6.124 Yuddhakanda - Chaturvimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

6.124 युद्धकाण्ड - चतुर्विंशत्यधिकशततम सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।

तांरात्रिमुषितंरामंसुखोत्थिमरिन्दमम् ।

अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यञ्जयम्पृष्टवाविभीषणः ॥ 1 ॥

स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।

चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ॥ 2 ॥

अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।

उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ॥ 3 ॥

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थः प्रत्युवाचविभीषणम् ।

हरीन्सुग्रीवमुख्यांस्त्वंस्नानेनोपनिमन्त्रय ॥ 4 ॥

स तुताम्यतिधर्मात्माममहेतोस्सुखोचितः ।

सुकुमारोमहाबाहोकुमारः सत्यसंश्रयः ॥ 5 ॥

तंविनाकैकयीपुत्रम्भरतन्धर्मचारिणम् ।

न मेस्नानम्बहुमतंवस्त्राण्याभरणानि च ॥ 6 ॥

एतत्पश्ययथाक्षिप्रम्प्रतिगच्छामताम्पुरीम् ।

अयोध्याङ्गच्छतोह्येषपन्थाःपरमदुर्गमः ॥ 7 ॥

एवमुक्तस्तुकाकुत्स्थम्प्रत्युवाचविभीषणः ।

अह्नात्वाम्प्रापयिष्यामिताम्पुरीम्पार्थिवात्मज ॥ 8 ॥

पुष्पकन्नामभद्रन्तेविमानंसूर्यसन्निभम् ।

ममभ्रातुःकुबेरस्यरावणेनबलीयसा ॥ 9 ॥

हृतन्निर्जित्यसङ्ग्रामेकामगन्दिव्यमुत्तमम् ।

त्वदर्थम्पालितञ्चेदन्तिष्ठत्यतुलविक्रम ॥ 10 ॥

तदिदम्मेघसङ्काशंविमानमिहतिष्ठति ।

तेनयास्यसियानेनत्वमयोध्याङ्गतज्वरः ॥ 11 ॥

अहन्तेयुद्यनुग्राह्योयदिस्मरसिमेगुणान् ।

वसतावदिहप्राज्ञ यद्यस्तिमयिसौहृदम् ॥ 12 ॥

लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावैदेह्याभार्ययासह ।

अर्चितस्सर्वकामैस्त्वन्ततोराम गमिष्यसि ॥ 13 ॥

प्रीतियुक्तस्यविहितांससैन्यःससुहृद्गणः ।

सक्रतियांराममेतावद्गृहेणत्वम्मयोद्यताम् ॥ 14 ॥

प्रणयाद्भहुमानाच्चसौहार्देन च राघव ।

प्रसादायामिप्रेष्योऽहं न खल्वाज्ञापयामिते ॥ 15 ॥

एवमुक्तस्ततोरामःप्रत्युवाचविभीषणम् ।

रक्षसांवानराणां च सर्वेषामेवशृण्वताम् ॥ 16 ॥

पूजितोऽस्मित्वयावीर साचिव्येनपरन्तप ।

सर्वात्मना च चेष्टाभिःसौहार्देनपरेण च ॥ 17 ॥

न खल्वेतन्नकुर्यान्तेवचनंराक्षसेश्वर ।

तन्तुमेभ्रातरन्द्रष्टुम्भरतन्त्वरतेमनः ॥ 18 ॥

मान्निवर्तयितुंयोऽसौचित्रकूटमुपागतः ।

शिरसायाचतोयस्यवचनं न कृतम्मया ॥ 19 ॥

कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं च यशस्विनीम् ।

गुहं च सुहृदञ्चैवपौरान्जनपदैस्सह ॥ 20 ॥

अनुजानीहमांसौम्य पूजितोऽस्मिविभीषण ।

मन्युर्नखलुकर्तव्यःसखेत्वाञ्चानुमानये ॥ 21 ॥

उपस्थापयमेशीघ्रंविमानंराक्षसेश्वर ।

कृतकार्यस्यमेवासःकथंस्यादिहसम्मतः ॥ 22 ॥

एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।

विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ॥ 23 ॥

ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।

कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ॥ 24 ॥

पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।

शोभितङ्काञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ॥ 25 ॥

प्रकीर्णङ्किङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।

घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ॥ 26 ॥

यन्मेरुशिखराकारन्निर्मितंविश्वकर्मणा ।

बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ॥ 27 ॥

तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।

महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नम्महाधनैः ॥ 28 ॥

उपस्थितमनाधृष्यन्तद्विमानम्मनोजवम् ।

निवेदयित्वारामायतस्थौतत्रविभीषणः ॥ 29 ॥

तत्पुष्पकङ्कामगमंविमानमुपस्थितम्भूधरसन्निकाशम् ।

दृष्टवातदाविस्मयमाजगामरामस्ससौमित्रिरुदारसत्त्वः ॥ 30 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुर्विंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

tāṃrātrimuṣitaṃrāmaṃsukhotthimarindamam |

abravītprāñjalirvākyañjayampṛṣṭavāvibhīṣaṇaḥ || 1 ||

snānānicāṅgarāgāṇivastrāṇyābharaṇāni ca |

candanāni ca divyānimālyānivividhāni ca || 2 ||

alaṅkāravidaścemānāryaḥpadmanibhekṣaṇāḥ |

upasthitāstvāṃvidhavatsnāpayiṣyantirāghava || 3 ||

evamuktastukākutsthaḥ pratyuvācavibhīṣaṇam |

harīnsugrīvamukhyāṃstvaṃsnānenopanimantraya || 4 ||

sa tutāmyatidharmātmāmamahetossukhocitaḥ |

sukumāromahābāhokumāraḥ satyasaṃśrayaḥ || 5 ||

taṃvinākaikayīputrambharatandharmacāriṇam |

na mesnānambahumataṃvastrāṇyābharaṇāni ca || 6 ||

etatpaśyayathākṣiprampratigacchāmatāmpurīm |

ayodhyāṅgacchatohyeṣapanthāḥparamadurgamaḥ || 7 ||

evamuktastukākutsthampratyuvācavibhīṣaṇaḥ |

ahnātvāmprāpayiṣyāmitāmpurīmpārthivātmaja || 8 ||

puṣpakannāmabhadrantevimānaṃsūryasannibham |

mamabhrātuḥkuberasyarāvaṇenabalīyasā || 9 ||

hṛtannirjityasaṅgrāmekāmagandivyamuttamam |

tvadarthampālitañcedantiṣṭhatyatulavikrama || 10 ||

tadidammeghasaṅkāśaṃvimānamihatiṣṭhati |

tenayāsyasiyānenatvamayodhyāṅgatajvaraḥ || 11 ||

ahanteyudyanugrāhyoyadismarasimeguṇān |

vasatāvadihaprājña yadyastimayisauhṛdam || 12 ||

lakṣmaṇenasahabhrātrāvaidehyābhāryayāsaha |

arcitassarvakāmaistvantatorāma gamiṣyasi || 13 ||

prītiyuktasyavihitāṃsasainyaḥsasuhṛdgaṇaḥ |

sakratiyāṃrāmametāvadgṛheṇatvammayodyatām || 14 ||

praṇayādbhahumānāccasauhārdena ca rāghava |

prasādāyāmipreṣyo'haṃ na khalvājñāpayāmite || 15 ||

evamuktastatorāmaḥpratyuvācavibhīṣaṇam |

rakṣasāṃvānarāṇāṃ ca sarveṣāmevaśṛṇvatām || 16 ||

pūjito'smitvayāvīra sācivyenaparantapa |

sarvātmanā ca ceṣṭābhiḥsauhārdenapareṇa ca || 17 ||

na khalvetannakuryāntevacanaṃrākṣaseśvara |

tantumebhrātarandraṣṭumbharatantvaratemanaḥ || 18 ||

mānnivartayituṃyo'saucitrakūṭamupāgataḥ |

śirasāyācatoyasyavacanaṃ na kṛtammayā || 19 ||

kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ ca yaśasvinīm |

guhaṃ ca suhṛdañcaivapaurānjanapadaissaha || 20 ||

anujānīhamāṃsaumya pūjito'smivibhīṣaṇa |

manyurnakhalukartavyaḥsakhetvāñcānumānaye || 21 ||

upasthāpayameśīghraṃvimānaṃrākṣaseśvara |

kṛtakāryasyamevāsaḥkathaṃsyādihasammataḥ || 22 ||

evamuktasturāmeṇarākṣasendrovibhīṣaṇaḥ |

vimānasūryasaṅkāśamājuhāvatvarānvitaḥ || 23 ||

tataḥkāñcanacitrāṅgaṃvaidūryamaṇivedikam |

kūṭāgāraiḥparikṣiptaṃsarvatorajataprabham || 24 ||

pāṇḍurābhiḥpatākābhirdhvajaiścasamalaṅkṛtam |

śobhitaṅkāñcanairharmyairhemapadmavibhūṣitaiḥ || 25 ||

prakīrṇaṅkiṅkiṇījālairmuktāmaṇigavākṣakam |

ghaṇṭājālaiḥparikṣiptaṃsarvatomadhurasvanam || 26 ||

yanmeruśikharākārannirmitaṃviśvakarmaṇā |

bṛhabhirbhūṣitaṃharmyairmuktārajataśobhitaiḥ || 27 ||

talaissphaṭikacitrāṅgaidūryaiścavarāsanaiḥ |

mahārhāstaraṇopetairupapannammahādhanaiḥ || 28 ||

upasthitamanādhṛṣyantadvimānammanojavam |

nivedayitvārāmāyatasthautatravibhīṣaṇaḥ || 29 ||

tatpuṣpakaṅkāmagamaṃvimānamupasthitambhūdharasannikāśam |

dṛṣṭavātadāvismayamājagāmarāmassasaumitrirudārasattvaḥ || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe caturviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||