aṣṭāvakra uvāca ||
ācakṣva śṛṇu vā tāta nānāśāstrāṇyanekaśaḥ |
tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇādṛte || 16-1||
bhogaṃ karma samādhiṃ vā kuru vijña tathāpi te |
cittaṃ nirastasarvāśamatyarthaṃ rocayiṣyati || 16-2||
āyāsātsakalo duḥkhī nainaṃ jānāti kaścana |
anenaivopadeśena dhanyaḥ prāpnoti nirvṛtim || 16-3||
vyāpāre khidyate yastu nimeṣonmeṣayorapi |
tasyālasya dhurīṇasya sukhaṃ nānyasya kasyacit || 16-4||
idaṃ kṛtamidaṃ neti dvandvairmuktaṃ yadā manaḥ |
dharmārthakāmamokṣeṣu nirapekṣaṃ tadā bhavet || 16-5||
virakto viṣayadveṣṭā rāgī viṣayalolupaḥ |
grahamokṣavihīnastu na virakto na rāgavān || 16-6||
heyopādeyatā tāvatsaṃsāraviṭapāṅkuraḥ |
spṛhā jīvati yāvad vai nirvicāradaśāspadam || 16-7||
pravṛttau jāyate rāgo nirvṛttau dveṣa eva hi |
nirdvandvo bālavad dhīmān evameva vyavasthitaḥ || 16-8||
hātumicchati saṃsāraṃ rāgī duḥkhajihāsayā |
vītarāgo hi nirduḥkhastasminnapi na khidyati || 16-9||
yasyābhimāno mokṣe'pi dehe'pi mamatā tathā |
na ca jñānī na vā yogī kevalaṃ duḥkhabhāgasau || 16-10||
haro yadyupadeṣṭā te hariḥ kamalajo'pi vā |
tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇādṛte || 16-11||