1.35 Balakanda - Panchatrimsha Sargah

ॐ

1.35 बालकाण्ड - पञ्चत्रिंश सर्गः

Valmiki Devanagari

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।

अथ पञ्चत्रिंशस्सर्गः ।

उपास्य रात्रिशेषं तु शोणाकूले महर्षिभिः ।

निशायां सुप्रभातायां विश्वामित्रोऽभ्यभाषत ॥ 1 ॥

सुप्रभाता निशा राम पूर्वा सन्ध्या प्रवर्तते ।

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते गमनायाभिरोचय ॥ 2 ॥

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् ।

गमनं रोचयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥ 3 ॥

अयं शोणश्शुभजलोऽगाधः पुलिनमण्डितः ।

कतरेण पथा ब्रह्मन् सन्तरिष्यामहे वयम् ॥ 4 ॥

एवमुक्तस्तु रामेण विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् ।

एष पन्था मयोद्दिष्टो येन यान्ति महर्षयः ॥ 5 ॥

एवमुक्ता महर्षयो विश्वामित्रेण धीमता ।

पश्यन्तस्ते प्रयाता वै वनानि विविधानि च ॥ 6 ॥

ते गत्वा दूरमध्वानं गतेऽर्धदिवसे तदा ।

जाह्नवीं सरितां श्रेष्ठां ददृशुर्मुनिसेविताम् ॥ 7 ॥

तां दृष्ट्वा पुण्यसलिलां हंससारससेविताम् ।

बभूवुर्मुदिता स्सर्वे मुनयस्सह राघवाः ॥ 8 ॥

तस्यास्तीरे ततश्चक्रुस्त आवासपरिग्रहम् ।

ततस्स्नात्वा यथान्यायं सन्तर्प्य पितृदेवताः ॥ 9 ॥

हुत्वा चैवाग्निहोत्राणि प्राश्य चामृतवद्धविः ।

विविशुर्जाह्नवीतीरे शुचौ मुदितमानसाः ॥ 10 ॥

विश्वामित्रं महात्मानं परिवार्य समन्ततः ।

अथ तत्र तदा रामो विश्वामित्रमथाब्रवीत् ॥ 11 ॥

भगवन् श्रोतुमिच्छामि गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ।

त्रैलोक्यं कथमाक्रम्य गता नदनदीपतिम् ॥ 12 ॥

चोदितो रामवाक्येन विश्वामित्रो महामुनिः ।

वृद्धिं जन्म च गङ्गाया वक्तुमेवोपचक्रमे ॥ 13 ॥

शैलेन्द्रो हिमवान्नाम धातूनामाकरो महान् ।

तस्य कन्याद्वयं राम रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥ 14 ॥

या मेरुदुहिता राम तयोर्माता सुमध्यमा ।

नाम्ना मनोरमा नाम पत्नी हिमवतः प्रिया ॥ 15 ॥

तस्यां गङ्गेयमभवज्ज्येष्ठा हिमवतस्सुता ।

उमा नाम द्वितीयाभून्नाम्ना तस्यैव राघव ॥ 16 ॥

अथ ज्येष्ठां सुरास्सर्वे देवतार्थचिकीर्षया ।

शैलेन्द्रं वरयामासुर्गङ्गां त्रिपथगां नदीम् ॥ 17 ॥

ददौ धर्मेण हिमवान् तनयां लोकपावनीम् ।

स्वच्छन्दपथगां गङ्गां त्रैलोक्यहितकाम्यया ॥ 18 ॥

प्रतिगृह्य ततो देवास्त्रिलोकहितकारिणः ।

गङ्गामादाय तेऽगच्छन् कृतार्थेनान्तरात्मना ॥ 19 ॥

या चान्या शैलदुहिता कन्यासीद्रघुनन्दन ।

उग्रं सा व्रतमास्थाय तपस्तेपे तपोधना ॥ 20 ॥

उग्रेण तपसा युक्तां ददौ शैलवरस्सुताम् ।

रुद्रायाप्रतिरूपाय उमां लोकनमस्कृताम् ॥ 21 ॥

एते ते शैलराजस्य सुते लोकनमस्कृते ।

गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा उमादेवी च राघव ॥ 22 ॥

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा त्रिपथगा नदी ।

खं गता प्रथमं तात गतिं गतिमतां वर ॥ 23 ॥

सैषा सुरनदी रम्या शैलेन्द्रस्य सुता तदा ।

सुरलोकं समारूढा विपापा जलवाहिनी ॥ 24 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चत्रिंशस्सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha pañcatriṃśassargaḥ |

upāsya rātriśeṣaṃ tu śoṇākūle maharṣibhiḥ |

niśāyāṃ suprabhātāyāṃ viśvāmitro'bhyabhāṣata || 1 ||

suprabhātā niśā rāma pūrvā sandhyā pravartate |

uttiṣṭhottiṣṭha bhadraṃ te gamanāyābhirocaya || 2 ||

tacchrutvā vacanaṃ tasya kṛtvā paurvāhṇikīṃ kriyām |

gamanaṃ rocayāmāsa vākyaṃ cedamuvāca ha || 3 ||

ayaṃ śoṇaśśubhajalo'gādhaḥ pulinamaṇḍitaḥ |

katareṇa pathā brahman santariṣyāmahe vayam || 4 ||

evamuktastu rāmeṇa viśvāmitro'bravīdidam |

eṣa panthā mayoddiṣṭo yena yānti maharṣayaḥ || 5 ||

evamuktā maharṣayo viśvāmitreṇa dhīmatā |

paśyantaste prayātā vai vanāni vividhāni ca || 6 ||

te gatvā dūramadhvānaṃ gate'rdhadivase tadā |

jāhnavīṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ dadṛśurmunisevitām || 7 ||

tāṃ dṛṣṭvā puṇyasalilāṃ haṃsasārasasevitām |

babhūvurmuditā ssarve munayassaha rāghavāḥ || 8 ||

tasyāstīre tataścakrusta āvāsaparigraham |

tatassnātvā yathānyāyaṃ santarpya pitṛdevatāḥ || 9 ||

hutvā caivāgnihotrāṇi prāśya cāmṛtavaddhaviḥ |

viviśurjāhnavītīre śucau muditamānasāḥ || 10 ||

viśvāmitraṃ mahātmānaṃ parivārya samantataḥ |

atha tatra tadā rāmo viśvāmitramathābravīt || 11 ||

bhagavan śrotumicchāmi gaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm |

trailokyaṃ kathamākramya gatā nadanadīpatim || 12 ||

codito rāmavākyena viśvāmitro mahāmuniḥ |

vṛddhiṃ janma ca gaṅgāyā vaktumevopacakrame || 13 ||

śailendro himavānnāma dhātūnāmākaro mahān |

tasya kanyādvayaṃ rāma rūpeṇāpratimaṃ bhuvi || 14 ||

yā meruduhitā rāma tayormātā sumadhyamā |

nāmnā manoramā nāma patnī himavataḥ priyā || 15 ||

tasyāṃ gaṅgeyamabhavajjyeṣṭhā himavatassutā |

umā nāma dvitīyābhūnnāmnā tasyaiva rāghava || 16 ||

atha jyeṣṭhāṃ surāssarve devatārthacikīrṣayā |

śailendraṃ varayāmāsurgaṅgāṃ tripathagāṃ nadīm || 17 ||

dadau dharmeṇa himavān tanayāṃ lokapāvanīm |

svacchandapathagāṃ gaṅgāṃ trailokyahitakāmyayā || 18 ||

pratigṛhya tato devāstrilokahitakāriṇaḥ |

gaṅgāmādāya te'gacchan kṛtārthenāntarātmanā || 19 ||

yā cānyā śailaduhitā kanyāsīdraghunandana |

ugraṃ sā vratamāsthāya tapastepe tapodhanā || 20 ||

ugreṇa tapasā yuktāṃ dadau śailavarassutām |

rudrāyāpratirūpāya umāṃ lokanamaskṛtām || 21 ||

ete te śailarājasya sute lokanamaskṛte |

gaṅgā ca saritāṃ śreṣṭhā umādevī ca rāghava || 22 ||

etatte sarvamākhyātaṃ yathā tripathagā nadī |

khaṃ gatā prathamaṃ tāta gatiṃ gatimatāṃ vara || 23 ||

saiṣā suranadī ramyā śailendrasya sutā tadā |

suralokaṃ samārūḍhā vipāpā jalavāhinī || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe pañcatriṃśassargaḥ ||