Gitagovindam Dvitiyah Sargah - Aklesha Keshavah

ॐ

गीतगोविन्दं द्वितीयः सर्गः - अक्लेश केशवः

Vishnu Gita Jayadeva Devanagari

॥ द्वितीयः सर्गः ॥

॥ अक्लेशकेशवः ॥

विहरति वने राधा साधारणप्रणये हरौ विगलितनिजोत्कर्षादीर्ष्यावशेन गतान्यतः ।

क्वचिदपि लताकुञ्जे गुञ्जन्मधुव्रतमण्डली-मुखरशिखरे लीना दीनाप्युवाच रहः सखीम् ॥ 14 ॥

॥ गीतं 5 ॥

सञ्चरदधरसुधामधुरध्वनिमुखरितमोहनवंशम् ।

चलितदृगञ्चलचञ्चलमौलिकपोलविलोलवतंसम् ॥

रासे हरिमिह विहितविलासं स्मरति मनो मम कृतपरिहासम् ॥ 1 ॥

चन्द्रकचारुमयूरशिखण्डकमण्डलवलयितकेशम् ।

प्रचुरपुरन्दरधनुरनुरञ्जितमेदुरमुदिरसुवेशम् ॥ 2 ॥

गोपकदम्बनितम्बवतीमुखचुम्बनलम्भितलोभम् ।

बन्धुजीवमधुराधरपल्लवमुल्लसितस्मितशोभम् ॥ 3 ॥

विपुलपुलकभुजपल्लववलयितवल्लवयुवतिसहस्रम् ।

करचरणोरसि मणिगणभूषणकिरणविभिन्नतमिस्रम् ॥ 4 ॥

जलदपटलवलदिन्दुविनन्दकचन्दनतिलकललाटम् ।

पीनपयोधरपरिसरमर्दननिर्दयहृदयकवाटम् ॥ 5 ॥

मणिमयमकरमनोहरकुण्डलमण्डितगण्डमुदारम् ।

पीतवसनमनुगतमुनिमनुजसुरासुरवरपरिवारम् ॥ 6 ॥

विशदकदम्बतले मिलितं कलिकलुषभयं शमयन्तम् ।

मामपि किमपि तरङ्गदनङ्गदृशा मनसा रमयन्तम् ॥ 7 ॥

श्रीजयदेवभणितमतिसुन्दरमोहनमधुरिपुरूपम् ।

हरिचरणस्मरणं प्रति सम्प्रति पुण्यवतामनुरूपम् ॥ 8 ॥

गणयति गुणग्रामं भामं भ्रमादपि नेहते वहति च परितोषं दोषं विमुञ्चति दूरतः ।

युवतिषु वलस्तृष्णे कृष्णे विहारिणि मां विना पुनरपि मनो वामं कामं करोति करोमि किम् ॥ 15 ॥

॥ गीतं 6 ॥

निभृतनिकुञ्जगृहं गतया निशि रहसि निलीय वसन्तम् ।

चकितविलोकितसकलदिशा रतिरभसरसेन हसन्तम् ॥

सखि हे केशिमथनमुदारं रमय मया सह मदनमनोरथभावितया सविकारम् ॥ 1 ॥

प्रथमसमागमलज्जितया पटुचाटुशतैरनुकूलम् ।

मृदुमधुरस्मितभाषितया शिथिलीकृतजघनदुकूलम् ॥ 2 ॥

किसलयशयननिवेशितया चिरमुरसि ममैव शयानम् ।

कृतपरिरम्भणचुम्बनया परिरभ्य कृताधरपानम् ॥ 3 ॥

अलसनिमीलितलोचनया पुलकावलिललितकपोलम् ।

श्रमजलसकलकलेवरया वरमदनमदादतिलोलम् ॥ 4 ॥

कोकिलकलरवकूजितया जितमनसिजतन्त्रविचारम् ।

श्लथकुसुमाकुलकुन्तलया नखलिखितघनस्तनभारम् ॥ 5 ॥

चरणरणितमनिनूपुरया परिपूरितसुरतवितानम् ।

मुखरविशृङ्खलमेखलया सकचग्रहचुम्बनदानम् ॥ 6 ॥

रतिसुखसमयरसालसया दरमुकुलितनयनसरोजम् ।

निःसहनिपतिततनुलतया मधुसूदनमुदितमनोजम् ॥ 7 ॥

श्रीजयदेवभणितमिदमतिशयमधुरिपुनिधुवनशीलम् ।

सुखमुत्कण्ठितगोपवधूकथितं वितनोतु सलीलम् ॥ 8 ॥

हस्तस्रस्तविलासवंशमनृजुभ्रूवल्लिमद्बल्लवी-वृन्दोत्सारिदृगन्तवीक्षितमतिस्वेदार्द्रगण्डस्थलम् ।

मामुद्वीक्ष्य विलक्षितं स्मितसुधामुग्धाननं कानने गोविन्दं व्रजसुन्दरीगणवृतं पश्यामि हृष्यामि च ॥ 16 ॥

दुरालोकस्तोकस्तबकनवकाशोकलतिका-विकासः कासारोपवनपवनोऽपि व्यथयति ।

अपि भ्राम्यद्भृङ्गीरणितरमणीया न मुकुल-प्रसूतिश्चूतानां सखि शिखरिणीयं सुखयति ॥ 17 ॥

॥ इति गीतगोविन्दे अक्लेशकेशवो नाम द्वितीयः सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

|| dvitīyaḥ sargaḥ ||

|| akleśakeśavaḥ ||

viharati vane rādhā sādhāraṇapraṇaye harau vigalitanijotkarṣādīrṣyāvaśena gatānyataḥ |

kvacidapi latākuñje guñjanmadhuvratamaṇḍalī-mukharaśikhare līnā dīnāpyuvāca rahaḥ sakhīm || 14 ||

|| gītaṃ 5 ||

sañcaradadharasudhāmadhuradhvanimukharitamohanavaṃśam |

calitadṛgañcalacañcalamaulikapolavilolavataṃsam ||

rāse harimiha vihitavilāsaṃ smarati mano mama kṛtaparihāsam || 1 ||

candrakacārumayūraśikhaṇḍakamaṇḍalavalayitakeśam |

pracurapurandaradhanuranurañjitameduramudirasuveśam || 2 ||

gopakadambanitambavatīmukhacumbanalambhitalobham |

bandhujīvamadhurādharapallavamullasitasmitaśobham || 3 ||

vipulapulakabhujapallavavalayitavallavayuvatisahasram |

karacaraṇorasi maṇigaṇabhūṣaṇakiraṇavibhinnatamisram || 4 ||

jaladapaṭalavaladinduvinandakacandanatilakalalāṭam |

pīnapayodharaparisaramardananirdayahṛdayakavāṭam || 5 ||

maṇimayamakaramanoharakuṇḍalamaṇḍitagaṇḍamudāram |

pītavasanamanugatamunimanujasurāsuravaraparivāram || 6 ||

viśadakadambatale militaṃ kalikaluṣabhayaṃ śamayantam |

māmapi kimapi taraṅgadanaṅgadṛśā manasā ramayantam || 7 ||

śrījayadevabhaṇitamatisundaramohanamadhuripurūpam |

haricaraṇasmaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāmanurūpam || 8 ||

gaṇayati guṇagrāmaṃ bhāmaṃ bhramādapi nehate vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |

yuvatiṣu valastṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15 ||

|| gītaṃ 6 ||

nibhṛtanikuñjagṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |

cakitavilokitasakaladiśā ratirabhasarasena hasantam ||

sakhi he keśimathanamudāraṃ ramaya mayā saha madanamanorathabhāvitayā savikāram || 1 ||

prathamasamāgamalajjitayā paṭucāṭuśatairanukūlam |

mṛdumadhurasmitabhāṣitayā śithilīkṛtajaghanadukūlam || 2 ||

kisalayaśayananiveśitayā ciramurasi mamaiva śayānam |

kṛtaparirambhaṇacumbanayā parirabhya kṛtādharapānam || 3 ||

alasanimīlitalocanayā pulakāvalilalitakapolam |

śramajalasakalakalevarayā varamadanamadādatilolam || 4 ||

kokilakalaravakūjitayā jitamanasijatantravicāram |

ślathakusumākulakuntalayā nakhalikhitaghanastanabhāram || 5 ||

caraṇaraṇitamaninūpurayā paripūritasuratavitānam |

mukharaviśṛṅkhalamekhalayā sakacagrahacumbanadānam || 6 ||

ratisukhasamayarasālasayā daramukulitanayanasarojam |

niḥsahanipatitatanulatayā madhusūdanamuditamanojam || 7 ||

śrījayadevabhaṇitamidamatiśayamadhuripunidhuvanaśīlam |

sukhamutkaṇṭhitagopavadhūkathitaṃ vitanotu salīlam || 8 ||

hastasrastavilāsavaṃśamanṛjubhrūvallimadballavī-vṛndotsāridṛgantavīkṣitamatisvedārdragaṇḍasthalam |

māmudvīkṣya vilakṣitaṃ smitasudhāmugdhānanaṃ kānane govindaṃ vrajasundarīgaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16 ||

durālokastokastabakanavakāśokalatikā-vikāsaḥ kāsāropavanapavano'pi vyathayati |

api bhrāmyadbhṛṅgīraṇitaramaṇīyā na mukula-prasūtiścūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17 ||

|| iti gītagovinde akleśakeśavo nāma dvitīyaḥ sargaḥ ||