Chanakya Niti - Saptamo'dhyayah

ॐ

ചാണക്യ നീതി - സപ്തമോഽധ്യായഃ

Malayalam

അര്ഥനാശം മനസ്താപം ഗൃഹേ ദുശ്ചരിതാനി ച ।

വഞ്ചനം ചാപമാനം ച മതിമാന്ന പ്രകാശയേത് ॥ 01 ॥

ധനധാന്യപ്രയോഗേഷു വിദ്യാസങ്ഗ്രഹണേ തഥാ ।

ആഹാരേ വ്യവഹാരേ ച ത്യക്തലജ്ജഃ സുഖീ ഭവേത് ॥ 02 ॥

സന്തോഷാമൃതതൃപ്താനാം യത്സുഖം ശാന്തിരേവ ച ।

ന ച തദ്ധനലുബ്ധാനാമിതശ്ചേതശ്ച ധാവതാമ് ॥ 03 ॥

സന്തോഷസ്ത്രിഷു കര്തവ്യഃ സ്വദാരേ ഭോജനേ ധനേ ।

ത്രിഷു ചൈവ ന കര്തവ്യോഽധ്യയനേ ജപദാനയോഃ ॥ 04 ॥

വിപ്രയോര്വിപ്രവഹ്ന്യോശ്ച ദമ്പത്യോഃ സ്വാമിഭൃത്യയോഃ ।

അന്തരേണ ന ഗന്തവ്യം ഹലസ്യ വൃഷഭസ്യ ച ॥ 05 ॥

പാദാഭ്യാം ന സ്പൃശേദഗ്നിം ഗുരും ബ്രാഹ്മണമേവ ച ।

നൈവ ഗാം ന കുമാരീം ച ന വൃദ്ധം ന ശിശും തഥാ ॥ 06 ॥

ശകടം പഞ്ചഹസ്തേന ദശഹസ്തേന വാജിനമ് ।

ഗജം ഹസ്തസഹസ്രേണ ദേശത്യാഗേന ദുര്ജനമ് ॥ 07 ॥

ഹസ്തീ അങ്കുശമാത്രേണ വാജീ ഹസ്തേന താഡ്യതേ ।

ശ‍ഋങ്ഗീ ലഗുഡഹസ്തേന ഖഡ്ഗഹസ്തേന ദുര്ജനഃ ॥ 08 ॥

തുഷ്യന്തി ഭോജനേ വിപ്രാ മയൂരാ ഘനഗര്ജിതേ ।

സാധവഃ പരസമ്പത്തൌ ഖലാഃ പരവിപത്തിഷു ॥ 09 ॥

അനുലോമേന ബലിനം പ്രതിലോമേന ദുര്ജനമ് ।

ആത്മതുല്യബലം ശത്രും വിനയേന ബലേന വാ ॥ 10 ॥

ബാഹുവീര്യം ബലം രാജ്ഞാം ബ്രഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിദ്ബലീ ।

രൂപയൌവനമാധുര്യം സ്ത്രീണാം ബലമനുത്തമമ് ॥ 11 ॥

നാത്യന്തം സരലൈര്ഭാവ്യം ഗത്വാ പശ്യ വനസ്ഥലീമ് ।

ഛിദ്യന്തേ സരലാസ്തത്ര കുബ്ജാസ്തിഷ്ഠന്തി പാദപാഃ ॥ 12 ॥

യത്രോദകം തത്ര വസന്തി ഹംസാ-

സ്തഥൈവ ശുഷ്കം പരിവര്ജയന്തി ।

ന ഹംസതുല്യേന നരേണ ഭാവ്യം

പുനസ്ത്യജന്തഃ പുനരാശ്രയന്തേ ॥ 13 ॥

ഉപാര്ജിതാനാം വിത്താനാം ത്യാഗ ഏവ ഹി രക്ഷണമ് ।

തഡാഗോദരസംസ്ഥാനാം പരീവാഹ ഇവാമ്ഭസാമ് ॥ 14 ॥

യസ്യാര്ഥാസ്തസ്യ മിത്രാണി യസ്യാര്ഥാസ്തസ്യ ബാന്ധവാഃ ।

യസ്യാര്ഥാഃ സ പുമാഁല്ലോകേ യസ്യാര്ഥാഃ സ ച പണ്ഡിതഃ ॥ 15 ॥

സ്വര്ഗസ്ഥിതാനാമിഹ ജീവലോകേ

ചത്വാരി ചിഹ്നാനി വസന്തി ദേഹേ ।

ദാനപ്രസങ്ഗോ മധുരാ ച വാണീ

ദേവാര്ചനം ബ്രാഹ്മണതര്പണം ച ॥ 16 ॥

അത്യന്തകോപഃ കടുകാ ച വാണീ

ദരിദ്രതാ ച സ്വജനേഷു വൈരമ് ।

നീചപ്രസങ്ഗഃ കുലഹീനസേവാ

ചിഹ്നാനി ദേഹേ നരകസ്ഥിതാനാമ് ॥ 17 ॥

ഗമ്യതേ യദി മൃഗേന്ദ്രമന്ദിരം

ലഭ്യതേ കരികപാലമൌക്തികമ് ।

ജമ്ബുകാലയഗതേ ച പ്രാപ്യതേ

വത്സപുച്ഛഖരചര്മഖണ്ഡനമ് ॥ 18 ॥

ശുനഃ പുച്ഛമിവ വ്യര്ഥം ജീവിതം വിദ്യയാ വിനാ ।

ന ഗുഹ്യഗോപനേ ശക്തം ന ച ദംശനിവാരണേ ॥ 19 ॥

വാചാം ശൌചം ച മനസഃ ശൌചമിന്ദ്രിയനിഗ്രഹഃ ।

സര്വഭൂതദയാശൌചമേതച്ഛൌചം പരാര്ഥിനാമ് ॥ 20 ॥

പുഷ്പേ ഗന്ധം തിലേ തൈലം കാഷ്ഠേഽഗ്നിം പയസി ഘൃതമ് ।

ഇക്ഷൌ ഗുഡം തഥാ ദേഹേ പശ്യാത്മാനം വിവേകതഃ ॥ 21 ॥

Roman (IAST) Transliteration

arthanāśaṃ manastāpaṃ gṛhe duścaritāni ca |

vañcanaṃ cāpamānaṃ ca matimānna prakāśayet || 01 ||

dhanadhānyaprayogeṣu vidyāsaṅgrahaṇe tathā |

āhāre vyavahāre ca tyaktalajjaḥ sukhī bhavet || 02 ||

santoṣāmṛtatṛptānāṃ yatsukhaṃ śāntireva ca |

na ca taddhanalubdhānāmitaścetaśca dhāvatām || 03 ||

santoṣastriṣu kartavyaḥ svadāre bhojane dhane |

triṣu caiva na kartavyo'dhyayane japadānayoḥ || 04 ||

viprayorvipravahnyośca dampatyoḥ svāmibhṛtyayoḥ |

antareṇa na gantavyaṃ halasya vṛṣabhasya ca || 05 ||

pādābhyāṃ na spṛśedagniṃ guruṃ brāhmaṇameva ca |

naiva gāṃ na kumārīṃ ca na vṛddhaṃ na śiśuṃ tathā || 06 ||

śakaṭaṃ pañcahastena daśahastena vājinam |

gajaṃ hastasahasreṇa deśatyāgena durjanam || 07 ||

hastī aṅkuśamātreṇa vājī hastena tāḍyate |

śa‍ṛṅgī laguḍahastena khaḍgahastena durjanaḥ || 08 ||

tuṣyanti bhojane viprā mayūrā ghanagarjite |

sādhavaḥ parasampattau khalāḥ paravipattiṣu || 09 ||

anulomena balinaṃ pratilomena durjanam |

ātmatulyabalaṃ śatruṃ vinayena balena vā || 10 ||

bāhuvīryaṃ balaṃ rājñāṃ brahmaṇo brahmavidbalī |

rūpayauvanamādhuryaṃ strīṇāṃ balamanuttamam || 11 ||

nātyantaṃ saralairbhāvyaṃ gatvā paśya vanasthalīm |

chidyante saralāstatra kubjāstiṣṭhanti pādapāḥ || 12 ||

yatrodakaṃ tatra vasanti haṃsā-

stathaiva śuṣkaṃ parivarjayanti |

na haṃsatulyena nareṇa bhāvyaṃ

punastyajantaḥ punarāśrayante || 13 ||

upārjitānāṃ vittānāṃ tyāga eva hi rakṣaṇam |

taḍāgodarasaṃsthānāṃ parīvāha ivāmbhasām || 14 ||

yasyārthāstasya mitrāṇi yasyārthāstasya bāndhavāḥ |

yasyārthāḥ sa pumā~lloke yasyārthāḥ sa ca paṇḍitaḥ || 15 ||

svargasthitānāmiha jīvaloke

catvāri cihnāni vasanti dehe |

dānaprasaṅgo madhurā ca vāṇī

devārcanaṃ brāhmaṇatarpaṇaṃ ca || 16 ||

atyantakopaḥ kaṭukā ca vāṇī

daridratā ca svajaneṣu vairam |

nīcaprasaṅgaḥ kulahīnasevā

cihnāni dehe narakasthitānām || 17 ||

gamyate yadi mṛgendramandiraṃ

labhyate karikapālamauktikam |

jambukālayagate ca prāpyate

vatsapucchakharacarmakhaṇḍanam || 18 ||

śunaḥ pucchamiva vyarthaṃ jīvitaṃ vidyayā vinā |

na guhyagopane śaktaṃ na ca daṃśanivāraṇe || 19 ||

vācāṃ śaucaṃ ca manasaḥ śaucamindriyanigrahaḥ |

sarvabhūtadayāśaucametacchaucaṃ parārthinām || 20 ||

puṣpe gandhaṃ tile tailaṃ kāṣṭhe'gniṃ payasi ghṛtam |

ikṣau guḍaṃ tathā dehe paśyātmānaṃ vivekataḥ || 21 ||