Chanakya Niti - Ekadasho'dhyayah

ॐ

ചാണക്യ നീതി - ഏകാദശോഽധ്യായഃ

Malayalam

ദാതൃത്വം പ്രിയവക്തൃത്വം ധീരത്വമുചിതജ്ഞതാ ।

അഭ്യാസേന ന ലഭ്യന്തേ ചത്വാരഃ സഹജാ ഗുണാഃ ॥ 01 ॥

ആത്മവര്ഗം പരിത്യജ്യ പരവര്ഗം സമാശ്രയേത് ।

സ്വയമേവ ലയം യാതി യഥാ രാജാന്യധര്മതഃ ॥ 02 ॥

ഹസ്തീ സ്ഥൂലതനുഃ സ ചാങ്കുശവശഃ കിം ഹസ്തിമാത്രോഽങ്കുശോ

ദീപേ പ്രജ്വലിതേ പ്രണശ്യതി തമഃ കിം ദീപമാത്രം തമഃ ।

വജ്രേണാപി ഹതാഃ പതന്തി ഗിരയഃ കിം വജ്രമാത്രം നഗാ-

സ്തേജോ യസ്യ വിരാജതേ സ ബലവാന്സ്ഥൂലേഷു കഃ പ്രത്യയഃ ॥ 03 ॥

കലൌ ദശസഹസ്രാണി ഹരിസ്ത്യജതി മേദിനീമ് ।

തദര്ധം ജാഹ്നവീതോയം തദര്ധം ഗ്രാമദേവതാഃ ॥ 04 ॥

ഗൃഹാസക്തസ്യ നോ വിദ്യാ നോ ദയാ മാംസഭോജിനഃ ।

ദ്രവ്യലുബ്ധസ്യ നോ സത്യം സ്ത്രൈണസ്യ ന പവിത്രതാ ॥ 05 ॥

ന ദുര്ജനഃ സാധുദശാമുപൈതി

ബഹുപ്രകാരൈരപി ശിക്ഷ്യമാണഃ ।

ആമൂലസിക്തഃ പയസാ ഘൃതേന

ന നിമ്ബവൃക്ഷോ മധുരത്വമേതി ॥ 06 ॥

അന്തര്ഗതമലോ ദുഷ്ടസ്തീര്ഥസ്നാനശതൈരപി ।

ന ശുധ്യതി യഥാ ഭാണ്ഡം സുരായാ ദാഹിതം ച സത് ॥ 07 ॥

ന വേത്തി യോ യസ്യ ഗുണപ്രകര്ഷം

സ തം സദാ നിന്ദതി നാത്ര ചിത്രമ് ।

യഥാ കിരാതീ കരികുമ്ഭലബ്ധാം

മുക്താം പരിത്യജ്യ ബിഭര്തി ഗുഞ്ജാമ് ॥ 08 ॥

യേ തു സംവത്സരം പൂര്ണം നിത്യം മൌനേന ഭുഞ്ജതേ ।

യുഗകോടിസഹസ്രം തൈഃ സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ ॥ 09 ॥

കാമക്രോധൌ തഥാ ലോഭം സ്വാദുശ‍ഋങ്ഗാരകൌതുകേ ।

അതിനിദ്രാതിസേവേ ച വിദ്യാര്ഥീ ഹ്യഷ്ട വര്ജയേത് ॥ 10 ॥

അകൃഷ്ടഫലമൂലേന വനവാസരതഃ സദാ ।

കുരുതേഽഹരഹഃ ശ്രാദ്ധമൃഷിര്വിപ്രഃ സ ഉച്യതേ ॥ 11 ॥

ഏകാഹാരേണ സന്തുഷ്ടഃ ഷട്കര്മനിരതഃ സദാ ।

ഋതുകാലാഭിഗാമീ ച സ വിപ്രോ ദ്വിജ ഉച്യതേ ॥ 12 ॥

ലൌകികേ കര്മണി രതഃ പശൂനാം പരിപാലകഃ ।

വാണിജ്യകൃഷികര്മാ യഃ സ വിപ്രോ വൈശ്യ ഉച്യതേ ॥ 13 ॥

ലാക്ഷാദിതൈലനീലീനാം കൌസുമ്ഭമധുസര്പിഷാമ് ।

വിക്രേതാ മദ്യമാംസാനാം സ വിപ്രഃ ശൂദ്ര ഉച്യതേ ॥ 14 ॥

പരകാര്യവിഹന്താ ച ദാമ്ഭികഃ സ്വാര്ഥസാധകഃ ।

ഛലീ ദ്വേഷീ മൃദുഃ ക്രൂരോ വിപ്രോ മാര്ജാര ഉച്യതേ ॥ 15 ॥

വാപീകൂപതഡാഗാനാമാരാമസുരവേശ്മനാമ് ।

ഉച്ഛേദനേ നിരാശങ്കഃ സ വിപ്രോ മ്ലേച്ഛ ഉച്യതേ ॥ 16 ॥

ദേവദ്രവ്യം ഗുരുദ്രവ്യം പരദാരാഭിമര്ശനമ് ।

നിര്വാഹഃ സര്വഭൂതേഷു വിപ്രശ്ചാണ്ഡാല ഉച്യതേ ॥ 17 ॥

ദേയം ഭോജ്യധനം ധനം സുകൃതിഭിര്നോ സഞ്ചയസ്തസ്യ വൈ

ശ്രീകര്ണസ്യ ബലേശ്ച വിക്രമപതേരദ്യാപി കീര്തിഃ സ്ഥിതാ ।

അസ്മാകം മധുദാനഭോഗരഹിതം നാഥം ചിരാത്സഞ്ചിതം

നിര്വാണാദിതി നൈജപാദയുഗലം ധര്ഷന്ത്യഹോ മക്ഷികാഃ ॥ 18 ॥

Roman (IAST) Transliteration

dātṛtvaṃ priyavaktṛtvaṃ dhīratvamucitajñatā |

abhyāsena na labhyante catvāraḥ sahajā guṇāḥ || 01 ||

ātmavargaṃ parityajya paravargaṃ samāśrayet |

svayameva layaṃ yāti yathā rājānyadharmataḥ || 02 ||

hastī sthūlatanuḥ sa cāṅkuśavaśaḥ kiṃ hastimātro'ṅkuśo

dīpe prajvalite praṇaśyati tamaḥ kiṃ dīpamātraṃ tamaḥ |

vajreṇāpi hatāḥ patanti girayaḥ kiṃ vajramātraṃ nagā-

stejo yasya virājate sa balavānsthūleṣu kaḥ pratyayaḥ || 03 ||

kalau daśasahasrāṇi haristyajati medinīm |

tadardhaṃ jāhnavītoyaṃ tadardhaṃ grāmadevatāḥ || 04 ||

gṛhāsaktasya no vidyā no dayā māṃsabhojinaḥ |

dravyalubdhasya no satyaṃ straiṇasya na pavitratā || 05 ||

na durjanaḥ sādhudaśāmupaiti

bahuprakārairapi śikṣyamāṇaḥ |

āmūlasiktaḥ payasā ghṛtena

na nimbavṛkṣo madhuratvameti || 06 ||

antargatamalo duṣṭastīrthasnānaśatairapi |

na śudhyati yathā bhāṇḍaṃ surāyā dāhitaṃ ca sat || 07 ||

na vetti yo yasya guṇaprakarṣaṃ

sa taṃ sadā nindati nātra citram |

yathā kirātī karikumbhalabdhāṃ

muktāṃ parityajya bibharti guñjām || 08 ||

ye tu saṃvatsaraṃ pūrṇaṃ nityaṃ maunena bhuñjate |

yugakoṭisahasraṃ taiḥ svargaloke mahīyate || 09 ||

kāmakrodhau tathā lobhaṃ svāduśa‍ṛṅgārakautuke |

atinidrātiseve ca vidyārthī hyaṣṭa varjayet || 10 ||

akṛṣṭaphalamūlena vanavāsarataḥ sadā |

kurute'harahaḥ śrāddhamṛṣirvipraḥ sa ucyate || 11 ||

ekāhāreṇa santuṣṭaḥ ṣaṭkarmanirataḥ sadā |

ṛtukālābhigāmī ca sa vipro dvija ucyate || 12 ||

laukike karmaṇi rataḥ paśūnāṃ paripālakaḥ |

vāṇijyakṛṣikarmā yaḥ sa vipro vaiśya ucyate || 13 ||

lākṣāditailanīlīnāṃ kausumbhamadhusarpiṣām |

vikretā madyamāṃsānāṃ sa vipraḥ śūdra ucyate || 14 ||

parakāryavihantā ca dāmbhikaḥ svārthasādhakaḥ |

chalī dveṣī mṛduḥ krūro vipro mārjāra ucyate || 15 ||

vāpīkūpataḍāgānāmārāmasuraveśmanām |

ucchedane nirāśaṅkaḥ sa vipro mleccha ucyate || 16 ||

devadravyaṃ gurudravyaṃ paradārābhimarśanam |

nirvāhaḥ sarvabhūteṣu vipraścāṇḍāla ucyate || 17 ||

deyaṃ bhojyadhanaṃ dhanaṃ sukṛtibhirno sañcayastasya vai

śrīkarṇasya baleśca vikramapateradyāpi kīrtiḥ sthitā |

asmākaṃ madhudānabhogarahitaṃ nāthaṃ cirātsañcitaṃ

nirvāṇāditi naijapādayugalaṃ dharṣantyaho makṣikāḥ || 18 ||