1.4 - Somadibrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Ubhaye Va

ॐ

1.4 - സോമാദിബ്രാഹ്മണം - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണ പാഠഃ - ഉഭയേ വാ

Krishna Malayalam

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ചതുര്ഥഃ പ്രപാഠകഃ - സോമാദിബ്രാഹ്മണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1 - ഗ്രഹണാ ഗ്രഹണമ്

ഉ॒ഭയേ॒ വാ ഏ॒തേ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രദ്ധ്യ॑-സൃജ്യന്ത । ദേ॒വാശ്ചാസു॑രാശ്ച । താന്ന വ്യ॑ജാനാത് । ഇ॒മേ᳚-ഽന്യ ഇ॒മേ᳚-ഽന്യ ഇതി॑ । സ ദേ॒വാന॒ഗ്ം॒ ശൂന॑കരോത് । താന॒ഭ്യ॑ഷുണോത് । താ-ന്പ॒വിത്രേ॑ണാ-പുനാത് । താന്-പ॒രസ്താ᳚ത്-പ॒വിത്ര॑സ്യ॒-വ്യ॑ഗൃഹ്ണാത് । തേ ഗ്രഹാ॑ അഭവന്ന് । തദ്ഗ്രഹാ॑ണാ-ങ്ഗ്രഹ॒ത്വമ് ॥ 1 ॥

ദേ॒വതാ॒ വാ ഏ॒താ യജ॑മാനസ്യ ഗൃ॒ഹേ ഗൃ॑ഹ്യന്തേ । യ-ദ്ഗ്രഹാഃ᳚ । വി॒ദുരേ॑ന-ന്ദേ॒വാഃ । യസ്യൈ॒വം-വിഁ॒ദുഷ॑ ഏ॒തേ ഗ്രഹാ॑ ഗൃ॒ഹ്യന്തേ᳚ ॥ ഏ॒ഷാ വൈ സോമ॒സ്യാഹു॑തിഃ । യദു॑പാ॒ഗ്ം॒ശുഃ । സോമേ॑ന ദേ॒വാഗ് സ്ത॑ര്പയാ॒ണീതി॒ ഖലു॒ വൈ സോമേ॑ന യജതേ । യദു॑പാ॒ഗ്ം॒ശു-ഞ്ജു॒ഹോതി॑ । സോമേ॑നൈ॒വ ത-ദ്ദേ॒വാഗ് സ്ത॑ര്പയതി ॥ യദ്ഗ്രഹാ᳚ഞ്ജു॒ഹോതി॑ ॥ 2 ॥

ദേ॒വാ ഏ॒വ ത-ദ്ദേ॒വാന്-ഗ॑ച്ഛന്തി ॥ യച്ച॑മ॒സാഞ്ജു॒ഹോതി॑ । തേനൈ॒വാനു॑രൂപേണ॒ യജ॑മാന-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കമേ॑തി ॥ കി-ന്ന്വേ॑തദഗ്ര॑ ആസീ॒ദിത്യാ॑ഹുഃ । യ-ത്പാത്രാ॒ണീതി॑ । ഇ॒യം-വാഁ ഏ॒തദഗ്ര॑ ആസീത് । മൃ॒ന്മയാ॑നി॒ വാ ഏ॒താന്യാ॑സന്ന് । തൈര്ദേ॒വാ ന വ്യാ॒വൃത॑-മഗച്ഛന്ന് । ത ഏ॒താനി॑ ദാരു॒മയാ॑ണി॒ പാത്രാ᳚ണ്യ-പശ്യന്ന് । താന്യ॑കുര്വത ॥ 3 ॥

തൈര്വൈ തേ വ്യാ॒വൃത॑-മഗച്ഛന്ന് । യ-ദ്ദാ॑രു॒മയാ॑ണി॒ പാത്രാ॑ണി॒ ഭവ॑ന്തി । വ്യാ॒വൃത॑മേ॒വ തൈ-ര്യജ॑മാനോ ഗച്ഛതി ॥ യാനി॑ ദാരു॒മയാ॑ണി॒ പാത്രാ॑ണി॒ ഭവ॑ന്തി । അ॒മുമേ॒വ തൈ-ര്ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യതി । യാനി॑ മൃ॒ന്മയാ॑നി । ഇ॒മമേ॒വ തൈ-ര്ലോ॒ക-മ॒ഭിജ॑യതി ॥ ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । കാശ്ചത॑സ്ര-സ്സ്ഥാ॒ലീര്വാ॑യ॒വ്യാ᳚-സ്സോമ॒ഗ്രഹ॑ണീ॒രിതി॑ । ദേ॒വാ വൈ പൃശ്ഞി॑മദുഹ്രന്ന് ॥ 4 ॥

തസ്യാ॑ ഏ॒തേ സ്തനാ॑ ആസന്ന് । ഇ॒യം-വൈഁ പൃശ്ഞിഃ॑ । താമാ॑ദി॒ത്യാ ആ॑ദിത്യസ്ഥാ॒ല്യാ ചതു॑ഷ്പദഃ പ॒ശൂന॑ദുഹ്രന്ന് । യദാ॑ദിത്യസ്ഥാ॒ലീ ഭവ॑തി । ചതു॑ഷ്പദ ഏ॒വ തയാ॑ പ॒ശൂന്. യജ॑മാന ഇ॒മാ-ന്ദു॑ഹേ । താമിന്ദ്ര॑ ഉക്ഥ്യസ്ഥാ॒ല്യേന്ദ്രി॒യ-മ॑ദുഹത് । യദു॑ക്ഥ്യസ്ഥാ॒ലീ ഭവ॑തി । ഇ॒ന്ദ്രി॒യമേ॒വ തയാ॒ യജ॑മാന ഇ॒മാ-ന്ദു॑ഹേ । താം-വിഁശ്വേ॑ ദേ॒വാ ആ᳚ഗ്രയണസ്ഥാ॒ല്യോര്ജ॑-മദുഹ്രന്ന് । യദാ᳚ഗ്രയണസ്ഥാ॒ലീ ഭവ॑തി ॥ 5 ॥

ഊര്ജ॑മേ॒വ തയാ॒ യജ॑മാന ഇ॒മാ-ന്ദു॑ഹേ । താ-മ്മ॑നു॒ഷ്യാ᳚-ദ്ധ്രുവസ്ഥാ॒ല്യാ ഽഽയു॑രദുഹ്രന്ന് । യദ്ധ്രു॑വസ്ഥാ॒ലീ ഭവ॑തി । ആയു॑രേ॒വ തയാ॒ യജ॑മാന ഇ॒മാ-ന്ദു॑ഹേ । സ്ഥാ॒ല്യാ ഗൃ॒ഹ്ണാതി॑ । വാ॒യ॒വ്യേ॑ന ജുഹോതി । തസ്മാ॑ദ॒ന്യേന॒ പാത്രേ॑ണ പ॒ശൂ-ന്ദു॒ഹന്തി॑ । അ॒ന്യേന॒ പ്രതി॑ഗൃഹ്ണന്തി । അഥോ᳚ വ്യാ॒വൃത॑മേ॒വ ത-ദ്യജ॑മാനോ ഗച്ഛതി ॥ 6 ॥

(ഗ്ര॒ഹ॒ത്വം - ഗ്രഹാ᳚ന് ജു॒ഹോത്യ॑-കുര്വ-താദുഹ്ര-ന്നാഗ്രയണസ്ഥാ॒ലീ ഭവ॑തി॒-+നവ॑ ച) (അ. 1)

അനുവാകം 2 - സോത്രാമണീശേഷാ മന്ത്രാഃ

യു॒വഗ്ം സു॒രാമ॑മശ്വിനാ । നമു॑ചാവാ-ഽസു॒രേ സചാ᳚ । വി॒പി॒പാ॒നാ ശു॑ഭസ്പതീ । ഇന്ദ്ര॒-ങ്കര്മ॑സ്വാവതമ് ॥ പു॒ത്രമി॑വ പി॒തരാ॑വ॒ശ്വിനോ॒ഭാ । ഇന്ദ്രാവ॑ത॒-ങ്കര്മ॑ണാ ദ॒ഗ്ം॒സനാ॑ഭിഃ । യ-ഥ്സു॒രാമം॒-വ്യഁപി॑ബ॒-ശ്ശചീ॑ഭിഃ । സര॑സ്വതീ ത്വാ മഘവന്നഭീഷ്ണാത് ॥ അഹാ᳚വ്യഗ്നേ ഹ॒വിരാ॒സ്യേ॑ തേ । സ്രു॒ചീവ॑ ഘൃ॒ത-ഞ്ച॒മൂ ഇ॑വ॒ സോമഃ॑ ॥ 7 ॥

വാ॒ജ॒സനിഗ്ം॑ ര॒യിമ॒സ്മേ സു॒വീര᳚മ് । പ്ര॒ശ॒സ്ത-ന്ധേ॑ഹി യ॒ശസ॑-മ്ബൃ॒ഹന്ത᳚മ് ॥ യസ്മി॒ന്നശ്വാ॑സ ഋഷ॒ഭാസ॑ ഉ॒ക്ഷണഃ॑ । വ॒ശാ മേ॒ഷാ അ॑വസൃ॒ഷ്ടാസ॒ ആഹു॑താഃ । കീ॒ലാ॒ല॒പേ സോമ॑പൃഷ്ഠായ വേ॒ധസേ᳚ । ഹൃ॒ദാമ॒തി-ഞ്ജ॑നയ॒ ചാരു॑മ॒ഗ്നയേ᳚ ॥ നാനാ॒ ഹി വാ᳚-ന്ദേ॒വഹി॑ത॒ഗ്ം॒ സദോ॑ മി॒തമ് । മാ സഗ്ംസൃ॑ക്ഷാഥാ-മ്പര॒മേ വ്യോ॑മന്ന് । സുരാ॒ ത്വമസി॑ ശു॒ഷ്മിണീ॒ സോമ॑ ഏ॒ഷഃ । മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീ॒-സ്സ്വാം-യോഁനി॑മാവി॒ശന്ന് ॥ 8 ॥

യദത്ര॑ ശി॒ഷ്ടഗ്ം ര॒സിനഃ॑ സു॒തസ്യ॑ । യദിന്ദ്രോ॒ അപി॑ബ॒ച്ഛചീ॑ഭിഃ । അ॒ഹ-ന്തദ॑സ്യ॒ മന॑സാ ശി॒വേന॑ । സോമ॒ഗ്ം॒ രാജാ॑നമി॒ഹ ഭ॑ക്ഷയാമി ॥ ദ്വേ സ്രു॒തീ അ॑ശൃണവ-മ്പിതൃ॒ണാമ് । അ॒ഹ-ന്ദേ॒വാനാ॑മു॒ത മര്ത്യാ॑നാമ് । താഭ്യാ॑മി॒ദം-വിഁശ്വ॒-മ്ഭുവ॑ന॒ഗ്ം॒ സമേ॑തി । അ॒ന്ത॒രാ പൂര്വ॒മപ॑ര-ഞ്ച കേ॒തുമ് ॥ യസ്തേ॑ ദേവ വരുണ ഗായ॒ത്രഛ॑ന്ദാഃ॒ പാശഃ॑ । ത-ന്ത॑ ഏ॒തേനാവ॑യജേ ॥ 9 ॥

യസ്തേ॑ ദേവ വരുണ ത്രി॒ഷ്ടുപ്ഛ॑ന്ദാഃ॒ പാശഃ॑ । ത-ന്ത॑ ഏ॒തേനാവ॑യജേ । യസ്തേ॑ ദേവ വരുണ॒ ജഗ॑തീഛന്ദാഃ॒ പാശഃ॑ । ത-ന്ത॑ ഏ॒തേനാവ॑യജേ ॥ സോമോ॒ വാ ഏ॒തസ്യ॑ രാ॒ജ്യമാദ॑ത്തേ । യോ രാജാ॒ സ-ന്രാ॒ജ്യോ വാ॒ സോമേ॑ന॒ യജ॑തേ । ദേ॒വ॒സു॒വാമേ॒താനി॑ ഹ॒വീഗ്ംഷി॑ ഭവന്തി । ഏ॒താവ॑ന്തോ॒ വൈ ദേ॒വാനാഗ്ം॑ സ॒വാഃ । ത ഏ॒വാസ്മൈ॑ സ॒വാ-ന്പ്രയ॑ച്ഛന്തി । ത ഏ॑ന॒-മ്പുനഃ॑ സുവന്തേ രാ॒ജ്യായ॑ । ദേ॒വ॒സൂ രാജാ॑ ഭവതി ॥ 10 ॥

(സോമ॑ - ആവി॒ശന്. - യ॑ജേ - രാ॒ജ്യായൈകം॑ ച) (അ. 2)

അനുവാകം 3 - ദോഹപ്രായശ്ചിത്തമ്, അഗ്നിഹോത്രേ

ഉദ॑സ്ഥാ-ദ്ദേ॒വ്യദി॑തി-ര്വിശ്വരൂ॒പീ । ആയു॑ര്യ॒ജ്ഞപ॑താവധാത് । ഇന്ദ്രാ॑യ കൃണ്വ॒തീ ഭാ॒ഗമ് । മി॒ത്രായ॒ വരു॑ണായ ച ॥ ഇ॒യം-വാഁ അ॑ഗ്നിഹോ॒ത്രീ । ഇ॒യം-വാഁ ഏ॒തസ്യ॒ നിഷീ॑ദതി । യസ്യാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്രീ നി॒ഷീദ॑തി । താമുത്ഥാ॑പയേത് । ഉദ॑സ്ഥാ-ദ്ദേ॒വ്യദി॑തി॒രിതി॑ । ഇ॒യം-വൈഁ ദേ॒വ്യദി॑തിഃ ॥ 11 ॥

ഇ॒മാമേ॒വാസ്മാ॒ ഉത്ഥാ॑പയതി ॥ ആയു॑ര്യ॒ജ്ഞപ॑താവധാ॒ദിത്യാ॑ഹ । ആയു॑രേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാതി ॥ ഇന്ദ്രാ॑യ കൃണ്വ॒തീ ഭാ॒ഗ-മ്മി॒ത്രായ॒ വരു॑ണായ॒ ചേത്യാ॑ഹ । യ॒ഥാ॒ യ॒ജുരേ॒വൈതത് ॥ അവ॑ര്തിം॒-വാഁ ഏ॒ഷൈതസ്യ॑ പാ॒പ്മാന॑-മ്പ്രതി॒ഖ്യായ॒ നിഷീ॑ദതി । യസ്യാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്ര്യുപ॑സൃഷ്ടാ നി॒ഷീദ॑തി । താ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണായ॑ ദദ്യാത് । യസ്യാന്ന॒-ന്നാദ്യാത് । അവ॑ര്തിമേ॒വാസ്മി॑-ന്പാ॒പ്മാന॒-മ്പ്രതി॑മുഞ്ചതി ॥ 12 ॥

ദു॒ഗ്ധ്വാ ദ॑ദാതി । ന ഹ്യദൃ॑ഷ്ടാ॒ ദക്ഷി॑ണാ ദീ॒യതേ᳚ ॥ പൃ॒ഥി॒വീം-വാഁ ഏ॒തസ്യ॒ പയഃ॒ പ്രവി॑ശതി । യസ്യാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്ര-ന്ദു॒ഹ്യമാ॑ന॒ഗ്ഗ്॒ സ്കന്ദ॑തി ॥ യദ॒ദ്യ ദു॒ഗ്ധ-മ്പൃ॑ഥി॒വീമസ॑ക്ത । യദോഷ॑ധീ-ര॒പ്യസ॑ര॒-ദ്യദാപഃ॑ । പയോ॑ ഗൃ॒ഹേഷു॒ പയോ॑ അഘ്നി॒യാസു॑ । പയോ॑ വ॒ഥ്സേഷു॒ പയോ॑ അസ്തു॒ തന്മയീത്യാ॑ഹ । പയ॑ ഏ॒വാത്മ-ന്ഗൃ॒ഹേഷു॑ പ॒ശുഷു॑ ധത്തേ ॥ അ॒പ ഉപ॑സൃജതി ॥ 13 ॥

അ॒ദ്ഭിരേ॒വൈന॑ദാപ്നോതി ॥ യോ വൈ യ॒ജ്ഞസ്യാര്തേ॒നാനാ᳚ര്തഗ്ം സഗ്ം സൃ॒ജതി॑ । ഉ॒ഭേ വൈ തേ തര്ഹ്യാര്ച്ഛ॑തഃ । ആര്ച്ഛ॑തി॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒തദ॑ഗ്നിഹോ॒ത്രമ് । യ-ദ്ദു॒ഹ്യമാ॑ന॒ഗ്ഗ്॒ സ്കന്ദ॑തി । യദ॑ഭിദു॒ഹ്യാത് । ആര്തേ॒നാനാ᳚ര്തം-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ സഗ്ംസൃ॑ജേത് । തദേ॒വ യാ॒ദൃക്കീ॒ദൃക്ച॑ ഹോത॒വ്യ᳚മ് । അഥാ॒ന്യാ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ പുന॑ര്-ഹോത॒വ്യ᳚മ് । അനാ᳚ര്തേനൈ॒വാര്തം॑-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ നിഷ്ക॑രോതി ॥ 14 ॥

യ-ദ്യുദ്ദ്രു॑തസ്യ॒ സ്കന്ദേ᳚ത് । യ-ത്തതോ-ഽഹു॑ത്വാ॒ പുന॑രേ॒യാത് । യ॒ജ്ഞം-വിഁച്ഛി॑ന്ദ്യാത് । യത്ര॒ സ്കന്ദേ᳚ത് । തന്നി॒ഷദ്യ॒ പുന॑ര്ഗൃഹ്ണീയാത് । യത്രൈ॒വ സ്കന്ദ॑തി । തത॑ ഏ॒വൈന॒ത്-പുന॑ര്ഗൃഹ്ണാതി । തദേ॒വ യാ॒ദൃക്-കീ॒ദൃക്ച॑ ഹോത॒വ്യ᳚മ് । അഥാ॒ന്യാ-ന്ദു॒ഗ്ധ്വാ പുന॑ര്-ഹോത॒വ്യ᳚മ് । അനാ᳚ര്തേനൈ॒വാര്തം॑-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ നിഷ്ക॑രോതി ॥ 15 ॥

വി വാ ഏ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞശ്ഛി॑ദ്യതേ । യസ്യാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്രേ॑-ഽധിശ്രി॑തേ॒ ശ്വാ-ഽന്ത॒രാ ധാവ॑തി । രു॒ദ്രഃ ഖലു॒ വാ ഏ॒ഷഃ । യദ॒ഗ്നിഃ । യ-ദ്ഗാമ॑ന്വത്യാവ॒ര്തയേ᳚ത് । രു॒ദ്രായ॑ പ॒ശൂ-നപി॑ദദ്ധ്യാത് । അ॒പ॒ശു-ര്യജ॑മാന-സ്സ്യാത് । യദ॒പോ᳚ ഽന്വതിഷി॒ഞ്ചേത് । അ॒നാ॒ദ്യ-മ॒ഗ്നേരാപഃ॑ । അ॒നാ॒ദ്യമാ᳚ഭ്യാ॒-മപി॑ദദ്ധ്യാത് । ഗാര്ഹ॑പത്യാ॒-ദ്ഭസ്മാ॒ദായ॑ । ഇ॒ദം-വിഁഷ്ണു॒-ര്വിച॑ക്രമ॒ ഇതി॑ വൈഷ്ണ॒വ്യര്ചാ ഽഽഹ॑വ॒നീയാ᳚ദ്ധ്വ॒ഗ്ം॒ സയ॒ന്നുദ്ര॑വേത് । യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണുഃ॑ । യ॒ജ്ഞേനൈ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സന്ത॑നോതി । ഭസ്മ॑നാ പ॒ദമപി॑വപതി॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ 16 ॥

(വൈ ദേ॒വ്യദി॑തി--ര് മുഞ്ചതി - സൃജതി - കരോതി - കരോത്യാ - ഭ്യാ॒മപി॑ദദ്ധ്യാ॒-ത്പഞ്ച॑ ച) (അ. 3)

അനുവാകം 4 - അഗ്നിപ്രായശ്ചിത്തം അഗ്നിഹോത്രേ

നി വാ ഏ॒തസ്യാ॑ഹവ॒നീയോ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ-ങ്കാമയതേ । നി ഗാര്ഹ॑പത്യ ആഹവ॒നീയ᳚മ് । യസ്യാ॒ഗ്നിമനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭിനി॒മ്രോച॑തി । ദ॒ര്ഭേണ॒ ഹിര॑ണ്യ-മ്പ്ര॒ബദ്ധ്യ॑ പു॒രസ്താ᳚ദ്ധരേത് । അഥാ॒ഗ്നിമ് । അഥാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്രമ് । യദ്ധിര॑ണ്യ-മ്പു॒രസ്താ॒ദ്ധര॑തി । ജ്യോതി॒ര്വൈ ഹിര॑ണ്യമ് । ജ്യോതി॑രേ॒വൈന॒-മ്പശ്യ॒-ന്നുദ്ധ॑രതി । യദ॒ഗ്നി-മ്പൂര്വ॒ഗ്ം॒ ഹര॒ത്യഥാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രമ് ॥ 17 ॥

ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॑നൈ॒വൈന॒-മ്പ്രണ॑യതി ॥ ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണ ആ॑ര്ഷേ॒യ ഉദ്ധ॑രേത് । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണോ വൈ സര്വാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ । സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒രുദ്ധ॑രതി ॥ അ॒ഗ്നി॒ഹോ॒ത്ര-മു॑പ॒സാ-ദ്യാതമി॑തോ-രാസീത । വ്ര॒തമേ॒വ ഹ॒തമനു॑ മ്രിയതേ ॥ അന്തം॒-വാഁ ഏ॒ഷ ആ॒ത്മനോ॑ ഗച്ഛതി । യസ്താമ്യ॑തി । അന്ത॑മേ॒ഷ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ഗച്ഛതി । യസ്യാ॒ഗ്നിമനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭിനി॒മ്രോച॑തി ॥ 18 ॥

പുനഃ॑ സ॒മന്യ॑ ജുഹോതി । അന്തേ॑നൈ॒വാന്തം॑-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ നിഷ്ക॑രോതി ॥ വരു॑ണോ॒ വാ ഏ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി । യസ്യാ॒ഗ്നി-മനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭിനി॒മ്രോച॑തി । വാ॒രു॒ണ-ഞ്ച॒രു-ന്നിര്വ॑പേത് । തേനൈ॒വ യ॒ജ്ഞ-ന്നിഷ്ക്രീ॑ണീതേ ॥ നി വാ ഏ॒തസ്യാ॑ഹവ॒നീയോ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ-ങ്കാമയതേ । നി ഗാര്ഹ॑പത്യ ആഹവ॒നീയ᳚മ് । യസ്യാ॒ഗ്നി-മനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭ്യു॑ദേതി॑ । ച॒തു॒ര്ഗൃ॒ഹീ॒ത-മാജ്യ॑-മ്പു॒രസ്താ᳚ദ്ധരേത് ॥ 19 ॥

അഥാ॒ഗ്നിമ് । അഥാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്രമ് । യദാജ്യ॑-മ്പു॒രസ്താ॒ദ്ധര॑തി । ഏ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॑ । യദാജ്യ᳚മ് । പ്രി॒യേണൈ॒വൈന॒-ന്ധാമ്നാ॒ സമ॑ര്ധയതി । യദ॒ഗ്നി-മ്പൂര്വ॒ഗ്ം॒ ഹര॒ത്യഥാ᳚-ഗ്നിഹോ॒ത്രമ് । ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॑നൈ॒വൈന॒-മ്പ്രണ॑യതി । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണ ആ॑ര്ഷേ॒യ ഉദ്ധ॑രേത് । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണോ വൈ സര്വാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ ॥ 20 ॥

സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒രുദ്ധ॑രതി ॥ പരാ॑ചീ॒ വാ ഏ॒തസ്മൈ᳚ വ്യു॒ച്ഛന്തീ॒ വ്യു॑ച്ഛതി । യസ്യാ॒ഗ്നി-മനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭ്യു॑ദേതി॑ । ഉ॒ഷാഃ കേ॒തുനാ॑ ജുഷതാമ് । യ॒ജ്ഞ-ന്ദേ॒വേഭി॑രിന്വി॒തമ് । ദേ॒വേഭ്യോ॒ മധു॑മത്തമ॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാഹേതി॑ പ്ര॒ത്യം-നി॒ഷദ്യാജ്യേ॑ന ജുഹുയാത് । പ്ര॒തീചീ॑മേ॒വാസ്മൈ॒ വിവാ॑സയതി ॥ അ॒ഗ്നി॒ഹോ॒ത്ര-മു॑പ॒സാദ്യാതമി॑തോ-രാസീത । വ്ര॒തമേ॒വ ഹ॒തമനു॑ മ്രിയതേ । അന്തം॒-വാഁ ഏ॒ഷ ആ॒ത്മനോ॑ ഗച്ഛതി ॥ 21 ॥

യസ്താമ്യ॑തി । അന്ത॑മേ॒ഷ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ഗച്ഛതി । യസ്യാ॒ഗ്നി-മനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭ്യു॑ദേതി॑ । പുനഃ॑ സ॒മന്യ॑ ജുഹോതി । അന്തേ॑നൈ॒വാന്തം॑-യഁ॒ജ്ഞസ്യ॒ നിഷ്ക॑രോതി । മി॒ത്രോ വാ ഏ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണാതി । യസ്യാ॒ഗ്നി-മനു॑ദ്ധൃത॒ഗ്ം॒ സൂര്യോ॒-ഽഭ്യു॑ദേതി॑ । മൈ॒ത്ര-ഞ്ച॒രു-ന്നിര്വ॑പേത് । തേനൈ॒വ യ॒ജ്ഞ-ന്നിഷ്ക്രീ॑ണീതേ ॥ യസ്യാ॑-ഹവ॒നീയേ-ഽനു॑ദ്വാതേ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ ഉ॒ദ്വായേ᳚ത് ॥ 22 ॥

യദാ॑ഹവ॒നീയ॒-മനു॑ദ്വാപ്യ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ॒-മ്മന്ഥേ᳚ത് । വിച്ഛി॑ന്ദ്യാത് । ഭ്രാതൃ॑വ്യമസ്മൈ ജനയേത് । യദ്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ വാസ്ത॒വ്യ॑-ങ്ക്രി॒യതേ᳚ । തദനു॑ രു॒ദ്രോ-ഽവ॑ചരതി । യ-ത്പൂര്വ॑-മന്വവ॒സ്യേത് । വാ॒സ്ത॒വ്യ॑-മ॒ഗ്നിമുപാ॑സീത । രു॒ദ്രോ᳚-ഽസ്യ പ॒ശൂ-ന്ഘാതു॑ക-സ്സ്യാത് । ആ॒ഹ॒വ॒നീയ॑-മു॒ദ്വാപ്യ॑ । ഗാര്ഹ॑പത്യ-മ്മന്ഥേത് ॥ 23 ॥

ഇ॒തഃ പ്ര॑ഥ॒മ-ഞ്ജ॑ജ്ഞേ അ॒ഗ്നിഃ । സ്വാദ്യോനേ॒രധി॑ ജാ॒തവേ॑ദാഃ । സ ഗാ॑യത്രി॒യാ ത്രി॒ഷ്ടുഭാ॒ ജഗ॑ത്യാ । ദേ॒വേഭ്യോ॑ ഹ॒വ്യം-വഁ॑ഹതു പ്രജാ॒നന്നിതി॑ । ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈന॒ഗ്ഗ്॒ സ്വാദ്യോനേഃ॒ പ്രജ॑നയതി ॥ ഗാര്ഹ॑പത്യ-മ്മന്ഥതി । ഗാര്ഹ॑പത്യം॒-വാഁ അന്വാഹി॑താഗ്നേഃ പ॒ശവ॒ ഉപ॑ തിഷ്ഠന്തേ । സ യദു॒ദ്വായ॑തി । തദനു॑ പ॒ശവോ-ഽപ॑ക്രാമന്തി । ഇ॒ഷേ ര॒യ്യൈ ര॑മസ്വ ॥ 24 ॥

സഹ॑സേ ദ്യു॒മ്നായ॑ । ഊ॒ര്ജേ പത്യാ॒യേത്യാ॑ഹ । പ॒ശവോ॒ വൈ ര॒യിഃ । പ॒ശൂനേ॒വാസ്മൈ॑ രമയതി ॥ സാ॒ര॒സ്വ॒തൌ ത്വോഥ്സൌ॒ സമി॑ന്ധാതാ॒മിത്യാ॑ഹ । ഋ॒-ഖ്സാ॒മേ വൈ സാ॑രസ്വ॒താവുഥ്സൌ᳚ । ഋ॒ഖ്-സാ॒മാഭ്യാ॑മേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമി॑ന്ധേ ॥ സ॒മ്രാഡ॑സി വി॒രാഡ॒സീത്യാ॑ഹ । ര॒ഥ॒ന്ത॒രം-വൈഁ സ॒മ്രാട് । ബൃ॒ഹ-ദ്വി॒രാട് ॥ 25 ॥

താഭ്യാ॑മേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമി॑ന്ധേ ॥ വജ്രോ॒ വൈ ച॒ക്രമ് । വജ്രോ॒ വാ ഏ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞം-വിഁച്ഛി॑നത്തി । യസ്യാനോ॑ വാ॒ രഥോ॑ വാ-ഽന്ത॒രാ-ഽഗ്നീ യാതി॑ । ആ॒ഹ॒വ॒നീയ॑-മു॒ദ്വാപ്യ॑ । ഗാര്ഹ॑പത്യാ॒-ദുദ്ധ॑രേത് । യദ॑ഗ്നേ॒ പൂര്വ॒-മ്പ്രഭൃ॑ത-മ്പ॒ദഗ്ം ഹി തേ᳚ । സൂര്യ॑സ്യ ര॒ശ്മീന-ന്വാ॑ത॒താന॑ । തത്ര॑ രയി॒ഷ്ഠാമനു॒ സമ്ഭ॑രൈ॒തമ് । സ-ന്നഃ॑ സൃജ സുമ॒ത്യാ വാജ॑വ॒ത്യേതി॑ ॥ 26 ॥

പൂര്വേ॑ണൈ॒വാസ്യ॑ യ॒ജ്ഞേന॑ യ॒ജ്ഞമനു॒ സ-ന്ത॑നോതി ॥ ത്വമ॑ഗ്നേ സ॒പ്രഥാ॑ അ॒സീത്യാ॑ഹ । അ॒ഗ്നി-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാഃ᳚ । ദേ॒വതാ॑ഭിരേ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ-ന്ത॑നോതി ॥ അ॒ഗ്നയേ॑ പഥി॒കൃതേ॑ പുരോ॒ഡാശ॑മ॒ഷ്ടാക॑പാല॒-ന്നിര്വ॑പേത് । അ॒ഗ്നിമേ॒വ പ॑ഥി॒കൃത॒ഗ്ഗ്॒ സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॒നോപ॑ ധാവതി । സ ഏ॒വൈനം॑-യഁ॒ജ്ഞിയ॒-മ്പന്ഥാ॒മപി॑-നയതി । അ॒ന॒ഡ്വാന്-ദക്ഷി॑ണാ । വ॒ഹീ ഹ്യേ॑ഷ സമൃ॑ദ്ധ്യൈ ॥ 27 ॥

(ഹര॒ത്യഥാ᳚ഗ്നിഹോ॒ത്രം - നി॒മ്രോച॑തി - ഹരേ-ദ്- ദേ॒വതാ॑ - ഗച്ഛ - ത്യു॒ദ്വായേ᳚-ന്മന്ഥേ-ദ്രമസ്വ-ബൃ॒ഹ-ദ്വി॒രാഡ്-ഇതി॒-നവ॑ ച) (അ. 4)

(നി വൈ പൂര്വ॒-ന്ത്രീണി॑ നി॒മ്രോച॑തി ദ॒ര്ഭേണ॒ യദ്ധിര॑ണ്യമഗ്നിഹോ॒ത്ര-മ്പുന॒ര്വരു॑ണോ

വാരു॒ണ-ന്നി വാ ഏ॒തസ്യാ॒ഭ്യു॑ദേതി॑ ചതുര്ഗൃഹീ॒തമാജ്യം॒ യദാജ്യം॒ പരാ᳚ച്യു॒ഷാഃ പുന॑ര്മി॒ത്രോ മേ॒ത്രം-യഁസ്യാ॑ഹവ॒നീയേ-ഽനു॑ദ്വാതേ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യോ॒ യദ്വൈ മ॑ന്ഥേ॒ദുദ്ധ॑രേത്)

അനുവാകം 5 - സോമാതിരേകപ്രായശ്ചിത്തമ്

യസ്യ॑ പ്രാതസ്സവ॒നേ സോമോ॑-ഽതി॒രിച്യ॑തേ । മാദ്ധ്യ॑ന്ദിന॒ഗ്ം॒ സവ॑ന-ങ്കാ॒മയ॑മാനോ॒-ഽഭ്യതി॑രിച്യതേ । ഗൌര്ധ॑യതി മ॒രുതാ॒മിതി॒ ധയ॑ദ്വതീഷു കുര്വന്തി । ഹി॒നസ്തി॒ വൈ സ॒ന്ധ്യധീ॑തമ് । സ॒ന്ധീവ॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒തത് । യ-ഥ്സവ॑ന സ്യാതി॒രിച്യ॑തേ । യദ്ധയ॑ദ്വതീഷു കു॒ര്വന്തി॑ । സ॒ന്ധേ-ശ്ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ ഗാ॒യ॒ത്രഗ്ം സാമ॑ ഭവതി പഞ്ചദ॒ശ-സ്സ്തോമഃ॑ । തേനൈ॒വ പ്രാ॑തസ്സവ॒നാന്നയ॑ന്തി ॥ 28 ॥

മ॒രുത്വ॑തീഷു കുര്വന്തി । തേനൈ॒വ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനാ॒-ഥ്സവ॑നാ॒ന്നയ॑ന്തി ॥ ഹോതു॑ശ്ച മ॒സമനൂന്ന॑യന്തേ । ഹോതാ-ഽനു॑ശഗ്ംസതി । മ॒ദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ॒മാദ॑ധാതി ॥ യസ്യ॒ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനേ॒ സവ॑നേ॒ സോമോ॑-ഽതി॒രിച്യ॑തേ । ആ॒ദി॒ത്യ-ന്തൃ॑തീയസവ॒ന-ങ്കാ॒മയ॑മാനോ॒-ഽഭ്യതി॑രിച്യതേ । ഗൌ॒രി॒വീ॒തഗ്ം സാമ॑ ഭവതി । അതി॑രിക്തം॒-വൈഁ ഗൌ॑രിവീ॒തമ് । അതി॑രിക്തം॒-യഁ-ഥ്സവ॑നസ്യാ-തി॒രിച്യ॑തേ ॥ 29 ॥

അതി॑രിക്തസ്യ॒ ശാന്ത്യൈ᳚ ॥ ബണ്മ॒ഹാഗ്ം അ॑സി സൂ॒ര്യേതി॑ കുര്വന്തി । യസ്യൈ॒വാദി॒ത്യസ്യ॒ സവ॑നസ്യ॒ കാമേ॑നാതി॒രിച്യ॑തേ । തേനൈ॒വൈന॒-ങ്കാമേ॑ന॒ സമ॑ര്ധയന്തി ॥ ഗൌ॒രി॒വീ॒തഗ്ം സാമ॑ ഭവതി । തേനൈ॒വ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനാ॒-ഥ്സവ॑നാ॒ന്നയ॑ന്തി ॥ സ॒പ്ത॒ദ॒ശ-സ്സ്തോമഃ॑ । തേനൈ॒വ തൃ॑തീയസവ॒നാന്നയ॑ന്തി ॥ ഹോതു॑ശ്ചമ॒സമനൂന്ന॑യന്തേ । ഹോതാ-ഽനു॑ശഗ്ം സതി ॥ 30 ॥

മ॒ദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ॒മാദ॑ധാതി ॥ യസ്യ॑ തൃതീയസവ॒നേ സോമോ॑-ഽതി॒രിച്യേ॑ത । ഉ॒ക്ഥ്യ॑-ങ്കുര്വീത । യസ്യോ॒ക്ഥ്യേ॑-ഽതി॒രിച്യേ॑ത । അ॒തി॒രാ॒ത്ര-ങ്കു॑ര്വീത । യസ്യാ॑-തിരാ॒ത്രേ॑-ഽതി॒രിച്യ॑തേ। തത്ത്വൈ ദു॑ഷ്പ്രജ്ഞാ॒നമ് । യജ॑മാനം॒-വാഁ ഏ॒ത-ത്പ॒ശവ॑ ആ॒സാഹ്യ॑ യന്തി । ബൃ॒ഹ-ഥ്സാമ॑ ഭവതി । ബൃ॒ഹദ്വാ ഇ॒മാം-ലോഁ॒കാ-ന്ദാ॑ധാര । ബാര്ഹ॑താഃ പ॒ശവഃ॑ । ബൃ॒ഹ॒തൈവാസ്മൈ॑ പ॒ശൂ-ന്ദാ॑ധാര ॥ ശി॒പി॒വി॒ഷ്ടവ॑തീഷു കുര്വന്തി । ശി॒പി॒വി॒ഷ്ടോ വൈ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പു॒ഷ്ടമ് । പുഷ്ട്യൈ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സമ॑ര്ധയന്തി ॥ ഹോതു॑ശ്ചമ॒സമനൂന്ന॑യന്തേ । ഹോതാ-ഽനു॑ശഗ്ംസതി । മ॒ദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ॒മാദ॑ധാതി ॥ 31 ॥

(യ॒ന്തി॒ - സവ॑നസ്യാതി॒രിച്യ॑തേ - ശഗ്ംസതി - ദാധാരാ॒ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 5)

അനുവാകം 6 - സവനനിമിത്ത-മ്പ്രായശ്ചിത്തമ്

ഏകൈ॑കോ॒ വൈ ജ॒നതാ॑യാ॒-മിന്ദ്രഃ॑ । ഏകം॒-വാഁ ഏ॒താവിന്ദ്ര॑മ॒ഭി സഗ്ംസു॑നുതഃ । യൌ ദ്വൌ സഗ്ം॑സുനു॒തഃ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വാ ഏ॒ഷ വിതാ॑യതേ । യ-ദ്യ॒ജ്ഞഃ । തസ്യ॒ ഗ്രാവാ॑ണോ॒ ദന്താഃ᳚ । അ॒ന്യ॒ത॒രം-വാഁ ഏ॒തേ സഗ്ം॑സുന്വ॒തോ-ര്നിര്ബ॑ഫ്സതി । പൂര്വേ॑ണോപ॒സൃത്യാ॑ ദേ॒വതാ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । പൂ॒ര്വോ॒പ॒സൃ॒തസ്യ॒ വൈ ശ്രേയാ᳚-ന്ഭവതി । ഏതി॑വ॒ന്ത്യാജ്യാ॑നി ഭവന്ത്യ॒-ഭിജി॑ത്യൈ ॥ 32 ॥

മ॒രുത്വ॑തീഃ പ്രതി॒പദഃ॑ । മ॒രുതോ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മപ॑രാജിത-മാ॒യത॑നമ് । ദേ॒വാനാ॑-മേ॒വാപ॑രാജിത ആ॒യത॑നേ യതതേ ॥ഉ॒ഭേ ബൃ॑ഹദ്രഥന്ത॒രേ ഭ॑വതഃ । ഇ॒യം-വാഁവ ര॑ഥന്ത॒രമ് । അ॒സൌ ബൃ॒ഹത് । ആ॒ഭ്യാമേ॒വൈന॑-മ॒ന്തരേ॑തി । വാ॒ചശ്ച॒ മന॑സശ്ച । പ്രാ॒ണാച്ചാ॑-പാ॒നാച്ച॑ । ദി॒വശ്ച॑ പൃഥി॒വ്യാശ്ച॑ ॥ 33 ॥

സര്വ॑സ്മാ-ദ്വി॒ത്താ-ദ്വേദ്യാ᳚ത് ॥ അ॒ഭി॒വ॒ര്തോ ബ്ര॑ഹ്മസാ॒മ-മ്ഭ॑വതി । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാ॒-ഭിവൃ॑ത്ത്യൈ ॥ അ॒ഭി॒ജി-ദ്ഭ॑വതി । സു॒വ॒ര്ഗസ്യ॑ ലോ॒കസ്യാ॒-ഭിജി॑ത്യൈ । വി॒ശ്വ॒ജി-ദ്ഭ॑വതി । വിശ്വ॑സ്യ॒ ജിത്യൈ᳚ ॥ യസ്യ॒ ഭൂയാഗ്ം॑സോ യജ്ഞക്ര॒തവ॒ ഇത്യാ॑ഹുഃ । സ ദേ॒വതാ॑ വൃങ്ക്ത॒ ഇതി॑ । യദ്യ॑ഗ്നിഷ്ടോ॒മ-സ്സോമഃ॑ പ॒രസ്താ॒-ഥ്സ്യാത് ॥ 34 ॥

ഉ॒ക്ഥ്യ॑-ങ്കുര്വീത । യദ്യു॒ക്ഥ്യഃ॑ സ്യാത് । അ॒തി॒രാ॒ത്ര-ങ്കു॑ര്വീത । യ॒ജ്ഞ॒ക്ര॒തുഭി॑-രേ॒വാസ്യ॑ ദേ॒വതാ॑ വൃങ്ക്തേ ॥ യോ വൈ ഛന്ദോ॑ഭി-രഭി॒ഭവ॑തി । സ സഗ്ം॑ സുന്വ॒തോ-ര॒ഭിഭ॑വതി । സം॒വേഁ॒ശായ॑ ത്വോപവേ॒ശായ॒-ത്വേത്യാ॑ഹ । ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ സം॑വേഁ॒ശ ഉ॑പവേ॒ശഃ । ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാസ്യ॒ ഛന്ദാഗ്॑സ്യ॒-ഭിഭ॑വതി ॥ ഇ॒ഷ്ടര്ഗോ॒ വാ ഋ॒ത്വിജാ॑-മദ്ധ്വ॒ര്യുഃ ॥ 35 ॥

ഇ॒ഷ്ടര്ഗഃ॒ ഖലു॒ വൈ പൂര്വോ॒-ഽര്ഷ്ടുഃ, ക്ഷീ॑യതേ । പ്രാണാ॑പാനൌ മൃ॒ത്യോര്മാ॑ പാത॒മിത്യാ॑ഹ । പ്രാ॒ണാ॒പാ॒നയോ॑രേ॒വ ശ്ര॑യതേ । പ്രാണാ॑പാനൌ॒ മാ മാ॑ ഹാസിഷ്ട॒മിത്യാ॑ഹ । നൈന॑-മ്പു॒രാ-ഽഽയു॑ഷഃ പ്രാണാപാ॒നൌ ജ॑ഹിതഃ ॥ ആര്തിം॒-വാഁ ഏ॒തേ നിയ॑ന്തി । യേഷാ᳚-ന്ദീക്ഷി॒താനാ᳚-മ്പ്ര॒മീയ॑തേ । തം-യഁദ॑വ॒വര്ജേ॑യുഃ । ക്രൂ॒ര॒കൃതാ॑മിവൈഷാം-ലോഁ॒ക-സ്സ്യാ᳚ത് । ആഹ॑ര ദ॒ഹേതി॑ ബ്രൂയാത് ॥ 36 ॥

ത-ന്ദ॑ക്ഷിണ॒തോ വേദ്യൈ॑ നി॒ധായ॑ । സ॒ര്പ॒രാ॒ജ്ഞിയാ॑ ഋ॒ഗ്ഭി-സ്സ്തു॑യുഃ । ഇ॒യം-വൈഁ സര്പ॑തോ॒ രാജ്ഞീ᳚ । അ॒സ്യാ ഏ॒വൈന॒-മ്പരി॑ദദതി ॥ വ്യൃ॑ദ്ധ॒-ന്തദിത്യാ॑ഹുഃ । യ-ഥ്സ്തു॒ത-മന॑നുശസ്ത॒-മിതി॑ । ഹോതാ᳚ പ്രഥ॒മഃ പ്രാ॑ചീനാവീ॒തീ മാ᳚ര്ജാ॒ലീയ॒-മ്പരീ॑യാത് । യാ॒മീര॑നു-ബ്രു॒വന്ന് । സ॒ര്പ॒രാ॒ജ്ഞീനാ᳚-ങ്കീര്തയേത് । ഉ॒ഭയോ॑രേ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കയോഃ॒ പരി॑ദദതി ॥ 37 ॥

അഥോ॑ ധു॒വന്ത്യേ॒വൈന᳚മ് । അഥോ॒ ന്യേ॑വാസ്മൈ᳚ ഹ്നുവതേ ॥ ത്രിഃ പരി॑യന്തി । ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാഃ । ഏ॒ഭ്യ ഏ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കേഭ്യോ॑ ധുവതേ । ത്രിഃ പുനഃ॒ പരി॑യന്തി । ഷട്-ഥ്സമ്പ॑ദ്യന്തേ । ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ । ഋ॒തുഭി॑രേ॒വൈന॑-ന്ധുവതേ ॥ അഗ്ന॒ ആയൂഗ്ം॑ഷി പവസ॒ ഇതി॑ പ്രതി॒പദ॑-ങ്കുര്വീരന്ന് । ര॒ഥ॒ന്ത॒രസാ॑മൈഷാ॒ഗ്ം॒ സോമഃ॑ സ്യാത് । ആയു॑രേ॒വാത്മന്-ദ॑ധതേ । അഥോ॑ പാ॒പ്മാന॑മേ॒വ വി॒ജഹ॑തോ യന്തി ॥ 38 ॥

(അ॒ഭിജി॑ത്യൈ - പൃഥി॒വ്യാശ്ച॒ - സ്യാ - ദ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു--ര് ബ്രു॑യാല് - ലോ॒കയോഃ॒ പരി॑ദദതി - കുര്വര॒ഗ്ഗ്॒ സ്ത്രീണി॑ ച) (അ. 6)

അനുവാകം 7 - യൂപവിരോഹണാദിപ്രായശ്ചിത്തമ്

അ॒സു॒ര്യം॑-വാഁ ഏ॒തസ്മാ॒-ദ്വര്ണ॑-ങ്കൃ॒ത്വാ । പ॒ശവോ॑ വീ॒ര്യ॑-മപ॑ക്രാമന്തി । യസ്യ॒ യൂപോ॑ വി॒രോഹ॑തി । ത്വാ॒ഷ്ട്ര-മ്ബ॑ഹുരൂ॒പ-മാല॑ഭേത । ത്വഷ്ടാ॒ വൈ രൂ॒പാണാ॑മീശേ । യ ഏ॒വ രൂ॒പാണാ॒മീശേ᳚ । സോ᳚-ഽസ്മി-ന്പ॒ശൂന്. വീ॒ര്യം॑-യഁച്ഛതി । നാസ്മാ᳚ത്-പ॒ശവോ॑ വീ॒ര്യ॑-മപ॑ക്രാമന്തി ॥ ആര്തിം॒-വാഁ ഏ॒തേ നിയ॑ന്തി । യേഷാ᳚-ന്ദീക്ഷി॒താനാ॑-മ॒ഗ്നി-രു॒ദ്വായ॑തി ॥ 39 ॥

യദാ॑ഹവ॒നീയ॑ ഉ॒ദ്വായേ᳚ത് । യത്ത-മ്മന്ഥേ᳚ത് । വിച്ഛി॑ന്ദ്യാത് । ഭ്രാതൃ॑വ്യമസ്മൈ ജനയേത് । യദാ॑ഹവ॒നീയ॑ ഉ॒ദ്വായേ᳚ത് । ആഗ്നീ᳚ദ്ധ്രാ॒-ദുദ്ധ॑രേത് । യദാഗ്നീ᳚ദ്ധ്ര ഉ॒ദ്വായേ᳚ത് । ഗാര്ഹ॑പത്യാ॒-ദുദ്ധ॑രേത് । യ-ദ്ഗാര്ഹ॑പത്യ ഉ॒ദ്വായേ᳚ത് । അത॑ ഏ॒വ പുന॑-ര്മന്ഥേത് ॥ 40 ॥

അത്ര॒ വാവ സ നില॑യതേ । യത്ര॒ ഖലു॒ വൈ നിലീ॑ന-മുത്ത॒മ-മ്പശ്യ॑ന്തി । തദേ॑ന-മിച്ഛന്തി ॥ യസ്മാ॒-ദ്ദാരോ॑രു॒ദ്വായേ᳚ത് । തസ്യാ॒രണീ॑ കുര്യാത് । ക്രു॒മു॒കമപി॑ കുര്യാത് । ഏ॒ഷാ വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യാ ത॒നൂഃ । യത്-ക്രു॑മു॒കഃ । പ്രി॒യയൈ॒വൈന॑-ന്ത॒നുവാ॒ സമ॑ര്ധയതി ॥ ഗാര്ഹ॑പത്യ-മ്മന്ഥതി ॥ 41 ॥

ഗാര്ഹ॑പത്യോ॒ വാ അ॒ഗ്നേര്യോനിഃ॑ । സ്വാദേ॒വൈനം॒-യോഁനേ᳚-ര്ജനയതി । നാസ്മൈ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യ-ഞ്ജനയതി ॥ യസ്യ॒ സോമ॑ ഉപ॒ദസ്യേ᳚ത് । സു॒വര്ണ॒ഗ്ം॒ ഹിര॑ണ്യ-ന്ദ്വേ॒ധാ വി॒ച്ഛിദ്യ॑ । ഋ॒ജീ॒ഷേ᳚-ഽന്യദാ॑ധൂനു॒യാത് । ജു॒ഹു॒യാദ॒ന്യത് । സോമ॑മേ॒വാ-ഭി॑ഷു॒ണോതി॑ । സോമ॑-ഞ്ജുഹോതി ॥ സോമ॑സ്യ॒ വാ അ॑ഭിഷൂ॒യമാ॑ണസ്യ പ്രി॒യാ ത॒നൂ-രുദ॑ക്രാമത് ॥ 42 ॥

ത-ഥ്സു॒വര്ണ॒ഗ്ം॒ ഹിര॑ണ്യ-മഭവത് । യ-ഥ്സു॒വര്ണ॒ഗ്ം॒ ഹിര॑ണ്യ-ങ്കു॒ര്വന്തി॑ । പ്രി॒യയൈ॒വൈന॑-ന്ത॒നുവാ॒ സമ॑ര്ധയന്തി ॥ യസ്യാക്രീ॑ത॒ഗ്ം॒ സോമ॑-മപ॒ഹരേ॑യുഃ । ക്രീ॒ണീ॒യാദേ॒വ । സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ യസ്യ॑ ക്രീ॒തമ॑പ॒ഹരേ॑യുഃ । ആ॒ദാ॒രാഗ്ശ്ച॑ ഫാല്ഗു॒നാനി॑ ചാ॒ഭിഷു॑ണുയാത് । ഗാ॒യ॒ത്രീ യഗ്ം സോമ॒മാഹ॑രത് । തസ്യ॒ യോ-ഽഗ്ം॑ശുഃ പ॒രാ-ഽപ॑തത് ॥ 43 ॥

ത ആ॑ദാ॒രാ അ॑ഭവന്ന് । ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹന്ന് । തസ്യ॑ വ॒ല്കഃ പരാ॑-ഽപതത് । താനി॑ ഫാല്ഗു॒നാന്യ॑ഭവന്ന് । പ॒ശവോ॒ വൈ ഫാ᳚ല്ഗു॒നാനി॑ । പ॒ശവ॒-സ്സോമോ॒ രാജാ᳚ । യദാ॑ദാ॒രാഗ്ശ്ച॑ ഫാല്ഗു॒നാനി॑ ചാഭിഷു॒ണോതി॑ । സോമ॑മേ॒വ രാജാ॑നമ॒ഭിഷു॑ണോതി ॥ ശൃ॒തേന॑ പ്രാതസ്സവ॒നേ ശ്രീ॑ണീയാത് । ദ॒ദ്ധ്നാ മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑നേ ॥ 44 ॥

നീ॒ത॒മി॒ശ്രേണ॑ തൃതീയസവ॒നേ । അ॒ഗി॒ഷ്ടോ॒മ-സ്സോമഃ॑ സ്യാ-ദ്രഥന്ത॒രസാ॑മാ । യ ഏ॒വര്ത്വിജോ॑ വൃ॒താ-സ്സ്യുഃ । ത ഏ॑നം-യാഁജയേയുഃ । ഏകാ॒-ങ്ഗാ-ന്ദക്ഷി॑ണാ-ന്ദദ്യാ॒ത്തേഭ്യ॑ ഏ॒വ । പുന॒-സ്സോമ॑-ങ്ക്രീണീയാത് । യ॒ജ്ഞേനൈ॒വ ത-ദ്യ॒ജ്ഞ-മി॑ച്ഛതി । സൈവ തതഃ॒ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ॥ സര്വാ᳚ഭ്യോ॒ വാ ഏ॒ഷ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒-സ്സര്വേ᳚ഭ്യഃ പൃ॒ഷ്ഠേഭ്യ॑ ആ॒ത്മാന॒-മാഗു॑രതേ । യ-സ്സ॒ത്രായാ॑ഗു॒രതേ᳚ । ഏ॒താവാ॒ന്-ഖലു॒ വൈ പുരു॑ഷഃ । യാവ॑ദസ്യ വി॒ത്തമ് । സ॒ര്വ॒വേ॒ദ॒സേന॑ യജേത । സര്വ॑പൃഷ്ഠോ-ഽസ്യ॒ സോമഃ॑ സ്യാത് । സര്വാ᳚ഭ്യ ഏ॒വ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒-സ്സര്വേ᳚ഭ്യഃ പൃ॒ഷ്ഠേഭ്യ॑ ആ॒ത്മാന॒-ന്നിഷ്ക്രീ॑ണീതേ ॥ 45 ॥

(ഉ॒ദ്വായ॑തി - മന്ഥേന് - മന്ഥ - ത്യക്രാമത് - പ॒രാ-ഽപ॑തന് - മ॒ദ്ധ്യന്ദി॑ന - ആഗു॒രതേ॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 7)

അനുവാകം 8 - പാവമാനീമന്ത്രാഃ (സ്മാര്തേ ശ്ഞാനാദൌ മാര്ജനാര്ഥാശ്ച)

പവ॑മാന॒-സ്സുവ॒ര്ജനഃ॑ । പ॒വിത്രേ॑ണ॒ വിച॑ര്ഷണിഃ । യഃ പോതാ॒ സ പു॑നാതു മാ ॥ പു॒നന്തു॑ മാ ദേവജ॒നാഃ । പു॒നന്തു॒ മന॑ വോ ധി॒യാ । പു॒നന്തു॒ വിശ്വ॑ ആ॒യവഃ॑ ॥ ജാത॑വേദഃ പ॒വിത്ര॑വത് । പ॒വിത്രേ॑ണ പുനാഹി മാ । ശു॒ക്രേണ॑ ദേവ॒ ദീദ്യ॑ത് । അഗ്നേ॒ ക്രത്വാ॒ ക്രതൂ॒ഗ്ം॒ രനു॑ ॥ 46 ॥

യത്തേ॑ പ॒വിത്ര॑-മ॒ര്ചിഷി॑ । അഗ്നേ॒ വിത॑തമന്ത॒രാ । ബ്രഹ്മ॒ തേന॑ പുനീമഹേ ॥ ഉ॒ഭാഭ്യാ᳚-ന്ദേവ സവിതഃ ।പ॒വിത്രേ॑ണ സ॒വേന॑ ച । ഇ॒ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ പുനീമഹേ ॥ വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വീ പു॑ന॒തീ ദേ॒വ്യാഗാ᳚ത് । യസ്യൈ॑ ബ॒ഹ്വീ-സ്ത॒നുവോ॑ വീ॒തപൃ॑ഷ്ഠാഃ । തയാ॒ മദ॑ന്ത-സ്സധ॒മാദ്യേ॑ഷു । വ॒യഗ്ഗ് സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ 47 ॥

വൈ॒ശ്വാ॒ന॒രോ ര॒ശ്മിഭി॑ര്മാ പുനാതു । വാതഃ॑ പ്രാ॒ണേനേ॑ഷി॒രോ മ॑യോ॒ഭൂഃ । ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ പയ॑സാ॒ പയോ॑ഭിഃ । ഋ॒താവ॑രീ യ॒ജ്ഞിയേ॑ മാ പുനീതാമ് ॥ ബൃ॒ഹദ്ഭിഃ॑ സവിത॒സ്തൃഭിഃ॑ । വര്ഷി॑ഷ്ഠൈ-ര്ദേവ॒ മന്മ॑ഭിഃ । അഗ്നേ॒ ദക്ഷൈഃ᳚ പുനാഹി മാ ॥ യേന॑ ദേ॒വാ അപു॑നത । യേനാപോ॑ ദി॒വ്യ-ങ്കശഃ॑ । തേന॑ ദി॒വ്യേന॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ ॥ 48 ॥

ഇ॒ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ പുനീമഹേ ॥ യഃ പാ॑വമാ॒നീര॒ദ്ധ്യേതി॑ । ഋഷി॑ഭി॒-സ്സമ്ഭൃ॑ത॒ഗ്ം॒ രസ᳚മ് । സര്വ॒ഗ്ം॒ സ പൂ॒തമ॑ശ്ഞാതി । സ്വ॒ദി॒ത-മ്മാ॑ത॒രിശ്വ॑നാ ॥ പാ॒വ॒മാ॒നീര്യോ അ॒ദ്ധ്യേതി॑ । ഋഷി॑ഭി॒-സ്സമ്ഭൃ॑ത॒ഗ്ം॒ രസ᳚മ് । തസ്മൈ॒ സര॑സ്വതീ ദുഹേ । ക്ഷീ॒രഗ്ം സ॒ര്പി-ര്മധൂ॑ദ॒കമ് ॥ പാ॒വ॒മാ॒നീ-സ്സ്വ॒സ്ത്യയ॑നീഃ ॥ 49 ॥

സു॒ദുഘാ॒ ഹി പയ॑സ്വതീഃ । ഋഷി॑ഭി॒-സ്സമ്ഭൃ॑തോ॒ രസഃ॑ । ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണേഷ്വ॒മൃതഗ്ം॑ ഹി॒തമ് ॥ പാ॒വ॒മാ॒നീ-ര്ദി॑ശന്തു നഃ । ഇ॒മം-ലോഁ॒കമഥോ॑ അ॒മുമ് । കാമാ॒ന്-ഥ്സമ॑ര്ധയന്തു നഃ । ദേ॒വീ-ര്ദേ॒വൈ-സ്സ॒മാഭൃ॑താഃ ॥ പാ॒വ॒മാ॒നീ-സ്സ്വ॒സ്ത്യയ॑നീഃ । സു॒ദുഘാ॒ഹി ഘൃ॑ത॒ശ്ചുതഃ॑ । ഋഷി॑ഭി॒-സ്സമ്ഭൃ॑തോ॒ രസഃ॑ ॥ 50 ॥

ബ്രാ॒ഹ്മ॒ണേഷ്വ॒മൃതഗ്ം॑ ഹി॒തമ് ॥ യേന॑ ദേ॒വാഃ പ॒വിത്രേ॑ണ । ആ॒ത്മാന॑-മ്പു॒നതേ॒ സദാ᳚ । തേന॑ സ॒ഹസ്ര॑ധാരേണ । പാ॒വ॒മാ॒ന്യഃ പു॑നന്തു മാ ॥ പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യ-മ്പ॒വിത്ര᳚മ് । ശ॒തോദ്യാ॑മഗ്ം ഹിര॒ണ്മയ᳚മ് । തേന॑ ബ്രഹ്മ॒ വിദോ॑ വ॒യമ് । പൂ॒ത-മ്ബ്രഹ്മ॑ പുനീമഹേ ॥ ഇന്ദ്രഃ॑ സുനീ॒തീ സ॒ഹ മാ॑ പുനാതു । സോമഃ॑ സ്വ॒സ്ത്യാ വരു॑ണ-സ്സ॒മീച്യാ᳚ । യ॒മോ രാജാ᳚ പ്രമൃ॒ണാഭിഃ॑ പുനാതു മാ । ജാ॒തവേ॑ദാ മോ॒ര്ജയ॑ന്ത്യാ പുനാതു ॥ 51 ॥

(അനു॑ - രയീ॒ണാം - ബ്രഹ്മ॑ണാ - സ്വ॒സ്ത്യയ॑നീഃ - സു॒ദുഘാ॒ ഹി ഘൃ॑ത॒ശ്ചുത॒ ഋഷി॑ഭി॒-സ്സമ്ഭൃ॑തോ॒ രസഃ॑ - പുനാതു॒ ത്രീണി॑ ച ) (അ. 8)

അനുവാകം 9 - രാജസൂയഗതചാതുര്മാസ്യശേഷഃ

പ്ര॒ജാ വൈ സ॒ത്രമാ॑സത॒ തപ॒സ്തപ്യ॑മാനാ॒ അജു॑ഹ്വതീഃ । ദേ॒വാ അ॑പശ്യ-ഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാമ് । തമുപോദ॑തിഷ്ഠ॒ന്ത-മ॑ജുഹവുഃ । തേനാ᳚ര്ധമാ॒സ ഊര്ജ॒മവാ॑രുന്ധത । തസ്മാ॑ദര്ധമാ॒സേ ദേ॒വാ ഇ॑ജ്യന്തേ ॥ പി॒തരോ॑-ഽപശ്യ-ഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാമ് । തമുപോദ॑തിഷ്ഠ॒ന്ത- മ॑ജുഹവുഃ । തേന॑ മാ॒സ്യൂര്ജ॒മവാ॑രുന്ധത । തസ്മാ᳚-ന്മാ॒സി പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക്രിയതേ । മ॒നു॒ഷ്യാ॑ അപശ്യ-ഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാമ് ॥ 52 ॥

തമുപോദ॑തിഷ്ഠ॒ന്ത-മ॑ജുഹവുഃ । തേന॑-ദ്വ॒യീമൂര്ജ॒മവാ॑രുന്ധത । തസ്മാ॒-ദ്ദ്വിരഹ്നോ॑-മനു॒ഷ്യേ᳚ഭ്യ॒ ഉപ॑ഹ്രിയതേ । പ്രാ॒തശ്ച॑ സാ॒യ-ഞ്ച॑ । പ॒ശവോ॑-ഽപശ്യ-ഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാമ് । തമുപോദ॑തിഷ്ഠ॒ന്ത-മ॑ജുഹവുഃ । തേന॑-ത്ര॒യീമൂര്ജ॒മവാ॑-രുന്ധത । തസ്മാ॒-ത്ത്രിരഹ്നഃ॑ പ॒ശവഃ॒ പ്രേര॑തേ । പ്രാ॒തസ്സ॑ഗം॒വേ സാ॒യമ് । അസു॑രാ അപശ്യ-ഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാമ് ॥ 53 ॥

തമുപോദ॑തിഷ്ഠ॒ന്ത-മ॑ജുഹവുഃ । തേന॑ സംവഁഥ്സ॒ര ഊര്ജ॒മവാ॑-രുന്ധത ॥ തേ ദേ॒വാ അ॑മന്യന്ത । അ॒മീ വാ ഇ॒ദമ॑ഭൂവന്ന് । യദ്വ॒യഗ്ഗ്സ്മ ഇതി॑ । ത ഏ॒താനി॑ ചാതുര്മാ॒സ്യാന്യ॑പശ്യന്ന് । താനി॒ നിര॑വപന്ന് । തൈരേ॒വൈഷാ॒-ന്താമൂര്ജ॑മവൃഞ്ജത । തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വന്ന് । പരാ-ഽസു॑രാഃ ॥ 54 ॥

യ-ദ്യജ॑തേ । യാമേ॒വ ദേ॒വാ ഊര്ജ॑മ॒വാരു॑ന്ധത । താ-ന്തേനാ-വ॑രുന്ധേ । യ-ത്പി॒തൃഭ്യഃ॑ ക॒രോതി॑ । യാമേ॒വ പി॒തര॒ ഊര്ജ॑മ॒വാ-രു॑ന്ധത । താ-ന്തേനാ-വ॑രുന്ധേ । യദാ॑വസ॒ഥേ-ഽന്ന॒ഗ്ം॒ ഹര॑ന്തി । യാമേ॒വ മ॑നു॒ഷ്യാ॑ ഊര്ജ॑മ॒വാ-രു॑ന്ധത । താ-ന്തേനാ-വ॑രുന്ധേ । യ-ദ്ദക്ഷി॑ണാ॒-ന്ദദാ॑തി ॥ 55 ॥

യാമേ॒വ പ॒ശവ॒ ഊര്ജ॑മ॒വാ-രു॑ന്ധത । താ-ന്തേനാ-വ॑രുന്ധേ । യച്ചാ॑തു-ര്മാ॒സ്യൈ-ര്യജ॑തേ । യാമേ॒വാസു॑രാ॒ ഊര്ജ॑മ॒-വാരു॑ന്ധത । താ-ന്തേനാ-വ॑രുന്ധേ । ഭവ॑ത്യാ॒ത്മനാ᳚ । പരാ᳚-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ ഭവതി ॥ വി॒രാജോ॒ വാ ഏ॒ഷാ വിക്രാ᳚ന്തിഃ । യച്ചാ॑തു-ര്മാ॒സ്യാനി॑ । വൈ॒ശ്വ॒ദേ॒വേനാ॒സ്മിഁല്ലോ॒കേ പ്രത്യ॑തിഷ്ഠത് । വ॒രു॒ണ॒ പ്ര॒ഘാ॒സൈ-ര॒ന്തരി॑ക്ഷേ । സാ॒ക॒മേ॒ധൈ-ര॒മുഷ്മി॑ഁല്ലോ॒കേ । ഏ॒ഷ ഹ॒ ത്വാവൈത-ഥ്സര്വ॑-മ്ഭവതി । യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാഗ്ശ്ചാ॑തുര്മാ॒സ്യൈ-ര്യജ॑തേ ॥ 56 ॥

(മ॒നു॒ഷ്യാ॑ അപശ്യഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാ-മസു॑രാ അപശ്യഞ്ചമ॒സ-ങ്ഘൃ॒തസ്യ॑ പൂ॒ര്ണഗ്ഗ് സ്വ॒ധാ-മസു॑രാ॒-ദദാ᳚-ത്യതിഷ്ഠ ച്ച॒ത്വാരി॑ ച) (അ. 9)

അനുവാകം 10 - ചാതുര്മാസ്യപ്രശംസനമ്

അ॒ഗ്നിര്വാവ സം॑വഁഥ്സ॒രഃ । ആ॒ദി॒ത്യഃ പ॑രിവഥ്സ॒രഃ । ച॒ന്ദ്രമാ॑ ഇദാവഥ്സ॒രഃ । വാ॒യു-ര॑നുവഥ്സ॒രഃ ॥ യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വേന॒ യജ॑തേ । അ॒ഗ്നിമേ॒വ ത-ഥ്സം॑വഁഥ്സ॒ര-മാ᳚പ്നോതി । തസ്മാ᳚-ദ്വൈശ്വദേ॒വേന॒ യജ॑മാനഃ । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രീണാഗ്॑ സ്വ॒സ്തി-മാശാ᳚സ്ത॒ ഇത്യാശാ॑സീത ॥ യ-ദ്വ॑രുണ പ്രഘാ॒സൈ-ര്യജ॑തേ । ആ॒ദി॒ത്യമേ॒വ ത-ത്പ॑രിവഥ്സ॒ര-മാ᳚പ്നോതി ॥ 57 ॥

തസ്മാ᳚-ദ്വരുണ-പ്രഘാ॒സൈ-ര്യജ॑മാനഃ । പ॒രി॒വ॒ഥ്സ॒രീണാഗ്॑ സ്വ॒സ്തി-മാശാ᳚സ്ത॒ ഇത്യാശാ॑സീത । യ-ഥ്സാ॑കമേ॒ധൈ-ര്യജ॑തേ । ച॒ന്ദ്രമ॑സമേ॒വ തദി॑ദാവഥ്സ॒ര-മാ᳚പ്നോതി । തസ്മാ᳚-ഥ്സാകമേ॒ധൈ-ര്യജ॑മാനഃ । ഇ॒ദാ॒വ॒ഥ്സ॒രീണാഗ്॑ സ്വ॒സ്തി-മാശാ᳚സ്ത॒ ഇത്യാശാ॑സീത ॥ യ-ത്പി॑തൃ യ॒ജ്ഞേന॒ യജ॑തേ । ദേ॒വാനേ॒വ തദ॒ന്വവ॑സ്യതി ॥ അഥ॒ വാ അ॑സ്യ വാ॒യുശ്ചാ॑-നുവഥ്സ॒രശ്ചാ പ്രീ॑താ॒വുച്ഛി॑ഷ്യേതേ । യച്ഛു॑നാസീ॒രീയേ॑ണ॒ യജ॑തേ ॥ 58 ॥

വാ॒യുമേ॒വ തദ॑നുവഥ്സ॒ര-മാ᳚പ്നോതി । തസ്മാ᳚-ച്ഛുനാസീ॒രീയേ॑ണ॒ യജ॑മാനഃ । അ॒നു॒വ॒ഥ്സ॒രീണാഗ്॑ സ്വ॒സ്തി-മാശാ᳚സ്ത॒ ഇത്യാശാ॑സീത ॥ സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രം-വാഁ ഏ॒ഷ ഈ᳚ഫ്സ॒തീത്യാ॑ഹുഃ । യശ്ചാ॑തു-ര്മാ॒സ്യൈ-ര്യജ॑ത॒ ഇതി॑ । ഏ॒ഷ ഹ॒ ത്വൈ സ॑വന്ഥ്സ॒ര-മാ᳚പ്നോതി । യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാഗ് ശ്ചാ॑തുര്മാ॒സ്യൈ-ര്യജ॑തേ ॥ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ-സ്സമ॑യജന്ത । തേ᳚-ഽഗ്നിമേ॒വായ॑ജന്ത । ത ഏ॒തം-ലോഁ॒കമ॑ജയന്ന് ॥ 59 ॥

യസ്മി॑ന്ന॒ഗ്നിഃ । യ-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വേന॒ യജ॑തേ । ഏ॒തമേ॒വ ലോ॒ക-ഞ്ജ॑യതി । യസ്മി॑ന്ന॒ഗ്നിഃ । അ॒ഗ്നേരേ॒വ സായു॑ജ്യ॒മുപൈ॑തി ॥ യ॒ദാ വൈ᳚ശ്വദേ॒വേന॒ യജ॑തേ । അഥ॑ സംവഁഥ്സ॒രസ്യ॑ ഗൃ॒ഹപ॑തി-മാപ്നോതി । യ॒ദാ സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യ॑ ഗൃ॒ഹപ॑തി-മാ॒പ്നോതി॑ । അഥ॑ സഹസ്രയാ॒ജിന॑-മാപ്നോതി । യ॒ദാ സ॑ഹസ്രയാ॒ജിന॑-മാ॒പ്നോതി॑ ॥ 60 ॥

അഥ॑ ഗൃഹമേ॒ധിന॑-മാപ്നോതി । യ॒ദാ ഗൃ॑ഹമേ॒ധിന॑-മാ॒പ്നോതി॑ । അഥാ॒ഗ്നി-ര്ഭ॑വതി । യ॒ദാ-ഽഗ്നി-ര്ഭവ॑തി । അഥ॒ ഗൌര്ഭ॑വതി । ഏ॒ഷാ വൈ വൈ᳚ശ്വദേ॒വസ്യ॒ മാത്രാ᳚ । ഏ॒ത-ദ്വാ ഏ॒തേഷാ॑മവ॒മമ് । അതോ॑-ഽതോ॒ വാ ഉത്ത॑രാണി॒ ശ്രേയാഗ്ം॑സി ഭവന്തി । യ-ദ്വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ-സ്സ॒മയ॑ജന്ത । ത-ദ്വൈ᳚ശ്വദേ॒വസ്യ॑ വൈശ്വദേവ॒ത്വമ് ॥ 61 ॥

അഥാ॑ദി॒ത്യോ വരു॑ണ॒ഗ്ം॒ രാജാ॑നം-വഁരുണ പ്രഘാ॒സൈര॑യജത । സ ഏ॒തം-ലോഁ॒കമ॑ജയത് । യസ്മി॑ന്നാദി॒ത്യഃ । യ-ദ്വ॑രുണ-പ്രഘാ॒സൈ-ര്യജ॑തേ । ഏ॒തമേ॒വ ലോ॒ക-ഞ്ജ॑യതി । യസ്മി॑ന്നാദി॒ത്യഃ । ആ॒ദി॒ത്യസ്യൈ॒വ-സായു॑ജ്യ॒-മുപൈ॑തി । യദാ॑ദി॒ത്യോ വരു॑ണ॒ഗ്ം॒ രാജാ॑നം-വഁരുണ പ്രഘാ॒സൈരയ॑ജത । ത-ദ്വ॑രുണ പ്രഘാ॒സാനാം᳚-വഁരുണ പ്രഘാസ॒ത്വമ് ॥ അഥ॒ സോമോ॒ രാജാ॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി സാകമേ॒ധൈര॑യജത ॥ 62 ॥

സ ഏ॒തം-ലോഁ॒കമ॑ജയത് । യസ്മിഗ്ഗ്॑ ശ്ച॒ന്ദ്രമാ॑ വി॒ഭാതി॑ । യ-ഥ്സാ॑കമേ॒ധൈ-ര്യജ॑തേ । ഏ॒തമേ॒വ ലോ॒ക-ഞ്ജ॑യതി । യസ്മിഗ്ഗ്॑ ശ്ച॒ന്ദ്രമാ॑ വി॒ഭാതി॑ । ച॒ന്ദ്രമ॑സ ഏ॒വ സായു॑ജ്യ॒-മുപൈ॑തി । സോമോ॒ വൈ ച॒ന്ദ്രമാഃ᳚ । ഏ॒ഷ ഹ॒ ത്വൈ സാ॒ക്ഷാ-ഥ്സോമ॑-മ്ഭക്ഷയതി । യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന്-ഥ്സാ॑കമേ॒ധൈ-ര്യജ॑തേ । യ-ഥ്സോമ॑ശ്ച॒ രാജാ॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി ച സ॒മൈധ॑ന്ത ॥ 63 ॥

ത-ഥ്സാ॑കമേ॒ധാനാഗ്ം॑ സാകമേധ॒ത്വമ് ॥ അഥ॒ര്തവഃ॑ പി॒തരഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പി॒തര॑-മ്പിതൃയ॒ജ്ഞേ-നാ॑യജന്ത । ത ഏ॒തം-ലോഁ॒കമ॑ജയന്ന് । യസ്മി॑ന്നൃ॒തവഃ॑ । യ-ത്പി॑തൃയ॒ജ്ഞേന॒ യജ॑തേ । ഏ॒തമേ॒വ ലോ॒ക-ഞ്ജ॑യതി । യസ്മി॑ന്നൃ॒തവഃ॑ । ഋ॒തൂ॒നാമേ॒വ സായു॑ജ്യ॒-മുപൈ॑തി । യദ്-ഋ॒തവഃ॑ പി॒തരഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തി-മ്പി॒തര॑-മ്പിതൃയ॒ജ്ഞേനായ॑ജന്ത । ത-ത്പി॑തൃയ॒ജ്ഞസ്യ॑ പിതൃയജ്ഞ॒ത്വമ് ॥ 64 ॥

അഥൌഷ॑ധയ ഇ॒മ-ന്ദേ॒വ-ന്ത്ര്യ॑മ്ബകൈ-രയജന്ത॒ പ്രഥേ॑മ॒ഹീതി॑ । തതോ॒ വൈ താ അ॑പ്രഥന്ത । യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാഗ് സ്ത്ര്യ॑മ്ബകൈ॒-ര്യജ॑തേ । പ്രഥ॑തേ പ്ര॒ജയാ॑ പ॒ശുഭിഃ॑ ॥ അഥ॑ വാ॒യുഃ പ॑രമേ॒ഷ്ഠിനഗ്ം॑ ശുനാസീ॒രീയേ॑ണായജത । സ ഏ॒തം-ലോഁ॒കമ॑ജയത് । യസ്മി॑ന്-വാ॒യുഃ । യച്ഛു॑നാസീ॒രീയേ॑ണ॒ യജ॑തേ । ഏ॒തമേ॒വ ലോ॒ക-ഞ്ജ॑യതി । യസ്മി॑ന്-വാ॒യുഃ ॥ 65 ॥

വാ॒യോരേ॒വ സായു॑ജ്യ॒-മുപൈ॑തി ॥ ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി । പ്ര ചാ॑തുര്മാസ്യയാ॒ജീ-മീ॑യ॒താ(3) ന പ്രമീ॑യ॒താ(3) ഇതി॑ । ജീവ॒ന്വാ ഏ॒ഷ ഋ॒തൂനപ്യേ॑തി । യദി॑ വ॒സന്താ᳚ പ്ര॒മീയ॑തേ । വ॒സ॒ന്തോ ഭ॑വതി । യദി॑ ഗ്രീ॒ഷ്മേ ഗ്രീ॒ഷ്മഃ । യദി॑ വ॒ര്॒ഷാസു॑ വ॒ര്॒ഷാഃ । യദി॑ ശ॒രദി॑ ശ॒രത് । യദി॒ ഹേമ॑ന്. ഹേമ॒ന്തഃ । ഋ॒തുര്ഭൂ॒ത്വാ സം॑വഁഥ്സ॒രമപ്യേ॑തി । സം॒വഁ॒ഥ്സ॒രഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ । പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വാ വൈഷഃ ॥ 66 ॥

(പ॒രി॒വ॒ഥ്സ॒രമാ᳚പ്നോതി - ശുനാസീ॒രീയേ॑ണ॒ യജ॑തേ - ഽജയന്ഥ് - സഹസ്രയാ॒ജിന॑മാ॒പ്നോതി॑ - വൈശ്വദേവ॒ത്വഗ്ം - സാ॑കമേ॒ധൈര॑യജത - സ॒മൈധ॑ന്ത - പിതൃയജ്ഞ॒ത്വം - ജ॑യതി॒ യസ്മി॑ന് വാ॒യു--ര് ഹേ॑മ॒ന്ത സ്ത്രീണീ॑ ച) (അ. 10)

(ഉ॒ഭയേ॑ - യു॒വഗ്ം സു॒രാമ॒ - മുദ॑സ്ഥാ॒ന് - നി വൈ - യസ്യ॑ പ്രാതസ്സവ॒ന - ഏകൈ॑കോ - ഽസു॒ര്യമ് - പവ॑മാനഃ - പ്ര॒ജാ വൈ സ॒ത്രമാ॑സ - താ॒ഗ്നിര്വാവ സം॑വഁഥ്സ॒രോ ദശ॑ )

(ഉ॒ഭയേ॒ വാ - ഉദ॑സ്ഥാ॒ഥ് - സര്വാ॑ഭി--ര് മദ്ധ്യ॒തോ - ഽത്ര॒ വാവ - ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണേഷ്വ - ഥ॑ ഗൃഹമേ॒ധിന॒ഗ്ം॒ ഷട്-ഥ്ഷ॑ഷ്ടിഃ)

(ഉ॒ഭയേ॒ - വാവൈഷഃ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകേ ചതുര്ഥഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

1 കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ബ്രാഹ്മണേ പ്രഥമാഷ്ടകം

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake caturthaḥ prapāṭhakaḥ - somādibrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - grahaṇā grahaṇam

u॒bhaye॒ vā e॒te pra॒jāpa̭te॒raddhya̭-sṛjyanta | de॒vāścāsṷrāśca | tānna vya̭jānāt | i॒me᳚-'nya i॒me᳚-'nya iti̭ | sa de॒vāna॒gṃ॒ śūna̭karot | tāna॒bhya̭ṣuṇot | tā-npa॒vitrḙṇā-punāt | tān-pa॒rastā᳚t-pa॒vitra̭sya॒-vya̭gṛhṇāt | te grahā̭ abhavann | tadgrahā̭ṇā-ṅgraha॒tvam || 1 ||

de॒vatā॒ vā e॒tā yaja̭mānasya gṛ॒he gṛ̭hyante | ya-dgrahāḥ᳚ | vi॒durḙna-nde॒vāḥ | yasyai॒vaṃ-vi~॒duṣa̭ e॒te grahā̭ gṛ॒hyante᳚ || e॒ṣā vai soma॒syāhṷtiḥ | yadṷpā॒gṃ॒śuḥ | somḙna de॒vāg sta̭rpayā॒ṇīti॒ khalu॒ vai somḙna yajate | yadṷpā॒gṃ॒śu-ñju॒hoti̭ | somḙnai॒va ta-dde॒vāg sta̭rpayati || yadgrahā᳚ñju॒hoti̭ || 2 ||

de॒vā e॒va ta-dde॒vān-ga̭cchanti || yacca̭ma॒sāñju॒hoti̭ | tenai॒vānṷrūpeṇa॒ yaja̭māna-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || ki-nnvḙtadagra̭ āsī॒dityā̭huḥ | ya-tpātrā॒ṇīti̭ | i॒yaṃ-vā~ e॒tadagra̭ āsīt | mṛ॒nmayā̭ni॒ vā e॒tānyā̭sann | tairde॒vā na vyā॒vṛta̭-magacchann | ta e॒tāni̭ dāru॒mayā̭ṇi॒ pātrā᳚ṇya-paśyann | tānya̭kurvata || 3 ||

tairvai te vyā॒vṛta̭-magacchann | ya-ddā̭ru॒mayā̭ṇi॒ pātrā̭ṇi॒ bhava̭nti | vyā॒vṛta̭me॒va tai-ryaja̭māno gacchati || yāni̭ dāru॒mayā̭ṇi॒ pātrā̭ṇi॒ bhava̭nti | a॒mume॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati | yāni̭ mṛ॒nmayā̭ni | i॒mame॒va tai-rlo॒ka-ma॒bhija̭yati || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | kāścata̭sra-ssthā॒līrvā̭ya॒vyā᳚-ssoma॒graha̭ṇī॒riti̭ | de॒vā vai pṛśñi̭maduhrann || 4 ||

tasyā̭ e॒te stanā̭ āsann | i॒yaṃ-vai~ pṛśñiḥ̭ | tāmā̭di॒tyā ā̭dityasthā॒lyā catṷṣpadaḥ pa॒śūna̭duhrann | yadā̭dityasthā॒lī bhava̭ti | catṷṣpada e॒va tayā̭ pa॒śūn. yaja̭māna i॒mā-ndṷhe | tāmindra̭ ukthyasthā॒lyendri॒ya-ma̭duhat | yadṷkthyasthā॒lī bhava̭ti | i॒ndri॒yame॒va tayā॒ yaja̭māna i॒mā-ndṷhe | tāṃ-vi~śvḙ de॒vā ā᳚grayaṇasthā॒lyorja̭-maduhrann | yadā᳚grayaṇasthā॒lī bhava̭ti || 5 ||

ūrja̭me॒va tayā॒ yaja̭māna i॒mā-ndṷhe | tā-mma̭nu॒ṣyā᳚-ddhruvasthā॒lyā ''yṷraduhrann | yaddhrṷvasthā॒lī bhava̭ti | āyṷre॒va tayā॒ yaja̭māna i॒mā-ndṷhe | sthā॒lyā gṛ॒hṇāti̭ | vā॒ya॒vyḙna juhoti | tasmā̭da॒nyena॒ pātrḙṇa pa॒śū-ndu॒hanti̭ | a॒nyena॒ prati̭gṛhṇanti | atho᳚ vyā॒vṛta̭me॒va ta-dyaja̭māno gacchati || 6 ||

(gra॒ha॒tvaṃ - grahā᳚n ju॒hotya̭-kurva-tāduhra-nnāgrayaṇasthā॒lī bhava̭ti॒-+nava̭ ca) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - sotrāmaṇīśeṣā mantrāḥ

yu॒vagṃ su॒rāma̭maśvinā | namṷcāvā-'su॒re sacā᳚ | vi॒pi॒pā॒nā śṷbhaspatī | indra॒-ṅkarma̭svāvatam || pu॒trami̭va pi॒tarā̭va॒śvino॒bhā | indrāva̭ta॒-ṅkarma̭ṇā da॒gṃ॒sanā̭bhiḥ | ya-thsu॒rāmaṃ॒-vya~pi̭ba॒-śśacī̭bhiḥ | sara̭svatī tvā maghavannabhīṣṇāt || ahā᳚vyagne ha॒virā॒syḙ te | sru॒cīva̭ ghṛ॒ta-ñca॒mū i̭va॒ somaḥ̭ || 7 ||

vā॒ja॒sanigṃ̭ ra॒yima॒sme su॒vīra᳚m | pra॒śa॒sta-ndhḙhi ya॒śasa̭-mbṛ॒hanta᳚m || yasmi॒nnaśvā̭sa ṛṣa॒bhāsa̭ u॒kṣaṇaḥ̭ | va॒śā me॒ṣā a̭vasṛ॒ṣṭāsa॒ āhṷtāḥ | kī॒lā॒la॒pe soma̭pṛṣṭhāya ve॒dhase᳚ | hṛ॒dāma॒ti-ñja̭naya॒ cārṷma॒gnaye᳚ || nānā॒ hi vā᳚-nde॒vahi̭ta॒gṃ॒ sado̭ mi॒tam | mā sagṃsṛ̭kṣāthā-mpara॒me vyo̭mann | surā॒ tvamasi̭ śu॒ṣmiṇī॒ soma̭ e॒ṣaḥ | mā mā̭ higṃsī॒-ssvāṃ-yo~ni̭māvi॒śann || 8 ||

yadatra̭ śi॒ṣṭagṃ ra॒sinaḥ̭ su॒tasya̭ | yadindro॒ api̭ba॒cchacī̭bhiḥ | a॒ha-ntada̭sya॒ mana̭sā śi॒vena̭ | soma॒gṃ॒ rājā̭nami॒ha bha̭kṣayāmi || dve sru॒tī a̭śṛṇava-mpitṛ॒ṇām | a॒ha-nde॒vānā̭mu॒ta martyā̭nām | tābhyā̭mi॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na॒gṃ॒ samḙti | a॒nta॒rā pūrva॒mapa̭ra-ñca ke॒tum || yastḙ deva varuṇa gāya॒tracha̭ndāḥ॒ pāśaḥ̭ | ta-nta̭ e॒tenāva̭yaje || 9 ||

yastḙ deva varuṇa tri॒ṣṭupcha̭ndāḥ॒ pāśaḥ̭ | ta-nta̭ e॒tenāva̭yaje | yastḙ deva varuṇa॒ jaga̭tīchandāḥ॒ pāśaḥ̭ | ta-nta̭ e॒tenāva̭yaje || somo॒ vā e॒tasya̭ rā॒jyamāda̭tte | yo rājā॒ sa-nrā॒jyo vā॒ somḙna॒ yaja̭te | de॒va॒su॒vāme॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavanti | e॒tāva̭nto॒ vai de॒vānāgṃ̭ sa॒vāḥ | ta e॒vāsmai̭ sa॒vā-npraya̭cchanti | ta ḙna॒-mpunaḥ̭ suvante rā॒jyāya̭ | de॒va॒sū rājā̭ bhavati || 10 ||

(soma̭ - āvi॒śan. - ya̭je - rā॒jyāyaikaṃ̭ ca) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - dohaprāyaścittam, agnihotre

uda̭sthā-dde॒vyadi̭ti-rviśvarū॒pī | āyṷrya॒jñapa̭tāvadhāt | indrā̭ya kṛṇva॒tī bhā॒gam | mi॒trāya॒ varṷṇāya ca || i॒yaṃ-vā~ a̭gniho॒trī | i॒yaṃ-vā~ e॒tasya॒ niṣī̭dati | yasyā᳚gniho॒trī ni॒ṣīda̭ti | tāmutthā̭payet | uda̭sthā-dde॒vyadi̭ti॒riti̭ | i॒yaṃ-vai~ de॒vyadi̭tiḥ || 11 ||

i॒māme॒vāsmā॒ utthā̭payati || āyṷrya॒jñapa̭tāvadhā॒dityā̭ha | āyṷre॒vāsmi̭-ndadhāti || indrā̭ya kṛṇva॒tī bhā॒ga-mmi॒trāya॒ varṷṇāya॒ cetyā̭ha | ya॒thā॒ ya॒jure॒vaitat || ava̭rtiṃ॒-vā~ e॒ṣaitasya̭ pā॒pmāna̭-mprati॒khyāya॒ niṣī̭dati | yasyā᳚-gniho॒tryupa̭sṛṣṭā ni॒ṣīda̭ti | tā-ndu॒gdhvā brā᳚hma॒ṇāya̭ dadyāt | yasyānna॒-nnādyāt | ava̭rtime॒vāsmi̭-npā॒pmāna॒-mprati̭muñcati || 12 ||

du॒gdhvā da̭dāti | na hyadṛ̭ṣṭā॒ dakṣi̭ṇā dī॒yate᳚ || pṛ॒thi॒vīṃ-vā~ e॒tasya॒ payaḥ॒ pravi̭śati | yasyā᳚gniho॒tra-ndu॒hyamā̭na॒gg॒ skanda̭ti || yada॒dya du॒gdha-mpṛ̭thi॒vīmasa̭kta | yadoṣa̭dhī-ra॒pyasa̭ra॒-dyadāpaḥ̭ | payo̭ gṛ॒heṣu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ | payo̭ va॒thseṣu॒ payo̭ astu॒ tanmayītyā̭ha | paya̭ e॒vātma-ngṛ॒heṣṷ pa॒śuṣṷ dhatte || a॒pa upa̭sṛjati || 13 ||

a॒dbhire॒vaina̭dāpnoti || yo vai ya॒jñasyārte॒nānā᳚rtagṃ sagṃ sṛ॒jati̭ | u॒bhe vai te tarhyārccha̭taḥ | ārccha̭ti॒ khalu॒ vā e॒tada̭gniho॒tram | ya-ddu॒hyamā̭na॒gg॒ skanda̭ti | yada̭bhidu॒hyāt | ārte॒nānā᳚rtaṃ-ya~॒jñasya॒ sagṃsṛ̭jet | tade॒va yā॒dṛkkī॒dṛkca̭ hota॒vya᳚m | athā॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | anā᳚rtenai॒vārtaṃ̭-ya~॒jñasya॒ niṣka̭roti || 14 ||

ya-dyuddrṷtasya॒ skande᳚t | ya-ttato-'hṷtvā॒ puna̭re॒yāt | ya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyāt | yatra॒ skande᳚t | tanni॒ṣadya॒ puna̭rgṛhṇīyāt | yatrai॒va skanda̭ti | tata̭ e॒vaina॒t-puna̭rgṛhṇāti | tade॒va yā॒dṛk-kī॒dṛkca̭ hota॒vya᳚m | athā॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | anā᳚rtenai॒vārtaṃ̭-ya~॒jñasya॒ niṣka̭roti || 15 ||

vi vā e॒tasya̭ ya॒jñaśchi̭dyate | yasyā᳚gniho॒trḙ-'dhiśri̭te॒ śvā-'nta॒rā dhāva̭ti | ru॒draḥ khalu॒ vā e॒ṣaḥ | yada॒gniḥ | ya-dgāma̭nvatyāva॒rtaye᳚t | ru॒drāya̭ pa॒śū-napi̭daddhyāt | a॒pa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt | yada॒po᳚ 'nvatiṣi॒ñcet | a॒nā॒dya-ma॒gnerāpaḥ̭ | a॒nā॒dyamā᳚bhyā॒-mapi̭daddhyāt | gārha̭patyā॒-dbhasmā॒dāya̭ | i॒daṃ-vi~ṣṇu॒-rvica̭krama॒ iti̭ vaiṣṇa॒vyarcā ''ha̭va॒nīyā᳚ddhva॒gṃ॒ saya॒nnudra̭vet | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jñenai॒va ya॒jñagṃ santa̭noti | bhasma̭nā pa॒damapi̭vapati॒ śāntyai᳚ || 16 ||

(vai de॒vyadi̭ti--r muñcati - sṛjati - karoti - karotyā - bhyā॒mapi̭daddhyā॒-tpañca̭ ca) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - agniprāyaścittaṃ agnihotre

ni vā e॒tasyā̭hava॒nīyo॒ gārha̭patya-ṅkāmayate | ni gārha̭patya āhava॒nīya᳚m | yasyā॒gnimanṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhini॒mroca̭ti | da॒rbheṇa॒ hira̭ṇya-mpra॒baddhya̭ pu॒rastā᳚ddharet | athā॒gnim | athā᳚gniho॒tram | yaddhira̭ṇya-mpu॒rastā॒ddhara̭ti | jyoti॒rvai hira̭ṇyam | jyoti̭re॒vaina॒-mpaśya॒-nnuddha̭rati | yada॒gni-mpūrva॒gṃ॒ hara॒tyathā᳚-gniho॒tram || 17 ||

bhā॒ga॒dheyḙnai॒vaina॒-mpraṇa̭yati || brā॒hma॒ṇa ā̭rṣe॒ya uddha̭ret | brā॒hma॒ṇo vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒ruddha̭rati || a॒gni॒ho॒tra-mṷpa॒sā-dyātami̭to-rāsīta | vra॒tame॒va ha॒tamanṷ mriyate || antaṃ॒-vā~ e॒ṣa ā॒tmano̭ gacchati | yastāmya̭ti | anta̭me॒ṣa ya॒jñasya̭ gacchati | yasyā॒gnimanṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhini॒mroca̭ti || 18 ||

punaḥ̭ sa॒manya̭ juhoti | antḙnai॒vāntaṃ̭-ya~॒jñasya॒ niṣka̭roti || varṷṇo॒ vā e॒tasya̭ ya॒jña-ṅgṛ̭hṇāti | yasyā॒gni-manṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhini॒mroca̭ti | vā॒ru॒ṇa-ñca॒ru-nnirva̭pet | tenai॒va ya॒jña-nniṣkrī̭ṇīte || ni vā e॒tasyā̭hava॒nīyo॒ gārha̭patya-ṅkāmayate | ni gārha̭patya āhava॒nīya᳚m | yasyā॒gni-manṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhyṷdeti̭ | ca॒tu॒rgṛ॒hī॒ta-mājya̭-mpu॒rastā᳚ddharet || 19 ||

athā॒gnim | athā᳚gniho॒tram | yadājya̭-mpu॒rastā॒ddhara̭ti | e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma̭ | yadājya᳚m | pri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhayati | yada॒gni-mpūrva॒gṃ॒ hara॒tyathā᳚-gniho॒tram | bhā॒ga॒dheyḙnai॒vaina॒-mpraṇa̭yati | brā॒hma॒ṇa ā̭rṣe॒ya uddha̭ret | brā॒hma॒ṇo vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ || 20 ||

sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒ruddha̭rati || parā̭cī॒ vā e॒tasmai᳚ vyu॒cchantī॒ vyṷcchati | yasyā॒gni-manṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhyṷdeti̭ | u॒ṣāḥ ke॒tunā̭ juṣatām | ya॒jña-nde॒vebhi̭rinvi॒tam | de॒vebhyo॒ madhṷmattama॒gg॒ svāheti̭ pra॒tyaṃ-ni॒ṣadyājyḙna juhuyāt | pra॒tīcī̭me॒vāsmai॒ vivā̭sayati || a॒gni॒ho॒tra-mṷpa॒sādyātami̭to-rāsīta | vra॒tame॒va ha॒tamanṷ mriyate | antaṃ॒-vā~ e॒ṣa ā॒tmano̭ gacchati || 21 ||

yastāmya̭ti | anta̭me॒ṣa ya॒jñasya̭ gacchati | yasyā॒gni-manṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhyṷdeti̭ | punaḥ̭ sa॒manya̭ juhoti | antḙnai॒vāntaṃ̭-ya~॒jñasya॒ niṣka̭roti | mi॒tro vā e॒tasya̭ ya॒jña-ṅgṛ̭hṇāti | yasyā॒gni-manṷddhṛta॒gṃ॒ sūryo॒-'bhyṷdeti̭ | mai॒tra-ñca॒ru-nnirva̭pet | tenai॒va ya॒jña-nniṣkrī̭ṇīte || yasyā̭-hava॒nīye-'nṷdvāte॒ gārha̭patya u॒dvāye᳚t || 22 ||

yadā̭hava॒nīya॒-manṷdvāpya॒ gārha̭patya॒-mmanthe᳚t | vicchi̭ndyāt | bhrātṛ̭vyamasmai janayet | yadvai ya॒jñasya̭ vāsta॒vya̭-ṅkri॒yate᳚ | tadanṷ ru॒dro-'va̭carati | ya-tpūrva̭-manvava॒syet | vā॒sta॒vya̭-ma॒gnimupā̭sīta | ru॒dro᳚-'sya pa॒śū-nghātṷka-ssyāt | ā॒ha॒va॒nīya̭-mu॒dvāpya̭ | gārha̭patya-mmanthet || 23 ||

i॒taḥ pra̭tha॒ma-ñja̭jñe a॒gniḥ | svādyone॒radhi̭ jā॒tavḙdāḥ | sa gā̭yatri॒yā tri॒ṣṭubhā॒ jaga̭tyā | de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hatu prajā॒nanniti̭ | chando̭bhire॒vaina॒gg॒ svādyoneḥ॒ praja̭nayati || gārha̭patya-mmanthati | gārha̭patyaṃ॒-vā~ anvāhi̭tāgneḥ pa॒śava॒ upa̭ tiṣṭhante | sa yadu॒dvāya̭ti | tadanṷ pa॒śavo-'pa̭krāmanti | i॒ṣe ra॒yyai ra̭masva || 24 ||

saha̭se dyu॒mnāya̭ | ū॒rje patyā॒yetyā̭ha | pa॒śavo॒ vai ra॒yiḥ | pa॒śūne॒vāsmai̭ ramayati || sā॒ra॒sva॒tau tvothsau॒ sami̭ndhātā॒mityā̭ha | ṛ॒-khsā॒me vai sā̭rasva॒tāvuthsau᳚ | ṛ॒kh-sā॒mābhyā̭me॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe || sa॒mrāḍa̭si vi॒rāḍa॒sītyā̭ha | ra॒tha॒nta॒raṃ-vai~ sa॒mrāṭ | bṛ॒ha-dvi॒rāṭ || 25 ||

tābhyā̭me॒vaina॒gṃ॒ sami̭ndhe || vajro॒ vai ca॒kram | vajro॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñaṃ-vi~cchi̭natti | yasyāno̭ vā॒ ratho̭ vā-'nta॒rā-'gnī yāti̭ | ā॒ha॒va॒nīya̭-mu॒dvāpya̭ | gārha̭patyā॒-duddha̭ret | yada̭gne॒ pūrva॒-mprabhṛ̭ta-mpa॒dagṃ hi te᳚ | sūrya̭sya ra॒śmīna-nvā̭ta॒tāna̭ | tatra̭ rayi॒ṣṭhāmanu॒ sambha̭rai॒tam | sa-nnaḥ̭ sṛja suma॒tyā vāja̭va॒tyeti̭ || 26 ||

pūrvḙṇai॒vāsya̭ ya॒jñena̭ ya॒jñamanu॒ sa-nta̭noti || tvama̭gne sa॒prathā̭ a॒sītyā̭ha | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā̭bhire॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭noti || a॒gnayḙ pathi॒kṛtḙ puro॒ḍāśa̭ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet | a॒gnime॒va pa̭thi॒kṛta॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati | sa e॒vainaṃ̭-ya~॒jñiya॒-mpanthā॒mapi̭-nayati | a॒na॒ḍvān-dakṣi̭ṇā | va॒hī hyḙṣa samṛ̭ddhyai || 27 ||

(hara॒tyathā᳚gniho॒traṃ - ni॒mroca̭ti - hare-d- de॒vatā̭ - gaccha - tyu॒dvāye᳚-nmanthe-dramasva-bṛ॒ha-dvi॒rāḍ-iti॒-nava̭ ca) (a. 4)

(ni vai pūrva॒-ntrīṇi̭ ni॒mroca̭ti da॒rbheṇa॒ yaddhira̭ṇyamagniho॒tra-mpuna॒rvarṷṇo

vāru॒ṇa-nni vā e॒tasyā॒bhyṷdeti̭ caturgṛhī॒tamājyaṃ॒ yadājyaṃ॒ parā᳚cyu॒ṣāḥ puna̭rmi॒tro me॒traṃ-ya~syā̭hava॒nīye-'nṷdvāte॒ gārha̭patyo॒ yadvai ma̭nthe॒duddha̭ret)

anuvākaṃ 5 - somātirekaprāyaścittam

yasya̭ prātassava॒ne somo̭-'ti॒ricya̭te | māddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭na-ṅkā॒maya̭māno॒-'bhyati̭ricyate | gaurdha̭yati ma॒rutā॒miti॒ dhaya̭dvatīṣu kurvanti | hi॒nasti॒ vai sa॒ndhyadhī̭tam | sa॒ndhīva॒ khalu॒ vā e॒tat | ya-thsava̭na syāti॒ricya̭te | yaddhaya̭dvatīṣu ku॒rvanti̭ | sa॒ndhe-śśāntyai᳚ || gā॒ya॒tragṃ sāma̭ bhavati pañcada॒śa-sstomaḥ̭ | tenai॒va prā̭tassava॒nānnaya̭nti || 28 ||

ma॒rutva̭tīṣu kurvanti | tenai॒va māddhya̭ndinā॒-thsava̭nā॒nnaya̭nti || hotṷśca ma॒samanūnna̭yante | hotā-'nṷśagṃsati | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jñagṃ sa॒māda̭dhāti || yasya॒ māddhya̭ndine॒ sava̭ne॒ somo̭-'ti॒ricya̭te | ā॒di॒tya-ntṛ̭tīyasava॒na-ṅkā॒maya̭māno॒-'bhyati̭ricyate | gau॒ri॒vī॒tagṃ sāma̭ bhavati | ati̭riktaṃ॒-vai~ gaṷrivī॒tam | ati̭riktaṃ॒-ya~-thsava̭nasyā-ti॒ricya̭te || 29 ||

ati̭riktasya॒ śāntyai᳚ || baṇma॒hāgṃ a̭si sū॒ryeti̭ kurvanti | yasyai॒vādi॒tyasya॒ sava̭nasya॒ kāmḙnāti॒ricya̭te | tenai॒vaina॒-ṅkāmḙna॒ sama̭rdhayanti || gau॒ri॒vī॒tagṃ sāma̭ bhavati | tenai॒va māddhya̭ndinā॒-thsava̭nā॒nnaya̭nti || sa॒pta॒da॒śa-sstomaḥ̭ | tenai॒va tṛ̭tīyasava॒nānnaya̭nti || hotṷścama॒samanūnna̭yante | hotā-'nṷśagṃ sati || 30 ||

ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jñagṃ sa॒māda̭dhāti || yasya̭ tṛtīyasava॒ne somo̭-'ti॒ricyḙta | u॒kthya̭-ṅkurvīta | yasyo॒kthyḙ-'ti॒ricyḙta | a॒ti॒rā॒tra-ṅkṷrvīta | yasyā̭-tirā॒trḙ-'ti॒ricya̭te| tattvai dṷṣprajñā॒nam | yaja̭mānaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa॒śava̭ ā॒sāhya̭ yanti | bṛ॒ha-thsāma̭ bhavati | bṛ॒hadvā i॒māṃ-lo~॒kā-ndā̭dhāra | bārha̭tāḥ pa॒śavaḥ̭ | bṛ॒ha॒taivāsmai̭ pa॒śū-ndā̭dhāra || śi॒pi॒vi॒ṣṭava̭tīṣu kurvanti | śi॒pi॒vi॒ṣṭo vai de॒vānā᳚-mpu॒ṣṭam | puṣṭyai॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayanti || hotṷścama॒samanūnna̭yante | hotā-'nṷśagṃsati | ma॒ddhya॒ta e॒va ya॒jñagṃ sa॒māda̭dhāti || 31 ||

(ya॒nti॒ - sava̭nasyāti॒ricya̭te - śagṃsati - dādhārā॒ṣṭau ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - savananimitta-mprāyaścittam

ekai̭ko॒ vai ja॒natā̭yā॒-mindraḥ̭ | ekaṃ॒-vā~ e॒tāvindra̭ma॒bhi sagṃsṷnutaḥ | yau dvau sagṃ̭sunu॒taḥ | pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa vitā̭yate | ya-dya॒jñaḥ | tasya॒ grāvā̭ṇo॒ dantāḥ᳚ | a॒nya॒ta॒raṃ-vā~ e॒te sagṃ̭sunva॒to-rnirba̭phsati | pūrvḙṇopa॒sṛtyā̭ de॒vatā॒ ityā̭huḥ | pū॒rvo॒pa॒sṛ॒tasya॒ vai śreyā᳚-nbhavati | eti̭va॒ntyājyā̭ni bhavantya॒-bhiji̭tyai || 32 ||

ma॒rutva̭tīḥ prati॒padaḥ̭ | ma॒ruto॒ vai de॒vānā॒-mapa̭rājita-mā॒yata̭nam | de॒vānā̭-me॒vāpa̭rājita ā॒yata̭ne yatate ||u॒bhe bṛ̭hadrathanta॒re bha̭vataḥ | i॒yaṃ-vā~va ra̭thanta॒ram | a॒sau bṛ॒hat | ā॒bhyāme॒vaina̭-ma॒ntarḙti | vā॒caśca॒ mana̭saśca | prā॒ṇāccā̭-pā॒nācca̭ | di॒vaśca̭ pṛthi॒vyāśca̭ || 33 ||

sarva̭smā-dvi॒ttā-dvedyā᳚t || a॒bhi॒va॒rto bra̭hmasā॒ma-mbha̭vati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhivṛ̭ttyai || a॒bhi॒ji-dbha̭vati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai | vi॒śva॒ji-dbha̭vati | viśva̭sya॒ jityai᳚ || yasya॒ bhūyāgṃ̭so yajñakra॒tava॒ ityā̭huḥ | sa de॒vatā̭ vṛṅkta॒ iti̭ | yadya̭gniṣṭo॒ma-ssomaḥ̭ pa॒rastā॒-thsyāt || 34 ||

u॒kthya̭-ṅkurvīta | yadyu॒kthyaḥ̭ syāt | a॒ti॒rā॒tra-ṅkṷrvīta | ya॒jña॒kra॒tubhi̭-re॒vāsya̭ de॒vatā̭ vṛṅkte || yo vai chando̭bhi-rabhi॒bhava̭ti | sa sagṃ̭ sunva॒to-ra॒bhibha̭vati | saṃ॒ve~॒śāya̭ tvopave॒śāya॒-tvetyā̭ha | chandāgṃ̭si॒ vai saṃ̭ve~॒śa ṷpave॒śaḥ | chando̭bhire॒vāsya॒ chandāg̭sya॒-bhibha̭vati || i॒ṣṭargo॒ vā ṛ॒tvijā̭-maddhva॒ryuḥ || 35 ||

i॒ṣṭargaḥ॒ khalu॒ vai pūrvo॒-'rṣṭuḥ, kṣī̭yate | prāṇā̭pānau mṛ॒tyormā̭ pāta॒mityā̭ha | prā॒ṇā॒pā॒nayo̭re॒va śra̭yate | prāṇā̭pānau॒ mā mā̭ hāsiṣṭa॒mityā̭ha | naina̭-mpu॒rā-''yṷṣaḥ prāṇāpā॒nau ja̭hitaḥ || ārtiṃ॒-vā~ e॒te niya̭nti | yeṣā᳚-ndīkṣi॒tānā᳚-mpra॒mīya̭te | taṃ-ya~da̭va॒varjḙyuḥ | krū॒ra॒kṛtā̭mivaiṣāṃ-lo~॒ka-ssyā᳚t | āha̭ra da॒heti̭ brūyāt || 36 ||

ta-nda̭kṣiṇa॒to vedyai̭ ni॒dhāya̭ | sa॒rpa॒rā॒jñiyā̭ ṛ॒gbhi-sstṷyuḥ | i॒yaṃ-vai~ sarpa̭to॒ rājñī᳚ | a॒syā e॒vaina॒-mpari̭dadati || vyṛ̭ddha॒-ntadityā̭huḥ | ya-thstu॒ta-mana̭nuśasta॒-miti̭ | hotā᳚ pratha॒maḥ prā̭cīnāvī॒tī mā᳚rjā॒līya॒-mparī̭yāt | yā॒mīra̭nu-bru॒vann | sa॒rpa॒rā॒jñīnā᳚-ṅkīrtayet | u॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ॒ pari̭dadati || 37 ||

atho̭ dhu॒vantye॒vaina᳚m | atho॒ nyḙvāsmai᳚ hnuvate || triḥ pari̭yanti | traya̭ i॒me lo॒kāḥ | e॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyo̭ dhuvate | triḥ punaḥ॒ pari̭yanti | ṣaṭ-thsampa̭dyante | ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndhuvate || agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ iti̭ prati॒pada̭-ṅkurvīrann | ra॒tha॒nta॒rasā̭maiṣā॒gṃ॒ somaḥ̭ syāt | āyṷre॒vātman-da̭dhate | atho̭ pā॒pmāna̭me॒va vi॒jaha̭to yanti || 38 ||

(a॒bhiji̭tyai - pṛthi॒vyāśca॒ - syā - da̭ddhva॒ryu--r brṷyāl - lo॒kayoḥ॒ pari̭dadati - kurvara॒gg॒ strīṇi̭ ca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - yūpavirohaṇādiprāyaścittam

a॒su॒ryaṃ̭-vā~ e॒tasmā॒-dvarṇa̭-ṅkṛ॒tvā | pa॒śavo̭ vī॒rya̭-mapa̭krāmanti | yasya॒ yūpo̭ vi॒roha̭ti | tvā॒ṣṭra-mba̭hurū॒pa-māla̭bheta | tvaṣṭā॒ vai rū॒pāṇā̭mīśe | ya e॒va rū॒pāṇā॒mīśe᳚ | so᳚-'smi-npa॒śūn. vī॒ryaṃ̭-ya~cchati | nāsmā᳚t-pa॒śavo̭ vī॒rya̭-mapa̭krāmanti || ārtiṃ॒-vā~ e॒te niya̭nti | yeṣā᳚-ndīkṣi॒tānā̭-ma॒gni-ru॒dvāya̭ti || 39 ||

yadā̭hava॒nīya̭ u॒dvāye᳚t | yatta-mmanthe᳚t | vicchi̭ndyāt | bhrātṛ̭vyamasmai janayet | yadā̭hava॒nīya̭ u॒dvāye᳚t | āgnī᳚ddhrā॒-duddha̭ret | yadāgnī᳚ddhra u॒dvāye᳚t | gārha̭patyā॒-duddha̭ret | ya-dgārha̭patya u॒dvāye᳚t | ata̭ e॒va puna̭-rmanthet || 40 ||

atra॒ vāva sa nila̭yate | yatra॒ khalu॒ vai nilī̭na-mutta॒ma-mpaśya̭nti | tadḙna-micchanti || yasmā॒-ddāro̭ru॒dvāye᳚t | tasyā॒raṇī̭ kuryāt | kru॒mu॒kamapi̭ kuryāt | e॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ | yat-krṷmu॒kaḥ | pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sama̭rdhayati || gārha̭patya-mmanthati || 41 ||

gārha̭patyo॒ vā a॒gneryoniḥ̭ | svāde॒vainaṃ॒-yo~ne᳚-rjanayati | nāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayati || yasya॒ soma̭ upa॒dasye᳚t | su॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-ndve॒dhā vi॒cchidya̭ | ṛ॒jī॒ṣe᳚-'nyadā̭dhūnu॒yāt | ju॒hu॒yāda॒nyat | soma̭me॒vā-bhi̭ṣu॒ṇoti̭ | soma̭-ñjuhoti || soma̭sya॒ vā a̭bhiṣū॒yamā̭ṇasya pri॒yā ta॒nū-ruda̭krāmat || 42 ||

ta-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mabhavat | ya-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-ṅku॒rvanti̭ | pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sama̭rdhayanti || yasyākrī̭ta॒gṃ॒ soma̭-mapa॒harḙyuḥ | krī॒ṇī॒yāde॒va | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yasya̭ krī॒tama̭pa॒harḙyuḥ | ā॒dā॒rāgśca̭ phālgu॒nāni̭ cā॒bhiṣṷṇuyāt | gā॒ya॒trī yagṃ soma॒māha̭rat | tasya॒ yo-'gṃ̭śuḥ pa॒rā-'pa̭tat || 43 ||

ta ā̭dā॒rā a̭bhavann | indro̭ vṛ॒trama̭hann | tasya̭ va॒lkaḥ parā̭-'patat | tāni̭ phālgu॒nānya̭bhavann | pa॒śavo॒ vai phā᳚lgu॒nāni̭ | pa॒śava॒-ssomo॒ rājā᳚ | yadā̭dā॒rāgśca̭ phālgu॒nāni̭ cābhiṣu॒ṇoti̭ | soma̭me॒va rājā̭nama॒bhiṣṷṇoti || śṛ॒tena̭ prātassava॒ne śrī̭ṇīyāt | da॒ddhnā ma॒ddhyandi̭ne || 44 ||

nī॒ta॒mi॒śreṇa̭ tṛtīyasava॒ne | a॒gi॒ṣṭo॒ma-ssomaḥ̭ syā-drathanta॒rasā̭mā | ya e॒vartvijo̭ vṛ॒tā-ssyuḥ | ta ḙnaṃ-yā~jayeyuḥ | ekā॒-ṅgā-ndakṣi̭ṇā-ndadyā॒ttebhya̭ e॒va | puna॒-ssoma̭-ṅkrīṇīyāt | ya॒jñenai॒va ta-dya॒jña-mi̭cchati | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || sarvā᳚bhyo॒ vā e॒ṣa de॒vatā᳚bhya॒-ssarve᳚bhyaḥ pṛ॒ṣṭhebhya̭ ā॒tmāna॒-māgṷrate | ya-ssa॒trāyā̭gu॒rate᳚ | e॒tāvā॒n-khalu॒ vai purṷṣaḥ | yāva̭dasya vi॒ttam | sa॒rva॒ve॒da॒sena̭ yajeta | sarva̭pṛṣṭho-'sya॒ somaḥ̭ syāt | sarvā᳚bhya e॒va de॒vatā᳚bhya॒-ssarve᳚bhyaḥ pṛ॒ṣṭhebhya̭ ā॒tmāna॒-nniṣkrī̭ṇīte || 45 ||

(u॒dvāya̭ti - manthen - mantha - tyakrāmat - pa॒rā-'pa̭tan - ma॒ddhyandi̭na - āgu॒rate॒ pañca̭ ca) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - pāvamānīmantrāḥ (smārte śñānādau mārjanārthāśca)

pava̭māna॒-ssuva॒rjanaḥ̭ | pa॒vitrḙṇa॒ vica̭rṣaṇiḥ | yaḥ potā॒ sa pṷnātu mā || pu॒nantṷ mā devaja॒nāḥ | pu॒nantu॒ mana̭ vo dhi॒yā | pu॒nantu॒ viśva̭ ā॒yavaḥ̭ || jāta̭vedaḥ pa॒vitra̭vat | pa॒vitrḙṇa punāhi mā | śu॒kreṇa̭ deva॒ dīdya̭t | agne॒ kratvā॒ kratū॒gṃ॒ ranṷ || 46 ||

yattḙ pa॒vitra̭-ma॒rciṣi̭ | agne॒ vita̭tamanta॒rā | brahma॒ tena̭ punīmahe || u॒bhābhyā᳚-ndeva savitaḥ |pa॒vitrḙṇa sa॒vena̭ ca | i॒da-mbrahma̭ punīmahe || vai॒śva॒de॒vī pṷna॒tī de॒vyāgā᳚t | yasyai̭ ba॒hvī-sta॒nuvo̭ vī॒tapṛ̭ṣṭhāḥ | tayā॒ mada̭nta-ssadha॒mādyḙṣu | va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 47 ||

vai॒śvā॒na॒ro ra॒śmibhi̭rmā punātu | vātaḥ̭ prā॒ṇenḙṣi॒ro ma̭yo॒bhūḥ | dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā॒ payo̭bhiḥ | ṛ॒tāva̭rī ya॒jñiyḙ mā punītām || bṛ॒hadbhiḥ̭ savita॒stṛbhiḥ̭ | varṣi̭ṣṭhai-rdeva॒ manma̭bhiḥ | agne॒ dakṣaiḥ᳚ punāhi mā || yena̭ de॒vā apṷnata | yenāpo̭ di॒vya-ṅkaśaḥ̭ | tena̭ di॒vyena॒ brahma̭ṇā || 48 ||

i॒da-mbrahma̭ punīmahe || yaḥ pā̭vamā॒nīra॒ddhyeti̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭ta॒gṃ॒ rasa᳚m | sarva॒gṃ॒ sa pū॒tama̭śñāti | sva॒di॒ta-mmā̭ta॒riśva̭nā || pā॒va॒mā॒nīryo a॒ddhyeti̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭ta॒gṃ॒ rasa᳚m | tasmai॒ sara̭svatī duhe | kṣī॒ragṃ sa॒rpi-rmadhṷ̄da॒kam || pā॒va॒mā॒nī-ssva॒styaya̭nīḥ || 49 ||

su॒dughā॒ hi paya̭svatīḥ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ | brā॒hma॒ṇeṣva॒mṛtagṃ̭ hi॒tam || pā॒va॒mā॒nī-rdi̭śantu naḥ | i॒maṃ-lo~॒kamatho̭ a॒mum | kāmā॒n-thsama̭rdhayantu naḥ | de॒vī-rde॒vai-ssa॒mābhṛ̭tāḥ || pā॒va॒mā॒nī-ssva॒styaya̭nīḥ | su॒dughā॒hi ghṛ̭ta॒ścutaḥ̭ | ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ || 50 ||

brā॒hma॒ṇeṣva॒mṛtagṃ̭ hi॒tam || yena̭ de॒vāḥ pa॒vitrḙṇa | ā॒tmāna̭-mpu॒nate॒ sadā᳚ | tena̭ sa॒hasra̭dhāreṇa | pā॒va॒mā॒nyaḥ pṷnantu mā || prā॒jā॒pa॒tya-mpa॒vitra᳚m | śa॒todyā̭magṃ hira॒ṇmaya᳚m | tena̭ brahma॒ vido̭ va॒yam | pū॒ta-mbrahma̭ punīmahe || indraḥ̭ sunī॒tī sa॒ha mā̭ punātu | somaḥ̭ sva॒styā varṷṇa-ssa॒mīcyā᳚ | ya॒mo rājā᳚ pramṛ॒ṇābhiḥ̭ punātu mā | jā॒tavḙdā mo॒rjaya̭ntyā punātu || 51 ||

(anṷ - rayī॒ṇāṃ - brahma̭ṇā - sva॒styaya̭nīḥ - su॒dughā॒ hi ghṛ̭ta॒ścuta॒ ṛṣi̭bhi॒-ssambhṛ̭to॒ rasaḥ̭ - punātu॒ trīṇi̭ ca ) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - rājasūyagatacāturmāsyaśeṣaḥ

pra॒jā vai sa॒tramā̭sata॒ tapa॒stapya̭mānā॒ ajṷhvatīḥ | de॒vā a̭paśya-ñcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhām | tamupoda̭tiṣṭha॒nta-ma̭juhavuḥ | tenā᳚rdhamā॒sa ūrja॒mavā̭rundhata | tasmā̭dardhamā॒se de॒vā i̭jyante || pi॒taro̭-'paśya-ñcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhām | tamupoda̭tiṣṭha॒nta- ma̭juhavuḥ | tena̭ mā॒syūrja॒mavā̭rundhata | tasmā᳚-nmā॒si pi॒tṛbhyaḥ̭ kriyate | ma॒nu॒ṣyā̭ apaśya-ñcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhām || 52 ||

tamupoda̭tiṣṭha॒nta-ma̭juhavuḥ | tena̭-dva॒yīmūrja॒mavā̭rundhata | tasmā॒-ddvirahno̭-manu॒ṣye᳚bhya॒ upa̭hriyate | prā॒taśca̭ sā॒ya-ñca̭ | pa॒śavo̭-'paśya-ñcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhām | tamupoda̭tiṣṭha॒nta-ma̭juhavuḥ | tena̭-tra॒yīmūrja॒mavā̭-rundhata | tasmā॒-ttrirahnaḥ̭ pa॒śavaḥ॒ prera̭te | prā॒tassa̭gaṃ॒ve sā॒yam | asṷrā apaśya-ñcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhām || 53 ||

tamupoda̭tiṣṭha॒nta-ma̭juhavuḥ | tena̭ saṃva~thsa॒ra ūrja॒mavā̭-rundhata || te de॒vā a̭manyanta | a॒mī vā i॒dama̭bhūvann | yadva॒yaggsma iti̭ | ta e॒tāni̭ cāturmā॒syānya̭paśyann | tāni॒ nira̭vapann | taire॒vaiṣā॒-ntāmūrja̭mavṛñjata | tato̭ de॒vā abha̭vann | parā-'sṷrāḥ || 54 ||

ya-dyaja̭te | yāme॒va de॒vā ūrja̭ma॒vārṷndhata | tā-ntenā-va̭rundhe | ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ ka॒roti̭ | yāme॒va pi॒tara॒ ūrja̭ma॒vā-rṷndhata | tā-ntenā-va̭rundhe | yadā̭vasa॒the-'nna॒gṃ॒ hara̭nti | yāme॒va ma̭nu॒ṣyā̭ ūrja̭ma॒vā-rṷndhata | tā-ntenā-va̭rundhe | ya-ddakṣi̭ṇā॒-ndadā̭ti || 55 ||

yāme॒va pa॒śava॒ ūrja̭ma॒vā-rṷndhata | tā-ntenā-va̭rundhe | yaccā̭tu-rmā॒syai-ryaja̭te | yāme॒vāsṷrā॒ ūrja̭ma॒-vārṷndhata | tā-ntenā-va̭rundhe | bhava̭tyā॒tmanā᳚ | parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati || vi॒rājo॒ vā e॒ṣā vikrā᳚ntiḥ | yaccā̭tu-rmā॒syāni̭ | vai॒śva॒de॒venā॒smi~llo॒ke pratya̭tiṣṭhat | va॒ru॒ṇa॒ pra॒ghā॒sai-ra॒ntari̭kṣe | sā॒ka॒me॒dhai-ra॒muṣmi̭~llo॒ke | e॒ṣa ha॒ tvāvaita-thsarva̭-mbhavati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāgścā̭turmā॒syai-ryaja̭te || 56 ||

(ma॒nu॒ṣyā̭ apaśyañcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhā-masṷrā apaśyañcama॒sa-ṅghṛ॒tasya̭ pū॒rṇagg sva॒dhā-masṷrā॒-dadā᳚-tyatiṣṭha cca॒tvāri̭ ca) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - cāturmāsyapraśaṃsanam

a॒gnirvāva saṃ̭va~thsa॒raḥ | ā॒di॒tyaḥ pa̭rivathsa॒raḥ | ca॒ndramā̭ idāvathsa॒raḥ | vā॒yu-ra̭nuvathsa॒raḥ || ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | a॒gnime॒va ta-thsaṃ̭va~thsa॒ra-mā᳚pnoti | tasmā᳚-dvaiśvade॒vena॒ yaja̭mānaḥ | saṃ॒va~॒thsa॒rīṇāg̭ sva॒sti-māśā᳚sta॒ ityāśā̭sīta || ya-dva̭ruṇa praghā॒sai-ryaja̭te | ā॒di॒tyame॒va ta-tpa̭rivathsa॒ra-mā᳚pnoti || 57 ||

tasmā᳚-dvaruṇa-praghā॒sai-ryaja̭mānaḥ | pa॒ri॒va॒thsa॒rīṇāg̭ sva॒sti-māśā᳚sta॒ ityāśā̭sīta | ya-thsā̭kame॒dhai-ryaja̭te | ca॒ndrama̭same॒va tadi̭dāvathsa॒ra-mā᳚pnoti | tasmā᳚-thsākame॒dhai-ryaja̭mānaḥ | i॒dā॒va॒thsa॒rīṇāg̭ sva॒sti-māśā᳚sta॒ ityāśā̭sīta || ya-tpi̭tṛ ya॒jñena॒ yaja̭te | de॒vāne॒va tada॒nvava̭syati || atha॒ vā a̭sya vā॒yuścā̭-nuvathsa॒raścā prī̭tā॒vucchi̭ṣyete | yacchṷnāsī॒rīyḙṇa॒ yaja̭te || 58 ||

vā॒yume॒va tada̭nuvathsa॒ra-mā᳚pnoti | tasmā᳚-cchunāsī॒rīyḙṇa॒ yaja̭mānaḥ | a॒nu॒va॒thsa॒rīṇāg̭ sva॒sti-māśā᳚sta॒ ityāśā̭sīta || saṃ॒va~॒thsa॒raṃ-vā~ e॒ṣa ī᳚phsa॒tītyā̭huḥ | yaścā̭tu-rmā॒syai-ryaja̭ta॒ iti̭ | e॒ṣa ha॒ tvai sa̭vanthsa॒ra-mā᳚pnoti | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg ścā̭turmā॒syai-ryaja̭te || viśvḙ de॒vā-ssama̭yajanta | te᳚-'gnime॒vāya̭janta | ta e॒taṃ-lo~॒kama̭jayann || 59 ||

yasmi̭nna॒gniḥ | ya-dvai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | e॒tame॒va lo॒ka-ñja̭yati | yasmi̭nna॒gniḥ | a॒gnere॒va sāyṷjya॒mupai̭ti || ya॒dā vai᳚śvade॒vena॒ yaja̭te | atha̭ saṃva~thsa॒rasya̭ gṛ॒hapa̭ti-māpnoti | ya॒dā saṃ̭va~thsa॒rasya̭ gṛ॒hapa̭ti-mā॒pnoti̭ | atha̭ sahasrayā॒jina̭-māpnoti | ya॒dā sa̭hasrayā॒jina̭-mā॒pnoti̭ || 60 ||

atha̭ gṛhame॒dhina̭-māpnoti | ya॒dā gṛ̭hame॒dhina̭-mā॒pnoti̭ | athā॒gni-rbha̭vati | ya॒dā-'gni-rbhava̭ti | atha॒ gaurbha̭vati | e॒ṣā vai vai᳚śvade॒vasya॒ mātrā᳚ | e॒ta-dvā e॒teṣā̭mava॒mam | ato̭-'to॒ vā utta̭rāṇi॒ śreyāgṃ̭si bhavanti | ya-dviśvḙ de॒vā-ssa॒maya̭janta | ta-dvai᳚śvade॒vasya̭ vaiśvadeva॒tvam || 61 ||

athā̭di॒tyo varṷṇa॒gṃ॒ rājā̭naṃ-va~ruṇa praghā॒saira̭yajata | sa e॒taṃ-lo~॒kama̭jayat | yasmi̭nnādi॒tyaḥ | ya-dva̭ruṇa-praghā॒sai-ryaja̭te | e॒tame॒va lo॒ka-ñja̭yati | yasmi̭nnādi॒tyaḥ | ā॒di॒tyasyai॒va-sāyṷjya॒-mupai̭ti | yadā̭di॒tyo varṷṇa॒gṃ॒ rājā̭naṃ-va~ruṇa praghā॒sairaya̭jata | ta-dva̭ruṇa praghā॒sānāṃ᳚-va~ruṇa praghāsa॒tvam || atha॒ somo॒ rājā॒ chandāgṃ̭si sākame॒dhaira̭yajata || 62 ||

sa e॒taṃ-lo~॒kama̭jayat | yasmigg̭ śca॒ndramā̭ vi॒bhāti̭ | ya-thsā̭kame॒dhai-ryaja̭te | e॒tame॒va lo॒ka-ñja̭yati | yasmigg̭ śca॒ndramā̭ vi॒bhāti̭ | ca॒ndrama̭sa e॒va sāyṷjya॒-mupai̭ti | somo॒ vai ca॒ndramāḥ᳚ | e॒ṣa ha॒ tvai sā॒kṣā-thsoma̭-mbhakṣayati | ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsā̭kame॒dhai-ryaja̭te | ya-thsoma̭śca॒ rājā॒ chandāgṃ̭si ca sa॒maidha̭nta || 63 ||

ta-thsā̭kame॒dhānāgṃ̭ sākamedha॒tvam || atha॒rtavaḥ̭ pi॒taraḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara̭-mpitṛya॒jñe-nā̭yajanta | ta e॒taṃ-lo~॒kama̭jayann | yasmi̭nnṛ॒tavaḥ̭ | ya-tpi̭tṛya॒jñena॒ yaja̭te | e॒tame॒va lo॒ka-ñja̭yati | yasmi̭nnṛ॒tavaḥ̭ | ṛ॒tū॒nāme॒va sāyṷjya॒-mupai̭ti | yad-ṛ॒tavaḥ̭ pi॒taraḥ̭ pra॒jāpa̭ti-mpi॒tara̭-mpitṛya॒jñenāya̭janta | ta-tpi̭tṛya॒jñasya̭ pitṛyajña॒tvam || 64 ||

athauṣa̭dhaya i॒ma-nde॒va-ntrya̭mbakai-rayajanta॒ prathḙma॒hīti̭ | tato॒ vai tā a̭prathanta | ya e॒vaṃ-vi~॒dvāg strya̭mbakai॒-ryaja̭te | pratha̭te pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ || atha̭ vā॒yuḥ pa̭rame॒ṣṭhinagṃ̭ śunāsī॒rīyḙṇāyajata | sa e॒taṃ-lo~॒kama̭jayat | yasmi̭n-vā॒yuḥ | yacchṷnāsī॒rīyḙṇa॒ yaja̭te | e॒tame॒va lo॒ka-ñja̭yati | yasmi̭n-vā॒yuḥ || 65 ||

vā॒yore॒va sāyṷjya॒-mupai̭ti || bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti | pra cā̭turmāsyayā॒jī-mī̭ya॒tā(3) na pramī̭ya॒tā(3) iti̭ | jīva॒nvā e॒ṣa ṛ॒tūnapyḙti | yadi̭ va॒santā᳚ pra॒mīya̭te | va॒sa॒nto bha̭vati | yadi̭ grī॒ṣme grī॒ṣmaḥ | yadi̭ va॒r॒ṣāsṷ va॒r॒ṣāḥ | yadi̭ śa॒radi̭ śa॒rat | yadi॒ hema̭n. hema॒ntaḥ | ṛ॒turbhū॒tvā saṃ̭va~thsa॒ramapyḙti | saṃ॒va~॒thsa॒raḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭ti॒rvā vaiṣaḥ || 66 ||

(pa॒ri॒va॒thsa॒ramā᳚pnoti - śunāsī॒rīyḙṇa॒ yaja̭te - 'jayanth - sahasrayā॒jina̭mā॒pnoti̭ - vaiśvadeva॒tvagṃ - sā̭kame॒dhaira̭yajata - sa॒maidha̭nta - pitṛyajña॒tvaṃ - ja̭yati॒ yasmi̭n vā॒yu--r hḙma॒nta strīṇī̭ ca) (a. 10)

(u॒bhayḙ - yu॒vagṃ su॒rāma॒ - muda̭sthā॒n - ni vai - yasya̭ prātassava॒na - ekai̭ko - 'su॒ryam - pava̭mānaḥ - pra॒jā vai sa॒tramā̭sa - tā॒gnirvāva saṃ̭va~thsa॒ro daśa̭ )

(u॒bhaye॒ vā - uda̭sthā॒th - sarvā̭bhi--r maddhya॒to - 'tra॒ vāva - brā᳚hma॒ṇeṣva - tha̭ gṛhame॒dhina॒gṃ॒ ṣaṭ-thṣa̭ṣṭiḥ)

(u॒bhaye॒ - vāvaiṣaḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake caturthaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

1 kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭakaṃ