Chanakya Niti - Dvitiyo'dhyayah

ॐ

ചാണക്യ നീതി - ദ്വിതീയോഽധ്യായഃ

Malayalam

അനൃതം സാഹസം മായാ മൂര്ഖത്വമതിലോഭിതാ ।

അശൌചത്വം നിര്ദയത്വം സ്ത്രീണാം ദോഷാഃ സ്വഭാവജാഃ ॥ 01 ॥

ഭോജ്യം ഭോജനശക്തിശ്ച രതിശക്തിര്വരാങ്ഗനാ ।

വിഭവോ ദാനശക്തിശ്ച നാല്പസ്യ തപസഃ ഫലമ് ॥ 02 ॥

യസ്യ പുത്രോ വശീഭൂതോ ഭാര്യാ ഛന്ദാനുഗാമിനീ ।

വിഭവേ യശ്ച സന്തുഷ്ടസ്തസ്യ സ്വര്ഗ ഇഹൈവ ഹി ॥ 03 ॥

തേ പുത്രാ യേ പിതുര്ഭക്താഃ സ പിതാ യസ്തു പോഷകഃ ।

തന്മിത്രം യത്ര വിശ്വാസഃ സാ ഭാര്യാ യത്ര നിര്വൃതിഃ ॥ 04 ॥

പരോക്ഷേ കാര്യഹന്താരം പ്രത്യക്ഷേ പ്രിയവാദിനമ് ।

വര്ജയേത്താദൃശം മിത്രം വിഷകുമ്ഭം പയോമുഖമ് ॥ 05 ॥

ന വിശ്വസേത്കുമിത്രേ ച മിത്രേ ചാപി ന വിശ്വസേത് ।

കദാചിത്കുപിതം മിത്രം സര്വം ഗുഹ്യം പ്രകാശയേത് ॥ 06 ॥

മനസാ ചിന്തിതം കാര്യം വാചാ നൈവ പ്രകാശയേത് ।

മന്ത്രേണ രക്ഷയേദ്ഗൂഢം കാര്യേ ചാപി നിയോജയേത് ॥ 07 ॥

കഷ്ടം ച ഖലു മൂര്ഖത്വം കഷ്ടം ച ഖലു യൌവനമ് ।

കഷ്ടാത്കഷ്ടതരം ചൈവ പരഗേഹനിവാസനമ് ॥ 08 ॥

ശൈലേ ശൈലേ ച മാണിക്യം മൌക്തികം ന ഗജേ ഗജേ ।

സാധവോ ന ഹി സര്വത്ര ചന്ദനം ന വനേ വനേ ॥ 09 ॥

പുത്രാശ്ച വിവിധൈഃ ശീലൈര്നിയോജ്യാഃ സതതം ബുധൈഃ ।

നീതിജ്ഞാഃ ശീലസമ്പന്നാ ഭവന്തി കുലപൂജിതാഃ ॥ 10 ॥

മാതാ ശത്രുഃ പിതാ വൈരീ യാഭ്യാം ബാലാ ന പാഠിതാഃ ।

സഭാമധ്യേ ന ശോഭന്തേ ഹംസമധ്യേ ബകോ യഥാ ॥ 11 ॥

ലാലനാദ്ബഹവോ ദോഷാസ്താഡനേ ബഹവോ ഗുണാഃ ।

തസ്മാത്പുത്രം ച ശിഷ്യം ച താഡയേന്ന തു ലാലയേത് ॥ 12 ॥

ശ്ലോകേന വാ തദര്ധേന തദര്ധാര്ധാക്ഷരേണ വാ ।

അബന്ധ്യം ദിവസം കുര്യാദ്ദാനാധ്യയനകര്മഭിഃ ॥ 13 ॥

കാന്താവിയോഗഃ സ്വജനാപമാനം

ഋണസ്യ ശേഷം കുനൃപസ്യ സേവാ ।

ദാരിദ്ര്യഭാവാദ്വിമുഖം ച മിത്രം

വിനാഗ്നിനാ പഞ്ച ദഹന്തി കായമ് ॥ 14 ॥

നദീതീരേ ച യേ വൃക്ഷാഃ പരഗേഹേഷു കാമിനീ ।

മന്ത്രഹീനാശ്ച രാജാനഃ ശീഘ്രം നശ്യന്ത്യസംശയമ് ॥ 15 ॥

ബലം വിദ്യാ ച വിപ്രാണാം രാജ്ഞാം സൈന്യം ബലം തഥാ ।

ബലം വിത്തം ച വൈശ്യാനാം ശൂദ്രാണാം പാരിചര്യകമ് ॥ 16 ॥

നിര്ധനം പുരുഷം വേശ്യാ പ്രജാ ഭഗ്നം നൃപം ത്യജേത് ।

ഖഗാ വീതഫലം വൃക്ഷം ഭുക്ത്വാ ചാഭ്യാഗതോ ഗൃഹമ് ॥ 17 ॥

ഗൃഹീത്വാ ദക്ഷിണാം വിപ്രാസ്ത്യജന്തി യജമാനകമ് ।

പ്രാപ്തവിദ്യാ ഗുരും ശിഷ്യാ ദഗ്ധാരണ്യം മൃഗാസ്തഥാ ॥ 18 ॥

ദുരാചാരീ ദുരാദൃഷ്ടിര്ദുരാവാസീ ച ദുര്ജനഃ ।

യന്മൈത്രീ ക്രിയതേ പുമ്ഭിര്നരഃ ശീഘ്രം വിനശ്യതി ॥ 19 ॥

സമാനേ ശോഭതേ പ്രീതിഃ രാജ്ഞി സേവാ ച ശോഭതേ ।

വാണിജ്യം വ്യവഹാരേഷു ദിവ്യാ സ്ത്രീ ശോഭതേ ഗൃഹേ ॥ 20 ॥

Roman (IAST) Transliteration

anṛtaṃ sāhasaṃ māyā mūrkhatvamatilobhitā |

aśaucatvaṃ nirdayatvaṃ strīṇāṃ doṣāḥ svabhāvajāḥ || 01 ||

bhojyaṃ bhojanaśaktiśca ratiśaktirvarāṅganā |

vibhavo dānaśaktiśca nālpasya tapasaḥ phalam || 02 ||

yasya putro vaśībhūto bhāryā chandānugāminī |

vibhave yaśca santuṣṭastasya svarga ihaiva hi || 03 ||

te putrā ye piturbhaktāḥ sa pitā yastu poṣakaḥ |

tanmitraṃ yatra viśvāsaḥ sā bhāryā yatra nirvṛtiḥ || 04 ||

parokṣe kāryahantāraṃ pratyakṣe priyavādinam |

varjayettādṛśaṃ mitraṃ viṣakumbhaṃ payomukham || 05 ||

na viśvasetkumitre ca mitre cāpi na viśvaset |

kadācitkupitaṃ mitraṃ sarvaṃ guhyaṃ prakāśayet || 06 ||

manasā cintitaṃ kāryaṃ vācā naiva prakāśayet |

mantreṇa rakṣayedgūḍhaṃ kārye cāpi niyojayet || 07 ||

kaṣṭaṃ ca khalu mūrkhatvaṃ kaṣṭaṃ ca khalu yauvanam |

kaṣṭātkaṣṭataraṃ caiva paragehanivāsanam || 08 ||

śaile śaile ca māṇikyaṃ mauktikaṃ na gaje gaje |

sādhavo na hi sarvatra candanaṃ na vane vane || 09 ||

putrāśca vividhaiḥ śīlairniyojyāḥ satataṃ budhaiḥ |

nītijñāḥ śīlasampannā bhavanti kulapūjitāḥ || 10 ||

mātā śatruḥ pitā vairī yābhyāṃ bālā na pāṭhitāḥ |

sabhāmadhye na śobhante haṃsamadhye bako yathā || 11 ||

lālanādbahavo doṣāstāḍane bahavo guṇāḥ |

tasmātputraṃ ca śiṣyaṃ ca tāḍayenna tu lālayet || 12 ||

ślokena vā tadardhena tadardhārdhākṣareṇa vā |

abandhyaṃ divasaṃ kuryāddānādhyayanakarmabhiḥ || 13 ||

kāntāviyogaḥ svajanāpamānaṃ

ṛṇasya śeṣaṃ kunṛpasya sevā |

dāridryabhāvādvimukhaṃ ca mitraṃ

vināgninā pañca dahanti kāyam || 14 ||

nadītīre ca ye vṛkṣāḥ parageheṣu kāminī |

mantrahīnāśca rājānaḥ śīghraṃ naśyantyasaṃśayam || 15 ||

balaṃ vidyā ca viprāṇāṃ rājñāṃ sainyaṃ balaṃ tathā |

balaṃ vittaṃ ca vaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ pāricaryakam || 16 ||

nirdhanaṃ puruṣaṃ veśyā prajā bhagnaṃ nṛpaṃ tyajet |

khagā vītaphalaṃ vṛkṣaṃ bhuktvā cābhyāgato gṛham || 17 ||

gṛhītvā dakṣiṇāṃ viprāstyajanti yajamānakam |

prāptavidyā guruṃ śiṣyā dagdhāraṇyaṃ mṛgāstathā || 18 ||

durācārī durādṛṣṭirdurāvāsī ca durjanaḥ |

yanmaitrī kriyate pumbhirnaraḥ śīghraṃ vinaśyati || 19 ||

samāne śobhate prītiḥ rājñi sevā ca śobhate |

vāṇijyaṃ vyavahāreṣu divyā strī śobhate gṛhe || 20 ||