6.93 Yuddhakanda - Trinavatitama Sargah

ॐ

6.93 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ತ್ರಿನವತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ತ್ರಿನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಃಪೌಲಸ್ತ್ಯಸಚಿವಾಶ್ರುತ್ವಾಚೇನ್ದ್ರಜಿತೋವಧಮ್ ।

ಆಚಚಕ್ಷುರಭಿಜ್ಞಾಯದಶಗ್ರೀವಾಯಸವ್ಯಥಾಃ ॥ 1 ॥

ಯುದ್ಧೇಹತೋಮಹಾರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಣೇನತವಾತ್ಮಜಃ ।

ವಿಭೀಷಣಸಹಾಯೇನಮಿಷತಾನ್ನೋಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ॥ 2 ॥

ಶೂರಂಶೂರೇಣಸಮ್ಗಮ್ಯಸಮ್ಯುಗೇಷ್ವಪರಾಜಿತಃ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಹತಶ್ಶೂರಃಪುತ್ರಸ್ತೇಮಹೇನ್ದ್ರಜಿತ್ ॥ 3 ॥

ಗತಸ್ಸಪರಮಾನ್ಲೋಕಾನ್ಶರೈಸ್ಸನ್ತಾಪ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ।

ಸ ತಮ್ಪ್ರತಿಭಯಂಶ್ರುತ್ವಾವಧಮ್ಪುತ್ರಸ್ಯದಾರುಣಮ್ ॥ 4 ॥

ಘೋರಮಿನ್ದ್ರಜಿತಃಸಙ್ಖ್ಯೇಕಶ್ಮಲಮ್ಪ್ರಾವಿಶನ್ಮಹತ್ ।

ಉಪಲಭ್ಯಚಿರಾತ್ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ರಾಜಾರಾಕ್ಷಸಪುಙ್ಗವ ॥ 5 ॥

ಪುತ್ರಶೋಕಾಕುಲೋದೀನೋವಿಲಲಾಪಾಕುಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।

ಹಾರಾಕ್ಷಸಚಮೂಮುಖ್ಯಮಮವತ್ಸಮಹಾಬಲ ॥ 6 ॥

ಜಿತ್ವೇನ್ದ್ರಙ್ಕಥಮದ್ಯತ್ವಂಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯವಶಙ್ಗತಃ ।

ನನುತ್ವಮಿಷುಭಿಃಕ್ರುದ್ಧೋಭಿನ್ದ್ಯಾಃಕಾಲಾನ್ತಕಾವಪಿ ॥ 7 ॥

ಮನ್ದರಸ್ಯಾಪಿಶೃಙ್ಗಾಣಿಕಿಮ್ಪುನರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಂಯುಧಿ ।

ಅದ್ಯವೈನಸ್ವತೋರಾಜಾಭೂಯೋಬಹುಮತೋಮಮ ॥ 8 ॥

ಯೇನಾದ್ಯತ್ವಮ್ಮಹಾಬಾಹೋ ಸಂಯುಕ್ತಃಕಾಲಧರ್ಮಣಾ ।

ಏಷಪನ್ಥಾಃಸುಯೋಧಾನಾಂಸರ್ವಾಮರಗಣೇಷ್ವಪಿ ॥ 9 ॥

ಯಃಕೃತೇಹನ್ಯತೇಭರ್ತುಸ್ಸಪುಮಾನ್ಸ್ವರ್ಗಮೃಚ್ಛತಿ ।

ಅದ್ಯದೇವಗಣಾಸ್ಸರ್ವೇಲೋಕಪಾಲಾಮಹರ್ಷಯಃ ॥ 10 ॥

ಹತಮಿನ್ದ್ರಜಿತನ್ದೃಷ್ಟವಾಸುಖಂಸ್ವಪ್ಸ್ಯನ್ತಿನಿರ್ಭಯಾಃ ।

ಅದ್ಯಲೋಕಾಸ್ತ್ರಯಃ ಕೃತ್ಸ್ನಾಪೃಥಿವೀ ಚ ಸಕಾನನಾ ॥ 11 ॥

ಏಕೇನೇನ್ದ್ರಜಿತಾಹೀನಾಶೂನ್ಯೇವಪ್ರತಿಭಾತಿಮೇ ।

ಅದ್ಯನೈರೃತಕನ್ಯಾನಾಂಶ್ರೋಷ್ಯಾಮ್ಯನ್ತಃಪುರೇರವಮ್ ॥ 12 ॥

ಕರೇಣುಸಙ್ಘಸ್ಯಯಥಾನಿನಾದಙ್ಗಿರಿಗಹ್ವರೇ ।

ಯೌವರಾಜ್ಯಂ ಚ ಲಙ್ಕಾಂ ಚ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಚ ಪರನ್ತಪ ॥ 13 ॥

ಮಾತರಮ್ಮಾಂ ಚ ಭಾರ್ಯಾಶ್ಚಕ್ವಗತೋಽಸಿವಿಹಾಯನಃ ।

ಮಮನಾಮತ್ವಯಾವೀರಗತಸ್ಯಯಮಸಾದನಮ್ ॥ 14 ॥

ಪ್ರೇತಕಾರ್ಯಾಣಿಕಾರ್ಯಾಣಿವಿಪರೀತೇಹಿವರ್ತಸೇ ।

ಸ ತ್ವಞ್ಜೀವತಿಸುಗ್ರೀವೇಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ರಾಘವೇ ॥ 15 ॥

ಮಮಶಲ್ಯಮನುದ್ಧೃತ್ಯಕ್ವಗತೋಽಸಿವಿಹಾಯನಃ ।

ಏವಮಾದಿವಿಲಾಪಾರ್ತಂರಾವಣಂರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್ ॥ 16 ॥

ಆವಿವೇಶಮಹಾನ್ ಕೋಪಃಪುತ್ರವ್ಯಸನಸಮ್ಭವಃ ।

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಕೋಪನಂಹ್ಯೇನಮ್ಪುತ್ರಸ್ಯಪುನರಾಧಯಃ ॥ 17 ॥

ದೀಪ್ತಂಸನ್ದೀಪಯಾಮಾಸುರ್ಘರ್ಮೇಽರ್ಕಮಿವರಶ್ಮಯಃ ।

ಲಲಾಟೇಭ್ರುಕುಟೀಭಿಶ್ಚಸಙ್ಗತಾಭಿರ್ವ್ಯರೋಚತ ॥ 18 ॥

ಯುಗಾನ್ತೇಸಹನಕ್ರೈಸ್ತುಮಹೋರ್ಮಿಭಿರಿವೋದಧಿಃ ।

ಕೋಪಾದ್ವಿಜೃಮ್ಭಮಾಣಸ್ಯವಕ್ತ್ರಾದ್ವ್ಯಕ್ತಮಿವಜ್ವಲನ್ ॥ 19 ॥

ಉತ್ಪಪಾತಸಧೂಮಾನಗಿರ್ವೃತ್ರಸ್ಯವದನಾದಿವ ।

ಸ ಪುತ್ರವಧಸನ್ತಪ್ತಶ್ಶೂರಃಕ್ರೋಧವಶಙ್ಗತಃ ॥ 20 ॥

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯರಾವಣೋಬುದ್ಧ್ಯಾವೈದೇಹ್ಯಾರೋಚಯದ್ವಧಮ್ ।

ತಸ್ಯಪ್ರಕೃತ್ಯಾರಕ್ತೇ ಚ ರಕ್ತೇಕ್ರೋಥಾನಗಿನಾಪಿ ಚ ॥ 21 ॥

ರಾವಣಸ್ಯಮಹಾಘೋರೇದೀಪ್ತೇನೇತ್ರೇಬಭೂವತುಃ ।

ಘೋರಮ್ಪ್ರಕೃತ್ಯಾರೂಪನ್ತತ್ತಸ್ಯಕ್ರೋಧಾಗ್ನಿಮೂರ್ಛಿತಮ್ ॥ 22 ॥

ಬಭೂವರೂಪಙ್ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯರುದ್ರಸ್ಯೇವದುರಾಸದಮ್ ।

ತಸ್ಯಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಮ್ಪ್ರಾಪತನ್ನಾಶ್ರೃಬಿನ್ದವಃ ॥ 23 ॥

ದೀಪಾಭ್ಯಾಮಿವದೀಪ್ತಾಭ್ಯಾಂಸಾರ್ಚಿಷಸ್ಸ್ನೇಹಬಿನ್ದವಃ ।

ದನ್ತಾವನಿದಶತಸ್ತಸ್ಯಶ್ರೂಯತೇದಶನಸ್ವನಃ ॥ 24 ॥

ಯನ್ತ್ರಸ್ಯಾವೇಷ್ಟ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ಮಹತೋ ದಾನವೈರಿವ ।

ಕಾಲಾನಗಿರಿವಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋಯಾಂಯಾನ್ದಿಶಮವೈಕ್ಷತ ॥ 25 ॥

ತಸ್ಯಾನ್ತಸ್ಯಾಮ್ಭಯತ್ರಸ್ತಾರಾಕ್ಷಸಾಸ್ಸನ್ವಿಲಿಯಲಿರೇ ।

ತಮನ್ತಕಮಿವಕ್ರುದ್ಧಞ್ಚರಾಚರಚಿಖಾದಿಷುಮ್ ॥ 26 ॥

ವೀಕ್ಷಮಾಣನ್ದಿಶಸ್ಸರ್ವಾರಾಕ್ಷಸಾನೋಪಚಕ್ರಮುಃ ।

ತತಃಪರಮಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧೋರಾವಣೋರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಃ ॥ 27 ॥

ಅಬ್ರವೀದ್ರಕ್ಷಸಾಮ್ಮಧ್ಯೇಸಂಸ್ತಮ್ಭಯಿಷುರಾಹವೇ ।

ಮಯಾವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿಚರಿತ್ವಾಪರಮನ್ತಪಃ ॥ 28 ॥

ತೇಷುತೇಷ್ವವಕಾಶೇಷುಸ್ವಯಮ್ಭೂಃಪರಿತೋಷಿತಃ ।

ತಸ್ಯೈವತಪಸೋವ್ಯುಷ್ಟ್ಯಾಪ್ರಸಾದಾಚ್ಛಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ॥ 29 ॥

ನಾಸುರೇಭ್ಯೋ ನ ದೇವೇಭ್ಯೋಭಯಮ್ಮಮಕದಾಚನ ।

ಕವಚಮ್ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತಮ್ಮೇಯದಾದಿತ್ಯಸಮಪ್ರಭಮ್ ॥ 30 ॥

ದೇವಾಸುರವಿಮರ್ಧೇಷು ನ ಭಿನ್ನಂವಜ್ರಮುಷ್ಟಿಭಿಃ ।

ತೇನಮಾಮದ್ಯಸಮ್ಯುಕ್ತಂರಥಸ್ಥಮಿಹಸಮ್ಯುಗೇ ॥ 31 ॥

ಪ್ರತೀಯಾತ್ಕೋಽದ್ಯಮಾಮಾಜೌಸಾಕ್ಷಾದಪಿಪುರನ್ದರಃ ।

ತ್ತದಾತಿಪ್ರಸನ್ನೇನಸಶರಙ್ಕಾರ್ಮುಕಮ್ಮಹತ್ ॥ 32 ॥

ದೇವಾಸುರವಿಮರ್ಧೇಷುಮಮದತ್ತಂಸ್ವಯಮ್ಭುವಾ ।

ಅದ್ಯತೂರ್ಯಶತೈರ್ಭೀಮನ್ಧನುರುತ್ಥಾಪ್ಯತಾಮ್ಮಮ ॥ 33 ॥

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋರೇವವಧಾಯಪರಮಾಹವೇ ।

ಸ ಪುತ್ರವಧಸನ್ತಪ್ತಃಕ್ರೂರಃಕ್ರೋಧವಶಙ್ಗತಃ ॥ 34 ॥

ಸಮೀಕ್ಷ್ಯರಾವಣೋಬುದ್ಧ್ಯಾಸೀತಾಂಹನ್ತುಂವ್ಯವಸ್ಯತ ।

ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷ್ಯತಾಮ್ರಾಕ್ಷಸ್ಸುಘೋರೋಘೋರದರ್ಶನಃ ॥ 35 ॥

ದೀನೋದೀನಸ್ವರಾನ್ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾನುವಾಚನಿಶಾಚರಾನ್ ।

ಮಾಯಯಾಮಮವತ್ಸೇನವಞ್ಚನಾರ್ಥಂವನೌಕಸಾಮ್ ॥ 36 ॥

ಕಿಞ್ಚಿದೇವಹತನ್ತತ್ರಸೀತೇಯಮಿತಿದರ್ಶಿತಮ್ ।

ತದಿದನ್ತಥ್ಯಮೇವಾಹಙ್ಕರಿಷ್ಯೇಪ್ರಿಯಮಾತ್ಮನಃ ॥ 37 ॥

ವೈದೇಹೀನ್ನಾಶಯಿಷ್ಯಾಮಿಕ್ಷತ್ರಬನ್ಧುಮನುವ್ರತಾಮ್ ।

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾಸಚಿವಾನ್ಖಙ್ಗಮಾಶುಪರಾಮೃಶತ್ ॥ 38 ॥

ಉತ್ಪ್ಲುತ್ಯಗುಣಸಮ್ಪನ್ನಂವಿಮಲಾಮ್ಬರವರ್ಚಸಮ್ ।

ನಿಷ್ಪಪಾತ ಸ ವೇಗೇನಸಭಾರ್ಯಃಸಚಿವೈರ್ವೃತಃ ॥ 39 ॥

ರಾವಣಃಪುತ್ರಶೋಕೇನಭೃಶಮಾಕುಲಚೇತನಃ ।

ಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಖಡಗಮಾದಾಯಸಹಸಾಯತ್ರಮೈಥಿಲೀ ॥ 40 ॥

ವ್ರಜನ್ತಂರಾಕ್ಷಸಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಸಿಂಹನಾದಂವಿಚಕ್ರುಶುಃ ।

ಊಚುಶ್ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಮ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯರಾಕ್ಷಸಮ್ ॥ 41 ॥

ಅದ್ಯೈನನ್ತಾವುಭೌದೃಷ್ಟವಾಭ್ರಾತರೌಪ್ರವ್ಯಧಿಷ್ಯತಃ ।

ಲೋಕಪಾಲಾಹಿಚತ್ವಾರಃಕ್ರುದ್ಧೇನಾನೇನತರ್ಜಿತಾಃ ॥ 42 ॥

ಬಹವಃಶತ್ರವಶ್ಚಾನ್ಯೇಸಮ್ಯುಗೇಷ್ವಭಿಪಾತಿತಾಃ ।

ತ್ರಿಷುಲೋಕೇಷುರತ್ನಾನಿಭುಙಕ್ತೇಚಾಹೃತ್ಯರಾವಣಃ ॥ 43 ॥

ವಿಕ್ರಮೇ ಚ ಬಲೇಚೈವನಾಸ್ತ್ಯಸ್ಯಸದೃಶೋಭುವಿ ।

ತೇಷಾಂಸಞ್ಜಲ್ಪಮಾನಾಮಶೋಕವನಿಕಾಙ್ಗತಾಮ್ ॥ 44 ॥

ಅಭಿದುದ್ರಾವವೈದೇಹೀಂರಾವಣಃಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಃ ।

ವಾರ್ಯಮಾಣಃಸುಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಸುಹೃದ್ಭಿರ್ಹಿತಬುದ್ಧಿಭಿಃ ॥ 45 ॥

ಅಭ್ಯಧಾವತಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃಖೇಗ್ರಹೋರೋಹಿಣೀಮಿವ ।

ಮೈಥಿಲೀರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾತುರಾಕ್ಷಸೀರನಿನ್ದಿತಾ ॥ 46 ॥

ದದರ್ಶರಾಕ್ಷಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧನ್ನಿಸ್ತ್ರಿಂಶವರಧಾರಿಣಮ್ ।

ತನ್ನಿಶಾಮ್ಯಸವಿಸ್ತ್ರಿಂಶಂವ್ಯಥಿತಾಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 47 ॥

ನಿವಾರ್ಯಮಾಣಮ್ಬಹುಶಃಸುಹೃದ್ಭಿರನಿವರ್ತಿನಮ್ ।

ಸೀತಾದುಃಖಸಮಾವಿಷ್ಟಾವಿಲಪನ್ತೀದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 48 ॥

ಯಥಾಯಮ್ಮಾಮಭಿಕ್ರುದ್ಧಃಸಮಭಿದ್ರವತಿಸ್ವಯಮ್ ।

ವಧಿಷ್ಯತಿಸನಾಥಾಮ್ಮಾಮನಾಥಾಮಿವದುರ್ಮತಿಃ ॥ 49 ॥

ಬಹುಶಶ್ಚೋದಯಾಮಾಸಭರ್ತಾರಮ್ಮಾಮನುವ್ರತಾಮ್ ।

ಭಾರ್ಯಾಭವರಮಸ್ವೇತಿಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾತೋಧ್ರುವಮ್ಮಯಾ ॥ 50 ॥

ಸೋಽಯಮ್ಮಾಮನುಪಸ್ಥಾನೇವ್ಯಕ್ತನ್ನೈರಾಶ್ಯಮಾಗತಃ ।

ಕ್ರೋಧಮೋಹಸಮಾವಿಷ್ಟೋನಿಹನ್ತುಮ್ಮಾಂಸಮುದ್ಯತಃ ॥ 51 ॥

ಅಥವಾತೌನರವ್ಯಾಘ್ರೌಭ್ರಾತರೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಮನ್ನಿಮಿತ್ತಮನಾರ್ಯೇಣಸಮರೇಽದ್ಯನಿಪಾತಿತೌ ॥ 52 ॥

ಭೈರವೋಹಿಮಹಾನ್ನಾದೋರಾಕ್ಷಸಾನಾಂಶ್ರುತೋಮಯಾ ।

ಬಹೂನಾಮಿಹಹೃಷ್ಟಾನಾನ್ತಥಾವಿಕ್ರೋಶತಾಮ್ಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 53 ॥

ಅಹೋಧಿಙ್ಮನ್ನಿಮಿತ್ತೋಽಯಂವಿನಾಶೋರಾಜಪುತ್ರಯೋಃ ।

ಅಥವಾಪುತ್ರಶೋಕೇನಾಹತ್ಯಾರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 54 ॥

ವಿಧಮಿಷ್ಯತಿಮಾಂರೌದ್ರೋರಾಕ್ಷಸಃಪಾಪನಿಶ್ಚಯಃ ।

ಹನೂಮತಸ್ತುತದ್ವಾಕ್ಯಂ ನ ಕೃತಙ್ಕ್ಷುದ್ರಯಾಮಯಾ ॥ 55 ॥

ಯದ್ಯಹನ್ತಸ್ಯಪೃಷ್ಠೇವತದಾಯಾಸಮನಿರ್ಜಿತಾ ।

ನಾದ್ಯೈವಮನುಶೋಚೇಯಮ್ಭರ್ತುರಙ್ಕಗತಾಸತೀ ॥ 56 ॥

ಮನ್ಯೇತುಹೃದಯನ್ತಸ್ಯಾಃಕೌಸಲ್ಯಾಯಾಃಫಲಿಷ್ಯತಿ ।

ಏಕಪುತ್ರಾಯದಾಪುತ್ರಂವಿನಷ್ಟಂಶ್ರೋಷ್ಯತೇಯುಧಿ ॥ 57 ॥

ಸಾಹಿಜನ್ಮ ಚ ಬಾಲ್ಯಂ ಚ ಯೌವನಂ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಾಣಿರೂಪಂ ಚ ರುದತೀಸಂಸ್ಮರಿಷ್ಯತಿ ॥ 58 ॥

ನಿರಾಶಾನಿಹತೇಪುತ್ರೇದತ್ತ್ವಾಶ್ರಾದ್ಧಮಚೇತನಾ ।

ಅಗ್ನಿಮಾವೇಕ್ಷ್ಯತೇನೂನಮಾಪೋವಾಪಿಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 59 ॥

ಧಿಗಸ್ತುಕುಬ್ಜಾಮಸತೀಮ್ಮನ್ಥರಾಮ್ಪಾಪನಿಶ್ಚಯಾಮ್ ।

ಯನ್ನಿಮಿತ್ತಮಿಮಂಶೋಕಙ್ಕೌಸಲ್ಯಾಪ್ರತಿಪತ್ಸ್ಯತೇ ॥ 60 ॥

ಇತ್ಯೇವಮ್ಮೈಥಿಲೀನ್ದೃಷ್ಟವಾವಿಲಪನ್ತೀನ್ತಪಸ್ವಿನೀಮ್ ।

ರೋಹಿಣೀಮಿವಚನ್ದ್ರೇಣವಿನಾಗ್ರಹವಶಙ್ಗತಾಮ್ ॥ 61 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇತಸ್ಯಾಮಾತ್ಯಃಶೀಲವಾನ್ ಶುಚಿಃ ।

ಸುಪಾರ್ಶ್ವೋನಾಮಮೇಧಾವೀರಾವಣಂರಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್ ॥ 62 ॥

ನಿವಾರ್ಯಮಾಣಃಸಚಿವೈರಿದಂವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಕಥನ್ನಾಮದಶಗ್ರೀವ ಸಾಕ್ಷದ್ವೈಶ್ರವಣಾನುಜ ॥ 63 ॥

ಹನ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿವೈದೇಹೀಙ್ಕ್ರೋಧಾದ್ಧರ್ಮಮಪಾಸ್ಯ ಚ ।

ವೇದವಿದ್ಯಾವ್ರತಸ್ನಾತಃಸ್ವಕರ್ಮನಿರತಸ್ತಥಾ ॥ 64 ॥

ಸ್ತ್ರಿಯಃಕಸ್ಮಾದ್ವಧಂವೀರಮನ್ಯಸೇರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರ ।

ಮೈಥಿಲೀಂರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾಮ್ಪ್ರತ್ಯವೇಕ್ಷಸ್ವಪಾರ್ಥಿವ ॥ 65 ॥

ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಸಹಾಸ್ಮಾಭಿರಾಹೇವಕ್ರೋಧಮುತ್ಸೃಜ ।

ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನನ್ತ್ವಮದ್ಯೈವಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷಚತುರ್ಧಶೀಮ್ ॥ 66 ॥

ಕೃತ್ವಾನಿರ್ಯಾಹ್ಯಮಾವಾಸ್ಯಾಂವಿಜಯಾಯಬಲೈರ್ವೃತಃ ।

ಶೂರಃಧೀಮಾನ್ ರಥೀಖಡಗೀರಥಪ್ರವಮಾಸ್ಥಿತಃ ॥ 67 ॥

ಹತ್ವಾದಾಶರಥಿಂರಾಮಮ್ಭವಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸಿಮೈಥಿಲೀಮ್ ।

ಸ ತದ್ದುರಾತ್ಮಾಸುಹೃದಾನಿವೇದಿತಂವಚಃಸುಧರ್ಮ್ಯಮ್ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯರಾವಣಃ ।

ಗೃಹಞ್ಜಗಾಮಥತತಶ್ಚವೀರ್ಯವಾನ್ ಪುನಃಸಭಾಂ ಚ ಪ್ರಯಯೌಸುಹೃದ್ವೃತಃ ॥ 68 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ತ್ರಿನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha trinavatitamassargaḥ |

tataḥpaulastyasacivāśrutvācendrajitovadham |

ācacakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ || 1 ||

yuddhehatomahārājalakṣmaṇenatavātmajaḥ |

vibhīṣaṇasahāyenamiṣatānnomahādyutiḥ || 2 ||

śūraṃśūreṇasamgamyasamyugeṣvaparājitaḥ |

lakṣmaṇenahataśśūraḥputrastemahendrajit || 3 ||

gatassaparamānlokānśaraissantāpyalakṣmaṇam |

sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam || 4 ||

ghoramindrajitaḥsaṅkhyekaśmalamprāviśanmahat |

upalabhyacirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava || 5 ||

putraśokākulodīnovilalāpākulendriyaḥ |

hārākṣasacamūmukhyamamavatsamahābala || 6 ||

jitvendraṅkathamadyatvaṃlakṣmaṇasyavaśaṅgataḥ |

nanutvamiṣubhiḥkruddhobhindyāḥkālāntakāvapi || 7 ||

mandarasyāpiśṛṅgāṇikimpunarlakṣmaṇaṃyudhi |

adyavainasvatorājābhūyobahumatomama || 8 ||

yenādyatvammahābāho saṃyuktaḥkāladharmaṇā |

eṣapanthāḥsuyodhānāṃsarvāmaragaṇeṣvapi || 9 ||

yaḥkṛtehanyatebhartussapumānsvargamṛcchati |

adyadevagaṇāssarvelokapālāmaharṣayaḥ || 10 ||

hatamindrajitandṛṣṭavāsukhaṃsvapsyantinirbhayāḥ |

adyalokāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī ca sakānanā || 11 ||

ekenendrajitāhīnāśūnyevapratibhātime |

adyanairṛtakanyānāṃśroṣyāmyantaḥpureravam || 12 ||

kareṇusaṅghasyayathāninādaṅgirigahvare |

yauvarājyaṃ ca laṅkāṃ ca rakṣāṃsi ca parantapa || 13 ||

mātarammāṃ ca bhāryāścakvagato'sivihāyanaḥ |

mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam || 14 ||

pretakāryāṇikāryāṇiviparītehivartase |

sa tvañjīvatisugrīvelakṣmaṇena ca rāghave || 15 ||

mamaśalyamanuddhṛtyakvagato'sivihāyanaḥ |

evamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam || 16 ||

āviveśamahān kopaḥputravyasanasambhavaḥ |

prakṛtyākopanaṃhyenamputrasyapunarādhayaḥ || 17 ||

dīptaṃsandīpayāmāsurgharme'rkamivaraśmayaḥ |

lalāṭebhrukuṭībhiścasaṅgatābhirvyarocata || 18 ||

yugāntesahanakraistumahormibhirivodadhiḥ |

kopādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan || 19 ||

utpapātasadhūmānagirvṛtrasyavadanādiva |

sa putravadhasantaptaśśūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 20 ||

samīkṣyarāvaṇobuddhyāvaidehyārocayadvadham |

tasyaprakṛtyārakte ca raktekrothānagināpi ca || 21 ||

rāvaṇasyamahāghoredīptenetrebabhūvatuḥ |

ghoramprakṛtyārūpantattasyakrodhāgnimūrchitam || 22 ||

babhūvarūpaṅkruddhasyarudrasyevadurāsadam |

tasyakruddhasyanetrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ || 23 ||

dīpābhyāmivadīptābhyāṃsārciṣassnehabindavaḥ |

dantāvanidaśatastasyaśrūyatedaśanasvanaḥ || 24 ||

yantrasyāveṣṭyamāṇasya mahato dānavairiva |

kālānagirivasaṅkruddhoyāṃyāndiśamavaikṣata || 25 ||

tasyāntasyāmbhayatrastārākṣasāssanviliyalire |

tamantakamivakruddhañcarācaracikhādiṣum || 26 ||

vīkṣamāṇandiśassarvārākṣasānopacakramuḥ |

tataḥparamasaṅkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ || 27 ||

abravīdrakṣasāmmadhyesaṃstambhayiṣurāhave |

mayāvarṣasahasrāṇicaritvāparamantapaḥ || 28 ||

teṣuteṣvavakāśeṣusvayambhūḥparitoṣitaḥ |

tasyaivatapasovyuṣṭyāprasādācchasvayambhuvaḥ || 29 ||

nāsurebhyo na devebhyobhayammamakadācana |

kavacambrahmadattammeyadādityasamaprabham || 30 ||

devāsuravimardheṣu na bhinnaṃvajramuṣṭibhiḥ |

tenamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyuge || 31 ||

pratīyātko'dyamāmājausākṣādapipurandaraḥ |

ttadātiprasannenasaśaraṅkārmukammahat || 32 ||

devāsuravimardheṣumamadattaṃsvayambhuvā |

adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama || 33 ||

rāmalakṣmaṇayorevavadhāyaparamāhave |

sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrodhavaśaṅgataḥ || 34 ||

samīkṣyarāvaṇobuddhyāsītāṃhantuṃvyavasyata |

pratyavekṣyatāmrākṣassughoroghoradarśanaḥ || 35 ||

dīnodīnasvarānsarvāṃstānuvācaniśācarān |

māyayāmamavatsenavañcanārthaṃvanaukasām || 36 ||

kiñcidevahatantatrasīteyamitidarśitam |

tadidantathyamevāhaṅkariṣyepriyamātmanaḥ || 37 ||

vaidehīnnāśayiṣyāmikṣatrabandhumanuvratām |

ityevamuktvāsacivānkhaṅgamāśuparāmṛśat || 38 ||

utplutyaguṇasampannaṃvimalāmbaravarcasam |

niṣpapāta sa vegenasabhāryaḥsacivairvṛtaḥ || 39 ||

rāvaṇaḥputraśokenabhṛśamākulacetanaḥ |

saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī || 40 ||

vrajantaṃrākṣasamprekṣyasiṃhanādaṃvicakruśuḥ |

ūcuścānyonyamāliṅgyasaṅkruddhamprekṣyarākṣasam || 41 ||

adyainantāvubhaudṛṣṭavābhrātaraupravyadhiṣyataḥ |

lokapālāhicatvāraḥkruddhenānenatarjitāḥ || 42 ||

bahavaḥśatravaścānyesamyugeṣvabhipātitāḥ |

triṣulokeṣuratnānibhuṅaktecāhṛtyarāvaṇaḥ || 43 ||

vikrame ca balecaivanāstyasyasadṛśobhuvi |

teṣāṃsañjalpamānāmaśokavanikāṅgatām || 44 ||

abhidudrāvavaidehīṃrāvaṇaḥkrodhamūrchitaḥ |

vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ || 45 ||

abhyadhāvatasaṅkruddhaḥkhegrahorohiṇīmiva |

maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā || 46 ||

dadarśarākṣasaṅkruddhannistriṃśavaradhāriṇam |

tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā || 47 ||

nivāryamāṇambahuśaḥsuhṛdbhiranivartinam |

sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt || 48 ||

yathāyammāmabhikruddhaḥsamabhidravatisvayam |

vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ || 49 ||

bahuśaścodayāmāsabhartārammāmanuvratām |

bhāryābhavaramasvetipratyākhyātodhruvammayā || 50 ||

so'yammāmanupasthānevyaktannairāśyamāgataḥ |

krodhamohasamāviṣṭonihantummāṃsamudyataḥ || 51 ||

athavātaunaravyāghraubhrātaraurāmalakṣmaṇau |

mannimittamanāryeṇasamare'dyanipātitau || 52 ||

bhairavohimahānnādorākṣasānāṃśrutomayā |

bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrośatāmpriyam || 53 ||

ahodhiṅmannimitto'yaṃvināśorājaputrayoḥ |

athavāputraśokenāhatyārāmalakṣmaṇau || 54 ||

vidhamiṣyatimāṃraudrorākṣasaḥpāpaniścayaḥ |

hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā || 55 ||

yadyahantasyapṛṣṭhevatadāyāsamanirjitā |

nādyaivamanuśoceyambharturaṅkagatāsatī || 56 ||

manyetuhṛdayantasyāḥkausalyāyāḥphaliṣyati |

ekaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśroṣyateyudhi || 57 ||

sāhijanma ca bālyaṃ ca yauvanaṃ ca mahātmanaḥ |

dharmakāryāṇirūpaṃ ca rudatīsaṃsmariṣyati || 58 ||

nirāśānihateputredattvāśrāddhamacetanā |

agnimāvekṣyatenūnamāpovāpipravekṣyati || 59 ||

dhigastukubjāmasatīmmantharāmpāpaniścayām |

yannimittamimaṃśokaṅkausalyāpratipatsyate || 60 ||

ityevammaithilīndṛṣṭavāvilapantīntapasvinīm |

rohiṇīmivacandreṇavināgrahavaśaṅgatām || 61 ||

etasminnantaretasyāmātyaḥśīlavān śuciḥ |

supārśvonāmamedhāvīrāvaṇaṃrakṣaseśvaram || 62 ||

nivāryamāṇaḥsacivairidaṃvacanamabravīt |

kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja || 63 ||

hantumicchasivaidehīṅkrodhāddharmamapāsya ca |

vedavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā || 64 ||

striyaḥkasmādvadhaṃvīramanyaserākṣaseśvara |

maithilīṃrūpasampannāmpratyavekṣasvapārthiva || 65 ||

tasminnevasahāsmābhirāhevakrodhamutsṛja |

abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣacaturdhaśīm || 66 ||

kṛtvāniryāhyamāvāsyāṃvijayāyabalairvṛtaḥ |

śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ || 67 ||

hatvādāśarathiṃrāmambhavān prāpsyasimaithilīm |

sa taddurātmāsuhṛdāniveditaṃvacaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ |

gṛhañjagāmathatataścavīryavān punaḥsabhāṃ ca prayayausuhṛdvṛtaḥ || 68 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe trinavatitamassargaḥ ||