്തു പുനരാലക്ഷ്യ നാഗരസ്യ ജനസ്യ ച ।

തത്രാഗമനമേകാഗ്രോ ദണ്ഡകാന്പ്രവിവേശ ഹ ॥ 42 ॥

പ്രവിശ്യ തു മഹാരണ്യം രാമോ രാജീവലോചനഃ ।

വിരാധം രാക്ഷസം ഹത്വാ ശരഭങ്ഗം ദദര്ശ ഹ ॥ 43 ॥

സുതീക്ഷ്ണം ചാപ്യഗസ്ത്യം ച അഗസ്ത്യഭ്രാതരം തഥാ ।

അഗസ്ത്യവചനാച്ചൈവ ജഗ്രാഹൈന്ദ്രം ശരാസനമ് ॥ 44 ॥

ഖഡ്ഗം ച പരമപ്രീതസ്തൂണീ ചാക്ഷയസായകൌ ।

വസതസ്തസ്യ രാമസ്യ വനേ വനചരൈസ്സഹ ।

ഋഷയോഽഭ്യാഗമന്സര്വേ വധായാസുരരക്ഷസാമ് ॥ 45 ॥

സ തേഷാം പ്രതിശുശ്രാവ രാക്ഷസാനാം തഥാ വനേ ॥ 46 ॥

പ്രതിജ്ഞാതശ്ച രാമേണ വധസ്സംയതി രക്ഷസാമ് ।

ഋഷീണാമഗ്നികല്പാനാം ദണ്ഡകാരണ്യവാസിനാമ് ॥ 47 ॥

തേന തത്രൈവ വസതാ ജനസ്ഥാനനിവാസിനീ ।

വിരൂപിതാ ശൂര്പണഖാ രാക്ഷസീ കാമരൂപിണീ ॥ 48 ॥

തതശ്ശൂര്പണഖാവാക്യാദുദ്യുക്താന്സര്വരാക്ഷസാന് ।

ഖരം ത്രിശിരസം ചൈവ ദൂഷണം ചൈവ രാക്ഷസമ് ॥ 49 ॥

നിജഘാന വനേ രാമസ്തേഷാം ചൈവ പദാനുഗാന് ।

വനേ തസ്മിന്നിവസതാ ജനസ്ഥാനനിവാസിനാമ് ॥ 50 ॥

രക്ഷസാം നിഹതാന്യാസന്സഹസ്രാണി ചതുര്ദശ ।

തതോ ജ്ഞാതിവധം ശ്രുത്വാ രാവണഃ ക്രോധമൂര്ഛിതഃ ॥ 51 ॥

സഹായം വരയാമാസ മാരീചം നാമ രാക്ഷസമ് ।

വാര്യമാണസ്സുബഹുശോ മാരീചേന സ രാവണഃ ॥ 52 ॥

ന വിരോധോ ബലവതാ ക്ഷമോ രാവണ തേന തേ ।

അനാദൃത്യ തു തദ്വാക്യം രാവണഃ കാലചോദിതഃ ॥ 53 ॥

ജഗാമ സഹ മാരീചസ്തസ്യാശ്രമപദം തദാ ।

തേന മായാവിനാ ദൂരമപവാഹ്യ നൃപാത്മജൌ ॥ 54 ॥

ജഹാര ഭാര്യാം രാമസ്യ ഗൃധ്രം ഹത്വാ ജടായുഷമ് ।

ഗൃധ്രം ച നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ ഹൃതാം ശ്രുത്വാ ച മൈഥിലീമ് ॥ 55 ॥

രാഘവശ്ശോകസന്തപ്തോ വിലലാപാകുലേന്ദ്രിയഃ ।

തതസ്തേനൈവ ശോകേന ഗൃധ്രം ദഗ്ധ്വാ ജടായുഷമ് ॥ 56 ॥

മാര്ഗമാണോ വനേ സീതാം രാക്ഷസം സന്ദദര്ശ ഹ ।

കബന്ധന്നാമ രൂപേണ വികൃതം ഘോരദര്ശനമ് ॥ 57 ॥

തം നിഹത്യ മഹാബാഹുര്ദദാഹ സ്വര്ഗതശ്ച സഃ ।

സ ചാസ്യ കഥയാമാസ ശബരീം ധര്മചാരിണീമ് ॥ 58 ॥

ശ്രമണീം ധര്മനിപുണാമഭിഗച്ഛേതി രാഘവ ।

1151 സോഽഭ്യഗച്ഛന്മഹാതേജാശ്ശബരീം ശത്രുസൂദനഃ ॥ 59 ॥

ശബര്യാ പൂജിതസ്സമ്യഗ്രാമോ ദശരഥാത്മജഃ ।

പമ്പാതീരേ ഹനുമതാ സങ്ഗതോ വാനരേണ ഹ ॥ 60 ॥

ഹനുമദ്വചനാച്ചൈവ സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ ।

സുഗ്രീവായ ച തത്സര്വം ശംസദ്രാമോ മഹാബലഃ ॥ 61 ॥

ആദിതസ്തദ്യഥാവൃത്തം സീതായാശ്ച വിശേഷതഃ ।

സുഗ്രീവശ്ചാപി തത്സര്വം ശ്രുത്വാ രാമസ്യ വാനരഃ ॥ 62 ॥

ചകാര സഖ്യം രാമേണ പ്രീതശ്ചൈവാഗ്നിസാക്ഷികമ് ।

തതോ വാനരരാജേന വൈരാനുകഥനം പ്രതി ॥ 63 ॥

രാമായാവേദിതം സര്വം പ്രണയാദ്ദുഃഖിതേന ച ।

പ്രതിജ്ഞാതം ച രാമേണ തദാ വാലിവധം പ്രതി ॥ 64 ॥

വാലിനശ്ച ബലം തത്ര കഥയാമാസ വാനരഃ ।

സുഗ്രീവശ്ശങ്കിതശ്ചാസീന്നിത്യം വീര്യേണ രാഘവേ ॥ 65 ॥

രാഘവപ്രത്യയാര്ഥം തു ദുന്ദുഭേഃ കായമുത്തമമ് ।

ദര്ശയാമാസ സുഗ്രീവോ മഹാപര്വതസന്നിഭമ് ॥ 66 ॥

ഉത്സ്മയിത്വാ മഹാബാഹുഃ പ്രേക്ഷ്യ ചാസ്ഥി മഹാബലഃ ।

പാദാങ്ഗുഷ്ഠേന ചിക്ഷേപ സമ്പൂര്ണം ദശയോജനമ് ॥ 67 ॥

ബിഭേദ ച പുനസ്സാലാന്സപ്തൈകേന മഹേഷുണാ ।

ഗിരിം രസാതലം ചൈവ ജനയന്പ്രത്യയം തഥാ ॥ 68 ॥

തതഃ പ്രീതമനാസ്തേന വിശ്വസ്തസ്സ മഹാകപിഃ ।

കിഷ്കിന്ധാം രാമസഹിതോ ജഗാമ ച ഗുഹാം തദാ ॥ 69 ॥

തതോഽഗര്ജദ്ധരിവരഃ സുഗ്രീവോ ഹേമപിങ്ഗലഃ ।

തേന നാദേന മഹതാ നിര്ജഗാമ ഹരീശ്വരഃ ॥ 70 ॥

അനുമാന്യ തദാ താരാം സുഗ്രീവേണ സമാഗതഃ ।

നിജഘാന ച തത്രൈനം ശരേണൈകേന രാഘവഃ ॥ 71 ॥

തതസ്സുഗ്രീവവചനാദ്ധത്വാ വാലിനമാഹവേ ।

സുഗ്രീവമേവ തദ്രാജ്യേ രാഘവഃ പ്രത്യപാദയത് ॥ 72 ॥

സ ച സര്വാന്സമാനീയ വാനരാന്വാനരര്ഷഭഃ ।

ദിശഃ പ്രസ്ഥാപയാമാസ ദിദൃക്ഷുര്ജനകാത്മജാമ് ॥ 73 ॥

തതോ ഗൃധ്രസ്യ വചനാത്സമ്പാതേര്ഹനുമാന്ബലീ ।

ശതയോജനവിസ്തീര്ണം പുപ്ലുവേ ലവണാര്ണവമ് ॥ 74 ॥

തത്ര ലങ്കാം സമാസാദ്യ പുരീം രാവണപാലിതാമ് ।

ദദര്ശ സീതാം ധ്യായന്തീമശോകവനികാം ഗതാമ് ॥ 75 ॥

നിവേദയിത്വാഽഽഭിജ്ഞാനം പ്രവൃത്തിം ച നിവേദ്യ ച ।

സമാശ്വാസ്യ ച വൈദേഹീം മര്ദയാമാസ തോരണമ് ॥ 76 ॥

പഞ്ച സേനാഗ്രഗാന്ഹത്വാ സപ്തമന്ത്രിസുതാനപി ।

ശൂരമക്ഷം ച നിഷ്പിഷ്യ ഗ്രഹണം സമുപാഗമത് ॥ 77 ॥

അസ്ത്രേണോന്മുക്തമാത്മാനം ജ്ഞാത്വാ പൈതാമഹാദ്വരാത് ।

മര്ഷയന്രാക്ഷസാന്വീരോ യന്ത്രിണസ്താന്യദൃച്ഛയാ ॥ 78 ॥

തതോ ദഗ്ധ്വാ പുരീം ലങ്കാമൃതേ സീതാം ച മൈഥിലീമ് ।

രാമായ പ്രിയമാഖ്യാതും പുനരായാന്മഹാകപിഃ ॥ 79 ॥

സോഽധിഗമ്യ മഹാത്മാനം കൃത്വാ രാമം പ്രദക്ഷിണമ് ।

ന്യവേദയദമേയാത്മാ ദൃഷ്ടാ സീതേതി തത്ത്വതഃ ॥ 80 ॥

തതസ്സുഗ്രീവസഹിതോ ഗത്വാ തീരം മഹോദധേഃ ।

സമുദ്രം ക്ഷോഭയാമാസ ശരൈരാദിത്യസന്നിഭൈഃ ॥ 81 ॥

ദര്ശയാമാസ ചാത്മാനം സമുദ്രസ്സരിതാം പതിഃ ।

സമുദ്രവചനാച്ചൈവ നലം സേതുമകാരയത് ॥ 82 ॥

തേന ഗത്വാ പുരീം ലങ്കാം ഹത്വാ രാവണമാഹവേ ।

രാമഃ സീതാമനുപ്രാപ്യ പരാം വ്രീഡാമുപാഗമത് ॥ 83 ॥

താമുവാച തതോ രാമഃ പരുഷം ജനസംസദി ।

അമൃഷ്യമാണാ സാ സീതാ വിവേശ ജ്വലനം സതീ ॥ 84 ॥

തതോഽഗ്നിവചനാത്സീതാം ജ്ഞാത്വാ വിഗതകല്മഷാമ് ।

ബഭൌ രാമസ്സമ്പ്രഹൃഷ്ടഃ പൂജിതസ്സര്വദൈവതൈഃ ॥ 85 ॥

കര്മണാ തേന മഹതാ ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ് ।

സദേവര്ഷിഗണം തുഷ്ടം രാഘവസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 86 ॥

അഭിഷിച്യ ച ലങ്കായാം രാക്ഷസേന്ദ്രം വിഭീഷണമ് ।

കൃതകൃത്യസ്തദാ രാമോ വിജ്വരഃ പ്രമുമോദ ഹ ॥ 87 ॥

ദേവതാഭ്യോ വരം പ്രാപ്യ സമുത്ഥാപ്യ ച വാനരാന് ।

അയോധ്യാം പ്രസ്ഥിതോ രാമഃ പുഷ്പകേണ സുഹൃദ്വൃതഃ ॥ 88 ॥

ഭരദ്വാജാശ്രമം ഗത്വാ രാമസ്സത്യപരാക്രമഃ ।

ഭരതസ്യാന്തികം രാമോ ഹനൂമന്തം വ്യസര്ജയത് ॥ 89 ॥

പുനരാഖ്യായികാം ജല്പന്സുഗ്രീവസഹിതശ്ച സഃ ।

പുഷ്പകം തത്സമാരുഹ്യ നന്ദിഗ്രാമം യയൌ തദാ ॥ 90 ॥

നന്ദിഗ്രാമേ ജടാം ഹിത്വാ ഭ്രാതൃഭിസ്സഹിതോഽനഘഃ ।

രാമസ്സീതാമനുപ്രാപ്യ രാജ്യം പുനരവാപ്തവാന് ॥ 91 ॥

പ്രഹൃഷ്ടമുദിതോ ലോകസ്തുഷ്ടഃ പുഷ്ടസ്സുധാര്മികഃ ।

നിരാമയോ ഹ്യരോഗശ്ച ദുര്ഭിക്ഷഭയവര്ജിതഃ ॥ 92 ॥

ന പുത്രമരണം കിഞ്ചിദ്ദ്രക്ഷ്യന്തി പുരുഷാഃ ക്വചിത് ।

നാര്യശ്ചാവിധവാ നിത്യം ഭവിഷ്യന്തി പതിവ്രതാഃ ॥ 93 ॥

ന ചാഗ്നിജം ഭയം കിഞ്ചിന്നാപ്സു മജ്ജന്തി ജന്തവഃ ।

ന വാതജം ഭയം കിഞ്ചിന്നാപി ജ്വരകൃതം തഥാ ॥ 94 ॥

ന ചാപി ക്ഷുദ്ഭയം തത്ര ന തസ്കരഭയം തഥാ ।

നഗരാണി ച രാഷ്ട്രാണി ധനധാന്യയുതാനി ച ॥ 95 ॥

നിത്യം പ്രമുദിതാസ്സര്വേ യഥാ കൃതയുഗേ തഥാ ।

അശ്വമേധശതൈരിഷ്ട്വാ തഥാ ബഹുസുവര്ണകൈഃ ॥ 96 ॥

ഗവാം കോട്യയുതം ദത്വാ ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാസ്യതി ।

അസങ്ഖ്യേയം ധനം ദത്വാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ മഹായശാഃ ॥ 97 ॥

രാജവംശാന്ശതഗുണാന്സ്ഥാപയിഷ്യതി രാഘവഃ ।

ചാതുര്വര്ണ്യം ച ലോകേഽസ്മിന് സ്വേ സ്വേ ധര്മേ നിയോക്ഷ്യതി ॥ 98 ॥

ദശവര്ഷസഹസ്രാണി ദശവര്ഷശതാനി ച ।

രാമോ രാജ്യമുപാസിത്വാ ബ്രഹ്മലോകം പ്രയാസ്യതി ॥ 99 ॥

ഇദം പവിത്രം പാപഘ്നം പുണ്യം വേദൈശ്ച സമ്മിതമ് ।

യഃ പഠേദ്രാമചരിതം സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ॥ 100 ॥

ഏതദാഖ്യാനമായുഷ്യം പഠന്രാമായണം നരഃ ।

സപുത്രപൌത്രസ്സഗണഃ പ്രേത്യ സ്വര്ഗേ മഹീയതേ ॥ 101 ॥

പഠന്ദ്വിജോ വാഗൃഷഭത്വമീയാത് സ്യാത്ക്ഷത്രിയോ ഭൂമിപതിത്വമീയാത് ।

വണിഗ്ജനഃ പണ്യഫലത്വമീയാത് ജനശ്ച ശൂദ്രോഽപി മഹത്വമീയാത് ॥ 102 ॥

ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ ബാലകാണ്ഡേ പ്രഥമസ്സര്ഗഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha prathamassargaḥ |

tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |

nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||

konvasminsāmprataṃ loke guṇavānkaśca vīryavān |

dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||

cāritreṇa ca ko yuktassarvabhūteṣu ko hitaḥ |

vidvānkaḥ kassamarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||

ātmavānko jitakrodho dyutimānko'nasūyakaḥ |

kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |

maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||

śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |

śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||

bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |

mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaśśrūyatānnaraḥ || 7 ||

ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiśśrutaḥ |

niyatātmā mahāvīryo dyutimāndhṛtimān vaśī || 8 ||

buddhimānnītimānvāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |

vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||

mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |

ājānubāhussuśirāssulalāṭassuvikramaḥ || 10 ||

samassamavibhaktāṅgassnigdhavarṇaḥ pratāpavān |

pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||

dharmajñassatyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |

yaśasvī jñānasampannaśśucirvaśyassamādhimān || 12 ||

prajāpatisamaśśrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |

rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||

rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |

vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||

sarvaśāstrārthatattvajñassmṛtimānpratibhānavān |

sarvalokapriyassādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||

sarvadābhigatassadbhissamudra iva sindhubhiḥ |

āryassarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||

sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |

samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||

viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |

kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||

dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |

tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||

jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathassutam |

prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛtipriyakāmyayā || 20 ||

yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |

tasyābhiṣekasambhārāndṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||

pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |

vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||

sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |

vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||

sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |

piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||

taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |

snehādvinayasampannassumitrānandavardhanaḥ || 25 ||

bhrātaraṃ dayito bhrātussaubhrātramanudarśayan |

rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamā hitā || 26 ||

janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |

sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||

sītāpyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |

paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||

śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |

guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||

guhena sahito rāmo lakṣmaṇena ca sītayā |

te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||

citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |

ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||

devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasan sukham |

te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 32 ||

citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |

ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 33 ||

devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasan sukham |

citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 34 ||

rājā daśarathassvargaṃ jagāma vilapansutam |

mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 35 ||

niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |

sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 36 ||

gatvā tu sumahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |

ayācadbhrātaraṃ rāmamāryabhāvapuraskṛtaḥ || 37 ||

tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |

rāmo'pi paramodārassumukhassumahāyaśāḥ |

na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ || 38 ||

pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ datvā punaḥpunaḥ |

nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ || 39 ||

sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 40 ||

nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |

gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 41 ||

rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |

tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 42 ||

praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |

virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 43 ||

sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |

agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 44 ||

khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |

vasatastasya rāmasya vane vanacaraissaha |

ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām || 45 ||

sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 46 ||

pratijñātaśca rāmeṇa vadhassaṃyati rakṣasām |

ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 47 ||

tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |

virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 48 ||

tataśśūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |

kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 49 ||

nijaghāna vane rāmasteṣāṃ caiva padānugān |

vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 50 ||

rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |

tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 51 ||

sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |

vāryamāṇassubahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 52 ||

na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |

anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 53 ||

jagāma saha mārīcastasyāśramapadaṃ tadā |

tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 54 ||

jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |

gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 55 ||

rāghavaśśokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |

tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 56 ||

mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |

kabandhannāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 57 ||

taṃ nihatya mahābāhurdadāha svargataśca saḥ |

sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 58 ||

śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghava |

1151 so'bhyagacchanmahātejāśśabarīṃ śatrusūdanaḥ || 59 ||

śabaryā pūjitassamyagrāmo daśarathātmajaḥ |

pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 60 ||

hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |

sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 61 ||

āditastadyathāvṛttaṃ sītāyāśca viśeṣataḥ |

sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 62 ||

cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |

tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 63 ||

rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |

pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 64 ||

vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |

sugrīvaśśaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 65 ||

rāghavapratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |

darśayāmāsa sugrīvo mahāparvatasannibham || 66 ||

utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |

pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 67 ||

bibheda ca punassālānsaptaikena maheṣuṇā |

giriṃ rasātalaṃ caiva janayanpratyayaṃ tathā || 68 ||

tataḥ prītamanāstena viśvastassa mahākapiḥ |

kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 69 ||

tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |

tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 70 ||

anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |

nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 71 ||

tatassugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |

sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 72 ||

sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |

diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 73 ||

tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |

śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 74 ||

tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |

dadarśa sītāṃ dhyāyantīmaśokavanikāṃ gatām || 75 ||

nivedayitvā''bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |

samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 76 ||

pañca senāgragānhatvā saptamantrisutānapi |

śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 77 ||

astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |

marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 78 ||

tato dagdhvā purīṃ laṅkāmṛte sītāṃ ca maithilīm |

rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 79 ||

so'dhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |

nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 80 ||

tatassugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |

samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 81 ||

darśayāmāsa cātmānaṃ samudrassaritāṃ patiḥ |

samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 82 ||

tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |

rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 83 ||

tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |

amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 84 ||

tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |

babhau rāmassamprahṛṣṭaḥ pūjitassarvadaivataiḥ || 85 ||

karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |

sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 86 ||

abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |

kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 87 ||

devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |

ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 88 ||

bharadvājāśramaṃ gatvā rāmassatyaparākramaḥ |

bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 89 ||

punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |

puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 90 ||

nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhissahito'naghaḥ |

rāmassītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 91 ||

prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭassudhārmikaḥ |

nirāmayo hyarogaśca durbhikṣabhayavarjitaḥ || 92 ||

na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |

nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 93 ||

na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |

na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 94 ||

na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |

nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 95 ||

nityaṃ pramuditāssarve yathā kṛtayuge tathā |

aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 96 ||

gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |

asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 97 ||

rājavaṃśānśataguṇānsthāpayiṣyati rāghavaḥ |

cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 98 ||

daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |

rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ prayāsyati || 99 ||

idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |

yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 100 ||

etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |

saputrapautrassagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 101 ||

paṭhandvijo vāgṛṣabhatvamīyāt syātkṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |

vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt janaśca śūdro'pi mahatvamīyāt || 102 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe prathamassargaḥ ||