7 - Shikshavalli - Krishna Yajurveda Taittiriya Aranyaka Pathah - Shiksham Vyakhyasyamah

ॐ

7 - ശീക്ഷാവല്ലീ - കൃഷ്ണ യജുര്വേദ തൈത്തിരീയ ആരണ്യക പാഠഃ - ശീക്ഷാം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ

Krishna Malayalam

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠകഃ - ശീക്ഷാവല്ലീ

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

അനുവാകം 1

ശന്നോ॑ മി॒ത്ര-ശ്ശം-വഁരു॑ണഃ । ശന്നോ॑ ഭവത്വര്യ॒മാ । ശന്ന॒ ഇന്ദ്രോ॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । ശന്നോ॒ വിഷ്ണു॑-രുരുക്ര॒മഃ । നമോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണേ । നമ॑സ്തേ വായോ । ത്വമേ॒വ പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മാ॑സി । ത്വമേ॒വ പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ വദിഷ്യാമി । ഋ॒തം-വഁ॑ദിഷ്യാമി । സ॒ത്യം-വഁ॑ദിഷ്യാമി । തന്മാമ॑വതു । തദ്വ॒ക്താര॑മവതു । അവ॑തു॒ മാമ് । അവ॑തു വ॒ക്താര᳚മ് ॥ ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥ 1 ॥

(സ॒ത്ത്യമ് ഁവ॑ദിഷ്യാമി॒ പഞ്ച॑ ച) (അ. 1)

അനുവാകം 2

ശീക്ഷാം-വ്യാഁ᳚ഖ്യാസ്യാ॒മഃ । വര്ണ॒-സ്സ്വരഃ ।

മാത്രാ॒ ബലമ് । സാമ॑ സന്താ॒നഃ ।

ഇത്യുക്ത-ശ്ശീ᳚ക്ഷാദ്ധ്യാ॒യഃ ॥ 2 ॥

(ശീക്ഷാ-മ്പഞ്ച॑) (അ. 2)

അനുവാകം 3

സ॒ഹ നൌ॒ യശഃ । സ॒ഹ നൌ ബ്ര॑ഹ്മവ॒ര്ചസമ് ॥

അഥാത-സ്സഗ്ംഹിതായാ ഉപനിഷദം-വ്യാഁ᳚ഖ്യാസ്യാ॒മഃ । പഞ്ചസ്വധി-ക॑രണേ॒ഷു । അധിലോകമധി-ജ്യൌതിഷ-മധിവിദ്യ-മധിപ്രജ॑-മദ്ധ്യാ॒ത്മമ് । താ മഹാസഗ്ംഹിതാ ഇ॑ത്യാച॒ക്ഷതേ ॥ അഥാ॑ധി ലോ॒കമ് । പൃഥിവീ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് । ദ്യൌരുത്ത॑രരൂ॒പമ് । ആകാ॑ശ-സ്സ॒ന്ധിഃ ॥ 3 ॥

വായുഃ॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യ॑ധി ലോ॒കമ് ॥

അഥാ॑ധി ജ്യൌ॒തിഷമ് । അഗ്നിഃ പൂ᳚ര്വ രൂ॒പമ് । ആദിത്യ ഉത്ത॑രരൂ॒പമ് । ആ॑പ-സ്സ॒ന്ധിഃ । വൈദ്യുതഃ॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യ॑ധി ജ്യൌ॒തിഷമ് ॥ അഥാ॑ധി വി॒ദ്യമ് । ആചാര്യഃ പൂ᳚ര്വ രൂ॒പമ് ॥ 4 ॥

അന്തേവാസ്യുത്ത॑രരൂ॒പമ് । വി॑ദ്യാ സ॒ന്ധിഃ ।

പ്രവചനഗ്ം॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യ॑ധി വി॒ദ്യമ് ॥

അഥാധി॒പ്രജമ് । മാതാ പൂ᳚ര്വരൂ॒പമ് । പിതോത്ത॑രരൂ॒പമ് । പ്ര॑ജാ സ॒ന്ധിഃ । പ്രജനനഗ്ം॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യധി॒പ്രജമ് ॥ 5 ॥

അഥാദ്ധ്യാ॒ത്മമ് । അധരാഹനുഃ പൂ᳚ര്വ രൂ॒പമ് । ഉത്തരാഹനു-രുത്ത॑രരൂ॒പമ് । വാ-ഖ്സ॒ന്ധിഃ । ജിഹ്വാ॑ സന്ധാ॒നമ് । ഇത്യദ്ധ്യാ॒ത്മമ് ॥ ഇതീ മാമ॑ഹാ സ॒ഗ്ം॒ഹിതാഃ ॥ യ ഏവമേതാ മഹാസഗ്ംഹിതാ വ്യാഖ്യാ॑താ വേ॒ദ । സന്ധീയതേ പ്രജ॑യാ പ॒ശുഭിഃ । ബ്രഹ്മവര്ച-സേനാന്നാദ്യേന സുവര്ഗ്യേണ॑ (സുവര്ഗേണ॑) ലോകേ॒ന ॥ 6 ॥

(സ॒ന്ധി - രാചാര്യഃ പൂ᳚ര്വരൂ॒പ - മിത്യധി॒പ്രജമ് - ഁലോ॑കേ॒ന) (അ. 3)

അനുവാകം 4

യ ശ്ഛന്ദ॑സാ-മൃഷ॒ഭോ വി॒ശ്വരൂ॑പഃ । ഛന്ദോ॒ഭ്യോ-ഽദ്ധ്യ॒മൃതാ᳚-ഥ്സമ്ബ॒ഭൂവ॑ । സ മേന്ദ്രോ॑ മേ॒ധയാ᳚ സ്പൃണോതു । അ॒മൃത॑സ്യ ദേവ॒ ധാര॑ണോ ഭൂയാസമ് ॥

ശരീ॑ര-മ്മേ॒ വിച॑ര്ഷണമ് । ജി॒ഹ്വാ മേ॒ മധു॑മത്തമാ । കര്ണാ᳚ഭ്യാ॒-മ്ഭൂരി॒ വിശ്രു॑വമ് । ബ്രഹ്മ॑ണഃ കോ॒ശോ॑-ഽസി മേ॒ധയാ ഽപി॑ഹിതഃ । ശ്രു॒ത-മ്മേ॑ ഗോപായ ॥ ആ॒വഹ॑ന്തീ വിതന്വാ॒നാ ॥ 7 ॥

കു॒ര്വാ॒ണാ ചീര॑-മാ॒ത്മനഃ॑ । വാസാഗ്ം॑സി॒ മമ॒ ഗാവ॑ശ്ച । അ॒ന്ന॒പാ॒നേ ച॑ സര്വ॒ദാ । തതോ॑ മേ॒ ശ്രിയ॒-മാവ॑ഹ । ലോ॒മ॒ശാ-മ്പ॒ശുഭിഃ॑ സ॒ഹ സ്വാഹാ᳚ ॥ ആമാ॑യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ।

വിമാ॑-ഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । പ്രമാ॑-ഽഽയന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । ദമാ॑യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ । ശമാ॑യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥ 8 ॥

യശോ॒ ജനേ॑-ഽസാനി॒ സ്വാഹാ᳚ । ശ്രേയാ॒ന്॒. വസ്യ॑സോ-ഽസാനി॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ ത-ന്ത്വാ॑ ഭഗ॒ പ്രവി॑ശാനി॒ സ്വാഹാ᳚ । സ മാ॑ ഭഗ॒ പ്രവി॑ശ॒ സ്വാഹാ᳚ । തസ്മി᳚ന-ഥ്സ॒ഹസ്ര॑ ശാഖേ । നിഭ॑ഗാ॒ഹ-ന്ത്വയി॑ മൃജേ॒ സ്വാഹാ᳚ ॥ യഥാ-ഽഽപഃ॒ പ്രവ॑താ॒-ഽഽയന്തി॑ । യഥാ॒ മാസാ॑ അഹര്ജ॒രമ് ।

ഏ॒വ-മ്മാ-മ്ബ്ര॑ഹ്മചാ॒രിണഃ॑ ।

ധാത॒രായ॑ന്തു സ॒ര്വത॒-സ്സ്വാഹാ᳚ ॥

പ്ര॒തി॒വേ॒ശോ॑-ഽസി॒ പ്ര മാ॑ ഭാഹി॒ പ്ര മാ॑ പദ്യസ്വ ॥ 9 ॥

(വി॒ത॒ന്വാ॒നാ - ശമാ॑യന്തു ബ്രഹ്മചാ॒രിണ॒-സ്സ്വാഹാ॒-ധാത॒രായ॑ന്തു സ॒ര്വത॒-സ്സ്വാഹൈക॑-ഞ്ച) (അ. 4)

അനുവാകം 5

ഭൂ-ര്ഭുവ॒-സ്സുവ॒-രിതി॒ വാ ഏ॒താ സ്തി॒സ്രോ വ്യാഹൃ॑തയഃ ॥

താസാ॑മുഹസ്മൈ॒ താ-ഞ്ച॑തു॒ര്ഥീമ് । മാഹാ॑ചമസ്യഃ॒ പ്രവേ॑ദയതേ । മഹ॒ ഇതി॑ ॥ ത-ദ്ബ്രഹ്മ॑ । സ ആ॒ത്മാ । അങ്ഗാ᳚ന്യ॒ന്യാ ദേ॒വതാഃ᳚ ॥ ഭൂരിതി॒ വാ അ॒യം-ലോഁ॒കഃ । ഭുവ॒ ഇത്യ॒ന്തരി॑ക്ഷമ് । സുവ॒-രിത്യ॒സൌ ലോ॒കഃ ॥ 10 ॥

മഹ॒ ഇത്യാ॑ദി॒ത്യഃ । ആ॒ദി॒ത്യേന॒ വാവ സര്വേ॑ ലോ॒കാ മഹീ॑യന്തേ ॥ ഭൂരിതി॒ വാ അ॒ഗ്നിഃ । ഭുവ॒ ഇതി॑ വാ॒യുഃ । സുവ॒രിത്യാ॑ദി॒ത്യഃ । മഹ॒ ഇതി॑ ച॒ന്ദ്രമാഃ᳚ । ച॒ന്ദ്രമ॑സാ॒ വാവ സര്വാ॑ണി॒ ജ്യോതീഗ്ം॑ഷി॒ മഹീ॑യന്തേ ॥ ഭൂ-രിതി॒ വാ ഋചഃ॑ । ഭുവ॒ ഇതി॒ സാമാ॑നി ।

സുവ॒ രിതി॒ യജൂഗ്ം॑ഷി ॥ 11 ॥

മഹ॒ ഇതി॒ ബ്രഹ്മ॑ । ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ വാവ സര്വേ॑ വേ॒ദാ മഹീ॑യന്തേ ॥ ഭൂരിതി॒ വൈ പ്രാ॒ണഃ । ഭുവ॒ ഇത്യ॑പാ॒നഃ । സുവ॒രിതി॑ വ്യാ॒നഃ । മഹ॒ ഇത്യന്ന᳚മ് । അന്നേ॑ന॒ വാവ സര്വേ᳚ പ്രാ॒ണാ മഹീ॑യന്തേ ॥ താ വാ ഏ॒താ-ശ്ചത॑സ്ര ശ്ചതു॒ര്ധാ । ചത॑സ്ര-ശ്ചതസ്രോ॒ വ്യാഹൃ॑തയഃ । താ യോ വേദ॑ ।

സ വേ॑ദ॒ ബ്രഹ്മ॑ । സര്വേ᳚-ഽസ്മൈ ദേ॒വാ ബ॒ലിമാവ॑ഹന്തി ॥ 12 ॥

(അ॒സൌ ലോ॒കോ - യജൂഗ്ം॑ഷി॒ - വേദ॒ ദ്വേ ച॑) (അ. 5)

അനുവാകം 6

സ യ ഏ॒ഷോ᳚-ഽന്തര്-ഹൃ॑ദയ ആകാ॒ശഃ । തസ്മി॑ന്ന॒യ-മ്പുരു॑ഷോ മനോ॒മയഃ॑ । അമൃ॑തോ ഹിര॒ണ്മയഃ॑ ॥ അന്ത॑രേണ॒ താലു॑കേ । യ ഏ॒ഷ സ്തന॑ ഇവാവ॒ലമ്ബ॑തേ ।

സേ᳚ന്ദ്ര യോ॒നിഃ । യത്രാ॒സൌ കേ॑ശാ॒ന്തോ വി॒വര്ത॑തേ । വ്യ॒പോഹ്യ॑ ശീര്ഷകപാ॒ലേ ॥ ഭൂരിത്യ॒ഗ്നൌ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി । ഭുവ॒ ഇതി॑ വാ॒യൌ ॥ 13 ॥

സുവ॒രിത്യാ॑ദി॒ത്യേ । മഹ॒ ഇതി॒ ബ്രഹ്മ॑ണി । ആ॒പ്നോതി॒ സ്വാരാ᳚ജ്യമ് । ആ॒പ്നോതി॒ മന॑സ॒സ്പതി᳚മ് । വാക്പ॑തി॒ ശ്ചക്ഷു॑ഷ്പതിഃ । ശ്രോത്ര॑പതി ര്വി॒ജ്ഞാന॑പതിഃ ।

ഏ॒ത-ത്തതോ॑ ഭവതി । ആ॒കാ॒ശ ശ॑രീര॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ ।

സ॒ത്യാത്മ॑ പ്രാ॒ണാരാ॑മ॒-മ്മന॑ ആനന്ദമ് । ശാന്തി॑ സമൃദ്ധ-മ॒മൃത᳚മ് ॥

ഇതി॑ പ്രാചീന യോ॒ഗ്യോപാ᳚സ്വ ॥ 14 ॥

(വാ॒യാ-വ॒മൃത॒ മേക॑-ഞ്ച) (അ. 6)

അനുവാകം 7

പൃ॒ഥി॒വ്യ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-ന്ദ്യൌ-ര്ദിശോ॑-ഽവാന്തരദി॒ശാഃ । അ॒ഗ്നി-ര്വാ॒യു-രാ॑ദി॒ത്യ-ശ്ച॒ന്ദ്രമാ॒ നക്ഷ॑ത്രാണി ।

ആപ॒ ഓഷ॑ധയോ॒ വന॒സ്പത॑യ ആകാ॒ശ ആ॒ത്മാ । ഇത്യ॑ധിഭൂ॒തമ് ॥ അഥാദ്ധ്യാ॒ത്മമ് । പ്രാ॒ണോ വ്യാ॒നോ॑-ഽപാ॒ന ഉ॑ദാ॒ന-സ്സ॑മാ॒നഃ । ചക്ഷു॒-ശ്ശ്രോത്ര॒-മ്മനോ॒ വാ-ക്ത്വക് ।

ചര്മ॑ മാ॒ഗ്ം॒ സഗ്ഗ്സ്നാവാസ്ഥി॑ മ॒ജ്ജാ ॥

ഏ॒ത ദ॑ധിവി॒ധായ॒ര്॒ഷി॒ രവോ॑ചത് ।

പാങ്ക്തം॒-വാഁ ഇ॒ദഗ്ം സര്വ᳚മ് ।

പാങ്ക്ത॑നൈ॒വ പാങ്ക്തഗ്ഗ്॑ സ്പൃണോ॒തീതി॑ ॥ 15 ॥

(സര്വ॒മേക॑-ഞ്ച) (അ. 7)

അനുവാകം 8

ഓ-മിതി॒ ബ്രഹ്മ॑ ॥ ഓ-മിതീ॒ദഗ്ം സര്വ᳚മ് ॥

ഓമിത്യേ॒ത-ദ॑നുകൃതി ഹസ്മ॒ വാ അ॒പ്യോ ശ്രാ॑വ॒യേത്യാ-ശ്രാ॑വയന്തി । ഓ-മിതി॒ സാമാ॑നി ഗായന്തി । ഓഗ്ം ശോമിതി॑ ശ॒സ്ത്രാണി॑ ശഗ്ംസന്തി । ഓമിത്യ॑ദ്ധ്വ॒ര്യുഃ പ്ര॑തിഗ॒ര-മ്പ്രതി॑ഗൃണാതി । ഓമിതി॒ ബ്രഹ്മാ॒ പ്രസൌ॑തി ।

ഓമിത്യ॑ഗ്നിഹോ॒ത്ര-മനു॑ജാനാതി । ഓമിതി॑ ബ്രാഹ്മ॒ണഃ പ്ര॑വ॒ക്ഷ്യന്നാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മോപാ᳚പ്നവാ॒നീതി॑ ।

ബ്രഹ്മൈ॒വോ-പാ᳚പ്നോതി ॥ 16 ॥

(ഓ-ന്ദശ॑) (അ. 8)

അനുവാകം 9

ഋത-ഞ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

സത്യ-ഞ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

തപശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

ദമശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

ശമശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

അഗ്നയശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

അഗ്നിഹോത്ര-ഞ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

അതിഥയശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

മാനുഷ-ഞ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

പ്രജാ ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

പ്രജനശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ।

പ്രജാതിശ്ച സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവ॑ചനേ॒ ച ॥

സത്യമിതി സത്യവചാ॑ രാഥീ॒ തരഃ ।

തപ ഇതി തപോനിത്യഃ പൌ॑രുശി॒ഷ്ടിഃ ।

സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവചനേ ഏവേതി നാകോ॑ മൌദ്ഗ॒ല്യഃ ।

തദ്ധി തപ॑സ്തദ്ധി॒ തപഃ ॥ 17 ॥

(പ്രജാ ച സ്വാദ്ധ്യായപ്രവ॑ചനേ॒ ച ഷട്ച॑) (അ. 9)

അനുവാകം 10

അ॒ഹം-വൃഁ॒ക്ഷസ്യ॒ രേരി॑വാ ।

കീ॒ര്തിഃ പൃ॒ഷ്ഠ-ങ്ഗി॒രേരി॑വ ।

ഊ॒ര്ധ്വ പ॑വിത്രോ വാ॒ജിനീ॑വ സ്വ॒മൃത॑മസ്മി । ദ്രവി॑ണ॒ഗ്ം॒ സവ॑ര്ചസമ് । സുമേധാ അ॑മൃതോ॒ക്ഷിതഃ । ഇതി ത്രിശങ്കോ-ര്വേദാ॑നുവ॒ചനമ് ॥ 18 ॥

(അ॒ഹഗ്ം ഷട്) (അ. 10)

അനുവാകം 11

വേദമനൂച്യാ- ഽചാര്യോന്തേവാസിന-മ॑നുശാ॒സ്തി ॥

സത്യം॒-വഁദ । ധര്മ॒-ഞ്ചര ॥ സ്വാദ്ധ്യായാ᳚ന്മാ പ്ര॒മദഃ । ആചാര്യായ പ്രിയ-ന്ധനമാഹൃത്യ പ്രജാതന്തു-മ്മാ വ്യ॑വച്ഛേ॒ഥ്സീഃ । സത്യാന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । ധര്മാന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । കുശലാന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് ।

ഭൂത്യൈ ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് । സ്വാദ്ധ്യായ പ്രവചനാഭ്യാ-ന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് ॥ 19 ॥

ദേവപിതൃകാര്യാഭ്യാ-ന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് ॥

മാതൃ॑ദേവോ॒ ഭവ । പിതൃ॑ദേവോ॒ ഭവ ।

ആചാര്യ॑ ദേവോ॒ ഭവ । അതിഥി॑ദേവോ॒ ഭവ ॥

യാന്യനവദ്യാനി॑ കര്മാ॒ണി । താനി സേവി॑തവ്യാ॒നി ।

നോ ഇ॑തരാ॒ണി ॥ യാന്യസ്മാകഗ്ം സുച॑രിതാ॒നി । താനി ത്വയോ॑പാസ്യാ॒നി ॥ 20 ॥

നോ ഇ॑തരാ॒ണി ॥ യേ കേ ചാസ്മ-ച്ഛ്രേയാഗ്ം॑സോ ബ്രാ॒ഹ്മണാഃ । തേഷാ-ന്ത്വയാ-ഽഽസനേ ന പ്രശ്വ॑സിത॒വ്യമ് ॥ ശ്രദ്ധ॑യാ ദേ॒യമ് । അശ്രദ്ധ॑യാ-ഽദേ॒യമ് । ശ്രി॑യാ ദേ॒യമ് । ഹ്രി॑യാ ദേ॒യമ് । ഭി॑യാ ദേ॒യമ് । സംവിഁ॑ദാ ദേ॒യമ് ॥

അഥ യദി തേ കര്മവിചികിഥ്സാ വാ വൃത്ത വിചികി॑ഥ്സാ വാ॒ സ്യാത് ॥ 21 ॥

യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാ᳚-സ്സമ്മ॒ര॒.ശിനഃ । യുക്താ॑ ആയു॒ക്താഃ ।

അലൂക്ഷാ॑ ധര്മ॑കാമാ॒-സ്സ്യുഃ । യഥാ തേ॑ തത്ര॑ വര്തേ॒രന്ന് । തഥാ തത്ര॑ വര്തേ॒ഥാഃ ॥ അഥാഭ്യാ᳚ഖ്യാതേ॒ഷു । യേ തത്ര ബ്രാഹ്മണാ᳚-സ്സമ്മ॒ര്॒ശിനഃ । യുക്താ॑ ആയു॒ക്താഃ ।

അലൂക്ഷാ॑ ധര്മ॑ കാമാ॒-സ്സ്യുഃ । യഥാ തേ॑ തേഷു॑ വര്തേ॒രന്ന് ॥ 22 ॥

തഥാ തേഷു॑ വര്തേ॒ഥാഃ ॥ ഏഷ॑ ആദേ॒ശഃ ।

ഏഷ ഉ॑പദേ॒ശഃ । ഏഷാ വേ॑ദോപ॒നിഷത് । ഏതദ॑നുശാ॒സനമ് । ഏവ മുപാ॑സിത॒വ്യമ് । ഏവ മുചൈത॑ദുപാ॒സ്യമ് ॥ 23 ॥

(സ്വാദ്ധ്യായപ്രവചനാഭ്യാ-ന്ന പ്രമ॑ദിത॒വ്യമ് - താനിത്വയോ॑പാസ്യാ॒നി - സ്യാത് - തേഷു॑ വര്തേ॒രന്ഥ് - +സ॒പ്ത ച॑) (അ. 11)

അനുവാകം 12

ശന്നോ॑ മി॒ത്ര-ശ്ശം-വഁരു॑ണഃ । ശന്നോ॑ ഭവത്വര്യ॒മാ ।

ശന്ന॒ ഇന്ദ്രോ॒ ബൃഹ॒സ്പതിഃ॑ । ശന്നോ॒ വിഷ്ണു॑ രുരുക്ര॒മഃ । നമോ॒ ബ്രഹ്മ॑ണേ । നമ॑സ്തേ വായോ ।

ത്വമേ॒വ പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മാ॑സി ।

ത്വാമേ॒വ പ്ര॒ത്യക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മാ വാ॑ദിഷമ് ।

ഋ॒തമ॑വാദിഷമ് । സ॒ത്യമ॑വാദിഷമ് । തന്മാമാ॑വീത് । തദ്വ॒ക്താര॑മാവീത് । ആവീ॒ന്മാമ് ।

ആവീ᳚ദ്വ॒ക്താര᳚മ് ॥ ഓം ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തി॒-ശ്ശാന്തിഃ॑ ॥ 24 ॥

(സ॒ത്യമ॑വാദിഷ॒-മ്പഞ്ച॑ ച) (അ. 12)

॥ ഇതി ശീക്ഷാവല്ലീ സമാപ്താ ॥

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ ആരണ്യകേ സപ്തമഃ പ്രപാഠക-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - śīkṣāvallī

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1

śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā | śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ-rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si | tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahma̭ vadiṣyāmi | ṛ॒taṃ-va~̭diṣyāmi | sa॒tyaṃ-va~̭diṣyāmi | tanmāma̭vatu | tadva॒ktāra̭mavatu | ava̭tu॒ mām | ava̭tu va॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 ||

(sa॒ttyam ~va̭diṣyāmi॒ pañca̭ ca) (a. 1)

anuvākaṃ 2

śīkṣāṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | varṇa॒-ssvaraḥ |

mātrā॒ balam | sāma̭ santā॒naḥ |

ityukta-śśī᳚kṣāddhyā॒yaḥ || 2 ||

(śīkṣā-mpañca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3

sa॒ha nau॒ yaśaḥ | sa॒ha nau bra̭hmava॒rcasam ||

athāta-ssagṃhitāyā upaniṣadaṃ-vyā~᳚khyāsyā॒maḥ | pañcasvadhi-ka̭raṇe॒ṣu | adhilokamadhi-jyautiṣa-madhividya-madhipraja̭-maddhyā॒tmam | tā mahāsagṃhitā i̭tyāca॒kṣate || athā̭dhi lo॒kam | pṛthivī pū᳚rvarū॒pam | dyaurutta̭rarū॒pam | ākā̭śa-ssa॒ndhiḥ || 3 ||

vāyuḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi lo॒kam ||

athā̭dhi jyau॒tiṣam | agniḥ pū᳚rva rū॒pam | āditya utta̭rarū॒pam | ā̭pa-ssa॒ndhiḥ | vaidyutaḥ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi jyau॒tiṣam || athā̭dhi vi॒dyam | ācāryaḥ pū᳚rva rū॒pam || 4 ||

antevāsyutta̭rarū॒pam | vi̭dyā sa॒ndhiḥ |

pravacanagṃ̭ sandhā॒nam | itya̭dhi vi॒dyam ||

athādhi॒prajam | mātā pū᳚rvarū॒pam | pitotta̭rarū॒pam | pra̭jā sa॒ndhiḥ | prajananagṃ̭ sandhā॒nam | ityadhi॒prajam || 5 ||

athāddhyā॒tmam | adharāhanuḥ pū᳚rva rū॒pam | uttarāhanu-rutta̭rarū॒pam | vā-khsa॒ndhiḥ | jihvā̭ sandhā॒nam | ityaddhyā॒tmam || itī māma̭hā sa॒gṃ॒hitāḥ || ya evametā mahāsagṃhitā vyākhyā̭tā ve॒da | sandhīyate praja̭yā pa॒śubhiḥ | brahmavarca-senānnādyena suvargyeṇa̭ (suvargeṇa̭) loke॒na || 6 ||

(sa॒ndhi - rācāryaḥ pū᳚rvarū॒pa - mityadhi॒prajam - ~lo̭ke॒na) (a. 3)

anuvākaṃ 4

ya śchanda̭sā-mṛṣa॒bho vi॒śvarṷ̄paḥ | chando॒bhyo-'ddhya॒mṛtā᳚-thsamba॒bhūva̭ | sa mendro̭ me॒dhayā᳚ spṛṇotu | a॒mṛta̭sya deva॒ dhāra̭ṇo bhūyāsam ||

śarī̭ra-mme॒ vica̭rṣaṇam | ji॒hvā me॒ madhṷmattamā | karṇā᳚bhyā॒-mbhūri॒ viśrṷvam | brahma̭ṇaḥ ko॒śo̭-'si me॒dhayā 'pi̭hitaḥ | śru॒ta-mmḙ gopāya || ā॒vaha̭ntī vitanvā॒nā || 7 ||

ku॒rvā॒ṇā cīra̭-mā॒tmanaḥ̭ | vāsāgṃ̭si॒ mama॒ gāva̭śca | a॒nna॒pā॒ne ca̭ sarva॒dā | tato̭ me॒ śriya॒-māva̭ha | lo॒ma॒śā-mpa॒śubhiḥ̭ sa॒ha svāhā᳚ || āmā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ |

vimā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | pramā̭-''yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | damā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ | śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā᳚ || 8 ||

yaśo॒ janḙ-'sāni॒ svāhā᳚ | śreyā॒n॒. vasya̭so-'sāni॒ svāhā᳚ || ta-ntvā̭ bhaga॒ pravi̭śāni॒ svāhā᳚ | sa mā̭ bhaga॒ pravi̭śa॒ svāhā᳚ | tasmi᳚na-thsa॒hasra̭ śākhe | nibha̭gā॒ha-ntvayi̭ mṛje॒ svāhā᳚ || yathā-''paḥ॒ prava̭tā॒-''yanti̭ | yathā॒ māsā̭ aharja॒ram |

e॒va-mmā-mbra̭hmacā॒riṇaḥ̭ |

dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhā᳚ ||

pra॒ti॒ve॒śo̭-'si॒ pra mā̭ bhāhi॒ pra mā̭ padyasva || 9 ||

(vi॒ta॒nvā॒nā - śamā̭yantu brahmacā॒riṇa॒-ssvāhā॒-dhāta॒rāya̭ntu sa॒rvata॒-ssvāhaika̭-ñca) (a. 4)

anuvākaṃ 5

bhū-rbhuva॒-ssuva॒-riti॒ vā e॒tā sti॒sro vyāhṛ̭tayaḥ ||

tāsā̭muhasmai॒ tā-ñca̭tu॒rthīm | māhā̭camasyaḥ॒ pravḙdayate | maha॒ iti̭ || ta-dbrahma̭ | sa ā॒tmā | aṅgā᳚nya॒nyā de॒vatāḥ᳚ || bhūriti॒ vā a॒yaṃ-lo~॒kaḥ | bhuva॒ itya॒ntari̭kṣam | suva॒-ritya॒sau lo॒kaḥ || 10 ||

maha॒ ityā̭di॒tyaḥ | ā॒di॒tyena॒ vāva sarvḙ lo॒kā mahī̭yante || bhūriti॒ vā a॒gniḥ | bhuva॒ iti̭ vā॒yuḥ | suva॒rityā̭di॒tyaḥ | maha॒ iti̭ ca॒ndramāḥ᳚ | ca॒ndrama̭sā॒ vāva sarvā̭ṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi॒ mahī̭yante || bhū-riti॒ vā ṛcaḥ̭ | bhuva॒ iti॒ sāmā̭ni |

suva॒ riti॒ yajūgṃ̭ṣi || 11 ||

maha॒ iti॒ brahma̭ | brahma̭ṇā॒ vāva sarvḙ ve॒dā mahī̭yante || bhūriti॒ vai prā॒ṇaḥ | bhuva॒ itya̭pā॒naḥ | suva॒riti̭ vyā॒naḥ | maha॒ ityanna᳚m | annḙna॒ vāva sarve᳚ prā॒ṇā mahī̭yante || tā vā e॒tā-ścata̭sra ścatu॒rdhā | cata̭sra-ścatasro॒ vyāhṛ̭tayaḥ | tā yo veda̭ |

sa vḙda॒ brahma̭ | sarve᳚-'smai de॒vā ba॒limāva̭hanti || 12 ||

(a॒sau lo॒ko - yajūgṃ̭ṣi॒ - veda॒ dve ca̭) (a. 5)

anuvākaṃ 6

sa ya e॒ṣo᳚-'ntar-hṛ̭daya ākā॒śaḥ | tasmi̭nna॒ya-mpurṷṣo mano॒mayaḥ̭ | amṛ̭to hira॒ṇmayaḥ̭ || anta̭reṇa॒ tālṷke | ya e॒ṣa stana̭ ivāva॒lamba̭te |

se᳚ndra yo॒niḥ | yatrā॒sau kḙśā॒nto vi॒varta̭te | vya॒pohya̭ śīrṣakapā॒le || bhūritya॒gnau prati̭tiṣṭhati | bhuva॒ iti̭ vā॒yau || 13 ||

e॒ta-ttato̭ bhavati | ā॒kā॒śa śa̭rīra॒-mbrahma̭ |

sa॒tyātma̭ prā॒ṇārā̭ma॒-mmana̭ ānandam | śānti̭ samṛddha-ma॒mṛta᳚m ||

iti̭ prācīna yo॒gyopā᳚sva || 14 ||

(vā॒yā-va॒mṛta॒ meka̭-ñca) (a. 6)

anuvākaṃ 7

pṛ॒thi॒vya̭ntari̭kṣa॒-ndyau-rdiśo̭-'vāntaradi॒śāḥ | a॒gni-rvā॒yu-rā̭di॒tya-śca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇi |

āpa॒ oṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭ya ākā॒śa ā॒tmā | itya̭dhibhū॒tam || athāddhyā॒tmam | prā॒ṇo vyā॒no̭-'pā॒na ṷdā॒na-ssa̭mā॒naḥ | cakṣu॒-śśrotra॒-mmano॒ vā-ktvak |

carma̭ mā॒gṃ॒ saggsnāvāsthi̭ ma॒jjā ||

e॒ta da̭dhivi॒dhāya॒r॒ṣi॒ ravo̭cat |

pāṅktaṃ॒-vā~ i॒dagṃ sarva᳚m |

pāṅkta̭nai॒va pāṅktagg̭ spṛṇo॒tīti̭ || 15 ||

(sarva॒meka̭-ñca) (a. 7)

anuvākaṃ 8

o-miti॒ brahma̭ || o-mitī॒dagṃ sarva᳚m ||

omitya̭gniho॒tra-manṷjānāti | omiti̭ brāhma॒ṇaḥ pra̭va॒kṣyannā̭ha॒ brahmopā᳚pnavā॒nīti̭ |

brahmai॒vo-pā᳚pnoti || 16 ||

(o-ndaśa̭) (a. 8)

anuvākaṃ 9

ṛta-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

satya-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

tapaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

damaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

śamaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

agnayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

agnihotra-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

atithayaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

mānuṣa-ñca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

prajā ca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

prajanaśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca |

prajātiśca svāddhyāya prava̭cane॒ ca ||

satyamiti satyavacā̭ rāthī॒ taraḥ |

tapa iti taponityaḥ paṷruśi॒ṣṭiḥ |

svāddhyāya pravacane eveti nāko̭ maudga॒lyaḥ |

taddhi tapa̭staddhi॒ tapaḥ || 17 ||

(prajā ca svāddhyāyaprava̭cane॒ ca ṣaṭca̭) (a. 9)

anuvākaṃ 10

a॒haṃ-vṛ~॒kṣasya॒ reri̭vā |

kī॒rtiḥ pṛ॒ṣṭha-ṅgi॒reri̭va |

ū॒rdhva pa̭vitro vā॒jinī̭va sva॒mṛta̭masmi | dravi̭ṇa॒gṃ॒ sava̭rcasam | sumedhā a̭mṛto॒kṣitaḥ | iti triśaṅko-rvedā̭nuva॒canam || 18 ||

(a॒hagṃ ṣaṭ) (a. 10)

anuvākaṃ 11

vedamanūcyā- 'cāryontevāsina-ma̭nuśā॒sti ||

satyaṃ॒-va~da | dharma॒-ñcara || svāddhyāyā᳚nmā pra॒madaḥ | ācāryāya priya-ndhanamāhṛtya prajātantu-mmā vya̭vacche॒thsīḥ | satyānna prama̭dita॒vyam | dharmānna prama̭dita॒vyam | kuśalānna prama̭dita॒vyam |

bhūtyai na prama̭dita॒vyam | svāddhyāya pravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam || 19 ||

devapitṛkāryābhyā-nna prama̭dita॒vyam ||

mātṛ̭devo॒ bhava | pitṛ̭devo॒ bhava |

ācārya̭ devo॒ bhava | atithi̭devo॒ bhava ||

yānyanavadyāni̭ karmā॒ṇi | tāni sevi̭tavyā॒ni |

no i̭tarā॒ṇi || yānyasmākagṃ suca̭ritā॒ni | tāni tvayo̭pāsyā॒ni || 20 ||

no i̭tarā॒ṇi || ye ke cāsma-cchreyāgṃ̭so brā॒hmaṇāḥ | teṣā-ntvayā-''sane na praśva̭sita॒vyam || śraddha̭yā de॒yam | aśraddha̭yā-'de॒yam | śri̭yā de॒yam | hri̭yā de॒yam | bhi̭yā de॒yam | saṃvi~̭dā de॒yam ||

atha yadi te karmavicikithsā vā vṛtta viciki̭thsā vā॒ syāt || 21 ||

ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒ra॒.śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |

alūkṣā̭ dharma̭kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ tatra̭ varte॒rann | tathā tatra̭ varte॒thāḥ || athābhyā᳚khyāte॒ṣu | ye tatra brāhmaṇā᳚-ssamma॒r॒śinaḥ | yuktā̭ āyu॒ktāḥ |

alūkṣā̭ dharma̭ kāmā॒-ssyuḥ | yathā tḙ teṣṷ varte॒rann || 22 ||

tathā teṣṷ varte॒thāḥ || eṣa̭ āde॒śaḥ |

eṣa ṷpade॒śaḥ | eṣā vḙdopa॒niṣat | etada̭nuśā॒sanam | eva mupā̭sita॒vyam | eva mucaita̭dupā॒syam || 23 ||

(svāddhyāyapravacanābhyā-nna prama̭dita॒vyam - tānitvayo̭pāsyā॒ni - syāt - teṣṷ varte॒ranth - +sa॒pta ca̭) (a. 11)

anuvākaṃ 12

śanno̭ mi॒tra-śśaṃ-va~rṷṇaḥ | śanno̭ bhavatvarya॒mā |

śanna॒ indro॒ bṛha॒spatiḥ̭ | śanno॒ viṣṇṷ rurukra॒maḥ | namo॒ brahma̭ṇe | nama̭ste vāyo |

tvame॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā̭si |

tvāme॒va pra॒tyakṣa॒-mbrahmā vā̭diṣam |

āvī᳚dva॒ktāra᳚m || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 24 ||

(sa॒tyama̭vādiṣa॒-mpañca̭ ca) (a. 12)

|| iti śīkṣāvallī samāptā ||

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||