📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
ശ്രീ മഹാന്യാസമ് - 7.5. പ്രതി പൂരുഷം
Shri Mahanyasam - 7.5. Prati Purusham
Malayalam
(തൈ. സം. 1.8.6.1 - തൈ. സം. 1.8.6.2)
(തൈ. ബ്രാ. 1.6.10.1 - തൈ. ബ്രാ. 1.6.10.5)
പ്ര॒തി॒പൂ॒രു॒ഷ മേക॑കപാലാ॒-ന്നിര്വ॑പ॒ത്യേ-ക॒മതി॑രിക്തം॒-യാഁവ॑ന്തോ ഗൃ॒ഹ്യാ᳚-സ്സ്മസ്തേഭ്യഃ॒ കമ॑കര-മ്പശൂ॒നാഗ്ം ശര്മാ॑സി॒ ശര്മ॒ യജ॑മാനസ്യ॒ ശര്മ॑ മേ
യ॒ച്ഛൈക॑ ഏ॒വ രു॒ദ്രോ ന ദ്വി॒തീയാ॑യ തസ്ഥ ആ॒ഖുസ്തേ॑ രുദ്ര പ॒ശുസ്ത-ഞ്ജു॑ഷസ്വൈ॒ഷ തേ॑ രുദ്ര ഭാ॒ഗ-സ്സ॒ഹ സ്വസ്രാം-ഽബി॑കയാ॒ തഞ്ജു॑ഷസ്വ ഭേഷ॒ജ-ങ്ഗവേ-ഽശ്വാ॑യ॒
പുരു॑ഷായ ഭേഷ॒ജമഥോ॑ അ॒സ്മഭ്യ॑-മ്ഭേഷ॒ജഗ്ം സുഭേ॑ഷജം॒-യഁഥാ-ഽസ॑തി । 1
സു॒ഗ-മ്മേ॒ഷായ॑ മേ॒ഷ്യാ॑ അവാ᳚ബം രു॒ദ്രമ॑ദി-മ॒ഹ്യവ॑ ദേ॒വ-ന്ത്ര്യ॑ബങ്കമ് ।
യഥാ॑ ന॒-ശ്ശ്രേയ॑സഃ॒ കര॒ദ്യഥാ॑ നോ॒ വസ്യ॑ സഃ॒ കര॒ദ്യഥാ॑ നഃ പശു॒മതഃ॒
കര॒ദ്യഥാ॑ നോ വ്യവസാ॒യയാ᳚ത് । ത്ര്യ॑ബങ്കം-യഁജാമഹേ സുഗ॒ന്ധി-മ്പു॑ഷ്ടി॒വര്ധ॑നമ് ।
ഉ॒ര്വാ॒രു॒കമി॑വ॒ ബന്ധ॑നാ-ന്മൃ॒ത്യോ ര്മു॑ക്ഷീയ॒ മാ-ഽമൃതാ᳚ത് । ഏ॒ഷതേ॑ രുദ്ര ഭാ॒ഗ സ്തഞ്ജു॑ഷസ്വ॒ തേനാ॑വ॒സേന॑ പ॒രോ മൂജ॑വ॒തോ-ഽതീ॒ഹ്യവ॑തത
2
ധന്വാ॒ പിനാ॑കഹസ്തഃ॒ കൃത്തി॑വാസാഃ ॥ 2
പ്ര॒തി॒പൂ॒രു॒ഷ-മേക॑കപാലാ॒-ന്നിര്വ॑പതി । ജാ॒താ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ രു॒ദ്രാ-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॒മതി॑രിക്തമ് । ജ॒നി॒ഷ്യമാ॑ണാ ഏ॒വ പ്ര॒ജാ രു॒ദ്രാ-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । ഏക॑കപാലാ ഭവന്തി । ഏ॒ക॒ധൈവ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । നാഭിഘാ॑രയതി । യദ॑ഭിഘാ॒രയേ᳚ത് । അ॒ന്ത॒ര॒വ॒-ചാ॒രിണഗ്ം॑ രു॒ദ്ര-ങ്കു॑ര്യാത് ।
ഏ॒കോ॒ല്മു॒കേന॑ യന്തി । 3
തദ്ധി രു॒ദ്രസ്യ॑ ഭാഗ॒ധേയ᳚മ് । ഇ॒മാ-ന്ദിശം॑-യഁന്തി । ഏ॒ഷാ വൈ രു॒ദ്രസ്യ॒ ദിക് । സ്വായാ॑ മേ॒വ ദി॒ശി രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । രു॒ദ്രോ വാ അ॑പ॒ശുകാ॑യാ॒ ആഹു॑ത്യൈ॒ നാതി॑ഷ്ഠത । അ॒സൌ തേ॑ പ॒ശുരിതി॒ നിര്ദി॑ശേ॒ദ്യ-ന്ദ്വി॒ഷ്യാത് । യമേ॒വ ദ്വേഷ്ടി॑ ।
തമ॑സ്മൈ പ॒ശു-ന്നിര്ദി॑ശതി । യദി॒ ന ദ്വി॒ഷ്യാത് ।
ആ॒ഖുസ്തേ॑ പ॒ശുരിതി॑ ബ്രൂയാത് । 4
ന ഗ്രാ॒മ്യാ-ന്പ॒ശൂന് ഹി॒നസ്തി॑ । നാര॒ണ്യാന് । ച॒തു॒ഷ്പ॒ഥേ ജു॑ഹോതി । ഏ॒ഷ വാ അ॑ഗ്നീ॒നാ-മ്പഡ്ബീ॑ശോ॒ നാമ॑ । അ॒ഗ്നി॒വത്യേ॒വ ജു॑ഹോതി ।
മ॒ദ്ധ്യ॒മേന॑ പ॒ര്ണേന॑ ജുഹോതി । സ്രുഗ്ഘ്യേ॑ഷാ । അഥോ॒ ഖലു॑ । അ॒ന്ത॒മേനൈ॒വ ഹോ॑ത॒വ്യ᳚മ് । അ॒ന്ത॒ത ഏ॒വ രു॒ദ്ര-ന്നി॒രവ॑ദയതേ । 5
ഏഷ॒ തേ॑ രുദ്രഭാ॒ഗ-സ്സ॒ഹസ്വസ്രാം-ഽബി॑ക॒യേത്യാ॑ഹ । ശ॒രദ്വാ അ॒സ്യാമ്ബി॑കാ॒ സ്വസാ᳚ ।
തയാ॒ വാ ഏ॒ഷ ഹി॑നസ്തി । യഗ്ം ഹി॒നസ്തി॑ । തയൈ॒വൈനഗ്ം॑ സ॒ഹ ശ॑മയതി ।
ഭേ॒ഷ॒ജങ്ഗവ॒ ഇത്യാ॑ഹ । യാവ॑ന്ത ഏ॒വ ഗ്രാ॒മ്യാഃ പ॒ശവഃ॑ । തേഭ്യോ॑ ഭേഷ॒ജ-ങ്ക॑രോതി । അവാ᳚ബം രു॒ദ്രമ॑ദി മ॒ഹീത്യാ॑ഹ । ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈ-താമാ ശാ᳚സ്തേ । 6
ത്ര്യ॑ബങ്കം-യഁജാമഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ । മൃ॒ത്യോ ര്മു॑ക്ഷീയ॒ മാ-ഽമൃതാ॒-ദിതി॒ വാ വൈ തദാ॑ഹ ।
ഉത്കി॑രന്തി । ഭഗ॑സ്യ ലീഫ്സന്തേ । മൂതേ॑ കൃ॒ത്വാ സ॑ജന്തി ।
7
യഥാ॒ ജനം॑-യഁ॒തേ॑-ഽവ॒സ-ങ്ക॒രോതി॑ । താ॒ദൃഗേ॒വ തത് । ഏ॒ഷ തേ॑ രുദ്രഭാ॒ഗ ഇത്യാ॑ഹ നി॒രവ॑ത്യൈ । അപ്ര॑തീക്ഷ॒-മായ॑ന്തി । അ॒പഃ പരി॑ഷിഞ്ചതി । രു॒ദ്രസ്യാ॒ന്ത ര്​ഹി॑ത്യൈ । പ്രവാ ഏ॒തേ᳚-ഽസ്മാ-ല്ലോ॒കാ-ച്ച്യ॑വന്തേ । യേ ത്ര്യ॑ബങ്കൈ॒-ശ്ചര॑ന്തി । ആ॒ദി॒ത്യ-ഞ്ച॒രു-മ്പുന॒രേത്യ॒ നിര്വ॑പതി । ഇ॒യം-വാഁ അദി॑തിഃ । അ॒സ്യാമേ॒വ പ്രതി॑തിഷ്ഠന്തി ॥ 7
ഓ-ന്നമോ ഭഗവതേ॑ രുദ്രാ॒യ ॥ പ്രതിപൂരുഷം-വിഁഭാഡിതി നേത്രത്രയാ॑യ വൌ॒ഷട് ॥
Roman (IAST) Transliteration
(tai. saṃ. 1.8.6.1 - tai. saṃ. 1.8.6.2)
(tai. brā. 1.6.10.1 - tai. brā. 1.6.10.5)
pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa meka̭kapālā॒-nnirva̭pa॒tye-ka॒mati̭riktaṃ॒-yā~va̭nto gṛ॒hyā᳚-ssmastebhyaḥ॒ kama̭kara-mpaśū॒nāgṃ śarmā̭si॒ śarma॒ yaja̭mānasya॒ śarma̭ me
ya॒cchaika̭ e॒va ru॒dro na dvi॒tīyā̭ya tastha ā॒khustḙ rudra pa॒śusta-ñjṷṣasvai॒ṣa tḙ rudra bhā॒ga-ssa॒ha svasrāṃ-'bi̭kayā॒ tañjṷṣasva bheṣa॒ja-ṅgave-'śvā̭ya॒
purṷṣāya bheṣa॒jamatho̭ a॒smabhya̭-mbheṣa॒jagṃ subhḙṣajaṃ॒-ya~thā-'sa̭ti | 1
su॒ga-mme॒ṣāya̭ me॒ṣyā̭ avā᳚baṃ ru॒drama̭di-ma॒hyava̭ de॒va-ntrya̭baṅkam |
yathā̭ na॒-śśreya̭saḥ॒ kara॒dyathā̭ no॒ vasya̭ saḥ॒ kara॒dyathā̭ naḥ paśu॒mataḥ॒
kara॒dyathā̭ no vyavasā॒yayā᳚t | trya̭baṅkaṃ-ya~jāmahe suga॒ndhi-mpṷṣṭi॒vardha̭nam |
u॒rvā॒ru॒kami̭va॒ bandha̭nā-nmṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā᳚t | e॒ṣatḙ rudra bhā॒ga stañjṷṣasva॒ tenā̭va॒sena̭ pa॒ro mūja̭va॒to-'tī॒hyava̭tata
dhanvā॒ pinā̭kahastaḥ॒ kṛtti̭vāsāḥ || 2
pra॒ti॒pū॒ru॒ṣa-meka̭kapālā॒-nnirva̭pati | jā॒tā e॒va pra॒jā ru॒drā-nni॒rava̭dayate | eka॒mati̭riktam | ja॒ni॒ṣyamā̭ṇā e॒va pra॒jā ru॒drā-nni॒rava̭dayate | eka̭kapālā bhavanti | e॒ka॒dhaiva ru॒dra-nni॒rava̭dayate | nābhighā̭rayati | yada̭bhighā॒raye᳚t | a॒nta॒ra॒va॒-cā॒riṇagṃ̭ ru॒dra-ṅkṷryāt |
e॒ko॒lmu॒kena̭ yanti | 3
taddhi ru॒drasya̭ bhāga॒dheya᳚m | i॒mā-ndiśaṃ̭-ya~nti | e॒ṣā vai ru॒drasya॒ dik | svāyā̭ me॒va di॒śi ru॒dra-nni॒rava̭dayate | ru॒dro vā a̭pa॒śukā̭yā॒ āhṷtyai॒ nāti̭ṣṭhata | a॒sau tḙ pa॒śuriti॒ nirdi̭śe॒dya-ndvi॒ṣyāt | yame॒va dveṣṭi̭ |
tama̭smai pa॒śu-nnirdi̭śati | yadi॒ na dvi॒ṣyāt |
ā॒khustḙ pa॒śuriti̭ brūyāt | 4
na grā॒myā-npa॒śūn hi॒nasti̭ | nāra॒ṇyān | ca॒tu॒ṣpa॒the jṷhoti | e॒ṣa vā a̭gnī॒nā-mpaḍbī̭śo॒ nāma̭ | a॒gni॒vatye॒va jṷhoti |
ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ juhoti | srugghyḙṣā | atho॒ khalṷ | a॒nta॒menai॒va ho̭ta॒vya᳚m | a॒nta॒ta e॒va ru॒dra-nni॒rava̭dayate | 5
eṣa॒ tḙ rudrabhā॒ga-ssa॒hasvasrāṃ-'bi̭ka॒yetyā̭ha | śa॒radvā a॒syāmbi̭kā॒ svasā᳚ |
tayā॒ vā e॒ṣa hi̭nasti | yagṃ hi॒nasti̭ | tayai॒vainagṃ̭ sa॒ha śa̭mayati |
bhe॒ṣa॒jaṅgava॒ ityā̭ha | yāva̭nta e॒va grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ | tebhyo̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | avā᳚baṃ ru॒drama̭di ma॒hītyā̭ha | ā॒śiṣa̭me॒vai-tāmā śā᳚ste | 6
trya̭baṅkaṃ-ya~jāmaha॒ ityā̭ha | mṛ॒tyo rmṷkṣīya॒ mā-'mṛtā॒-diti॒ vā vai tadā̭ha |
utki̭ranti | bhaga̭sya līphsante | mūtḙ kṛ॒tvā sa̭janti |
yathā॒ janaṃ̭-ya~॒tḙ-'va॒sa-ṅka॒roti̭ | tā॒dṛge॒va tat | e॒ṣa tḙ rudrabhā॒ga ityā̭ha ni॒rava̭tyai | apra̭tīkṣa॒-māya̭nti | a॒paḥ pari̭ṣiñcati | ru॒drasyā॒nta r​hi̭tyai | pravā e॒te᳚-'smā-llo॒kā-ccya̭vante | ye trya̭baṅkai॒-ścara̭nti | ā॒di॒tya-ñca॒ru-mpuna॒retya॒ nirva̭pati | i॒yaṃ-vā~ adi̭tiḥ | a॒syāme॒va prati̭tiṣṭhanti || 7
o-nnamo bhagavatḙ rudrā॒ya || pratipūruṣaṃ-vi~bhāḍiti netratrayā̭ya vau॒ṣaṭ ||