📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" → 2 A dialog opens → 3 Choose "Save as PDF" as printer → 4 Click Save
ॐ
ചാണക്യ നീതി - തൃതീയോഽധ്യായഃ
Chanakya Niti - Tritiyo'dhyayah
Chanakya Malayalam
കസ്യ ദോഷഃ കുലേ നാസ്തി വ്യാധിനാ കോ ന പീഡിതഃ ।
വ്യസനം കേന ന പ്രാപ്തം കസ്യ സൌഖ്യം നിരന്തരമ് ॥ 01 ॥
ആചാരഃ കുലമാഖ്യാതി ദേശമാഖ്യാതി ഭാഷണമ് ।
സമ്ഭ്രമഃ സ്നേഹമാഖ്യാതി വപുരാഖ്യാതി ഭോജനമ് ॥ 02 ॥
സുകുലേ യോജയേത്കന്യാം പുത്രം വിദ്യാസു യോജയേത് ।
വ്യസനേ യോജയേച്ഛത്രും മിത്രം ധര്മേണ യോജയേത് ॥ 03 ॥
ദുര്ജനസ്യ ച സര്പസ്യ വരം സര്പോ ന ദുര്ജനഃ ।
സര്പോ ദംശതി കാലേ തു ദുര്ജനസ്തു പദേ പദേ ॥ 04 ॥
ഏതദര്ഥേ കുലീനാനാം നൃപാഃ കുര്വന്തി സങ്ഗ്രഹമ് ।
ആദിമധ്യാവസാനേഷു ന തേ ഗച്ഛന്തി വിക്രിയാമ് ॥ 05 ॥
പ്രലയേ ഭിന്നമര്യാദാ ഭവന്തി കില സാഗരാഃ ।
സാഗരാ ഭേദമിച്ഛന്തി പ്രലയേഽപി ന സാധവഃ ॥ 06 ॥
മൂര്ഖസ്തു പ്രഹര്തവ്യഃ പ്രത്യക്ഷോ ദ്വിപദഃ പശുഃ ।
ഭിദ്യതേ വാക്യ-ശല്യേന അദൃശം കണ്ടകം യഥാ ॥ 07 ॥
രൂപയൌവനസമ്പന്നാ വിശാലകുലസമ്ഭവാഃ ।
വിദ്യാഹീനാ ന ശോഭന്തേ നിര്ഗന്ധാഃ കിംശുകാ യഥാ ॥ 08 ॥
കോകിലാനാം സ്വരോ രൂപം സ്ത്രീണാം രൂപം പതിവ്രതമ് ।
വിദ്യാ രൂപം കുരൂപാണാം ക്ഷമാ രൂപം തപസ്വിനാമ് ॥ 09 ॥
ത്യജേദേകം കുലസ്യാര്ഥേ ഗ്രാമസ്യാര്ഥേ കുലം ത്യജേത് ।
ഗ്രാമം ജനപദസ്യാര്ഥേ ആത്മാര്ഥേ പൃഥിവീം ത്യജേത് ॥ 10 ॥
ഉദ്യോഗേ നാസ്തി ദാരിദ്ര്യം ജപതോ നാസ്തി പാതകമ് ।
മൌനേന കലഹോ നാസ്തി നാസ്തി ജാഗരിതേ ഭയമ് ॥ 11 ॥
അതിരൂപേണ വാ സീതാ അതിഗര്വേണ രാവണഃ ।
അതിദാനാദ്ബലിര്ബദ്ധോ ഹ്യതിസര്വത്ര വര്ജയേത് ॥ 12 ॥
കോ ഹി ഭാരഃ സമര്ഥാനാം കിം ദൂരം വ്യവസായിനാമ് ।
കോ വിദേശഃ സുവിദ്യാനാം കഃ പരഃ പ്രിയവാദിനാമ് ॥ 13 ॥
ഏകേനാപി സുവൃക്ഷേണ പുഷ്പിതേന സുഗന്ധിനാ ।
വാസിതം തദ്വനം സര്വം സുപുത്രേണ കുലം യഥാ ॥ 14 ॥
ഏകേന ശുഷ്കവൃക്ഷേണ ദഹ്യമാനേന വഹ്നിനാ ।
ദഹ്യതേ തദ്വനം സര്വം കുപുത്രേണ കുലം യഥാ ॥ 15 ॥
ഏകേനാപി സുപുത്രേണ വിദ്യായുക്തേന സാധുനാ ।
ആഹ്ലാദിതം കുലം സര്വം യഥാ ചന്ദ്രേണ ശര്വരീ ॥ 16 ॥
കിം ജാതൈര്ബഹുഭിഃ പുത്രൈഃ ശോകസന്താപകാരകൈഃ ।
വരമേകഃ കുലാലമ്ബീ യത്ര വിശ്രാമ്യതേ കുലമ് ॥ 17 ॥
ലാലയേത്പഞ്ചവര്ഷാണി ദശവര്ഷാണി താഡയേത് ।
പ്രാപ്തേ തു ഷോഡശേ വര്ഷേ പുത്രേ മിത്രവദാചരേത് ॥ 18 ॥
ഉപസര്ഗേഽന്യചക്രേ ച ദുര്ഭിക്ഷേ ച ഭയാവഹേ ।
അസാധുജനസമ്പര്കേ യഃ പലായേത്സ ജീവതി ॥ 19 ॥
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം യസ്യൈകോഽപി ന വിദ്യതേ ।
അജാഗലസ്തനസ്യേവ തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ് ॥ 20 ॥
മൂര്ഖാ യത്ര ന പൂജ്യന്തേ ധാന്യം യത്ര സുസഞ്ചിതമ് ।
ദാമ്പത്യേ കലഹോ നാസ്തി തത്ര ശ്രീഃ സ്വയമാഗതാ ॥ 21 ॥
Roman (IAST) Transliteration
kasya doṣaḥ kule nāsti vyādhinā ko na pīḍitaḥ |
vyasanaṃ kena na prāptaṃ kasya saukhyaṃ nirantaram || 01 ||
ācāraḥ kulamākhyāti deśamākhyāti bhāṣaṇam |
sambhramaḥ snehamākhyāti vapurākhyāti bhojanam || 02 ||
sukule yojayetkanyāṃ putraṃ vidyāsu yojayet |
vyasane yojayecchatruṃ mitraṃ dharmeṇa yojayet || 03 ||
durjanasya ca sarpasya varaṃ sarpo na durjanaḥ |
sarpo daṃśati kāle tu durjanastu pade pade || 04 ||
etadarthe kulīnānāṃ nṛpāḥ kurvanti saṅgraham |
ādimadhyāvasāneṣu na te gacchanti vikriyām || 05 ||
pralaye bhinnamaryādā bhavanti kila sāgarāḥ |
sāgarā bhedamicchanti pralaye'pi na sādhavaḥ || 06 ||
mūrkhastu prahartavyaḥ pratyakṣo dvipadaḥ paśuḥ |
bhidyate vākya-śalyena adṛśaṃ kaṇṭakaṃ yathā || 07 ||
rūpayauvanasampannā viśālakulasambhavāḥ |
vidyāhīnā na śobhante nirgandhāḥ kiṃśukā yathā || 08 ||
kokilānāṃ svaro rūpaṃ strīṇāṃ rūpaṃ pativratam |
vidyā rūpaṃ kurūpāṇāṃ kṣamā rūpaṃ tapasvinām || 09 ||
tyajedekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet |
grāmaṃ janapadasyārthe ātmārthe pṛthivīṃ tyajet || 10 ||
udyoge nāsti dāridryaṃ japato nāsti pātakam |
maunena kalaho nāsti nāsti jāgarite bhayam || 11 ||
atirūpeṇa vā sītā atigarveṇa rāvaṇaḥ |
atidānādbalirbaddho hyatisarvatra varjayet || 12 ||
ko hi bhāraḥ samarthānāṃ kiṃ dūraṃ vyavasāyinām |
ko videśaḥ suvidyānāṃ kaḥ paraḥ priyavādinām || 13 ||
ekenāpi suvṛkṣeṇa puṣpitena sugandhinā |
vāsitaṃ tadvanaṃ sarvaṃ suputreṇa kulaṃ yathā || 14 ||
ekena śuṣkavṛkṣeṇa dahyamānena vahninā |
dahyate tadvanaṃ sarvaṃ kuputreṇa kulaṃ yathā || 15 ||
ekenāpi suputreṇa vidyāyuktena sādhunā |
āhlāditaṃ kulaṃ sarvaṃ yathā candreṇa śarvarī || 16 ||
kiṃ jātairbahubhiḥ putraiḥ śokasantāpakārakaiḥ |
varamekaḥ kulālambī yatra viśrāmyate kulam || 17 ||
lālayetpañcavarṣāṇi daśavarṣāṇi tāḍayet |
prāpte tu ṣoḍaśe varṣe putre mitravadācaret || 18 ||
upasarge'nyacakre ca durbhikṣe ca bhayāvahe |
asādhujanasamparke yaḥ palāyetsa jīvati || 19 ||
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ yasyaiko'pi na vidyate |
ajāgalastanasyeva tasya janma nirarthakam || 20 ||
mūrkhā yatra na pūjyante dhānyaṃ yatra susañcitam |
dāmpatye kalaho nāsti tatra śrīḥ svayamāgatā || 21 ||
InfoLyter.in — Sacred Vedic Knowledge Portal · Free forever