📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
മണിദ്വീപ വര്ണന - 2 (ദേവീ ഭാഗവതമ്)
Manidvipa Varnana - 2 (devi Bhagavatam)
Devi Vyasa Malayalam
(ശ്രീദേവീഭാഗവതം, ദ്വാദശ സ്കന്ധം, ഏകാദശോഽധ്യായഃ, മണിദ്വീപ വര്ണന - 2)
വ്യാസ ഉവാച ।
പുഷ്പരാഗമയാദഗ്രേ കുങ്കുമാരുണവിഗ്രഹഃ ।
പദ്മരാഗമയഃ സാലോ മധ്യേ ഭൂശ്ചൈവതാദൃശീ ॥ 1 ॥
ദശയോജനവാന്ദൈര്ഘ്യേ ഗോപുരദ്വാരസംയുതഃ ।
തന്മണിസ്തമ്ഭസംയുക്താ മണ്ഡപാഃ ശതശോ നൃപ ॥ 2 ॥
മധ്യേ ഭുവിസമാസീനാശ്ചതുഃഷഷ്ടിമിതാഃ കലാഃ ।
നാനായുധധരാവീരാ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാഃ ॥ 3 ॥
പ്രത്യേകലോകസ്താസാം തു തത്തല്ലോകസ്യനായകാഃ ।
സമന്താത്പദ്മരാഗസ്യ പരിവാര്യസ്ഥിതാഃ സദാ ॥ 4 ॥
സ്വസ്വലോകജനൈര്ജുഷ്ടാഃ സ്വസ്വവാഹനഹേതിഭിഃ ।
താസാം നാമാനി വക്ഷ്യാമി ശൃണു ത്വം ജനമേജയ ॥ 5 ॥
പിങ്ഗലാക്ഷീ വിശാലാക്ഷീ സമൃദ്ധി വൃദ്ധിരേവ ച ।
ശ്രദ്ധാ സ്വാഹാ സ്വധാഭിഖ്യാ മായാ സഞ്ജ്ഞാ വസുന്ധരാ ॥ 6 ॥
ത്രിലോകധാത്രീ സാവിത്രീ ഗായത്രീ ത്രിദശേശ്വരീ ।
സുരൂപാ ബഹുരൂപാ ച സ്കന്ദമാതാഽച്യുതപ്രിയാ ॥ 7 ॥
വിമലാ ചാമലാ തദ്വദരുണീ പുനരാരുണീ ।
പ്രകൃതിര്വികൃതിഃ സൃഷ്ടിഃ സ്ഥിതിഃ സംഹൃതിരേവ ച ॥ 8 ॥
സന്ധ്യാമാതാ സതീ ഹംസീ മര്ദികാ വജ്രികാ പരാ ।
ദേവമാതാ ഭഗവതീ ദേവകീ കമലാസനാ ॥ 9 ॥
ത്രിമുഖീ സപ്തമുഖ്യന്യാ സുരാസുരവിമര്ദിനീ ।
ലമ്ബോഷ്ടീ ചോര്ധ്വകേശീ ച ബഹുശീര്ഷാ വൃകോദരീ ॥ 10 ॥
രഥരേഖാഹ്വയാ പശ്ചാച്ഛശിരേഖാ തഥാ പരാ ।
ഗഗനവേഗാ പവനവേഗാ ചൈവ തതഃ പരമ് ॥ 11 ॥
അഗ്രേ ഭുവനപാലാ സ്യാത്തത്പശ്ചാന്മദനാതുരാ ।
അനങ്ഗാനങ്ഗമഥനാ തഥൈവാനങ്ഗമേഖലാ ॥ 12 ॥
അനങ്ഗകുസുമാ പശ്ചാദ്വിശ്വരൂപാ സുരാദികാ ।
ക്ഷയങ്കരീ ഭവേച്ഛക്തി രക്ഷോഭ്യാ ച തതഃ പരമ് ॥ 13 ॥
സത്യവാദിന്യഥ പ്രോക്താ ബഹുരൂപാ ശുചിവ്രതാ ।
ഉദാരാഖ്യാ ച വാഗീശീ ചതുഷ്ഷഷ്ടിമിതാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 14 ॥
ജ്വലജ്ജിഹ്വാനനാഃ സര്വാവമന്ത്യോ വഹ്നിമുല്ബണമ് ।
ജലം പിബാമഃ സകലം സംഹരാമോവിഭാവസുമ് ॥ 15 ॥
പവനം സ്തമ്ഭയാമോദ്യ ഭക്ഷയാമോഽഖിലം ജഗത് ।
ഇതി വാചം സങ്ഗിരതേ ക്രോധ സംരക്തലോചനാഃ ॥ 16 ॥
ചാപബാണധരാഃ സര്വായുദ്ധായൈവോത്സുകാഃ സദാ ।
ദംഷ്ട്രാ കടകടാരാവൈര്ബധിരീകൃത ദിങ്മുഖാഃ ॥ 17 ॥
പിങ്ഗോര്ധ്വകേശ്യഃ സമ്പ്രോക്താശ്ചാപബാണകരാഃ സദാ ।
ശതാക്ഷൌഹിണികാ സേനാപ്യേകൈകസ്യാഃ പ്രകീര്തിതാ ॥ 18 ॥
ഏകൈക ശക്തേഃ സാമര്ഥ്യം ലക്ഷബ്രഹ്മാണ്ഡനാശനേ ।
ശതാക്ഷൌഹിണികാസേനാ താദൃശീ നൃപ സത്തമ ॥ 19 ॥
കിം ന കുര്യാജ്ജഗത്യസ്മിന്നശക്യം വക്തുമേവ തത് ।
സര്വാപി യുദ്ധസാമഗ്രീ തസ്മിന്സാലേ സ്ഥിതാ മുനേ ॥ 20 ॥
രഥാനാം ഗണനാ നാസ്തി ഹയാനാം കരിണാം തഥാ ॥
ശസ്ത്രാണാം ഗണനാ തദ്വദ്ഗണാനാം ഗണനാ തഥാ ॥ 21 ॥
പദ്മരാഗമയാദഗ്രേ ഗോമേദമണിനിര്മിതഃ ।
ദശയോജനദൈര്ഘ്യേണ പ്രാകാരോ വര്തതേ മഹാന് ॥ 22 ॥
ഭാസ്വജ്ജപാപ്രസൂനാഭോ മധ്യഭൂസ്തസ്യ താദൃശീ ।
ഗോമേദകല്പിതാന്യേവ തദ്വാസി സദനാനി ച ॥ 23 ॥
പക്ഷിണഃ സ്തമ്ഭവര്യാശ്ച വൃക്ഷാവാപ്യഃ സരാംസി ച ।
ഗോമേദകല്പിതാ ഏവ കുങ്കുമാരുണവിഗ്രഹാഃ ॥ 24 ॥
തന്മധ്യസ്ഥാ മഹാദേവ്യോ ദ്വാത്രിംശച്ഛക്തയഃ സ്മൃതാഃ ।
നാനാ ശസ്ത്രപ്രഹരണാ ഗോമേദമണിഭൂഷിതാഃ ॥ 25 ॥
പ്രത്യേക ലോക വാസിന്യഃ പരിവാര്യ സമന്തതഃ ।
ഗോമേദസാലേ സന്നദ്ധാ പിശാചവദനാ നൃപ ॥ 26 ॥
സ്വര്ലോകവാസിഭിര്നിത്യം പൂജിതാശ്ചക്രബാഹവഃ ।
ക്രോധരക്തേക്ഷണാ ഭിന്ധി പച ച്ഛിന്ധി ദഹേതി ച ॥ 27 ॥
വദന്തി സതതം വാചം യുദ്ധോത്സുകഹൃദന്തരാഃ ।
ഏകൈകസ്യാ മഹാശക്തേര്ദശാക്ഷൌഹിണികാ മതാ ॥ 28 ॥
സേനാ തത്രാപ്യേകശക്തിര്ലക്ഷബ്രഹ്മാണ്ഡനാശിനീ ।
താദൃശീനാം മഹാസേനാ വര്ണനീയാ കഥം നൃപ ॥ 29 ॥
രഥാനാം നൈവ ഗണാനാ വാഹനാനാം തഥൈവ ച ।
സര്വയുദ്ധസമാരമ്ഭസ്തത്ര ദേവ്യാ വിരാജതേ ॥ 30 ॥
താസാം നാമാനി വക്ഷ്യാമി പാപനാശകരാണി ച ।
വിദ്യാ ഹ്രീ പുഷ്ട യഃ പ്രജ്ഞാ സിനീവാലീ കുഹൂസ്തഥാ ॥ 31 ॥
രുദ്രാവീര്യാ പ്രഭാനന്ദാ പോഷിണീ ഋദ്ധിദാ ശുഭാ ।
കാലരാത്രിര്മഹാരാത്രിര്ഭദ്രകാലീ കപര്ദിനീ ॥ 32 ॥
വികൃതിര്ദണ്ഡിമുണ്ഡിന്യൌ സേന്ദുഖണ്ഡാ ശിഖണ്ഡിനീ ।
നിശുമ്ഭശുമ്ഭമഥിനീ മഹിഷാസുരമര്ദിനീ ॥ 33 ॥
ഇന്ദ്രാണീ ചൈവ രുദ്രാണീ ശങ്കരാര്ധശരീരിണീ ।
നാരീ നാരായണീ ചൈവ ത്രിശൂലിന്യപി പാലിനീ ॥ 34 ॥
അമ്ബികാഹ്ലാദിനീ പശ്ചാദിത്യേവം ശക്തയഃ സ്മൃതാഃ ।
യദ്യേതാഃ കുപിതാ ദേവ്യസ്തദാ ബ്രഹ്മാണ്ഡനാശനമ് ॥ 35 ॥
പരാജയോ ന ചൈതാസാം കദാചിത്ക്വചിദസ്തി ഹി ।
ഗോമേദകമയാദഗ്രേ സദ്വജ്രമണിനിര്മിതഃ ॥ 36 ॥
ദശയോജന തുങ്ഗോഽസൌ ഗോപുരദ്വാരസംയുതഃ ।
കപാടശൃങ്ഖലാബദ്ധോ നവവൃക്ഷ സമുജ്ജ്വലഃ ॥ 37 ॥
സാലസ്തന്മധ്യഭൂമ്യാദി സര്വം ഹീരമയം സ്മൃതമ് ।
ഗൃഹാണിവീഥയോ രഥ്യാ മഹാമാര്ഗാം ഗണാനി ച ॥ 38 ॥
വൃക്ഷാലവാല തരവഃ സാരങ്ഗാ അപി താദൃശാഃ ।
ദീര്ഘികാശ്രേണയോവാപ്യസ്തഡാഗാഃ കൂപ സംയുതാഃ ॥ 39 ॥
തത്ര ശ്രീഭുവനേശ്വര്യാ വസന്തി പരിചാരികാഃ ।
ഏകൈകാ ലക്ഷദാസീഭിഃ സേവിതാ മദഗര്വിതാഃ ॥ 40 ॥
താലവൃന്തധരാഃ കാശ്ചിച്ചഷകാഢ്യ കരാമ്ബുജാഃ ।
കാശ്ചിത്താമ്ബൂലപാത്രാണി ധാരയന്ത്യോഽതിഗര്വിതാഃ ॥ 41 ॥
കാശ്ചിത്തച്ഛത്രധാരിണ്യശ്ചാമരാണാം വിധാരികാഃ ।
നാനാ വസ്ത്രധരാഃ കാശ്ചിത്കാശ്ചിത്പുഷ്പ കരാമ്ബുജാഃ ॥ 42 ॥
നാനാദര്ശകരാഃ കാശ്ചിത്കാശ്ചിത്കുങ്കുമലേപനമ് ।
ധാരയന്ത്യഃ കജ്ജലം ച സിന്ദൂര ചഷകം പരാഃ ॥ 43 ॥
കാശ്ചിച്ചിത്രക നിര്മാത്ര്യഃ പാദ സംവാഹനേ രതാഃ ।
കാശ്ചിത്തു ഭൂഷാകാരിണ്യോ നാനാ ഭൂഷാധരാഃ പരാഃ ॥ 44 ॥
പുഷ്പഭൂഷണ നിര്മാത്ര്യഃ പുഷ്പശൃങ്ഗാരകാരികാഃ ।
നാനാ വിലാസചതുരാ ബഹ്വ്യ ഏവം വിധാഃ പരാഃ ॥ 45 ॥
നിബദ്ധ പരിധാനീയാ യുവത്യഃ സകലാ അപി ।
ദേവീ കൃപാ ലേശവശാത്തുച്ഛീകൃത ജഗത്ത്രയാഃ ॥ 46 ॥
ഏതാ ദൂത്യഃ സ്മൃതാ ദേവ്യഃ ശൃങ്ഗാരമദഗര്വിതാഃ ।
താസാം നാമാനി വക്ഷ്യാമി ശൃണു മേ നൃപസത്തമ ॥ 47 ॥
അനങ്ഗരൂപാ പ്രഥമാപ്യനങ്ഗമദനാ പരാ ।
തൃതീയാതു തതഃ പ്രോക്താ സുന്ദരീ മദനാതുരാ ॥ 48 ॥
തതോ ഭുവനവേഗാസ്യാത്തഥാ ഭുവനപാലികാ ।
സ്യാത്സര്വശിശിരാനങ്ഗവേദനാനങ്ഗമേഖലാ ॥ 49 ॥
വിദ്യുദ്ദാമസമാനാങ്ഗ്യഃ ക്വണത്കാഞ്ചീഗുണാന്വിതാഃ ।
രണന്മഞ്ജീരചരണാ ബഹിരന്തരിതസ്തതഃ ॥ 50 ॥
ധാവമാനാസ്തു ശോഭന്തേ സര്വാ വിദ്യുല്ലതോപമാഃ ।
കുശലാഃ സര്വകാര്യേഷു വേത്രഹസ്താഃ സമന്തതഃ ॥ 51 ॥
അഷ്ടദിക്ഷുതഥൈതാസാം പ്രാകാരാദ്ബഹിരേവ ച ।
സദനാനി വിരാജന്തേ നാനാ വാഹനഹേതിഭിഃ ॥ 52 ॥
വജ്രസാലാദഗ്രഭാഗേ സാലോ വൈദൂര്യനിര്മിതഃ ।
ദശയോജനതുങ്ഗോഽസൌ ഗോപുരദ്വാരഭൂഷിതഃ ॥ 53 ॥
വൈദൂര്യഭൂമിഃ സര്വാപിഗൃഹാണി വിവിധാനി ച ।
വീഥ്യോ രഥ്യാ മഹാമാര്ഗാഃ സര്വേ വേദൂര്യനിര്മിതാഃ ॥ 54 ॥
വാപീ കൂപ തഡാഗാശ്ച സ്രവന്തീനാം തടാനി ച ।
വാലുകാ ചൈവ സര്വാഽപി വൈദൂര്യമണിനിര്മിതാ ॥ 55 ॥
തത്രാഷ്ടദിക്ഷുപരിതോ ബ്രാഹ്മ്യാദീനാം ച മണ്ഡലമ് ।
നിജൈര്ഗണൈഃ പരിവൃതം ഭ്രാജതേ നൃപസത്തമ ॥ 56 ॥
പ്രതിബ്രഹ്മാണ്ഡമാതൃണാം താഃ സമഷ്ടയ ഈരിതാഃ ।
ബ്രാഹ്മീ മാഹേശ്വരീ ചൈവ കൌമാരീ വൈഷ്ണവീ തഥാ ॥57 ॥
വാരാഹീ ച തഥേന്ദ്രാണീ ചാമുണ്ഡാഃ സപ്തമാതരഃ ।
അഷ്ടമീ തു മഹാലക്ഷ്മീര്നാമ്നാ പ്രോക്താസ്തു മാതരഃ ॥ 58 ॥
ബ്രഹ്മരുദ്രാദിദേവാനാം സമാകാരാ സ്തുതാഃ സ്മൃതാഃ ।
ജഗത്കല്യാണകാരിണ്യഃ സ്വസ്വസേനാസമാവൃതാഃ ॥ 59 ॥
തത്സാലസ്യ ചതുര്ദ്വാര്ഷു വാഹനാനി മഹേശിതുഃ ।
സജ്ജാനി നൃപതേ സന്തി സാലങ്കാരാണി നിത്യശഃ ॥ 60 ॥
ദന്തിനഃ കോടിശോ വാഹാഃ കോടിശഃ ശിബികാസ്തഥാ ।
ഹംസാഃ സിംഹാശ്ച ഗരുഡാ മയൂരാ വൃഷഭാസ്തഥാ ॥ 61 ॥
തൈര്യുക്താഃ സ്യന്ദനാസ്തദ്വത്കോടിശോ നൃപനന്ദന ।
പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹസമായുക്താ ധ്വജൈരാകാശചുമ്ബിനഃ ॥ 62 ॥
കോടിശസ്തു വിമാനാനി നാനാ ചിഹ്നാന്വിതാനി ച ।
നാനാ വാദിത്രയുക്താനി മഹാധ്വജയുതാനി ച ॥ 63 ॥
വൈദൂര്യമണി സാലസ്യാപ്യഗ്രേ സാലഃ പരഃ സ്മൃതഃ ।
ദശയോജന തുങ്ഗോഽസാവിന്ദ്രനീലാശ്മനിര്മിതഃ ॥ 64 ॥
തന്മധ്യ ഭൂസ്തഥാ വീഥ്യോ മഹാമാര്ഗാ ഗൃഹാണി ച ।
വാപീ കൂപ തഡാഗാശ്ച സര്വേ തന്മണിനിര്മിതാഃ ॥ 65 ॥
തത്ര പദ്മ തു സമ്പ്രോക്തം ബഹുയോജന വിസ്തൃതമ് ।
ഷോഡശാരം ദീപ്യമാനം സുദര്ശനമിവാപരമ് ॥ 66 ॥
തത്ര ഷോഡശശക്തീനാം സ്ഥാനാനി വിവിധാനി ച ।
സര്വോപസ്കരയുക്താനി സമൃദ്ധാനി വസന്തി ഹി ॥ 67 ॥
താസാം നാമാനി വക്ഷ്യാമി ശൃണു മേ നൃപസത്തമ ।
കരാലീ വികരാലീ ച തഥോമാ ച സരസ്വതീ ॥ 68 ॥
ശ്രീ ദുര്ഗോഷാ തഥാ ലക്ഷ്മീഃ ശ്രുതിശ്ചൈവ സ്മൃതിര്ധൃതിഃ ।
ശ്രദ്ധാ മേധാ മതിഃ കാന്തിരാര്യാ ഷോഡശശക്തയഃ ॥ 69 ॥
നീലജീമൂതസങ്കാശാഃ കരവാല കരാമ്ബുജാഃ ।
സമാഃ ഖേടകധാരിണ്യോ യുദ്ധോപക്രാന്ത മാനസാഃ ॥ 70 ॥
സേനാന്യഃ സകലാ ഏതാഃ ശ്രീദേവ്യാ ജഗദീശിതുഃ ।
പ്രതിബ്രഹ്മാണ്ഡസംസ്ഥാനാം ശക്തീനാം നായികാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 71 ॥
ബ്രഹ്മാണ്ഡക്ഷോഭകാരിണ്യോ ദേവീ ശക്ത്യുപബൃംഹിതാഃ ।
നാനാ രഥസമാരൂഢാ നാനാ ശക്തിഭിരന്വിതാഃ ॥ 72 ॥
ഏതത്പരാക്രമം വക്തും സഹസ്രാസ്യോഽപി ന ക്ഷമഃ ।
ഇന്ദ്രനീലമഹാസാലാദഗ്രേ തു ബഹുവിസ്തൃതഃ ॥ 73 ॥
മുക്താപ്രാകാര ഉദിതോ ദശയോജന ദൈര്ഘ്യവാന് ।
മധ്യഭൂഃ പൂര്വവത്പ്രോക്താ തന്മധ്യേഽഷ്ടദലാമ്ബുജമ് ॥ 74 ॥
മുക്താമണിഗണാകീര്ണം വിസ്തൃതം തു സകേസരമ് ।
തത്ര ദേവീസമാകാരാ ദേവ്യായുധധരാഃ സദാ ॥ 75 ॥
സമ്പ്രോക്താ അഷ്ടമന്ത്രിണ്യോ ജഗദ്വാര്താപ്രബോധികാഃ ।
ദേവീസമാനഭോഗാസ്താ ഇങ്ഗിതജ്ഞാസ്തുപണ്ഡിതാഃ ॥ 76 ॥
കുശലാഃ സര്വകാര്യേഷു സ്വാമികാര്യപരായണാഃ ।
ദേവ്യഭിപ്രായ ബോധ്യസ്താശ്ചതുരാ അതിസുന്ദരാഃ ॥ 77 ॥
നാനാ ശക്തിസമായുക്താഃ പ്രതിബ്രഹ്മാണ്ഡവര്തിനാമ് ।
പ്രാണിനാം താഃ സമാചാരം ജ്ഞാനശക്ത്യാവിദന്തി ച ॥ 78 ॥
താസാം നാമാനി വക്ഷ്യാമി മത്തഃ ശൃണു നൃപോത്തമ ।
അനങ്ഗകുസുമാ പ്രോക്താപ്യനങ്ഗകുസുമാതുരാ ॥ 79 ॥
അനങ്ഗമദനാ തദ്വദനങ്ഗമദനാതുരാ ।
ഭുവനപാലാ ഗഗനവേഗാ ചൈവ തതഃ പരമ് ॥ 80 ॥
ശശിരേഖാ ച ഗഗനരേഖാ ചൈവ തതഃ പരമ് ।
പാശാങ്കുശവരാഭീതിധരാ അരുണവിഗ്രഹാഃ ॥ 81 ॥
വിശ്വസമ്ബന്ധിനീം വാര്താം ബോധയന്തി പ്രതിക്ഷണമ് ।
മുക്താസാലാദഗ്രഭാഗേ മഹാമാരകതോ പരഃ ॥ 82 ॥
സാലോത്തമഃ സമുദ്ദിഷ്ടോ ദശയോജന ദൈര്ഘ്യവാന് ।
നാനാ സൌഭാഗ്യസംയുക്തോ നാനാ ഭോഗസമന്വിതഃ ॥ 83 ॥
മധ്യഭൂസ്താദൃശീ പ്രോക്താ സദനാനി തഥൈവ ച ।
ഷട്കോണമത്രവിസ്തീര്ണം കോണസ്ഥാ ദേവതാഃ ശൃണുഃ ॥ 84 ॥
പൂര്വകോണേ ചതുര്വക്ത്രോ ഗായത്രീ സഹിതോ വിധിഃ ।
കുണ്ഡികാക്ഷഗുണാഭീതി ദണ്ഡായുധധരഃ പരഃ ॥ 85 ॥
തദായുധധരാ ദേവീ ഗായത്രീ പരദേവതാ ।
വേദാഃ സര്വേ മൂര്തിമന്തഃ ശാസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച ॥ 86 ॥
സ്മൃതയശ്ച പുരാണാനി മൂര്തിമന്തി വസന്തി ഹി ।
യേ ബ്രഹ്മവിഗ്രഹാഃ സന്തി ഗായത്രീവിഗ്രഹാശ്ച യേ ॥ 87 ॥
വ്യാഹൃതീനാം വിഗ്രഹാശ്ച തേ നിത്യം തത്ര സന്തി ഹി ।
രക്ഷഃ കോണേ ശങ്ഖചക്രഗദാമ്ബുജ കരാമ്ബുജാ ॥ 88 ॥
സാവിത്രീ വര്തതേ തത്ര മഹാവിഷ്ണുശ്ച താദൃശഃ ।
യേ വിഷ്ണുവിഗ്രഹാഃ സന്തി മത്സ്യകൂര്മാദയോഖിലാഃ ॥ 89 ॥
സാവിത്രീ വിഗ്രഹാ യേ ച തേ സര്വേ തത്ര സന്തി ഹി ।
വായുകോണേ പരശ്വക്ഷമാലാഭയവരാന്വിതഃ ॥ 90 ॥
മഹാരുദ്രോ വര്തതേഽത്ര സരസ്വത്യപി താദൃശീ ।
യേ യേ തു രുദ്രഭേദാഃ സ്യുര്ദക്ഷിണാസ്യാദയോ നൃപ ॥ 91 ॥
ഗൌരീ ഭേദാശ്ച യേ സര്വേ തേ തത്ര നിവസന്തി ഹി ।
ചതുഃഷഷ്ട്യാഗമാ യേ ച യേ ചാന്യേപ്യാഗമാഃ സ്മൃതാഃ ॥ 92 ॥
തേ സര്വേ മൂര്തിമന്തശ്ച തത്ര വൈ നിവസന്തി ഹി ।
അഗ്നികോണേ രത്നകുമ്ഭം തഥാ മണികരണ്ഡകമ് ॥ 93 ॥
ദധാനോ നിജഹസ്താഭ്യാം കുബേരോ ധനദായകഃ ।
നാനാ വീഥീ സമായുക്തോ മഹാലക്ഷ്മീസമന്വിതഃ ॥ 94 ॥
ദേവ്യാ നിധിപതിസ്ത്വാസ്തേ സ്വഗുണൈഃ പരിവേഷ്ടിതഃ ।
വാരുണേ തു മഹാകോണേ മദനോ രതിസംയുതഃ ॥ 95 ॥
പാശാങ്കുശധനുര്ബാണധരോ നിത്യം വിരാജതേ ।
ശൃങ്ഗാരമൂര്തിമന്തസ്തു തത്ര സന്നിഹിതാഃ സദാ ॥ 96 ॥
ഈശാനകോണേ വിഘ്നേശോ നിത്യം പുഷ്ടിസമന്വിതഃ ।
പാശാങ്കുശധരോ വീരോ വിഘ്നഹര്താ വിരാജതേ ॥ 97 ॥
വിഭൂതയോ ഗണേശസ്യ യായാഃ സന്തി നൃപോത്തമ ।
താഃ സര്വാ നിവസന്ത്യത്ര മഹൈശ്വര്യസമന്വിതാഃ ॥ 98 ॥
പ്രതിബ്രഹ്മാണ്ഡസംസ്ഥാനാം ബ്രഹ്മാദീനാം സമഷ്ടയഃ ।
ഏതേ ബ്രഹ്മാദയഃ പ്രോക്താഃ സേവന്തേ ജഗദീശ്വരീമ് ॥ 99 ॥
മഹാമാരകതസ്യാഗ്രേ ശതയോജന ദൈര്ഘ്യവാന് ।
പ്രവാലശാലോസ്ത്യപരഃ കുങ്കുമാരുണവിഗ്രഹഃ ॥ 100 ॥
മധ്യഭൂസ്താദൃശീ പ്രോക്താ സദനാനി ച പൂര്വവത് ।
തന്മധ്യേ പഞ്ചഭൂതാനാം സ്വാമിന്യഃ പഞ്ച സന്തി ച ॥ 101 ॥
ഹൃല്ലേഖാ ഗഗനാ രക്താ ചതുര്ഥീ തു കരാലികാ ।
മഹോച്ഛുഷ്മാ പഞ്ചമീ ച പഞ്ചഭൂതസമപ്രഭാഃ ॥ 102 ॥
പാശാങ്കുശവരാഭീതിധാരിണ്യോമിതഭൂഷണാഃ ।
ദേവീ സമാനവേഷാഢ്യാ നവയൌവനഗര്വിതാഃ ॥ 103 ॥
പ്രവാലശാലാദഗ്രേ തു നവരത്ന വിനിര്മിതഃ ।
ബഹുയോജനവിസ്തീര്ണോ മഹാശാലോഽസ്തി ഭൂമിപ ॥ 104 ॥
തത്ര ചാമ്നായദേവീനാം സദനാനി ബഹൂന്യപി ।
നവരത്നമയാന്യേവ തഡാഗാശ്ച സരാംസി ച ॥ 105 ॥
ശ്രീദേവ്യാ യേഽവതാരാഃ സ്യുസ്തേ തത്ര നിവസന്തി ഹി ।
മഹാവിദ്യാ മഹാഭേദാഃ സന്തി തത്രൈവ ഭൂമിപ ॥ 106 ॥
നിജാവരണദേവീഭിര്നിജഭൂഷണവാഹനൈഃ ।
സര്വദേവ്യോ വിരാജന്തേ കോടിസൂര്യസമപ്രഭാഃ ॥ 107 ॥
സപ്തകോടി മഹാമന്ത്രദേവതാഃ സന്തി തത്ര ഹി ।
നവരത്നമയാദഗ്രേ ചിന്താമണിഗൃഹം മഹത് ॥ 108 ॥
തത്ര ത്യം വസ്തു മാത്രം തു ചിന്താമണി വിനിര്മിതമ് ।
സൂര്യോദ്ഗാരോപലൈസ്തദ്വച്ചന്ദ്രോദ്ഗാരോപലൈസ്തഥാ ॥ 109 ॥
വിദ്യുത്പ്രഭോപലൈഃ സ്തമ്ഭാഃ കല്പിതാസ്തു സഹസ്രശഃ ।
യേഷാം പ്രഭാഭിരന്തസ്ഥം വസ്തു കിഞ്ചിന്ന ദൃശ്യതേ ॥ 110 ॥
ഇതി ശ്രീദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ ദ്വാദശസ്കന്ധേ ഏകാദശോഽധ്യായഃ ।
Roman (IAST) Transliteration
(śrīdevībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, ekādaśo'dhyāyaḥ, maṇidvīpa varṇana - 2)
vyāsa uvāca |
puṣparāgamayādagre kuṅkumāruṇavigrahaḥ |
padmarāgamayaḥ sālo madhye bhūścaivatādṛśī || 1 ||
daśayojanavāndairghye gopuradvārasaṃyutaḥ |
tanmaṇistambhasaṃyuktā maṇḍapāḥ śataśo nṛpa || 2 ||
madhye bhuvisamāsīnāścatuḥṣaṣṭimitāḥ kalāḥ |
nānāyudhadharāvīrā ratnabhūṣaṇabhūṣitāḥ || 3 ||
pratyekalokastāsāṃ tu tattallokasyanāyakāḥ |
samantātpadmarāgasya parivāryasthitāḥ sadā || 4 ||
svasvalokajanairjuṣṭāḥ svasvavāhanahetibhiḥ |
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu tvaṃ janamejaya || 5 ||
piṅgalākṣī viśālākṣī samṛddhi vṛddhireva ca |
śraddhā svāhā svadhābhikhyā māyā sañjñā vasundharā || 6 ||
trilokadhātrī sāvitrī gāyatrī tridaśeśvarī |
surūpā bahurūpā ca skandamātā'cyutapriyā || 7 ||
vimalā cāmalā tadvadaruṇī punarāruṇī |
prakṛtirvikṛtiḥ sṛṣṭiḥ sthitiḥ saṃhṛtireva ca || 8 ||
sandhyāmātā satī haṃsī mardikā vajrikā parā |
devamātā bhagavatī devakī kamalāsanā || 9 ||
trimukhī saptamukhyanyā surāsuravimardinī |
lamboṣṭī cordhvakeśī ca bahuśīrṣā vṛkodarī || 10 ||
ratharekhāhvayā paścācchaśirekhā tathā parā |
gaganavegā pavanavegā caiva tataḥ param || 11 ||
agre bhuvanapālā syāttatpaścānmadanāturā |
anaṅgānaṅgamathanā tathaivānaṅgamekhalā || 12 ||
anaṅgakusumā paścādviśvarūpā surādikā |
kṣayaṅkarī bhavecchakti rakṣobhyā ca tataḥ param || 13 ||
satyavādinyatha proktā bahurūpā śucivratā |
udārākhyā ca vāgīśī catuṣṣaṣṭimitāḥ smṛtāḥ || 14 ||
jvalajjihvānanāḥ sarvāvamantyo vahnimulbaṇam |
jalaṃ pibāmaḥ sakalaṃ saṃharāmovibhāvasum || 15 ||
pavanaṃ stambhayāmodya bhakṣayāmo'khilaṃ jagat |
iti vācaṃ saṅgirate krodha saṃraktalocanāḥ || 16 ||
cāpabāṇadharāḥ sarvāyuddhāyaivotsukāḥ sadā |
daṃṣṭrā kaṭakaṭārāvairbadhirīkṛta diṅmukhāḥ || 17 ||
piṅgordhvakeśyaḥ samproktāścāpabāṇakarāḥ sadā |
śatākṣauhiṇikā senāpyekaikasyāḥ prakīrtitā || 18 ||
ekaika śakteḥ sāmarthyaṃ lakṣabrahmāṇḍanāśane |
śatākṣauhiṇikāsenā tādṛśī nṛpa sattama || 19 ||
kiṃ na kuryājjagatyasminnaśakyaṃ vaktumeva tat |
sarvāpi yuddhasāmagrī tasminsāle sthitā mune || 20 ||
rathānāṃ gaṇanā nāsti hayānāṃ kariṇāṃ tathā ||
śastrāṇāṃ gaṇanā tadvadgaṇānāṃ gaṇanā tathā || 21 ||
padmarāgamayādagre gomedamaṇinirmitaḥ |
daśayojanadairghyeṇa prākāro vartate mahān || 22 ||
bhāsvajjapāprasūnābho madhyabhūstasya tādṛśī |
gomedakalpitānyeva tadvāsi sadanāni ca || 23 ||
pakṣiṇaḥ stambhavaryāśca vṛkṣāvāpyaḥ sarāṃsi ca |
gomedakalpitā eva kuṅkumāruṇavigrahāḥ || 24 ||
tanmadhyasthā mahādevyo dvātriṃśacchaktayaḥ smṛtāḥ |
nānā śastrapraharaṇā gomedamaṇibhūṣitāḥ || 25 ||
pratyeka loka vāsinyaḥ parivārya samantataḥ |
gomedasāle sannaddhā piśācavadanā nṛpa || 26 ||
svarlokavāsibhirnityaṃ pūjitāścakrabāhavaḥ |
krodharaktekṣaṇā bhindhi paca cchindhi daheti ca || 27 ||
vadanti satataṃ vācaṃ yuddhotsukahṛdantarāḥ |
ekaikasyā mahāśakterdaśākṣauhiṇikā matā || 28 ||
senā tatrāpyekaśaktirlakṣabrahmāṇḍanāśinī |
tādṛśīnāṃ mahāsenā varṇanīyā kathaṃ nṛpa || 29 ||
rathānāṃ naiva gaṇānā vāhanānāṃ tathaiva ca |
sarvayuddhasamārambhastatra devyā virājate || 30 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi pāpanāśakarāṇi ca |
vidyā hrī puṣṭa yaḥ prajñā sinīvālī kuhūstathā || 31 ||
rudrāvīryā prabhānandā poṣiṇī ṛddhidā śubhā |
kālarātrirmahārātrirbhadrakālī kapardinī || 32 ||
vikṛtirdaṇḍimuṇḍinyau sendukhaṇḍā śikhaṇḍinī |
niśumbhaśumbhamathinī mahiṣāsuramardinī || 33 ||
indrāṇī caiva rudrāṇī śaṅkarārdhaśarīriṇī |
nārī nārāyaṇī caiva triśūlinyapi pālinī || 34 ||
ambikāhlādinī paścādityevaṃ śaktayaḥ smṛtāḥ |
yadyetāḥ kupitā devyastadā brahmāṇḍanāśanam || 35 ||
parājayo na caitāsāṃ kadācitkvacidasti hi |
gomedakamayādagre sadvajramaṇinirmitaḥ || 36 ||
daśayojana tuṅgo'sau gopuradvārasaṃyutaḥ |
kapāṭaśṛṅkhalābaddho navavṛkṣa samujjvalaḥ || 37 ||
sālastanmadhyabhūmyādi sarvaṃ hīramayaṃ smṛtam |
gṛhāṇivīthayo rathyā mahāmārgāṃ gaṇāni ca || 38 ||
vṛkṣālavāla taravaḥ sāraṅgā api tādṛśāḥ |
dīrghikāśreṇayovāpyastaḍāgāḥ kūpa saṃyutāḥ || 39 ||
tatra śrībhuvaneśvaryā vasanti paricārikāḥ |
ekaikā lakṣadāsībhiḥ sevitā madagarvitāḥ || 40 ||
tālavṛntadharāḥ kāściccaṣakāḍhya karāmbujāḥ |
kāścittāmbūlapātrāṇi dhārayantyo'tigarvitāḥ || 41 ||
kāścittacchatradhāriṇyaścāmarāṇāṃ vidhārikāḥ |
nānā vastradharāḥ kāścitkāścitpuṣpa karāmbujāḥ || 42 ||
nānādarśakarāḥ kāścitkāścitkuṅkumalepanam |
dhārayantyaḥ kajjalaṃ ca sindūra caṣakaṃ parāḥ || 43 ||
kāściccitraka nirmātryaḥ pāda saṃvāhane ratāḥ |
kāścittu bhūṣākāriṇyo nānā bhūṣādharāḥ parāḥ || 44 ||
puṣpabhūṣaṇa nirmātryaḥ puṣpaśṛṅgārakārikāḥ |
nānā vilāsacaturā bahvya evaṃ vidhāḥ parāḥ || 45 ||
nibaddha paridhānīyā yuvatyaḥ sakalā api |
devī kṛpā leśavaśāttucchīkṛta jagattrayāḥ || 46 ||
etā dūtyaḥ smṛtā devyaḥ śṛṅgāramadagarvitāḥ |
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me nṛpasattama || 47 ||
anaṅgarūpā prathamāpyanaṅgamadanā parā |
tṛtīyātu tataḥ proktā sundarī madanāturā || 48 ||
tato bhuvanavegāsyāttathā bhuvanapālikā |
syātsarvaśiśirānaṅgavedanānaṅgamekhalā || 49 ||
vidyuddāmasamānāṅgyaḥ kvaṇatkāñcīguṇānvitāḥ |
raṇanmañjīracaraṇā bahirantaritastataḥ || 50 ||
dhāvamānāstu śobhante sarvā vidyullatopamāḥ |
kuśalāḥ sarvakāryeṣu vetrahastāḥ samantataḥ || 51 ||
aṣṭadikṣutathaitāsāṃ prākārādbahireva ca |
sadanāni virājante nānā vāhanahetibhiḥ || 52 ||
vajrasālādagrabhāge sālo vaidūryanirmitaḥ |
daśayojanatuṅgo'sau gopuradvārabhūṣitaḥ || 53 ||
vaidūryabhūmiḥ sarvāpigṛhāṇi vividhāni ca |
vīthyo rathyā mahāmārgāḥ sarve vedūryanirmitāḥ || 54 ||
vāpī kūpa taḍāgāśca sravantīnāṃ taṭāni ca |
vālukā caiva sarvā'pi vaidūryamaṇinirmitā || 55 ||
tatrāṣṭadikṣuparito brāhmyādīnāṃ ca maṇḍalam |
nijairgaṇaiḥ parivṛtaṃ bhrājate nṛpasattama || 56 ||
pratibrahmāṇḍamātṛṇāṃ tāḥ samaṣṭaya īritāḥ |
brāhmī māheśvarī caiva kaumārī vaiṣṇavī tathā ||57 ||
vārāhī ca tathendrāṇī cāmuṇḍāḥ saptamātaraḥ |
aṣṭamī tu mahālakṣmīrnāmnā proktāstu mātaraḥ || 58 ||
brahmarudrādidevānāṃ samākārā stutāḥ smṛtāḥ |
jagatkalyāṇakāriṇyaḥ svasvasenāsamāvṛtāḥ || 59 ||
tatsālasya caturdvārṣu vāhanāni maheśituḥ |
sajjāni nṛpate santi sālaṅkārāṇi nityaśaḥ || 60 ||
dantinaḥ koṭiśo vāhāḥ koṭiśaḥ śibikāstathā |
haṃsāḥ siṃhāśca garuḍā mayūrā vṛṣabhāstathā || 61 ||
tairyuktāḥ syandanāstadvatkoṭiśo nṛpanandana |
pārṣṇigrāhasamāyuktā dhvajairākāśacumbinaḥ || 62 ||
koṭiśastu vimānāni nānā cihnānvitāni ca |
nānā vāditrayuktāni mahādhvajayutāni ca || 63 ||
vaidūryamaṇi sālasyāpyagre sālaḥ paraḥ smṛtaḥ |
daśayojana tuṅgo'sāvindranīlāśmanirmitaḥ || 64 ||
tanmadhya bhūstathā vīthyo mahāmārgā gṛhāṇi ca |
vāpī kūpa taḍāgāśca sarve tanmaṇinirmitāḥ || 65 ||
tatra padma tu samproktaṃ bahuyojana vistṛtam |
ṣoḍaśāraṃ dīpyamānaṃ sudarśanamivāparam || 66 ||
tatra ṣoḍaśaśaktīnāṃ sthānāni vividhāni ca |
sarvopaskarayuktāni samṛddhāni vasanti hi || 67 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me nṛpasattama |
karālī vikarālī ca tathomā ca sarasvatī || 68 ||
śrī durgoṣā tathā lakṣmīḥ śrutiścaiva smṛtirdhṛtiḥ |
śraddhā medhā matiḥ kāntirāryā ṣoḍaśaśaktayaḥ || 69 ||
nīlajīmūtasaṅkāśāḥ karavāla karāmbujāḥ |
samāḥ kheṭakadhāriṇyo yuddhopakrānta mānasāḥ || 70 ||
senānyaḥ sakalā etāḥ śrīdevyā jagadīśituḥ |
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ śaktīnāṃ nāyikāḥ smṛtāḥ || 71 ||
brahmāṇḍakṣobhakāriṇyo devī śaktyupabṛṃhitāḥ |
nānā rathasamārūḍhā nānā śaktibhiranvitāḥ || 72 ||
etatparākramaṃ vaktuṃ sahasrāsyo'pi na kṣamaḥ |
indranīlamahāsālādagre tu bahuvistṛtaḥ || 73 ||
muktāprākāra udito daśayojana dairghyavān |
madhyabhūḥ pūrvavatproktā tanmadhye'ṣṭadalāmbujam || 74 ||
muktāmaṇigaṇākīrṇaṃ vistṛtaṃ tu sakesaram |
tatra devīsamākārā devyāyudhadharāḥ sadā || 75 ||
samproktā aṣṭamantriṇyo jagadvārtāprabodhikāḥ |
devīsamānabhogāstā iṅgitajñāstupaṇḍitāḥ || 76 ||
kuśalāḥ sarvakāryeṣu svāmikāryaparāyaṇāḥ |
devyabhiprāya bodhyastāścaturā atisundarāḥ || 77 ||
nānā śaktisamāyuktāḥ pratibrahmāṇḍavartinām |
prāṇināṃ tāḥ samācāraṃ jñānaśaktyāvidanti ca || 78 ||
tāsāṃ nāmāni vakṣyāmi mattaḥ śṛṇu nṛpottama |
anaṅgakusumā proktāpyanaṅgakusumāturā || 79 ||
anaṅgamadanā tadvadanaṅgamadanāturā |
bhuvanapālā gaganavegā caiva tataḥ param || 80 ||
śaśirekhā ca gaganarekhā caiva tataḥ param |
pāśāṅkuśavarābhītidharā aruṇavigrahāḥ || 81 ||
viśvasambandhinīṃ vārtāṃ bodhayanti pratikṣaṇam |
muktāsālādagrabhāge mahāmārakato paraḥ || 82 ||
sālottamaḥ samuddiṣṭo daśayojana dairghyavān |
nānā saubhāgyasaṃyukto nānā bhogasamanvitaḥ || 83 ||
madhyabhūstādṛśī proktā sadanāni tathaiva ca |
ṣaṭkoṇamatravistīrṇaṃ koṇasthā devatāḥ śṛṇuḥ || 84 ||
pūrvakoṇe caturvaktro gāyatrī sahito vidhiḥ |
kuṇḍikākṣaguṇābhīti daṇḍāyudhadharaḥ paraḥ || 85 ||
tadāyudhadharā devī gāyatrī paradevatā |
vedāḥ sarve mūrtimantaḥ śāstrāṇi vividhāni ca || 86 ||
smṛtayaśca purāṇāni mūrtimanti vasanti hi |
ye brahmavigrahāḥ santi gāyatrīvigrahāśca ye || 87 ||
vyāhṛtīnāṃ vigrahāśca te nityaṃ tatra santi hi |
rakṣaḥ koṇe śaṅkhacakragadāmbuja karāmbujā || 88 ||
sāvitrī vartate tatra mahāviṣṇuśca tādṛśaḥ |
ye viṣṇuvigrahāḥ santi matsyakūrmādayokhilāḥ || 89 ||
sāvitrī vigrahā ye ca te sarve tatra santi hi |
vāyukoṇe paraśvakṣamālābhayavarānvitaḥ || 90 ||
mahārudro vartate'tra sarasvatyapi tādṛśī |
ye ye tu rudrabhedāḥ syurdakṣiṇāsyādayo nṛpa || 91 ||
gaurī bhedāśca ye sarve te tatra nivasanti hi |
catuḥṣaṣṭyāgamā ye ca ye cānyepyāgamāḥ smṛtāḥ || 92 ||
te sarve mūrtimantaśca tatra vai nivasanti hi |
agnikoṇe ratnakumbhaṃ tathā maṇikaraṇḍakam || 93 ||
dadhāno nijahastābhyāṃ kubero dhanadāyakaḥ |
nānā vīthī samāyukto mahālakṣmīsamanvitaḥ || 94 ||
devyā nidhipatistvāste svaguṇaiḥ pariveṣṭitaḥ |
vāruṇe tu mahākoṇe madano ratisaṃyutaḥ || 95 ||
pāśāṅkuśadhanurbāṇadharo nityaṃ virājate |
śṛṅgāramūrtimantastu tatra sannihitāḥ sadā || 96 ||
īśānakoṇe vighneśo nityaṃ puṣṭisamanvitaḥ |
pāśāṅkuśadharo vīro vighnahartā virājate || 97 ||
vibhūtayo gaṇeśasya yāyāḥ santi nṛpottama |
tāḥ sarvā nivasantyatra mahaiśvaryasamanvitāḥ || 98 ||
pratibrahmāṇḍasaṃsthānāṃ brahmādīnāṃ samaṣṭayaḥ |
ete brahmādayaḥ proktāḥ sevante jagadīśvarīm || 99 ||
mahāmārakatasyāgre śatayojana dairghyavān |
pravālaśālostyaparaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ || 100 ||
madhyabhūstādṛśī proktā sadanāni ca pūrvavat |
tanmadhye pañcabhūtānāṃ svāminyaḥ pañca santi ca || 101 ||
hṛllekhā gaganā raktā caturthī tu karālikā |
mahocchuṣmā pañcamī ca pañcabhūtasamaprabhāḥ || 102 ||
pāśāṅkuśavarābhītidhāriṇyomitabhūṣaṇāḥ |
devī samānaveṣāḍhyā navayauvanagarvitāḥ || 103 ||
pravālaśālādagre tu navaratna vinirmitaḥ |
bahuyojanavistīrṇo mahāśālo'sti bhūmipa || 104 ||
tatra cāmnāyadevīnāṃ sadanāni bahūnyapi |
navaratnamayānyeva taḍāgāśca sarāṃsi ca || 105 ||
śrīdevyā ye'vatārāḥ syuste tatra nivasanti hi |
mahāvidyā mahābhedāḥ santi tatraiva bhūmipa || 106 ||
nijāvaraṇadevībhirnijabhūṣaṇavāhanaiḥ |
sarvadevyo virājante koṭisūryasamaprabhāḥ || 107 ||
saptakoṭi mahāmantradevatāḥ santi tatra hi |
navaratnamayādagre cintāmaṇigṛhaṃ mahat || 108 ||
tatra tyaṃ vastu mātraṃ tu cintāmaṇi vinirmitam |
sūryodgāropalaistadvaccandrodgāropalaistathā || 109 ||
vidyutprabhopalaiḥ stambhāḥ kalpitāstu sahasraśaḥ |
yeṣāṃ prabhābhirantasthaṃ vastu kiñcinna dṛśyate || 110 ||
iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe ekādaśo'dhyāyaḥ |
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever