6.84 Yuddhakanda - Chaturashititama Sargah

ॐ

6.84 युद्धकाण्ड - चतुरशीतितम सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ चतुरशीतितमस्सर्गः ।

राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।

निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ॥ 1 ॥

नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृतः ।

नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ॥ 2 ॥

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।

ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ॥ 3 ॥

व्रीडितंशोकसन्तप्तन्दृष्टवारामंविभीषणः ।

अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ॥ 4 ॥

विभीषणमुखन्दृष्टवासुग्रीवन्तांश्चवानरान् ।

लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदम्बाष्पपरिप्लुतः ॥ 5 ॥

हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।

हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ॥ 6 ॥

कथयन्तन्तुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।

पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसञ्ज्ञंराममब्रवीत् ॥ 7 ॥

मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।

तदयुक्तमहम्मन्येसागरस्येवशोषणम् ॥ 8 ॥

अभिप्रायन्तुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।

सीताम्प्रतिमहाबाहो न च घातङ्करिष्यति ॥ 9 ॥

याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।

वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ॥ 10 ॥

नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।

साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ॥ 11 ॥

वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।

मयामयीम्महाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ॥ 12 ॥

चैत्यन्निकुम्भिलान्नामप्राप्यहोमङ्करिष्यति ।

हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ॥ 13 ॥

दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ।

तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ॥ 14 ॥

विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणाम्पराक्रमे ।

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ॥ 15 ॥

त्यजेमन्नरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।

सीदतेहिबलंसर्वन्दृष्टवात्वांशोककर्शितम् ॥ 16 ॥

इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।

लक्ष्मणम्प्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ॥ 17 ॥

एषतन्नरशार्दूलोरावणिन्निशितैश्शरैः ।

त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ॥ 18 ॥

एष तं नरशार्दूलो रावणिं निशितैः शरैः ।

त्याजयिष्यति तत्कर्म ततो वध्यो भविष्यति ॥ 19 ॥

सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।

राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ॥ 20 ॥

मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनम्प्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।

त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ॥ 21 ॥

समाप्तकर्माहि स राक्षसाधिपोभवत्यदृश्यस्समरेसुरासुरैः ।

युयुत्सतातेनसमाप्तकर्मणाभवेत्सुराणामपिसंशयोमहान् ॥ 22 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुरशीतितमस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha caturaśītitamassargaḥ |

rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |

nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ || 1 ||

nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |

nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa || 2 ||

rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |

dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam || 3 ||

vrīḍitaṃśokasantaptandṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |

antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt || 4 ||

vibhīṣaṇamukhandṛṣṭavāsugrīvantāṃścavānarān |

lakṣmaṇovācamandārthamidambāṣpapariplutaḥ || 5 ||

hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |

hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ || 6 ||

kathayantantusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |

puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisañjñaṃrāmamabravīt || 7 ||

manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |

tadayuktamahammanyesāgarasyevaśoṣaṇam || 8 ||

abhiprāyantujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |

sītāmpratimahābāho na ca ghātaṅkariṣyati || 9 ||

yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |

vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ || 10 ||

naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |

sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit || 11 ||

vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |

mayāmayīmmahābāhotāṃviddijanakātmajām || 12 ||

caityannikumbhilānnāmaprāpyahomaṅkariṣyati |

hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ || 13 ||

durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ |

tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā || 14 ||

vighnamanvicchatātatravānarāṇāmparākrame |

sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate || 15 ||

tyajemannaraśārdūlamithyāsantāpagatam |

sīdatehibalaṃsarvandṛṣṭavātvāṃśokakarśitam || 16 ||

ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |

lakṣmaṇampreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ || 17 ||

eṣatannaraśārdūlorāvaṇinniśitaiśśaraiḥ |

tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati || 18 ||

eṣa taṃ naraśārdūlo rāvaṇiṃ niśitaiḥ śaraiḥ |

tyājayiṣyati tatkarma tato vadhyo bhaviṣyati || 19 ||

satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |

rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā || 20 ||

manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanampratiyatkṣāmo'dyakartum |

tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ || 21 ||

samāptakarmāhi sa rākṣasādhipobhavatyadṛśyassamaresurāsuraiḥ |

yuyutsatātenasamāptakarmaṇābhavetsurāṇāmapisaṃśayomahān || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturaśītitamassargaḥ ||