6.123 Yuddhakanda - Trayovimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

6.123 युद्धकाण्ड - त्रयोविंशत्यधिकशततम सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ।

प्रतिप्रयातेकाकुत्स्थेमहेन्द्रःपाकशासनः ।

अब्रवीत्परमप्रीतोराघवम्प्राञ्जलिंस्थितम् ॥ 1 ॥

अमोघन्दर्शनंराम तवास्माकन्नरर्षभ ।

प्रीतियुक्ताःस्मतेनत्वम्ब्रूहियन्मनसेप्सितम् ॥ 2 ॥

एवमुक्तोमहेन्द्रेणप्रसन्नेनमहात्मना ।

सुप्रसन्नमनाहृष्टोवचनम्प्राहराघवः ॥ 3 ॥

यदिप्रीतिस्समुत्पन्नामयितेविबुधेश्वर ।

वक्ष्यामिकुरुमेसत्यंवचनंवदतांवर ॥ 4 ॥

ममहेतोःपराक्रान्तायेगतायमसादनम् ।

तेसर्वेजीवितम्प्राप्यसमुततिष्ठन्तुवानराः ॥ 5 ॥

मत्कृतेविप्रयुक्तायेपुत्रैर्दारैश्चवानराः ।

तान्प्रीतमनसःसर्वान्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 6 ॥

विक्रान्ताश्चापिशूराश्च न मृत्युङ्गणयन्ति च ।

कृतयत्नाविपन्नाश्चजीवयैनान् पुरन्दर ॥ 7 ॥

मत्प्रियेष्वभिरक्ताश्च न मृत्युङ्गणयन्तिये ।

त्वत्प्रसादात्समेयुस्तेवरमेतमहंवृणे ॥ 8 ॥

नीरुजोनिर्व्रणांश्चैवसम्पन्नबलपौरुषान् ।

गोलाङ्गूलांस्तथैवर्क्षान्न्द्रष्टुमिच्छामिमानद ॥ 9 ॥

अकालेचापिपुष्पाणिमूलानि च फलानि च ।

नद्यश्चविमलास्तत्रतिष्ठेयुर्यत्रवानराः ॥ 10 ॥

श्रुत्वातुवचनन्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।

महेन्द्रःप्रत्युवाचेदंवचनम्प्रीतिसंयुतम् ॥ 11 ॥

महानयंवरस्तातयस्त्वयोक्तोरघूत्तम ।

वदिर्मयानोक्तपूर्वं च तस्मादेतद्भविष्यति ॥ 12 ॥

समुत्तिष्ठन्तुतेसर्वेहतायेयुधिराक्षसैः ।

ऋक्षाश्चसहगोपुच्छैर्निकृत्ताननबाहवः ॥ 13 ॥

नीरुजोनिर्व्रणाश्चैवसम्पन्नबलपौरुषाः ।

समुत्थास्यन्तिहरयस्सुप्तानिद्राक्ष्येयथा ॥ 14 ॥

सुहृद्भिर्बान्धवैश्चैवज्ञातिभिःस्वजनेन च ।

सर्वएवसमेष्यन्तिसम्युक्ताःपरयामुदा ॥ 15 ॥

अकालेपुष्पशबलाःफलवन्तश्चपादपाः ।

भविष्यन्तिमहेष्वास नद्यश्चसलिलायुताः ॥ 16 ॥

सव्रणैःप्रथमङ्गात्रैरिदानीन्निर्व्रणैस्समैः ।

ततस्समुत्थितास्सर्वेसुप्त्वेवहरियूथपाः ॥ 17 ॥

बभूवुर्वानरास्सर्वेकिन्न्वेतदितिविस्मिताः ।

काकुत्स्थम्परिपूर्णार्थन्दृष्टवासर्वेसुरोत्तमाः ॥ 18 ॥

अब्रुवन्परमप्रीतास्स्तुत्वारामंसलक्ष्मणम् ।

गच्छायोध्यामितोराजन्विसर्जय च वानरान् ॥ 19 ॥

मैथिलींसान्त्वयस्वैनामनुरक्तांयशस्विनीम् ।

भ्रारातरम्भरतम्पश्यत्वच्छोकाद्व्रतचारिणम् ॥ 20 ॥

शत्रुघ्नं च महात्मानम्मात्रूःसर्वाःपरन्तप ।

अभिषेचयचात्मानम्पौरान्गत्वाप्रहर्षय ॥ 21 ॥

एवमुक्त्वासहस्राक्षोरामंसौमित्रिणासह ।

विमानैःसूर्यसङ्काशैर्ययौहृष्टःसुरैःसह ॥ 22 ॥

अभिवाद्य च काकुत्स्थः सर्वांस्तांस्त्रिदशोत्तमान् ।

लक्ष्मणेनसहभ्रात्रावासमाज्ञापयत्तदा ॥ 23 ॥

ततस्तुसालक्ष्मणरामपालितामहाचमूर्हृष्टजनायशस्विनी ।

श्रियाज्वलन्तीविरराजसर्वतोनिशाप्रणीतेवहिशीतरश्मिना ॥ 24 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे त्रयोविंशत्यधिकशततमस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

pratiprayātekākutsthemahendraḥpākaśāsanaḥ |

abravītparamaprītorāghavamprāñjaliṃsthitam || 1 ||

amoghandarśanaṃrāma tavāsmākannararṣabha |

prītiyuktāḥsmatenatvambrūhiyanmanasepsitam || 2 ||

evamuktomahendreṇaprasannenamahātmanā |

suprasannamanāhṛṣṭovacanamprāharāghavaḥ || 3 ||

yadiprītissamutpannāmayitevibudheśvara |

vakṣyāmikurumesatyaṃvacanaṃvadatāṃvara || 4 ||

mamahetoḥparākrāntāyegatāyamasādanam |

tesarvejīvitamprāpyasamutatiṣṭhantuvānarāḥ || 5 ||

matkṛteviprayuktāyeputrairdāraiścavānarāḥ |

tānprītamanasaḥsarvāndraṣṭumicchāmimānada || 6 ||

vikrāntāścāpiśūrāśca na mṛtyuṅgaṇayanti ca |

kṛtayatnāvipannāścajīvayainān purandara || 7 ||

matpriyeṣvabhiraktāśca na mṛtyuṅgaṇayantiye |

tvatprasādātsameyustevarametamahaṃvṛṇe || 8 ||

nīrujonirvraṇāṃścaivasampannabalapauruṣān |

golāṅgūlāṃstathaivarkṣānndraṣṭumicchāmimānada || 9 ||

akālecāpipuṣpāṇimūlāni ca phalāni ca |

nadyaścavimalāstatratiṣṭheyuryatravānarāḥ || 10 ||

śrutvātuvacanantasyarāghavasyamahātmanaḥ |

mahendraḥpratyuvācedaṃvacanamprītisaṃyutam || 11 ||

mahānayaṃvarastātayastvayoktoraghūttama |

vadirmayānoktapūrvaṃ ca tasmādetadbhaviṣyati || 12 ||

samuttiṣṭhantutesarvehatāyeyudhirākṣasaiḥ |

ṛkṣāścasahagopucchairnikṛttānanabāhavaḥ || 13 ||

nīrujonirvraṇāścaivasampannabalapauruṣāḥ |

samutthāsyantiharayassuptānidrākṣyeyathā || 14 ||

suhṛdbhirbāndhavaiścaivajñātibhiḥsvajanena ca |

sarvaevasameṣyantisamyuktāḥparayāmudā || 15 ||

akālepuṣpaśabalāḥphalavantaścapādapāḥ |

bhaviṣyantimaheṣvāsa nadyaścasalilāyutāḥ || 16 ||

savraṇaiḥprathamaṅgātrairidānīnnirvraṇaissamaiḥ |

tatassamutthitāssarvesuptvevahariyūthapāḥ || 17 ||

babhūvurvānarāssarvekinnvetaditivismitāḥ |

kākutsthamparipūrṇārthandṛṣṭavāsarvesurottamāḥ || 18 ||

abruvanparamaprītāsstutvārāmaṃsalakṣmaṇam |

gacchāyodhyāmitorājanvisarjaya ca vānarān || 19 ||

maithilīṃsāntvayasvaināmanuraktāṃyaśasvinīm |

bhrārātarambharatampaśyatvacchokādvratacāriṇam || 20 ||

śatrughnaṃ ca mahātmānammātrūḥsarvāḥparantapa |

abhiṣecayacātmānampaurāngatvāpraharṣaya || 21 ||

evamuktvāsahasrākṣorāmaṃsaumitriṇāsaha |

vimānaiḥsūryasaṅkāśairyayauhṛṣṭaḥsuraiḥsaha || 22 ||

abhivādya ca kākutsthaḥ sarvāṃstāṃstridaśottamān |

lakṣmaṇenasahabhrātrāvāsamājñāpayattadā || 23 ||

tatastusālakṣmaṇarāmapālitāmahācamūrhṛṣṭajanāyaśasvinī |

śriyājvalantīvirarājasarvatoniśāpraṇītevahiśītaraśminā || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trayoviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||