Gitagovindam Ekadashah Sargah - Sananda Damodarah

ॐ

गीतगोविन्दं एकादशः सर्गः - सानन्द दामोदरः

Vishnu Gita Jayadeva Devanagari

॥ एकादशः सर्गः ॥

॥ सानन्ददामोदरः ॥

सुचिरमनुनयने प्रीणयित्वा मृगाक्षीं गतवति कृतवेशे केशवे कुञ्जशय्याम् ।

रचितरुचिरभूषां दृष्टिमोषे प्रदोषे स्फुरति निरवसादां कापि राधां जगाद ॥ 59 ॥

॥ गीतं 20 ॥

विरचितचाटुवचनरचनं चरणे रचितप्रणिपातम् ।

सम्प्रति मञ्जुलवञ्जुलसीमनि केलिशयनमनुयातम् ॥

मुग्धे मधुमथनमनुगतमनुसर राधिके ॥ 1 ॥

घनजघनस्तनभारभरे दरमन्थरचरणविहारम् ।

मुखरितमणीमञ्जीरमुपैहि विधेहि मरालविकारम् ॥ 2 ॥

शृणु रमणीयतरं तरुणीजनमोहनमधुपविरावम् ।

कुसुमशरासनशासनबन्दिनि पिकनिकरे भज भावम् ॥ 3 ॥

अनिलतरलकिसलयनिकरेण करेण लतानिकुरम्बम् ।

प्रेरणमिव करभोरु करोति गतिं प्रतिमुञ्च विलम्बम् ॥ 4 ॥

स्फुरितमनङ्गतरङ्गवशादिव सूचितहरिपरिरम्भम् ।

पृच्छ मनोहरहारविमलजलधारममुं कुचकुम्भम् ॥ 5 ॥

अधिगतमखिलसखीभिरिदं तव वपुरपि रतिरणसज्जम् ।

चण्डि रसितरशनारवडिण्डिममभिसर सरसमलज्जम् ॥ 6 ॥

स्मरशरसुभगनखेन करेण सखीमवलम्ब्य सलीलम् ।

चल वलयक्वणीतैरवबोधय हरमपि निजगतिशीलम् ॥ 7 ॥

श्रीजयदेवभणितमधरीकृतहारमुदासितवामम् ।

हरिविनिहितमनसामधितिष्ठतु कण्ठतटीमविरामम् ॥ 8 ॥

सा मां द्रक्ष्यति वक्ष्यति स्मरकथां प्रत्यङ्गमालिङ्गनैः प्रीतिं यास्यति रम्यते सखि समागत्येति चिन्ताकुलः ।

स त्वां पश्यति वेपते पुलकयत्यानन्दति स्विद्यति प्रत्युद्गच्छति मूर्च्छति स्थिरतमःपुञ्जे निकुञ्जे प्रियः ॥ 60 ॥

अक्ष्णोर्निक्षिपदञ्जनं श्रवणयोस्तापिच्छगुच्छावलीं मूर्ध्नि श्यामसरोजदाम कुचयोः कस्तूरिकापात्रकम् ।

धूर्तानामभिसारसत्वरहृदां विष्वङ्निकुञ्जे सखि ध्वान्तं नीलनिचोलचारु सदृशां प्रत्यङ्गमालिङ्गति ॥ 61 ॥

काश्मीरगौरवपुषामभिसारिकाणां आबद्धरेखमभितो रुचिमञ्जरीभिः ।

एतत्तमालदलनीलतमं तमिश्रं तत्प्रेमहेमनिकषोपलतां तनोति ॥ 62 ॥

हारावलीतरलकाञ्चनकाञ्चिदाम-केयूरकङ्कणमणिद्युतिदीपितस्य ।

द्वारे निकुञ्जनिलयस्यहरिं निरीक्ष्य व्रीडावतीमथ सखी निजगाह राधाम् ॥ 63 ॥

॥ गीतं 21 ॥

मञ्जुतरकुञ्जतलकेलिसदने ।

विलस रतिरभसहसितवदने ॥

प्रविश राधे माधवसमीपमिह ॥ 1 ॥

नवभवदशोकदलशयनसारे ।

विलस कुचकलशतरलहारे ॥ 2 ॥

कुसुमचयरचितशुचिवासगेहे ।

विलस कुसुमसुकुमारदेहे ॥ 3 ॥

चलमलयवनपवनसुरभिशीते ।

विलस रसवलितललितगीते ॥ 4 ॥

मधुमुदितमधुपकुलकलितरावे ।

विलस मदनरससरसभावे ॥ 5 ॥

मधुतरलपिकनिकरनिनदमुखरे ।

विलस दशनरुचिरुचिरशिखरे ॥ 6 ॥

वितत बहुवल्लिनवपल्लवघने ।

विलस चिरमलसपीनजघने ॥ 7 ॥

विहितपद्मावतीसुखसमाजे ।

भणति जयदेवकविराजे ॥ 8 ॥

त्वां चित्तेन चिरं वहन्नयमतिश्रान्तो भृशं तापितः कन्दर्पेण तु पातुमिच्छति सुधासम्बाधबिम्बाधरम् ।

अस्याङ्गं तदलङ्कुरु क्षणमिह भ्रूक्षेपलक्ष्मीलव-क्रीते दास इवोपसेवितपदाम्भोजे कुतः सम्भ्रमः ॥ 64 ॥

सा ससाध्वससानन्दं गोविन्दे लोललोचना ।

सिञ्जानमञ्जुमञ्जीरं प्रविवेश निवेशनम् ॥ 65 ॥

॥ गीतं 22 ॥

राधावदनविलोकनविकसितविविधविकारविभङ्गम् ।

जलनिधिमिव विधुमण्डलदर्शनतरलिततुङ्गतरङ्गम् ॥

हरिमेकरसं चिरमभिलषितविलासं सा ददार्श गुरुहर्षवशंवदवदनमनङ्गनिवासम् ॥ 1 ॥

हारममलतरतारमुरसि दधतं परिरभ्य विदूरम् ।

स्फुटतरफेनकदम्बकरम्बितमिव यमुनाजलपूरम् ॥ 2 ॥

श्यामलमृदुलकलेवरमण्डलमधिगतगौरदुकूलम् ।

नीलनलिनमिव पीतपरागपतलभरवलयितमूलम् ॥ 3 ॥

तरलदृगञ्चलचलनमनोहरवदनजनितरतिरागम् ।

स्फुटकमलोदरखेलितखञ्जनयुगमिव शरदि तडागम् ॥ 4 ॥

वदनकमलपरिशीलनमिलितमिहिरसमकुण्डलशोभम् ।

स्मितरुचिरुचिरसमुल्लसिताधरपल्लवकृतरतिलोभम् ॥ 5 ॥

शशिकिरणच्छुरितोदरजलधरसुन्दरसकुसुमकेशम् ।

तिमिरोदितविधुमण्दलनिर्मलमलयजतिलकनिवेशम् ॥ 6 ॥

विपुलपुलकभरदन्तुरितं रतिकेलिकलाभिरधीरम् ।

मणिगणकिरणसमूहसमुज्ज्वलभूषणसुभगशरीरम् ॥ 7 ॥

श्रीजयदेवभणितविभवद्विगुणीकृतभूषणभारम् ।

प्रणमत हृदि सुचिरं विनिधाय हरिं सुकृतोदयसारम् ॥ 8 ॥

अतिक्रम्यापाङ्गं श्रवणपथपर्यन्तगमन-प्रयासेनेवाक्ष्णोस्तरलतरतारं पतितयोः ।

इदानीं राधायाः प्रियतमसमालोकसमये पपात स्वेदाम्बुप्रसर इव हर्षाश्रुनिकरः ॥ 66 ॥

भवन्त्यास्तल्पान्तं कृतकपटकण्डूतिपिहित-स्मितं याते गेहाद्बहिरवहितालीपरिजने ।

प्रियास्यं पश्यन्त्याः स्मरशरसमाकूलसुभगं सलज्जा लज्जापि व्यगमदिव दूरं मृगदृशः ॥ 67 ॥

॥ इति श्रीगीतगोविन्दे राधिकामिलने सानन्ददामोदरो नामैकादशः सर्गः ॥

Roman (IAST) Transliteration

|| ekādaśaḥ sargaḥ ||

|| sānandadāmodaraḥ ||

suciramanunayane prīṇayitvā mṛgākṣīṃ gatavati kṛtaveśe keśave kuñjaśayyām |

racitarucirabhūṣāṃ dṛṣṭimoṣe pradoṣe sphurati niravasādāṃ kāpi rādhāṃ jagāda || 59 ||

|| gītaṃ 20 ||

viracitacāṭuvacanaracanaṃ caraṇe racitapraṇipātam |

samprati mañjulavañjulasīmani keliśayanamanuyātam ||

mugdhe madhumathanamanugatamanusara rādhike || 1 ||

ghanajaghanastanabhārabhare daramantharacaraṇavihāram |

mukharitamaṇīmañjīramupaihi vidhehi marālavikāram || 2 ||

śṛṇu ramaṇīyataraṃ taruṇījanamohanamadhupavirāvam |

kusumaśarāsanaśāsanabandini pikanikare bhaja bhāvam || 3 ||

anilataralakisalayanikareṇa kareṇa latānikurambam |

preraṇamiva karabhoru karoti gatiṃ pratimuñca vilambam || 4 ||

sphuritamanaṅgataraṅgavaśādiva sūcitahariparirambham |

pṛccha manoharahāravimalajaladhāramamuṃ kucakumbham || 5 ||

adhigatamakhilasakhībhiridaṃ tava vapurapi ratiraṇasajjam |

caṇḍi rasitaraśanāravaḍiṇḍimamabhisara sarasamalajjam || 6 ||

smaraśarasubhaganakhena kareṇa sakhīmavalambya salīlam |

cala valayakvaṇītairavabodhaya haramapi nijagatiśīlam || 7 ||

śrījayadevabhaṇitamadharīkṛtahāramudāsitavāmam |

harivinihitamanasāmadhitiṣṭhatu kaṇṭhataṭīmavirāmam || 8 ||

sā māṃ drakṣyati vakṣyati smarakathāṃ pratyaṅgamāliṅganaiḥ prītiṃ yāsyati ramyate sakhi samāgatyeti cintākulaḥ |

sa tvāṃ paśyati vepate pulakayatyānandati svidyati pratyudgacchati mūrcchati sthiratamaḥpuñje nikuñje priyaḥ || 60 ||

akṣṇornikṣipadañjanaṃ śravaṇayostāpicchagucchāvalīṃ mūrdhni śyāmasarojadāma kucayoḥ kastūrikāpātrakam |

dhūrtānāmabhisārasatvarahṛdāṃ viṣvaṅnikuñje sakhi dhvāntaṃ nīlanicolacāru sadṛśāṃ pratyaṅgamāliṅgati || 61 ||

kāśmīragauravapuṣāmabhisārikāṇāṃ ābaddharekhamabhito rucimañjarībhiḥ |

etattamāladalanīlatamaṃ tamiśraṃ tatpremahemanikaṣopalatāṃ tanoti || 62 ||

hārāvalītaralakāñcanakāñcidāma-keyūrakaṅkaṇamaṇidyutidīpitasya |

dvāre nikuñjanilayasyahariṃ nirīkṣya vrīḍāvatīmatha sakhī nijagāha rādhām || 63 ||

|| gītaṃ 21 ||

mañjutarakuñjatalakelisadane |

vilasa ratirabhasahasitavadane ||

praviśa rādhe mādhavasamīpamiha || 1 ||

navabhavadaśokadalaśayanasāre |

vilasa kucakalaśataralahāre || 2 ||

kusumacayaracitaśucivāsagehe |

vilasa kusumasukumāradehe || 3 ||

calamalayavanapavanasurabhiśīte |

vilasa rasavalitalalitagīte || 4 ||

madhumuditamadhupakulakalitarāve |

vilasa madanarasasarasabhāve || 5 ||

madhutaralapikanikaraninadamukhare |

vilasa daśanaruciruciraśikhare || 6 ||

vitata bahuvallinavapallavaghane |

vilasa ciramalasapīnajaghane || 7 ||

vihitapadmāvatīsukhasamāje |

bhaṇati jayadevakavirāje || 8 ||

tvāṃ cittena ciraṃ vahannayamatiśrānto bhṛśaṃ tāpitaḥ kandarpeṇa tu pātumicchati sudhāsambādhabimbādharam |

asyāṅgaṃ tadalaṅkuru kṣaṇamiha bhrūkṣepalakṣmīlava-krīte dāsa ivopasevitapadāmbhoje kutaḥ sambhramaḥ || 64 ||

sā sasādhvasasānandaṃ govinde lolalocanā |

siñjānamañjumañjīraṃ praviveśa niveśanam || 65 ||

|| gītaṃ 22 ||

rādhāvadanavilokanavikasitavividhavikāravibhaṅgam |

jalanidhimiva vidhumaṇḍaladarśanataralitatuṅgataraṅgam ||

harimekarasaṃ ciramabhilaṣitavilāsaṃ sā dadārśa guruharṣavaśaṃvadavadanamanaṅganivāsam || 1 ||

hāramamalataratāramurasi dadhataṃ parirabhya vidūram |

sphuṭataraphenakadambakarambitamiva yamunājalapūram || 2 ||

śyāmalamṛdulakalevaramaṇḍalamadhigatagauradukūlam |

nīlanalinamiva pītaparāgapatalabharavalayitamūlam || 3 ||

taraladṛgañcalacalanamanoharavadanajanitaratirāgam |

sphuṭakamalodarakhelitakhañjanayugamiva śaradi taḍāgam || 4 ||

vadanakamalapariśīlanamilitamihirasamakuṇḍalaśobham |

smitarucirucirasamullasitādharapallavakṛtaratilobham || 5 ||

śaśikiraṇacchuritodarajaladharasundarasakusumakeśam |

timiroditavidhumaṇdalanirmalamalayajatilakaniveśam || 6 ||

vipulapulakabharadanturitaṃ ratikelikalābhiradhīram |

maṇigaṇakiraṇasamūhasamujjvalabhūṣaṇasubhagaśarīram || 7 ||

śrījayadevabhaṇitavibhavadviguṇīkṛtabhūṣaṇabhāram |

praṇamata hṛdi suciraṃ vinidhāya hariṃ sukṛtodayasāram || 8 ||

atikramyāpāṅgaṃ śravaṇapathaparyantagamana-prayāsenevākṣṇostaralataratāraṃ patitayoḥ |

idānīṃ rādhāyāḥ priyatamasamālokasamaye papāta svedāmbuprasara iva harṣāśrunikaraḥ || 66 ||

bhavantyāstalpāntaṃ kṛtakapaṭakaṇḍūtipihita-smitaṃ yāte gehādbahiravahitālīparijane |

priyāsyaṃ paśyantyāḥ smaraśarasamākūlasubhagaṃ salajjā lajjāpi vyagamadiva dūraṃ mṛgadṛśaḥ || 67 ||

|| iti śrīgītagovinde rādhikāmilane sānandadāmodaro nāmaikādaśaḥ sargaḥ ||