3.5 - Purna Pashchaduta Purna - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah

ॐ

3.5 - പൂര്ണാ പശ്ചാദുത പൂര്ണാ - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

Krishna Malayalam

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്തൃതീയകാണ്ഡേ പഞ്ചമഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടിശേഷാഭിധാനം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

പൂ॒ര്ണാ പ॒ശ്ചാദു॒ത പൂ॒ര്ണാ പു॒രസ്താ॒ദു-ന്മ॑ദ്ധ്യ॒തഃ പൌ᳚ര്ണമാ॒സീ ജി॑ഗായ । തസ്യാ᳚-ന്ദേ॒വാ അധി॑ സം॒വഁസ॑ന്ത ഉത്ത॒മേ നാക॑ ഇ॒ഹ മാ॑ദയന്താമ് ॥ യത്തേ॑ ദേ॒വാ അദ॑ധു ര്ഭാഗ॒ധേയ॒മമാ॑വാസ്യേ സം॒വഁസ॑ന്തോ മഹി॒ത്വാ । സാനോ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്പി॑പൃഹി വിശ്വവാരേ ര॒യി-ന്നോ॑ ധേഹി സുഭഗേ സു॒വീര᳚മ് ॥നി॒വേശ॑നീ സ॒ങ്ഗമ॑നീ॒ വസൂ॑നാം॒-വിഁശ്വാ॑ രൂ॒പാണി॒ വസൂ᳚ന്യാവേ॒ശയ॑ന്തീ । സ॒ഹ॒സ്ര॒പോ॒ഷഗ്ം സു॒ഭഗാ॒ രരാ॑ണാ॒ സാ ന॒ ആഗ॒ന്. വര്ച॑സാ [ആഗ॒ന്. വര്ച॑സാ, സം॒വിഁ॒ദാ॒നാ ।] 1

സംവിഁദാ॒നാ ॥ അഗ്നീ॑ഷോമൌ പ്രഥ॒മൌ വീ॒ര്യേ॑ണ॒ വസൂ᳚-ന്രു॒ദ്രാനാ॑ദി॒ത്യാനി॒ഹ ജി॑ന്വതമ് । മാ॒ദ്ധ്യഗ്ം ഹി പൌ᳚ര്ണമാ॒സ-ഞ്ജു॒ഷേഥാ॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ വൃ॒ദ്ധൌ സു॑കൃ॒തേന॑ സാ॒താവഥാ॒-ഽസ്മഭ്യഗ്ം॑ സ॒ഹവീ॑രാഗ്ം ര॒യി-ന്നി യ॑ച്ഛതമ് ॥ ആ॒ദി॒ത്യാശ്ചാ-ഽങ്ഗി॑രസശ്ചാ॒ഗ്നീനാ-ഽദ॑ധത॒ തേ ദ॑ര്ശപൂര്ണമാ॒സൌ പ്രൈഫ്സ॒-ന്തേഷാ॒മങ്ഗി॑രസാ॒-ന്നിരു॑പ്തഗ്ം ഹ॒വിരാസീ॒ദഥാ॑-ഽഽദി॒ത്യാ ഏ॒തൌ ഹോമാ॑വപശ്യ॒-ന്താവ॑ജുഹവു॒സ്തതോ॒ വൈ തേ ദ॑ര്ശപൂര്ണമാ॒സൌ [ ] 2

പൂര്വ॒ ആ ഽല॑ഭന്ത ദര്ശപൂര്ണമാ॒സാ-വാ॒ലഭ॑മാന ഏ॒തൌ ഹോമൌ॑ പു॒രസ്താ᳚ജ്ജുഹുയാ-ഥ്സാ॒ക്ഷാദേ॒വ ദ॑ര്ശപൂര്ണമാ॒സാവാ ല॑ഭതേ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ സ ത്വൈ ദ॑ര്ശപൂര്ണമാ॒സാവാ ല॑ഭേത॒ യ ഏ॑നയോരനു-ലോ॒മഞ്ച॑ പ്രതിലോ॒മഞ്ച॑ വി॒ദ്യാദിത്യ॑മാവാ॒സ്യാ॑യാ ഊ॒ര്ധ്വ-ന്തദ॑നുലോ॒മ-മ്പൌ᳚ര്ണമാ॒സ്യൈ പ്ര॑തീ॒ചീന॒-ന്ത-ത്പ്ര॑തിലോ॒മം-യഁ-ത്പൌ᳚ര്ണമാ॒സീ-മ്പൂര്വാ॑മാ॒ലഭേ॑ത പ്രതിലോ॒മമേ॑നാ॒വാ ല॑ഭേതാ॒-മുമ॑പ॒ക്ഷീയ॑മാണ॒-മന്വപ॑- [-മന്വപ॑, ക്ഷീ॒യേ॒ത॒ സാ॒ര॒സ്വ॒തൌ ഹോമൌ॑] 3

-ക്ഷീയേത സാരസ്വ॒തൌ ഹോമൌ॑ പു॒രസ്താ᳚ജ്ജുഹുയാദമാവാ॒സ്യാ॑ വൈ സര॑സ്വത്യനുലോ॒മ-മേ॒വൈനാ॒വാ ല॑ഭതേ॒ ഽമുമാ॒പ്യായ॑മാന॒മന്വാ പ്യാ॑യത ആഗ്നാവൈഷ്ണ॒വ-മേകാ॑ദശകപാല-മ്പു॒രസ്താ॒ന്നിര്വ॑പേ॒-ഥ്സര॑സ്വത്യൈ ച॒രുഗ്ം സര॑സ്വതേ॒ ദ്വാദ॑ശകപാലം॒-യഁദാ᳚ഗ്നേ॒യോ ഭവ॑ത്യ॒ഗ്നിര്വൈ യ॑ജ്ഞമു॒ഖം-യഁ॑ജ്ഞമു॒ഖമേ॒വര്ധി॑-മ്പു॒രസ്താ᳚-ദ്ധത്തേ॒ യ-ദ്വൈ᳚ഷ്ണ॒വോ ഭവ॑തി യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണു॑ര്യ॒ജ്ഞമേ॒വാ-ഽഽരഭ്യ॒ പ്രത॑നുതേ॒ സര॑സ്വത്യൈ ച॒രുര്ഭ॑വതി॒ സര॑സ്വതേ॒ ദ്വാദ॑ശകപാലോ-ഽമാവാ॒സ്യാ॑ വൈ സര॑സ്വതീ പൂ॒ര്ണമാ॑സ॒-സ്സര॑സ്വാ॒-ന്താവേ॒വ സാ॒ക്ഷാദാ ര॑ഭത ഋ॒ദ്ധ്നോത്യാ᳚ഭ്യാ॒-ന്ദ്വാദ॑ശകപാല॒-സ്സര॑സ്വതേ ഭവതി മിഥുന॒ത്വായ॒ പ്രജാ᳚ത്യൈ മിഥു॒നൌ ഗാവൌ॒ ദക്ഷി॑ണാ॒ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ ॥ 4 ॥

(വര്ച॑സാ॒ - വൈ തേ ദ॑ര്ശപൂര്ണമാ॒സാ - വപ॑ - തനുതേ॒ സര॑സ്വത്യൈ॒ - പഞ്ച॑വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 1)

ഋഷ॑യോ॒ വാ ഇന്ദ്ര॑-മ്പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-ന്നാപ॑ശ്യ॒-ന്തം-വഁസി॑ഷ്ഠഃ പ്ര॒ത്യക്ഷ॑മപശ്യ॒-ഥ്സോ᳚-ഽബ്രവീ॒-ദ്ബ്രാഹ്മ॑ണ-ന്തേ വക്ഷ്യാമി॒ യഥാ॒ ത്വത്പു॑രോഹിതാഃ പ്ര॒ജാഃ പ്ര॑ജനി॒ഷ്യന്തേ-ഽഥ॒ മേത॑രേഭ്യ॒ ഋഷി॑ഭ്യോ॒ മാ പ്രവോ॑ച॒ ഇതി॒ തസ്മാ॑ ഏ॒താന്ഥ്സ്തോമ॑-ഭാഗാനബ്രവീ॒-ത്തതോ॒ വസി॑ഷ്ഠപുരോഹിതാഃ പ്ര॒ജാഃ പ്രാജാ॑യന്ത॒ തസ്മാ᳚-ദ്വാസി॒ഷ്ഠോ ബ്ര॒ഹ്മാ കാ॒ര്യഃ॑ പ്രൈവ ജാ॑യതേ ര॒ശ്മിര॑സി॒ ക്ഷയാ॑യ ത്വാ॒ ക്ഷയ॑-ഞ്ജി॒ന്വേ- [ക്ഷയ॑-ഞ്ജി॒ന്വേതി॑, ആ॒ഹ॒ ദേ॒വാ വൈ] 5

-ത്യാ॑ഹ ദേ॒വാ വൈ ക്ഷയോ॑ ദേ॒വേഭ്യ॑ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രാ-ഽഽഹ॒ പ്രേതി॑രസി॒ ധര്മാ॑യ ത്വാ॒ ധര്മ॑-ഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹ മനു॒ഷ്യാ॑ വൈ ധര്മോ॑ മനു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രാ-ഽഽഹാന്വി॑തിരസി ദി॒വേ ത്വാ॒ ദിവ॑-ഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹൈ॒ഭ്യ ഏ॒വ ലോ॒കേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രാ-ഽഽഹ॑വിഷ്ട॒മ്ഭോ॑-ഽസി॒ വൃഷ്ട്യൈ᳚ ത്വാ॒ വൃഷ്ടി॑-ഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹ॒ വൃഷ്ടി॑മേ॒വാ-ഽവ॑- [വൃഷ്ടി॑മേ॒വാ-ഽവ॑, രു॒ന്ധേ॒ പ്ര॒വാ-] 6

-രുന്ധേ പ്ര॒വാ-ഽസ്യ॑നു॒വാ-ഽസീത്യാ॑ഹ മിഥുന॒ത്വായോ॒ശിഗ॑സി॒ വസു॑ഭ്യസ്ത്വാ॒ വസൂ᳚ഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹാ॒ഷ്ടൌ വസ॑വ॒ ഏകാ॑ദശ രു॒ദ്രാ ദ്വാദ॑ശാ-ഽഽദി॒ത്യാ ഏ॒താവ॑ന്തോ॒ വൈ ദേ॒വാസ്തേഭ്യ॑ ഏ॒വ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രാ-ഽഽഹൌജോ॑-ഽസി പി॒തൃഭ്യ॑സ്ത്വാ പി॒തൄന് ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹ ദേ॒വാനേ॒വ പി॒തൄനനു॒ സന്ത॑നോതി॒ തന്തു॑രസി പ്ര॒ജാഭ്യ॑സ്ത്വാ പ്ര॒ജാ ജി॒ന്വേ- [പ്ര॒ജാ ജി॑ന്വ, ഇത്യാ॑ഹ പി॒തൄനേ॒വ] 7

-ത്യാ॑ഹ പി॒തൄനേ॒വ പ്ര॒ജാ അനു॒ സന്ത॑നോതി പൃതനാ॒ഷാഡ॑സി പ॒ശുഭ്യ॑സ്ത്വാ പ॒ശൂഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ ഏ॒വ പ॒ശൂനനു॒ സന്ത॑നോതിരേ॒വദ॒സ്യോ-ഷ॑ധീഭ്യ॒ സ്ത്വൌഷ॑ധീ-ര്ജി॒ന്വേത്യാ॒ഹൌഷ॑ധീഷ്വേ॒വ പ॒ശൂ-ന്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയത്യഭി॒ജിദ॑സി യു॒ക്തഗ്രാ॒വേന്ദ്രാ॑യ॒ ത്വേന്ദ്ര॑-ഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹാ॒ഭിജി॑ത്യാ॒ അധി॑പതിരസി പ്രാ॒ണായ॑ ത്വാ പ്രാ॒ണ- [പ്രാ॒ണമ്, ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹ] 8

-ഞ്ജി॒ന്വേത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ പ്രാ॒ണാ-ന്ദ॑ധാതി ത്രി॒വൃദ॑സി പ്ര॒വൃദ॒സീത്യാ॑ഹ മിഥുന॒ത്വായ॑ സഗ്ംരോ॒ഹോ॑-ഽസി നീരോ॒ഹോ॑-ഽസീത്യാ॑ഹ॒ പ്രജാ᳚ത്യൈ വസു॒കോ॑-ഽസി॒ വേഷ॑ശ്രിരസി॒ വസ്യ॑ഷ്ടിര॒സീത്യാ॑ഹ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ ॥ 9 ॥

(ജി॒ന്വേത്യ - വ॑ - പ്ര॒ജാ ജി॑ന്വ - പ്രാ॒ണന് - ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 2)

അ॒ഗ്നിനാ॑ ദേ॒വേന॒ പൃത॑നാ ജയാമി ഗായ॒ത്രേണ॒ ഛന്ദ॑സാ ത്രി॒വൃതാ॒ സ്തോമേ॑ന രഥന്ത॒രേണ॒ സാമ്നാ॑ വഷട്കാ॒രേണ॒ വജ്രേ॑ണ പൂര്വ॒ജാ-ന്ഭ്രാതൃ॑വ്യാ॒നധ॑രാ-ന്പാദയാ॒മ്യവൈ॑നാ-ന്ബാധേ॒ പ്രത്യേ॑നാന്നുദേ॒-ഽസ്മിന് ക്ഷയേ॒-ഽസ്മി-ന്ഭൂ॑മിലോ॒കേ യോ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ യഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മോ വിഷ്ണോഃ॒ ക്രമേ॒ണാ-ഽത്യേ॑നാന് ക്രാമാ॒മീന്ദ്രേ॑ണ ദേ॒വേന॒ പൃത॑നാ ജയാമി॒ ത്രൈഷ്ടു॑ഭേന॒ ഛന്ദ॑സാ പഞ്ചദ॒ശേന॒ സ്തോമേ॑ന ബൃഹ॒താ സാമ്നാ॑ വഷട്കാ॒രേണ॒ വജ്രേ॑ണ [വജ്രേ॑ണ, സ॒ഹ॒ജാന്. വിശ്വേ॑ഭിര്ദേ॒വേഭിഃ॒ പൃത॑നാ] 10

സഹ॒ജാന്. വിശ്വേ॑ഭിര്ദേ॒വേഭിഃ॒ പൃത॑നാ ജയാമി॒ ജാഗ॑തേന॒ ഛന്ദ॑സാ സപ്തദ॒ശേന॒ സ്തോമേ॑ന വാമദേ॒വ്യേന॒ സാമ്നാ॑ വഷട്കാ॒രേണ॒ വജ്രേ॑ണാ പര॒ജാനിന്ദ്രേ॑ണ സ॒യുജോ॑ വ॒യഗ്ം സാ॑സ॒ഹ്യാമ॑ പൃതന്യ॒തഃ । ഘ്നന്തോ॑ വൃ॒ത്രാണ്യ॑പ്ര॒തി । യത്തേ॑ അഗ്നേ॒ തേജ॒സ്തേനാ॒ഹ-ന്തേ॑ജ॒സ്വീ ഭൂ॑യാസം॒-യഁത്തേ॑ അഗ്നേ॒ വര്ച॒സ്തേനാ॒ഹം-വഁ॑ര്ച॒സ്വീ ഭൂ॑യാസം॒-യഁത്തേ॑ അഗ്നേ॒ ഹര॒സ്തേനാ॒ഹഗ്ം ഹ॑ര॒സ്വീ ഭൂ॑യാസമ് ॥ 11 ॥

(ബൃ॒ഹ॒താ സാമ്നാ॑ വഷട്കാ॒രേണ॒ വജ്രേ॑ണ॒ - ഷട്ച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)

യേ ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒ഹനോ॑ യജ്ഞ॒മുഷഃ॑ പൃഥി॒വ്യാമദ്ധ്യാസ॑തേ । അ॒ഗ്നിര്മാ॒ തേഭ്യോ॑ രക്ഷതു॒ ഗച്ഛേ॑മ സു॒കൃതോ॑ വ॒യമ് ॥ ആ-ഽഗ॑ന്മ മിത്രാവരുണാ വരേണ്യാ॒ രാത്രീ॑ണാ-മ്ഭാ॒ഗോ യു॒വയോ॒ര്യോ അസ്തി॑ । നാക॑-ങ്ഗൃഹ്ണാ॒നാ-സ്സു॑കൃ॒തസ്യ॑ ലോ॒കേ തൃ॒തീയേ॑ പൃ॒ഷ്ഠേ അധി॑ രോച॒നേ ദി॒വഃ ॥ യേ ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒ഹനോ॑ യജ്ഞ॒മുഷോ॒-ഽന്തരി॒ക്ഷേ-ഽദ്ധ്യാസ॑തേ । വാ॒യുര്മാ॒ തേഭ്യോ॑ രക്ഷതു॒ ഗച്ഛേ॑മ സു॒കൃതോ॑ വ॒യമ് ॥ യാസ്തേ॒ രാത്രീ᳚-സ്സവിത- [രാത്രീ᳚-സ്സവിതഃ, ദേ॒വ॒യാനീ॑രന്ത॒രാ] 12

-ര്ദേവ॒യാനീ॑രന്ത॒രാ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ വി॒യന്തി॑ । ഗൃ॒ഹൈശ്ച॒ സര്വൈഃ᳚ പ്ര॒ജയാ॒ ന്വഗ്രേ॒ സുവോ॒ രുഹാ॑ണാസ്തരതാ॒ രജാഗ്ം॑സി ॥ യേ ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒ഹനോ॑ യജ്ഞ॒മുഷോ॑ ദി॒വ്യദ്ധ്യാസ॑തേ । സൂര്യോ॑ മാ॒ തേഭ്യോ॑ രക്ഷതു॒ ഗച്ഛേ॑മ സു॒കൃതോ॑ വ॒യമ് ॥ യേനേന്ദ്രാ॑യ സ॒മഭ॑രഃ॒ പയാഗ്॑സ്യുത്ത॒മേന॑ ഹ॒വിഷാ॑ ജാതവേദഃ । തേനാ᳚-ഽഗ്നേ॒ ത്വമു॒ത വ॑ര്ധയേ॒മഗ്ം സ॑ജാ॒താനാ॒ഗ്॒ ശ്രൈഷ്ഠ്യ॒ ആ ധേ᳚ഹ്യേനമ് ॥ യ॒ജ്ഞ॒ഹനോ॒ വൈ ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒മുഷ॑- [ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒മുഷഃ॑, സ॒ന്തി॒ ത ഏ॒ഷു] 13

-സ്സന്തി॒ ത ഏ॒ഷു ലോ॒കേഷ്വാ॑സത ആ॒ദദാ॑നാ വിമഥ്നാ॒നാ യോ ദദാ॑തി॒ യോ യജ॑തേ॒ തസ്യ॑ । യേ ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒ഹനഃ॑ പൃഥി॒വ്യാമദ്ധ്യാസ॑തേ॒ യേ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ യേ ദി॒വീത്യാ॑ഹേ॒മാനേ॒വ ലോ॒കാഗ്സ്തീ॒ര്ത്വാ സഗൃ॑ഹ॒-സ്സപ॑ശു-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॒ത്യപ॒ വൈ സോമേ॑നേജാ॒നാദ്ദേ॒വതാ᳚ശ്ച യ॒ജ്ഞശ്ച॑ ക്രാമന്ത്യാഗ്നേ॒യ-മ്പഞ്ച॑കപാലമുദവസാ॒നീയ॒-ന്നിര്വ॑പേദ॒ഗ്നി-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാഃ॒ [ദേ॒വതാഃ᳚, പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ] 14

പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ ദേ॒വതാ᳚ശ്ചൈ॒വ യ॒ജ്ഞഞ്ചാവ॑ രുന്ധേഗായ॒ത്രോ വാ അ॒ഗ്നിര്ഗാ॑യ॒ത്ര ഛ॑ന്ദാ॒സ്ത-ഞ്ഛന്ദ॑സാ॒ വ്യ॑ര്ധയതി॒ യ-ത്പഞ്ച॑കപാല-ങ്ക॒രോത്യ॒ഷ്ടാക॑പാലഃ കാ॒ര്യോ᳚-ഽഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്രീ ഗാ॑യ॒ത്രോ᳚-ഽഗ്നി-ര്ഗാ॑യ॒ത്ര ഛ॑ന്ദാ॒-സ്സ്വേനൈ॒വൈന॒-ഞ്ഛന്ദ॑സാ॒ സമ॑ര്ധയതി പ॒ങ്ക്ത്യൌ॑ യാജ്യാനുവാ॒ക്യേ॑ ഭവതഃ॒ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞസ്തേനൈ॒വ യ॒ജ്ഞാന്നൈതി॑ ॥ 15 ॥

(സ॒വി॒ത॒-ര്ദേ॒വാ യ॑ജ്ഞ॒മുഷഃ॒ - സര്വാ॑ ദേ॒വതാ॒ - സ്ത്രിച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)

സൂര്യോ॑ മാ ദേ॒വോ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പാതു വാ॒യുര॒ന്തരി॑ക്ഷാ॒-ദ്യജ॑മാനോ॒-ഽഗ്നിര്മാ॑ പാതു॒ ചക്ഷു॑ഷഃ । സക്ഷ॒ ശൂഷ॒ സവി॑ത॒ര്വിശ്വ॑ചര്ഷണ ഏ॒തേഭിഃ॑ സോമ॒ നാമ॑ഭിര്വിധേമ തേ॒ തേഭിഃ॑ സോമ॒ നാമ॑ഭിര്വിധേമ തേ ॥ അ॒ഹ-മ്പ॒രസ്താ॑ദ॒-ഹമ॒വസ്താ॑ദ॒ഹ-ഞ്ജ്യോതി॑ഷാ॒ വി തമോ॑ വവാര । യദ॒ന്തരി॑ക്ഷ॒-ന്തദു॑ മേ പി॒താ-ഽഭൂ॑ദ॒ഹഗ്ം സൂര്യ॑മുഭ॒യതോ॑ ദദര്ശാ॒ഹ-മ്ഭൂ॑യാ സമുത്ത॒മ-സ്സ॑മാ॒നാനാ॒- [സമുത്ത॒മ-സ്സ॑മാ॒നാനാ᳚മ്, ആ സ॑മു॒ദ്രാ-] 16

-മാ സ॑മു॒ദ്രാ-ദാ-ഽന്തരി॑ക്ഷാത്-പ്ര॒ജാപ॑തിരുദ॒ധി-ഞ്ച്യാ॑വയാ॒തീന്ദ്രഃ॒ പ്രസ്നൌ॑തു മ॒രുതോ॑ വര്ഷയ॒ന്തൂന്ന॑മ്ഭയ പൃഥി॒വീ-മ്ഭി॒ന്ധീദ-ന്ദി॒വ്യ-ന്നഭഃ॑ । ഉ॒ദ്രോ ദി॒വ്യസ്യ॑ നോ ദേ॒ഹീശാ॑നോ॒ വിസൃ॑ജാ॒ ദൃതി᳚മ് ॥ പ॒ശവോ॒ വാ ഏ॒തേ യദാ॑ദി॒ത്യ ഏ॒ഷ രു॒ദ്രോ യദ॒ഗ്നിരോഷ॑ധീഃ॒ പ്രാസ്യാ॒ഗ്നാവാ॑ദി॒ത്യ-ഞ്ജു॑ഹോതി രു॒ദ്രാദേ॒വ പ॒ശൂന॒ന്തര്ദ॑ധാ॒ത്യഥോ॒ ഓഷ॑ധീഷ്വേ॒വ പ॒ശൂ- [പ॒ശൂന്, പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി] 17

-ന്പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ക॒വിര്യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വിത॑നോതി॒ പന്ഥാ॒-ന്നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠേ അധി॑ രോച॒നേ ദി॒വഃ । യേന॑ ഹ॒വ്യം-വഁഹ॑സി॒ യാസി॑ ദൂ॒ത ഇ॒തഃ പ്രചേ॑താ അ॒മുത॒-സ്സനീ॑യാന് ॥ യാസ്തേ॒ വിശ്വാ᳚-സ്സ॒മിധ॒-സ്സന്ത്യ॑ഗ്നേ॒യാഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാ-മ്ബ॒ര്॒ഹിഷി॒ സൂര്യേ॒ യാഃ । താസ്തേ॑ ഗച്ഛ॒ന്ത്വാഹു॑തി-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ ദേവായ॒തേ യജ॑മാനായ॒ ശര്മ॑ ॥ ആ॒ശാസാ॑ന-സ്സു॒വീര്യഗ്ം॑ രാ॒യസ്പോഷ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വശ്വി॑യമ് । ബൃഹ॒സ്പതി॑നാ രാ॒യാ സ്വ॒ഗാകൃ॑തോ॒ മഹ്യം॒-യഁജ॑മാനായ തിഷ്ഠ ॥ 18 ॥

(സ॒മാ॒നാനാ॒-മോഷ॑ധീഷ്വേ॒വ പ॒ശൂന് - മഹ്യം॒-യഁജ॑മാനാ॒ - യൈക॑ഞ്ച) (അ. 5)

സ-ന്ത്വാ॑ നഹ്യാമി॒ പയ॑സാ ഘൃ॒തേന॒ സ-ന്ത്വാ॑ നഹ്യാമ്യ॒പ ഓഷ॑ധീഭിഃ । സ-ന്ത്വാ॑ നഹ്യാമി പ്ര॒ജയാ॒-ഽഹമ॒ദ്യ സാ ദീ᳚ക്ഷി॒താ സ॑നവോ॒ വാജ॑മ॒സ്മേ ॥ പ്രൈതു॒ ബ്രഹ്മ॑ണ॒സ്പത്നീ॒ വേദിം॒-വഁര്ണേ॑ന സീദതു । അഥാ॒ഹമ॑നുകാ॒മിനീ॒ സ്വേ ലോ॒കേ വി॒ശാ ഇ॒ഹ ॥ സു॒പ്ര॒ജസ॑സ്ത്വാ വ॒യഗ്ം സു॒പത്നീ॒രുപ॑ സേദിമ । അഗ്നേ॑ സപത്ന॒ദമ്ഭ॑ന॒മദ॑ബ്ധാസോ॒ അദാ᳚ഭ്യമ് ॥ ഇ॒മം-വിഁഷ്യാ॑മി॒ വരു॑ണസ്യ॒ പാശം॒- [പാശ᳚മ്, യമബ॑ദ്ധ്നീത] 19

-ഁയമബ॑ദ്ധ്നീത സവി॒താ സു॒കേതഃ॑ । ധാ॒തുശ്ച॒ യോനൌ॑ സുകൃ॒തസ്യ॑ ലോ॒കേ സ്യോ॒ന-മ്മേ॑ സ॒ഹ പത്യാ॑ കരോമി ॥ പ്രേഹ്യു॒ദേഹ്യൃ॒തസ്യ॑ വാ॒മീരന്വ॒ഗ്നിസ്തേ-ഽഗ്ര॑-ന്നയ॒ത്വദി॑തി॒ര്മദ്ധ്യ॑-ന്ദദതാഗ്ം രു॒ദ്രാവ॑സൃഷ്ടാ-ഽസി യു॒വാ നാമ॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീ॒ര്വസു॑ഭ്യോ രു॒ദ്രേഭ്യ॑ ആദി॒ത്യേഭ്യോ॒ വിശ്വേ᳚ഭ്യോ വോ ദേ॒വേഭ്യഃ॑ പ॒ന്നേജ॑നീര്ഗൃഹ്ണാമി യ॒ജ്ഞായ॑ വഃ പ॒ന്നേജ॑നീ-സ്സാദയാമി॒ വിശ്വ॑സ്യ തേ॒ വിശ്വാ॑വതോ॒ വൃഷ്ണി॑യാവത॒- [വൃഷ്ണി॑യാവതഃ, തവാ᳚ഗ്നേ വാ॒മീരനു॑] 20

-സ്തവാ᳚ഗ്നേ വാ॒മീരനു॑ സ॒ദൃംശി॒ വിശ്വാ॒ രേതാഗ്ം॑സി ധിഷീ॒യാ-ഽഗ॑-ന്ദേ॒വാന്. യ॒ജ്ഞോ നി ദേ॒വീര്ദേ॒വേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞമ॑ശിഷന്ന॒സ്മിന്-ഥ്സു॑ന്വ॒തി യജ॑മാന ആ॒ശിഷ॒-സ്സ്വാഹാ॑കൃതാ-സ്സമുദ്രേ॒ഷ്ഠാ ഗ॑ന്ധ॒ര്വമാതി॑ഷ്ഠ॒താനു॑ । വാത॑സ്യ॒ പത്മ॑ന്നി॒ഡ ഈ॑ഡി॒താഃ ॥ 21 ॥

(പാശം॒ - ഁവൃഷ്ണി॑യാവത - സ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 6)

വ॒ഷ॒ട്കാ॒രോ വൈ ഗാ॑യത്രി॒യൈ ശിരോ᳚-ഽഛിന॒-ത്തസ്യൈ॒ രസഃ॒ പരാ॑-ഽപത॒-ഥ്സ പൃ॑ഥി॒വീ-മ്പ്രാവി॑ശ॒ഥ്സ ഖ॑ദി॒രോ॑-ഽഭവ॒ദ്യസ്യ॑ ഖാദി॒ര-സ്സ്രു॒വോ ഭവ॑തി॒ ഛന്ദ॑സാമേ॒വ രസേ॒നാവ॑ ദ്യതി॒ സര॑സാ അ॒സ്യാ-ഽഽഹു॑തയോ ഭവന്തി തൃ॒തീയ॑സ്യാമി॒തോ ദി॒വി സോമ॑ ആസീ॒-ത്ത-ങ്ഗായ॒ത്ര്യാ-ഽ ഹ॑ര॒-ത്തസ്യ॑ പ॒ര്ണമ॑ച്ഛിദ്യത॒ ത-ത്പ॒ര്ണോ॑-ഽഭവ॒-ത്ത-ത്പ॒ര്ണസ്യ॑ പര്ണ॒ത്വം-യഁസ്യ॑ പര്ണ॒മയീ॑ ജു॒ഹൂ- [ജു॒ഹൂഃ, ഭവ॑തി സൌ॒മ്യാ] 22

-ര്ഭവ॑തി സൌ॒മ്യാ അ॒സ്യാ-ഽഽഹു॑തയോ ഭവന്തി ജു॒ഷന്തേ᳚-ഽസ്യ ദേ॒വാ ആഹു॑തീര്ദേ॒വാ വൈ ബ്രഹ്മ॑ന്നവദന്ത॒ ത-ത്പ॒ര്ണ ഉപാ॑-ഽശൃണോ-ഥ്സു॒ശ്രവാ॒ വൈ നാമ॒ യസ്യ॑ പര്ണ॒മയീ॑ ജു॒ഹൂര്ഭവ॑തി॒ ന പാ॒പഗ്ഗ് ശ്ലോകഗ്ം॑ ശൃണോതി॒ ബ്രഹ്മ॒ വൈ പ॒ര്ണോ വിണ്മ॒രുതോ-ഽന്നം॒-വിഁണ്മാ॑രു॒തോ᳚-ഽശ്വ॒ത്ഥോ യസ്യ॑ പര്ണ॒മയീ॑ ജു॒ഹൂര്ഭവ॒ത്യാ-ശ്വ॑ത്-ഥ്യുപ॒ഭൃദ്- ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാന്ന॒മവ॑ രു॒ന്ധേ-ഽഥോ॒ ബ്രഹ്മൈ॒- [രു॒ന്ധേ-ഽഥോ॒ ബ്രഹ്മ॑, ഏ॒വ വി॒ശ്യദ്ധ്യൂ॑ഹതി] 23

-വ വി॒ശ്യദ്ധ്യൂ॑ഹതി രാ॒ഷ്ട്രം-വൈഁ പ॒ര്ണോ വിഡ॑ശ്വ॒ത്ഥോ യ-ത്പ॑ര്ണ॒മയീ॑ ജു॒ഹൂര്ഭവ॒ത്യാ-ശ്വ॑ത്ഥ്യുപ॒ഭൃ-ദ്രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വ വി॒ശ്യദ്ധ്യൂ॑ഹതി പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വാ അ॑ജുഹോ॒-ഥ്സാ യത്രാ-ഽഽഹു॑തിഃ പ്ര॒ത്യതി॑ഷ്ഠ॒-ത്തതോ॒ വിക॑ങ്കത॒ ഉദ॑തിഷ്ഠ॒-ത്തതഃ॑ പ്ര॒ജാ അ॑സൃജത॒ യസ്യ॒ വൈക॑ങ്കതീ ധ്രു॒വാ ഭവ॑തി॒ പ്രത്യ॒വാസ്യാ ഽഽഹു॑തയസ്തിഷ്ഠ॒ന്ത്യഥോ॒ പ്രൈവ ജാ॑യത ഏ॒തദ്വൈ സ്രു॒ചാഗ്ം രൂ॒പം-യഁസ്യൈ॒വഗ്ം രൂ॑പാ॒-സ്സ്രുചോ॒ ഭവ॑ന്തി॒ സര്വാ᳚ണ്യേ॒വൈനഗ്ം॑ രൂ॒പാണി॑ പശൂ॒നാമുപ॑തിഷ്ഠന്തേ॒ നാസ്യാപ॑-രൂപമാ॒ത്മഞ്ജാ॑യതേ ॥ 24 ॥

(ജു॒ഹൂ - രഥോ॒ ബ്രഹ്മ॑ - സ്രു॒ചാഗ്ം - സ॒പ്തദ॑ശ ച) (അ. 7)

ഉ॒പ॒യാ॒മഗൃ॑ഹീതോ-ഽസി പ്ര॒ജാപ॑തയേ ത്വാ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മന്ത-ങ്ഗൃഹ്ണാമി॒ ദക്ഷാ॑യ ദക്ഷ॒വൃധേ॑ രാ॒ത-ന്ദേ॒വേഭ്യോ᳚-ഽഗ്നി ജി॒ഹ്വേഭ്യ॑സ്ത്വര്താ॒യുഭ്യ॒ ഇന്ദ്ര॑ജ്യേഷ്ഠേഭ്യോ॒ വരു॑ണരാജഭ്യോ॒ വാതാ॑പിഭ്യഃ പ॒ര്ജന്യാ᳚ത്മഭ്യോ ദി॒വേ ത്വാ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷായ ത്വാ പൃഥി॒വ്യൈ ത്വാ-ഽപേ᳚ന്ദ്ര ദ്വിഷ॒തോ മനോ-ഽപ॒ ജിജ്യാ॑സതോ ജ॒ഹ്യപ॒ യോ നോ॑-ഽരാതീ॒യതി॒ ത-ഞ്ജ॑ഹി പ്രാ॒ണായ॑ ത്വാ-ഽപാ॒നായ॑ ത്വാ വ്യാ॒നായ॑ ത്വാ സ॒തേ ത്വാ-ഽസ॑തേ ത്വാ॒-ഽദ്ഭ്യസ്ത്വൌഷ॑ധീഭ്യോ॒ വിശ്വേ᳚ഭ്യസ്ത്വാ ഭൂ॒തേഭ്യോ॒ യതഃ॑ പ്ര॒ജാ അക്ഖി॑ദ്രാ॒ അജാ॑യന്ത॒ തസ്മൈ᳚ ത്വാ പ്ര॒ജാപ॑തയേ വിഭൂ॒ദാവംനേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മന്ത-ഞ്ജുഹോമി ॥ 25 ॥

(ഓഷ॑ധീഭ്യ॒ - ശ്ചതു॑ര്ദശ ച) (അ. 8)

യാം-വാഁ അ॑ദ്ധ്വ॒ര്യുശ്ച॒ യജ॑മാനശ്ച ദേ॒വതാ॑മന്തരി॒തസ്തസ്യാ॒ ആ വൃ॑ശ്ച്യേതേ പ്രാജാപ॒ത്യ-ന്ദ॑ധിഗ്ര॒ഹ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ-ത്പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാ॑ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ ഏ॒വ നിഹ്നു॑വാതേ ജ്യേ॒ഷ്ഠോ വാ ഏ॒ഷ ഗ്രഹാ॑ണാം॒-യഁസ്യൈ॒ഷ ഗൃ॒ഹ്യതേ॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യ॑മേ॒വ ഗ॑ച്ഛതി॒ സര്വാ॑സാം॒-വാഁ ഏ॒തദ്ദേ॒വതാ॑നാഗ്ം രൂ॒പം-യഁദേ॒ഷ ഗ്രഹോ॒ യസ്യൈ॒ഷ ഗൃ॒ഹ്യതേ॒ സര്വാ᳚ണ്യേ॒വൈനഗ്ം॑ രൂ॒പാണി॑ പശൂ॒നാമുപ॑തിഷ്ഠന്ത ഉപയാ॒മഗൃ॑ഹീതോ- [ഉപയാ॒മഗൃ॑ഹീതഃ, അ॒സി॒ പ്ര॒ജാപ॑തയേ] 26

-ഽസി പ്ര॒ജാപ॑തയേ ത്വാ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മന്ത-ങ്ഗൃഹ്ണാ॒മീത്യാ॑ഹ॒ ജ്യോതി॑രേ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോത്യഗ്നി-ജി॒ഹ്വേഭ്യ॑സ്ത്വര്താ॒യുഭ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒താവ॑തീ॒ര്വൈ ദേ॒വതാ॒സ്താഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സര്വാ᳚ഭ്യോ ഗൃഹ്ണാ॒ത്യപേ᳚ന്ദ്ര ദ്വിഷ॒തോ മന॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യാപനുത്ത്യൈ പ്രാ॒ണായ॑ ത്വാ-ഽപാ॒നായ॒ ത്വേത്യാ॑ഹ പ്രാ॒ണാനേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി॒ തസ്മൈ᳚ ത്വാ പ്ര॒ജാപ॑തയേ വിഭൂ॒ദാവംനേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതേ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മന്ത-ഞ്ജുഹോ॒മീ- [ജ്യോതി॑ഷ്മന്ത-ഞ്ജുഹോ॒മി, ഇത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാപ॑തി-] 27

-ത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാ॒-സ്സര്വാ᳚ഭ്യ ഏ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ᳚ഭ്യോ ജുഹോത്യാജ്യഗ്ര॒ഹ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ॒-ത്തേജ॑സ്കാമസ്യ॒ തേജോ॒ വാ ആജ്യ॑-ന്തേജ॒സ്വ്യേ॑വ ഭ॑വതി സോമഗ്ര॒ഹ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ-ദ്ബ്രഹ്മവര്ച॒സകാ॑മസ്യ ബ്രഹ്മവര്ച॒സം-വൈഁ സോമോ᳚ ബ്രഹ്മവര്ച॒സ്യേ॑വ ഭ॑വതി ദധിഗ്ര॒ഹ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ-ത്പ॒ശുകാ॑മ॒സ്യോര്ഗ്വൈ ദദ്ധ്യൂര്-ക്പ॒ശവ॑ ഊ॒ര്ജൈവാസ്മാ॒ ഊര്ജ॑-മ്പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ ॥ 28 ॥

(ഉ॒പ॒യാ॒മഗൃ॑ഹീതോ - ജുഹോമി॒ - ത്രിച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)

ത്വേ ക്രതു॒മപി॑ വൃഞ്ജന്തി॒ വിശ്വേ॒ ദ്വിര്യദേ॒തേ ത്രി-ര്ഭവ॒ന്ത്യൂമാഃ᳚ । സ്വാ॒ദോ-സ്സ്വാദീ॑യ-സ്സ്വാ॒ദുനാ॑ സൃജാ॒ സമത॑ ഊ॒ ഷു മധു॒ മധു॑നാ॒-ഽഭി യോ॑ധി । ഉ॒പ॒യാ॒മഗൃ॑ഹീതോ-ഽസി പ്ര॒ജാപ॑തയേ ത്വാ॒ ജുഷ്ട॑-ങ്ഗൃഹ്ണാമ്യേ॒ഷ തേ॒ യോനിഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തയേ ത്വാ ॥ പ്രാ॒ണ॒ഗ്ര॒ഹാ-ന്ഗൃ॑ഹ്ണാത്യേ॒താവ॒ദ്വാ അ॑സ്തി॒ യാവ॑ദേ॒തേ ഗ്രഹാ॒-സ്സ്തോമാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി പൃ॒ഷ്ഠാനി॒ ദിശോ॒ യാവ॑ദേ॒വാസ്തി॒ ത- [യാവ॑ദേ॒വാസ്തി॒ തത്, അവ॑ രുന്ധേ] 29

-ദവ॑ രുന്ധേ ജ്യേ॒ഷ്ഠാ വാ ഏ॒താ-ന്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണാഃ പു॒രാ വിദാമ॑ക്ര॒-ന്തസ്മാ॒-ത്തേഷാ॒ഗ്ം॒ സര്വാ॒ ദിശോ॒-ഽഭിജി॑താ അഭൂവ॒ന്॒. യസ്യൈ॒ തേ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യ॑മേ॒വ ഗ॑ച്ഛത്യ॒ഭി ദിശോ॑ ജയതി॒ പഞ്ച॑ ഗൃഹ്യന്തേ॒ പഞ്ച॒ ദിശ॒-സ്സര്വാ᳚സ്വേ॒വ ദി॒ക്ഷ്-വൃ॑ദ്ധ്നുവന്തി॒ നവ॑നവ ഗൃഹ്യന്തേ॒ നവ॒ വൈ പുരു॑ഷേ പ്രാ॒ണാഃ പ്രാ॒ണാനേ॒വ യജ॑മാനേഷു ദധതി പ്രായ॒ണീയേ॑ ചോദയ॒നീയേ॑ ച ഗൃഹ്യന്തേ പ്രാ॒ണാ വൈ പ്രാ॑ണഗ്ര॒ഹാഃ [പ്രാ॒ണാ വൈ പ്രാ॑ണഗ്ര॒ഹാഃ, പ്രാ॒ണൈരേ॒വ] 30

പ്രാ॒ണൈരേ॒വ പ്ര॒യന്തി॑ പ്രാ॒ണൈരുദ്യ॑ന്തി ദശ॒മേ-ഽഹ॑-ന്ഗൃഹ്യന്തേ പ്രാ॒ണാ വൈ പ്രാ॑ണഗ്ര॒ഹാഃ പ്രാ॒ണേഭ്യഃ॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒ത-ത്പ്ര॒ജാ യ॑ന്തി॒ യദ്വാ॑മദേ॒വ്യം-യോഁനേ॒ശ്ച്യവ॑തേ ദശ॒മേ-ഽഹ॑ന്. വാമദേ॒വ്യം-യോഁനേ᳚ശ്ച്യവതേ॒ യ-ദ്ദ॑ശ॒മേ-ഽഹ॑-ന്ഗൃ॒ഹ്യന്തേ᳚ പ്രാ॒ണേഭ്യ॑ ഏ॒വ ത-ത്പ്ര॒ജാ നയ॑ന്തി । 31

(തത് - പ്രാ॑ണഗ്ര॒ഹാഃ - സ॒പ്തവിഗ്ം॑ശച്ച) (അ. 10)

പ്ര ദേ॒വന്ദേ॒വ്യാ ധി॒യാ ഭര॑താ ജാ॒തവേ॑ദസമ് । ഹ॒വ്യാ നോ॑ വക്ഷദാനു॒ഷക് ॥ അ॒യമു॒ ഷ്യ പ്രദേ॑വ॒യുര്ഹോതാ॑ യ॒ജ്ഞായ॑ നീയതേ । രഥോ॒ ന യോര॒ഭീവൃ॑തോ॒ ഘൃണീ॑വാന് ചേതതി॒ ത്മനാ᳚ ॥ അ॒യമ॒ഗ്നിരു॑രുഷ്യത്യ॒മൃതാ॑ദിവ॒ ജന്മ॑നഃ । സഹ॑സശ്ചി॒-ഥ്സഹീ॑യാ-ന്ദേ॒വോ ജീ॒വാത॑വേ കൃ॒തഃ ॥ ഇഡാ॑യാസ്ത്വാ പ॒ദേ വ॒യ-ന്നാഭാ॑ പൃഥി॒വ്യാ അധി॑ । ജാത॑വേദോ॒ നി ധീ॑മ॒ഹ്യഗ്നേ॑ ഹ॒വ്യായ॒ വോഢ॑വേ । 32

അഗ്നേ॒ വിശ്വേ॑ഭി-സ്സ്വനീക ദേ॒വൈരൂര്ണാ॑വന്ത-മ്പ്രഥ॒മ-സ്സീ॑ദ॒ യോനി᳚മ് । കു॒ലാ॒യിന॑-ങ്ഘൃ॒തവ॑ന്തഗ്ം സവി॒ത്രേ യ॒ജ്ഞ-ന്ന॑യ॒ യജ॑മാനായ സാ॒ധു ॥ സീദ॑ ഹോത॒-സ്സ്വ ഉ॑ ലോ॒കേ ചി॑കി॒ത്വാന്ഥ്സാ॒ദയാ॑ യ॒ജ്ഞഗ്ം സു॑കൃ॒തസ്യ॒ യോനൌ᳚ । ദേ॒വാ॒വീര്ദേ॒വാന്. ഹ॒വിഷാ॑ യജാ॒സ്യഗ്നേ॑ ബൃ॒ഹ-ദ്യജ॑മാനേ॒ വയോ॑ ധാഃ ॥ നി ഹോതാ॑ ഹോതൃ॒ഷദ॑നേ॒ വിദാ॑നസ്ത്വേ॒ഷോ ദീ॑ദി॒വാഗ്ം അ॑സദ-ഥ്സു॒ദക്ഷഃ॑ । അദ॑ബ്ധവ്രത-പ്രമതി॒ര്വസി॑ഷ്ഠ-സ്സഹസ്ര-മ്ഭ॒ര-ശ്ശുചി॑ജിഹ്വോ അ॒ഗ്നിഃ ॥ ത്വ-ന്ദൂ॒തസ്ത്വ- [ത്വ-ന്ദൂ॒തസ്ത്വമ്, ഉ॒ നഃ॒ പ॒ര॒സ്പാസ്ത്വം-വഁസ്യ॒ ആ] 33

-മു॑ നഃ പര॒സ്പാസ്ത്വം-വഁസ്യ॒ ആ വൃ॑ഷഭ പ്രണേ॒താ । അഗ്നേ॑ തോ॒കസ്യ॑ ന॒സ്തനേ॑ ത॒നൂനാ॒മപ്ര॑യുച്ഛ॒-ന്ദീദ്യ॑ദ്ബോധി ഗോ॒പാഃ ॥ അ॒ഭി ത്വാ॑ ദേവ സവിത॒രീശാ॑നം॒-വാഁര്യാ॑ണാമ് । സദാ॑-ഽവ-ന്ഭാ॒ഗമീ॑മഹേ ॥ മ॒ഹീ ദ്യൌഃ പൃ॑ഥി॒വീ ച॑ന ഇ॒മം-യഁ॒ജ്ഞ-മ്മി॑മിക്ഷതാമ് । പി॒പൃ॒താ-ന്നോ॒ ഭരീ॑മഭിഃ ॥ ത്വാമ॑ഗ്നേ॒ പുഷ്ക॑രാ॒ദദ്ധ്യഥ॑ര്വാ॒ നിര॑മന്ഥത । മൂ॒ര്ധ്നോ വിശ്വ॑സ്യ വാ॒ഘതഃ॑ ॥ തമു॑- [തമു॑, ത്വാ॒ ദ॒ദ്ധ്യങ്ങൃഷിഃ॑] 34

-ത്വാ ദ॒ദ്ധ്യങ്ങൃഷിഃ॑ പു॒ത്ര ഈ॑ധേ॒ അഥ॑ര്വണഃ । വൃ॒ത്ര॒ഹണ॑-മ്പുരന്ദ॒രമ് ॥ തമു॑ ത്വാ പാ॒ഥ്യോ വൃഷാ॒ സമീ॑ധേ ദസ്യു॒ഹന്ത॑മമ് । ധ॒ന॒-ഞ്ജ॒യഗ്ം രണേ॑രണേ ॥ ഉ॒ത ബ്രു॑വന്തു ജ॒ന്തവ॒ ഉദ॒ഗ്നിര്വൃ॑ത്ര॒ഹാ-ഽജ॑നി । ധ॒ന॒-ഞ്ജ॒യോ രണേ॑രണേ ॥ ആ യഗ്ം ഹസ്തേ॒ ന ഖാ॒ദിന॒ഗ്ം॒ ശിശു॑-ഞ്ജാ॒ത-ന്ന ബിഭ്ര॑തി । വി॒ശാമ॒ഗ്നിഗ്ഗ് സ്വ॑ദ്ധ്വ॒രമ് ॥ പ്രദേ॒വ-ന്ദേ॒വവീ॑തയേ॒ ഭര॑താ വസു॒വിത്ത॑മമ് । ആസ്വേ യോനൌ॒ നി ഷീ॑ദതു ॥ ആ [ ] 35

ജാ॒ത-ഞ്ജാ॒തവേ॑ദസി പ്രി॒യഗ്ം ശി॑ശീ॒താ-ഽതി॑ഥിമ് । സ്യോ॒ന ആ ഗൃ॒ഹപ॑തിമ് ॥ അ॒ഗ്നിനാ॒-ഽഗ്നി-സ്സമി॑ദ്ധ്യതേ ക॒വിര്ഗൃ॒ഹപ॑തി॒ര്യുവാ᳚ । ഹ॒വ്യ॒വാ-ഡ്ജു॒ഹ്വാ᳚സ്യഃ ॥ ത്വഗ്ഗ് ഹ്യ॑ഗ്നേ അ॒ഗ്നിനാ॒ വിപ്രോ॒ വിപ്രേ॑ണ॒ സന്ഥ്സ॒താ । സഖാ॒ സഖ്യാ॑ സമി॒ദ്ധ്യസേ᳚ ॥ ത-മ്മ॑ര്ജയന്ത സു॒ക്രതു॑-മ്പുരോ॒യാവാ॑നമാ॒ജിഷു॑ । സ്വേഷു॒ ക്ഷയേ॑ഷു വാ॒ജിന᳚മ് ॥ യ॒ജ്ഞേന॑ യ॒ജ്ഞമ॑യജന്ത ദേ॒വാസ്താനി॒ ധര്മാ॑ണി പ്രഥ॒മാന്യാ॑സന്ന് । തേ ഹ॒ നാക॑-മ്മഹി॒മാനഃ॑ സചന്തേ॒ യത്ര॒ പൂര്വേ॑ സാ॒ദ്ധ്യാ-സ്സന്തി॑ ദേ॒വാഃ ॥ 36 ॥

(വോഢ॑വേ- ദൂ॒തസ്ത്വം - തമു॑ - സീദ॒ത്വാ - യത്ര॑ - ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 11)

(പൂ॒ര്ണ - ര്ഷ॑യോ॒ - ഽഗ്നിനാ॒ - യേ ദേ॒വാഃ - സൂര്യോ॑ മാ॒ - സന്ത്വാ॑ നഹ്യാമി - വഷട്കാ॒ര-സ്സ ഖ॑ദി॒ര - ഉ॑പയാ॒മഗൃ॑ഹീതോ-ഽസി॒ - യാം-വൈഁ - ത്വേ ക്രതും॒ - പ്രദേ॒വ - മേകാ॑ദശ )

(പൂ॒ര്ണാ - സ॑ഹ॒ജാന് - തവാ᳚-ഽഗ്നേ - പ്രാ॒ണൈരേ॒വ - ഷട്ത്രിഗ്ം॑ശത്)

(പൂ॒ര്ണാ, സന്തി॑ ദേ॒വാഃ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

(പ്ര॒ജാപ॑തി॒ - യോ॑ വാ - അഗ്നേ॒ - വി വൈ - പൂ॒ര്ണാ - പഞ്ച॑) (5)

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്തൃതീയകാണ്ഡേ പഞ്ചമഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśnaḥ - iṣṭiśeṣābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

pū॒rṇā pa॒ścādu॒ta pū॒rṇā pu॒rastā॒du-nma̭ddhya॒taḥ pau᳚rṇamā॒sī ji̭gāya | tasyā᳚-nde॒vā adhi̭ saṃ॒va~sa̭nta utta॒me nāka̭ i॒ha mā̭dayantām || yattḙ de॒vā ada̭dhu rbhāga॒dheya॒mamā̭vāsye saṃ॒va~sa̭nto mahi॒tvā | sāno̭ ya॒jña-mpi̭pṛhi viśvavāre ra॒yi-nno̭ dhehi subhage su॒vīra᳚m ||ni॒veśa̭nī sa॒ṅgama̭nī॒ vasṷ̄nāṃ॒-vi~śvā̭ rū॒pāṇi॒ vasū᳚nyāve॒śaya̭ntī | sa॒ha॒sra॒po॒ṣagṃ su॒bhagā॒ rarā̭ṇā॒ sā na॒ āga॒n. varca̭sā [āga॒n. varca̭sā, saṃ॒vi~॒dā॒nā |] 1

saṃvi~dā॒nā || agnī̭ṣomau pratha॒mau vī॒ryḙṇa॒ vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyāni॒ha ji̭nvatam | mā॒ddhyagṃ hi pau᳚rṇamā॒sa-ñju॒ṣethā॒-mbrahma̭ṇā vṛ॒ddhau sṷkṛ॒tena̭ sā॒tāvathā॒-'smabhyagṃ̭ sa॒havī̭rāgṃ ra॒yi-nni ya̭cchatam || ā॒di॒tyāścā-'ṅgi̭rasaścā॒gnīnā-'da̭dhata॒ te da̭rśapūrṇamā॒sau praiphsa॒-nteṣā॒maṅgi̭rasā॒-nnirṷptagṃ ha॒virāsī॒dathā̭-''di॒tyā e॒tau homā̭vapaśya॒-ntāva̭juhavu॒stato॒ vai te da̭rśapūrṇamā॒sau [ ] 2

pūrva॒ ā 'la̭bhanta darśapūrṇamā॒sā-vā॒labha̭māna e॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyā-thsā॒kṣāde॒va da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bhate brahmavā॒dino̭ vadanti॒ sa tvai da̭rśapūrṇamā॒sāvā la̭bheta॒ ya ḙnayoranu-lo॒mañca̭ pratilo॒mañca̭ vi॒dyāditya̭māvā॒syā̭yā ū॒rdhva-ntada̭nulo॒ma-mpau᳚rṇamā॒syai pra̭tī॒cīna॒-nta-tpra̭tilo॒maṃ-ya~-tpau᳚rṇamā॒sī-mpūrvā̭mā॒labhḙta pratilo॒mamḙnā॒vā la̭bhetā॒-muma̭pa॒kṣīya̭māṇa॒-manvapa̭- [-manvapa̭, kṣī॒ye॒ta॒ sā॒ra॒sva॒tau homaṷ] 3

-kṣīyeta sārasva॒tau homaṷ pu॒rastā᳚jjuhuyādamāvā॒syā̭ vai sara̭svatyanulo॒ma-me॒vainā॒vā la̭bhate॒ 'mumā॒pyāya̭māna॒manvā pyā̭yata āgnāvaiṣṇa॒va-mekā̭daśakapāla-mpu॒rastā॒nnirva̭pe॒-thsara̭svatyai ca॒rugṃ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālaṃ॒-ya~dā᳚gne॒yo bhava̭tya॒gnirvai ya̭jñamu॒khaṃ-ya~̭jñamu॒khame॒vardhi̭-mpu॒rastā᳚-ddhatte॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒vā-''rabhya॒ prata̭nute॒ sara̭svatyai ca॒rurbha̭vati॒ sara̭svate॒ dvāda̭śakapālo-'māvā॒syā̭ vai sara̭svatī pū॒rṇamā̭sa॒-ssara̭svā॒-ntāve॒va sā॒kṣādā ra̭bhata ṛ॒ddhnotyā᳚bhyā॒-ndvāda̭śakapāla॒-ssara̭svate bhavati mithuna॒tvāya॒ prajā᳚tyai mithu॒nau gāvau॒ dakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 4 ||

(varca̭sā॒ - vai te da̭rśapūrṇamā॒sā - vapa̭ - tanute॒ sara̭svatyai॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 1)

ṛṣa̭yo॒ vā indra̭-mpra॒tyakṣa॒-nnāpa̭śya॒-ntaṃ-va~si̭ṣṭhaḥ pra॒tyakṣa̭mapaśya॒-thso᳚-'bravī॒-dbrāhma̭ṇa-nte vakṣyāmi॒ yathā॒ tvatpṷrohitāḥ pra॒jāḥ pra̭jani॒ṣyante-'tha॒ meta̭rebhya॒ ṛṣi̭bhyo॒ mā pravo̭ca॒ iti॒ tasmā̭ e॒tānthstoma̭-bhāgānabravī॒-ttato॒ vasi̭ṣṭhapurohitāḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ tasmā᳚-dvāsi॒ṣṭho bra॒hmā kā॒ryaḥ̭ praiva jā̭yate ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñji॒nve- [kṣaya̭-ñji॒nveti̭, ā॒ha॒ de॒vā vai] 5

-tyā̭ha de॒vā vai kṣayo̭ de॒vebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''ha॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvetyā̭ha manu॒ṣyā̭ vai dharmo̭ manu॒ṣye᳚bhya e॒va ya॒jña-mprā-''hānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñji॒nvetyā̭hai॒bhya e॒va lo॒kebhyo̭ ya॒jña-mprā-''ha̭viṣṭa॒mbho̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñji॒nvetyā̭ha॒ vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭- [vṛṣṭi̭me॒vā-'va̭, ru॒ndhe॒ pra॒vā-] 6

-rundhe pra॒vā-'sya̭nu॒vā-'sītyā̭ha mithuna॒tvāyo॒śiga̭si॒ vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñji॒nvetyā̭hā॒ṣṭau vasa̭va॒ ekā̭daśa ru॒drā dvāda̭śā-''di॒tyā e॒tāva̭nto॒ vai de॒vāstebhya̭ e॒va ya॒jña-mprā-''haujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝn ji॒nvetyā̭ha de॒vāne॒va pi॒tṝnanu॒ santa̭noti॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji॒nve- [pra॒jā ji̭nva, ityā̭ha pi॒tṝne॒va] 7

-tyā̭ha pi॒tṝne॒va pra॒jā anu॒ santa̭noti pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji॒nvetyā̭ha pra॒jā e॒va pa॒śūnanu॒ santa̭notire॒vada॒syo-ṣa̭dhībhya॒ stvauṣa̭dhī-rji॒nvetyā॒hauṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayatyabhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvetyā̭hā॒bhiji̭tyā॒ adhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ tvā prā॒ṇa- [prā॒ṇam, ji॒nvetyā̭ha] 8

-ñji॒nvetyā̭ha pra॒jāsve॒va prā॒ṇā-nda̭dhāti tri॒vṛda̭si pra॒vṛda॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'sītyā̭ha॒ prajā᳚tyai vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭira॒sītyā̭ha॒ prati̭ṣṭhityai || 9 ||

(ji॒nvetya - va̭ - pra॒jā ji̭nva - prā॒ṇan - tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

a॒gninā̭ de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi gāya॒treṇa॒ chanda̭sā tri॒vṛtā॒ stomḙna rathanta॒reṇa॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa pūrva॒jā-nbhrātṛ̭vyā॒nadha̭rā-npādayā॒myavai̭nā-nbādhe॒ pratyḙnānnude॒-'smin kṣaye॒-'smi-nbhṷ̄milo॒ke yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo viṣṇoḥ॒ krame॒ṇā-'tyḙnān krāmā॒mīndrḙṇa de॒vena॒ pṛta̭nā jayāmi॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā pañcada॒śena॒ stomḙna bṛha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa [vajrḙṇa, sa॒ha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā] 10

saha॒jān. viśvḙbhirde॒vebhiḥ॒ pṛta̭nā jayāmi॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā saptada॒śena॒ stomḙna vāmade॒vyena॒ sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇā para॒jānindrḙṇa sa॒yujo̭ va॒yagṃ sā̭sa॒hyāma̭ pṛtanya॒taḥ | ghnanto̭ vṛ॒trāṇya̭pra॒ti | yattḙ agne॒ teja॒stenā॒ha-ntḙja॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ varca॒stenā॒haṃ-va~̭rca॒svī bhṷ̄yāsaṃ॒-ya~ttḙ agne॒ hara॒stenā॒hagṃ ha̭ra॒svī bhṷ̄yāsam || 11 ||

(bṛ॒ha॒tā sāmnā̭ vaṣaṭkā॒reṇa॒ vajrḙṇa॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 3)

ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te | a॒gnirmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || ā-'ga̭nma mitrāvaruṇā vareṇyā॒ rātrī̭ṇā-mbhā॒go yu॒vayo॒ryo asti̭ | nāka̭-ṅgṛhṇā॒nā-ssṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke tṛ॒tīyḙ pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo॒-'ntari॒kṣe-'ddhyāsa̭te | vā॒yurmā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yāste॒ rātrī᳚-ssavita- [rātrī᳚-ssavitaḥ, de॒va॒yānī̭ranta॒rā] 12

-rdeva॒yānī̭ranta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī vi॒yanti̭ | gṛ॒haiśca॒ sarvaiḥ᳚ pra॒jayā॒ nvagre॒ suvo॒ ruhā̭ṇāstaratā॒ rajāgṃ̭si || ye de॒vā ya̭jña॒hano̭ yajña॒muṣo̭ di॒vyaddhyāsa̭te | sūryo̭ mā॒ tebhyo̭ rakṣatu॒ gacchḙma su॒kṛto̭ va॒yam || yenendrā̭ya sa॒mabha̭raḥ॒ payāg̭syutta॒mena̭ ha॒viṣā̭ jātavedaḥ | tenā᳚-'gne॒ tvamu॒ta va̭rdhaye॒magṃ sa̭jā॒tānā॒g॒ śraiṣṭhya॒ ā dhe᳚hyenam || ya॒jña॒hano॒ vai de॒vā ya̭jña॒muṣa̭- [de॒vā ya̭jña॒muṣaḥ̭, sa॒nti॒ ta e॒ṣu] 13

-ssanti॒ ta e॒ṣu lo॒keṣvā̭sata ā॒dadā̭nā vimathnā॒nā yo dadā̭ti॒ yo yaja̭te॒ tasya̭ | ye de॒vā ya̭jña॒hanaḥ̭ pṛthi॒vyāmaddhyāsa̭te॒ ye a॒ntari̭kṣe॒ ye di॒vītyā̭he॒māne॒va lo॒kāgstī॒rtvā sagṛ̭ha॒-ssapa̭śu-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kame॒tyapa॒ vai somḙnejā॒nādde॒vatā᳚śca ya॒jñaśca̭ krāmantyāgne॒ya-mpañca̭kapālamudavasā॒nīya॒-nnirva̭peda॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ॒ [de॒vatāḥ᳚, pāṅkto̭ ya॒jño] 14

pāṅkto̭ ya॒jño de॒vatā᳚ścai॒va ya॒jñañcāva̭ rundhegāya॒tro vā a॒gnirgā̭ya॒tra cha̭ndā॒sta-ñchanda̭sā॒ vya̭rdhayati॒ ya-tpañca̭kapāla-ṅka॒rotya॒ṣṭāka̭pālaḥ kā॒ryo᳚-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚-'gni-rgā̭ya॒tra cha̭ndā॒-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayati pa॒ṅktyaṷ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ॒ pāṅkto̭ ya॒jñastenai॒va ya॒jñānnaiti̭ || 15 ||

(sa॒vi॒ta॒-rde॒vā ya̭jña॒muṣaḥ॒ - sarvā̭ de॒vatā॒ - strica̭tvārigṃśacca) (a. 4)

sūryo̭ mā de॒vo de॒vebhyaḥ̭ pātu vā॒yura॒ntari̭kṣā॒-dyaja̭māno॒-'gnirmā̭ pātu॒ cakṣṷṣaḥ | sakṣa॒ śūṣa॒ savi̭ta॒rviśva̭carṣaṇa e॒tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te॒ tebhiḥ̭ soma॒ nāma̭bhirvidhema te || a॒ha-mpa॒rastā̭da॒-hama॒vastā̭da॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ vi tamo̭ vavāra | yada॒ntari̭kṣa॒-ntadṷ me pi॒tā-'bhṷ̄da॒hagṃ sūrya̭mubha॒yato̭ dadarśā॒ha-mbhṷ̄yā samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā॒- [samutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚m, ā sa̭mu॒drā-] 16

-mā sa̭mu॒drā-dā-'ntari̭kṣāt-pra॒jāpa̭tiruda॒dhi-ñcyā̭vayā॒tīndraḥ॒ prasnaṷtu ma॒ruto̭ varṣaya॒ntūnna̭mbhaya pṛthi॒vī-mbhi॒ndhīda-ndi॒vya-nnabhaḥ̭ | u॒dro di॒vyasya̭ no de॒hīśā̭no॒ visṛ̭jā॒ dṛti᳚m || pa॒śavo॒ vā e॒te yadā̭di॒tya e॒ṣa ru॒dro yada॒gniroṣa̭dhīḥ॒ prāsyā॒gnāvā̭di॒tya-ñjṷhoti ru॒drāde॒va pa॒śūna॒ntarda̭dhā॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū- [pa॒śūn, prati̭ṣṭhāpayati] 17

-nprati̭ṣṭhāpayati ka॒virya॒jñasya॒ vita̭noti॒ panthā॒-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe adhi̭ roca॒ne di॒vaḥ | yena̭ ha॒vyaṃ-va~ha̭si॒ yāsi̭ dū॒ta i॒taḥ pracḙtā a॒muta॒-ssanī̭yān || yāste॒ viśvā᳚-ssa॒midha॒-ssantya̭gne॒yāḥ pṛ̭thi॒vyā-mba॒r॒hiṣi॒ sūrye॒ yāḥ | tāstḙ gaccha॒ntvāhṷti-ṅghṛ॒tasya̭ devāya॒te yaja̭mānāya॒ śarma̭ || ā॒śāsā̭na-ssu॒vīryagṃ̭ rā॒yaspoṣa॒gg॒ svaśvi̭yam | bṛha॒spati̭nā rā॒yā sva॒gākṛ̭to॒ mahyaṃ॒-ya~ja̭mānāya tiṣṭha || 18 ||

(sa॒mā॒nānā॒-moṣa̭dhīṣve॒va pa॒śūn - mahyaṃ॒-ya~ja̭mānā॒ - yaika̭ñca) (a. 5)

sa-ntvā̭ nahyāmi॒ paya̭sā ghṛ॒tena॒ sa-ntvā̭ nahyāmya॒pa oṣa̭dhībhiḥ | sa-ntvā̭ nahyāmi pra॒jayā॒-'hama॒dya sā dī᳚kṣi॒tā sa̭navo॒ vāja̭ma॒sme || praitu॒ brahma̭ṇa॒spatnī॒ vediṃ॒-va~rṇḙna sīdatu | athā॒hama̭nukā॒minī॒ sve lo॒ke vi॒śā i॒ha || su॒pra॒jasa̭stvā va॒yagṃ su॒patnī॒rupa̭ sedima | agnḙ sapatna॒dambha̭na॒mada̭bdhāso॒ adā᳚bhyam || i॒maṃ-vi~ṣyā̭mi॒ varṷṇasya॒ pāśaṃ॒- [pāśa᳚m, yamaba̭ddhnīta] 19

-~yamaba̭ddhnīta savi॒tā su॒ketaḥ̭ | dhā॒tuśca॒ yonaṷ sukṛ॒tasya̭ lo॒ke syo॒na-mmḙ sa॒ha patyā̭ karomi || prehyu॒dehyṛ॒tasya̭ vā॒mīranva॒gniste-'gra̭-nnaya॒tvadi̭ti॒rmaddhya̭-ndadatāgṃ ru॒drāva̭sṛṣṭā-'si yu॒vā nāma॒ mā mā̭ higṃsī॒rvasṷbhyo ru॒drebhya̭ ādi॒tyebhyo॒ viśve᳚bhyo vo de॒vebhyaḥ̭ pa॒nneja̭nīrgṛhṇāmi ya॒jñāya̭ vaḥ pa॒nneja̭nī-ssādayāmi॒ viśva̭sya te॒ viśvā̭vato॒ vṛṣṇi̭yāvata॒- [vṛṣṇi̭yāvataḥ, tavā᳚gne vā॒mīranṷ] 20

-stavā᳚gne vā॒mīranṷ sa॒dṛṃśi॒ viśvā॒ retāgṃ̭si dhiṣī॒yā-'ga̭-nde॒vān. ya॒jño ni de॒vīrde॒vebhyo̭ ya॒jñama̭śiṣanna॒smin-thsṷnva॒ti yaja̭māna ā॒śiṣa॒-ssvāhā̭kṛtā-ssamudre॒ṣṭhā ga̭ndha॒rvamāti̭ṣṭha॒tānṷ | vāta̭sya॒ patma̭nni॒ḍa ī̭ḍi॒tāḥ || 21 ||

(pāśaṃ॒ - ~vṛṣṇi̭yāvata - stri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)

va॒ṣa॒ṭkā॒ro vai gā̭yatri॒yai śiro᳚-'china॒-ttasyai॒ rasaḥ॒ parā̭-'pata॒-thsa pṛ̭thi॒vī-mprāvi̭śa॒thsa kha̭di॒ro̭-'bhava॒dyasya̭ khādi॒ra-ssru॒vo bhava̭ti॒ chanda̭sāme॒va rase॒nāva̭ dyati॒ sara̭sā a॒syā-''hṷtayo bhavanti tṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma̭ āsī॒-tta-ṅgāya॒tryā-' ha̭ra॒-ttasya̭ pa॒rṇama̭cchidyata॒ ta-tpa॒rṇo̭-'bhava॒-tta-tpa॒rṇasya̭ parṇa॒tvaṃ-ya~sya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hū- [ju॒hūḥ, bhava̭ti sau॒myā] 22

-rbhava̭ti sau॒myā a॒syā-''hṷtayo bhavanti ju॒ṣante᳚-'sya de॒vā āhṷtīrde॒vā vai brahma̭nnavadanta॒ ta-tpa॒rṇa upā̭-'śṛṇo-thsu॒śravā॒ vai nāma॒ yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava̭ti॒ na pā॒pagg ślokagṃ̭ śṛṇoti॒ brahma॒ vai pa॒rṇo viṇma॒ruto-'nnaṃ॒-vi~ṇmā̭ru॒to᳚-'śva॒ttho yasya̭ parṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭t-thyupa॒bhṛd- brahma̭ṇai॒vānna॒mava̭ ru॒ndhe-'tho॒ brahmai॒- [ru॒ndhe-'tho॒ brahma̭, e॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati] 23

-va vi॒śyaddhyṷ̄hati rā॒ṣṭraṃ-vai~ pa॒rṇo viḍa̭śva॒ttho ya-tpa̭rṇa॒mayī̭ ju॒hūrbhava॒tyā-śva̭tthyupa॒bhṛ-drā॒ṣṭrame॒va vi॒śyaddhyṷ̄hati pra॒jāpa̭ti॒rvā a̭juho॒-thsā yatrā-''hṷtiḥ pra॒tyati̭ṣṭha॒-ttato॒ vika̭ṅkata॒ uda̭tiṣṭha॒-ttataḥ̭ pra॒jā a̭sṛjata॒ yasya॒ vaika̭ṅkatī dhru॒vā bhava̭ti॒ pratya॒vāsyā ''hṷtayastiṣṭha॒ntyatho॒ praiva jā̭yata e॒tadvai sru॒cāgṃ rū॒paṃ-ya~syai॒vagṃ rṷ̄pā॒-ssruco॒ bhava̭nti॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhante॒ nāsyāpa̭-rūpamā॒tmañjā̭yate || 24 ||

(ju॒hū - ratho॒ brahma̭ - sru॒cāgṃ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 7)

u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇāmi॒ dakṣā̭ya dakṣa॒vṛdhḙ rā॒ta-nde॒vebhyo᳚-'gni ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyo॒ vātā̭pibhyaḥ pa॒rjanyā᳚tmabhyo di॒ve tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā pṛthi॒vyai tvā-'pe᳚ndra dviṣa॒to mano-'pa॒ jijyā̭sato ja॒hyapa॒ yo no̭-'rātī॒yati॒ ta-ñja̭hi prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya̭ tvā vyā॒nāya̭ tvā sa॒te tvā-'sa̭te tvā॒-'dbhyastvauṣa̭dhībhyo॒ viśve᳚bhyastvā bhū॒tebhyo॒ yataḥ̭ pra॒jā akkhi̭drā॒ ajā̭yanta॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuhomi || 25 ||

(oṣa̭dhībhya॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 8)

yāṃ-vā~ a̭ddhva॒ryuśca॒ yaja̭mānaśca de॒vatā̭mantari॒tastasyā॒ ā vṛ̭ścyete prājāpa॒tya-nda̭dhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā᳚bhya e॒va nihnṷvāte jye॒ṣṭho vā e॒ṣa grahā̭ṇāṃ॒-ya~syai॒ṣa gṛ॒hyate॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchati॒ sarvā̭sāṃ॒-vā~ e॒tadde॒vatā̭nāgṃ rū॒paṃ-ya~de॒ṣa graho॒ yasyai॒ṣa gṛ॒hyate॒ sarvā᳚ṇye॒vainagṃ̭ rū॒pāṇi̭ paśū॒nāmupa̭tiṣṭhanta upayā॒magṛ̭hīto- [upayā॒magṛ̭hītaḥ, a॒si॒ pra॒jāpa̭taye] 26

-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ṅgṛhṇā॒mītyā̭ha॒ jyoti̭re॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkarotyagni-ji॒hvebhya̭stvartā॒yubhya॒ ityā̭hai॒tāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stābhya̭ e॒vaina॒gṃ॒ sarvā᳚bhyo gṛhṇā॒tyape᳚ndra dviṣa॒to mana॒ ityā̭ha॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai prā॒ṇāya̭ tvā-'pā॒nāya॒ tvetyā̭ha prā॒ṇāne॒va yaja̭māne dadhāti॒ tasmai᳚ tvā pra॒jāpa̭taye vibhū॒dāvaṃne॒ jyoti̭ṣmate॒ jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mī- [jyoti̭ṣmanta-ñjuho॒mi, ityā̭ha pra॒jāpa̭ti-] 27

-tyā̭ha pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā॒-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyo juhotyājyagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā॒-tteja̭skāmasya॒ tejo॒ vā ājya̭-nteja॒svyḙva bha̭vati somagra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-dbrahmavarca॒sakā̭masya brahmavarca॒saṃ-vai~ somo᳚ brahmavarca॒syḙva bha̭vati dadhigra॒ha-ṅgṛ̭hṇīyā-tpa॒śukā̭ma॒syorgvai daddhyūr-kpa॒śava̭ ū॒rjaivāsmā॒ ūrja̭-mpa॒śūnava̭ rundhe || 28 ||

(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto - juhomi॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 9)

tve kratu॒mapi̭ vṛñjanti॒ viśve॒ dviryade॒te tri-rbhava॒ntyūmāḥ᳚ | svā॒do-ssvādī̭ya-ssvā॒dunā̭ sṛjā॒ samata̭ ū॒ ṣu madhu॒ madhṷnā॒-'bhi yo̭dhi | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si pra॒jāpa̭taye tvā॒ juṣṭa̭-ṅgṛhṇāmye॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāpa̭taye tvā || prā॒ṇa॒gra॒hā-ngṛ̭hṇātye॒tāva॒dvā a̭sti॒ yāva̭de॒te grahā॒-sstomā॒śchandāgṃ̭si pṛ॒ṣṭhāni॒ diśo॒ yāva̭de॒vāsti॒ ta- [yāva̭de॒vāsti॒ tat, ava̭ rundhe] 29

-dava̭ rundhe jye॒ṣṭhā vā e॒tā-nbrā᳚hma॒ṇāḥ pu॒rā vidāma̭kra॒-ntasmā॒-tteṣā॒gṃ॒ sarvā॒ diśo॒-'bhiji̭tā abhūva॒n॒. yasyai॒ te gṛ॒hyante॒ jyaiṣṭhya̭me॒va ga̭cchatya॒bhi diśo̭ jayati॒ pañca̭ gṛhyante॒ pañca॒ diśa॒-ssarvā᳚sve॒va di॒kṣ-vṛ̭ddhnuvanti॒ nava̭nava gṛhyante॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ prā॒ṇāne॒va yaja̭māneṣu dadhati prāya॒ṇīyḙ codaya॒nīyḙ ca gṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ [prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ, prā॒ṇaire॒va] 30

prā॒ṇaire॒va pra॒yanti̭ prā॒ṇairudya̭nti daśa॒me-'ha̭-ngṛhyante prā॒ṇā vai prā̭ṇagra॒hāḥ prā॒ṇebhyaḥ॒ khalu॒ vā e॒ta-tpra॒jā ya̭nti॒ yadvā̭made॒vyaṃ-yo~ne॒ścyava̭te daśa॒me-'ha̭n. vāmade॒vyaṃ-yo~ne᳚ścyavate॒ ya-dda̭śa॒me-'ha̭-ngṛ॒hyante᳚ prā॒ṇebhya̭ e॒va ta-tpra॒jā naya̭nti | 31

(tat - prā̭ṇagra॒hāḥ - sa॒ptavigṃ̭śacca) (a. 10)

pra de॒vande॒vyā dhi॒yā bhara̭tā jā॒tavḙdasam | ha॒vyā no̭ vakṣadānu॒ṣak || a॒yamu॒ ṣya pradḙva॒yurhotā̭ ya॒jñāya̭ nīyate | ratho॒ na yora॒bhīvṛ̭to॒ ghṛṇī̭vān cetati॒ tmanā᳚ || a॒yama॒gnirṷruṣyatya॒mṛtā̭diva॒ janma̭naḥ | saha̭saści॒-thsahī̭yā-nde॒vo jī॒vāta̭ve kṛ॒taḥ || iḍā̭yāstvā pa॒de va॒ya-nnābhā̭ pṛthi॒vyā adhi̭ | jāta̭vedo॒ ni dhī̭ma॒hyagnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve | 32

agne॒ viśvḙbhi-ssvanīka de॒vairūrṇā̭vanta-mpratha॒ma-ssī̭da॒ yoni᳚m | ku॒lā॒yina̭-ṅghṛ॒tava̭ntagṃ savi॒tre ya॒jña-nna̭ya॒ yaja̭mānāya sā॒dhu || sīda̭ hota॒-ssva ṷ lo॒ke ci̭ki॒tvānthsā॒dayā̭ ya॒jñagṃ sṷkṛ॒tasya॒ yonau᳚ | de॒vā॒vīrde॒vān. ha॒viṣā̭ yajā॒syagnḙ bṛ॒ha-dyaja̭māne॒ vayo̭ dhāḥ || ni hotā̭ hotṛ॒ṣada̭ne॒ vidā̭nastve॒ṣo dī̭di॒vāgṃ a̭sada-thsu॒dakṣaḥ̭ | ada̭bdhavrata-pramati॒rvasi̭ṣṭha-ssahasra-mbha॒ra-śśuci̭jihvo a॒gniḥ || tva-ndū॒tastva- [tva-ndū॒tastvam, u॒ naḥ॒ pa॒ra॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā] 33

-mṷ naḥ para॒spāstvaṃ-va~sya॒ ā vṛ̭ṣabha praṇe॒tā | agnḙ to॒kasya̭ na॒stanḙ ta॒nūnā॒mapra̭yuccha॒-ndīdya̭dbodhi go॒pāḥ || a॒bhi tvā̭ deva savita॒rīśā̭naṃ॒-vā~ryā̭ṇām | sadā̭-'va-nbhā॒gamī̭mahe || ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vī ca̭na i॒maṃ-ya~॒jña-mmi̭mikṣatām | pi॒pṛ॒tā-nno॒ bharī̭mabhiḥ || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || tamṷ- [tamṷ, tvā॒ da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭] 34

-tvā da॒ddhyaṅṅṛṣiḥ̭ pu॒tra ī̭dhe॒ atha̭rvaṇaḥ | vṛ॒tra॒haṇa̭-mpuranda॒ram || tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣā॒ samī̭dhe dasyu॒hanta̭mam | dha॒na॒-ñja॒yagṃ raṇḙraṇe || u॒ta brṷvantu ja॒ntava॒ uda॒gnirvṛ̭tra॒hā-'ja̭ni | dha॒na॒-ñja॒yo raṇḙraṇe || ā yagṃ haste॒ na khā॒dina॒gṃ॒ śiśṷ-ñjā॒ta-nna bibhra̭ti | vi॒śāma॒gnigg sva̭ddhva॒ram || prade॒va-nde॒vavī̭taye॒ bhara̭tā vasu॒vitta̭mam | āsve yonau॒ ni ṣī̭datu || ā [ ] 35

jā॒ta-ñjā॒tavḙdasi pri॒yagṃ śi̭śī॒tā-'ti̭thim | syo॒na ā gṛ॒hapa̭tim || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ | ha॒vya॒vā-ḍju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || ta-mma̭rjayanta su॒kratṷ-mpuro॒yāvā̭namā॒jiṣṷ | sveṣu॒ kṣayḙṣu vā॒jina᳚m || ya॒jñena̭ ya॒jñama̭yajanta de॒vāstāni॒ dharmā̭ṇi pratha॒mānyā̭sann | te ha॒ nāka̭-mmahi॒mānaḥ̭ sacante॒ yatra॒ pūrvḙ sā॒ddhyā-ssanti̭ de॒vāḥ || 36 ||

(voḍha̭ve- dū॒tastvaṃ - tamṷ - sīda॒tvā - yatra̭ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 11)

(pū॒rṇa - rṣa̭yo॒ - 'gninā॒ - ye de॒vāḥ - sūryo̭ mā॒ - santvā̭ nahyāmi - vaṣaṭkā॒ra-ssa kha̭di॒ra - ṷpayā॒magṛ̭hīto-'si॒ - yāṃ-vai~ - tve kratuṃ॒ - prade॒va - mekā̭daśa )

(pū॒rṇā - sa̭ha॒jān - tavā᳚-'gne - prā॒ṇaire॒va - ṣaṭtrigṃ̭śat)

(pū॒rṇā, santi̭ de॒vāḥ)

|| hariḥ̭ om ||

(pra॒jāpa̭ti॒ - yo̭ vā - agne॒ - vi vai - pū॒rṇā - pañca̭) (5)

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe pañcamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||