6.92 Yuddhakanda - Dvinavatitama Sargah

ॐ

6.92 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿನವತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ರುಧಿರಕ್ಲಿನ್ನಗಾತ್ರಸ್ತುಲಕ್ಷ್ಮಣಃಶುಭಲಕ್ಷಣಃ ।

ಬಭೂವಹೃಷ್ಟಸ್ತಂಹತ್ವಾಶಕ್ರಜೇತಾರಮಾಹವೇ ॥ 1 ॥

ತತಃಸಜಾಮ್ಬವನ್ತಞ್ಚಹನೂಮನ್ತಞ್ಚವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಸನ್ನಿಪತ್ಯಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಾಂಶ್ಚಸರ್ವಾನ್ವನೌಕಸಃ ॥ 2 ॥

ಆಜಗಾಮತತಃಶೀಘ್ರಂಯತ್ರಸುಗ್ರೀವರಾಘವೌ ।

ವಿಭೀಷಣಮವಷ್ಟಭ್ಯಹನೂಮನ್ತಞ್ಚಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 3 ॥

ತತೋರಾಮಮಭಿಕ್ರಮ್ಯಸೌಮಿತ್ರಿರಭಿವಾದ್ಯ ಚ ।

ತಸ್ಥೌಭ್ರಾತೃಸಮೀಪಸ್ಥಃಶಕ್ರಸ್ಯೇನ್ದ್ರಾನುಜೋಯಥಾ ॥ 4 ॥

ನಿಷ್ಟನನ್ನಿವಚಾಗತ್ಯರಾಘವಾಯಮಹಾತ್ಮನೇ ।

ಆಚಚಕ್ಷೇತದಾವೀರೋಘೋರಮಿನ್ದ್ರಜಿತೋವಧಮ್ ॥ 5 ॥

ರಾವಣೇಸ್ತುಶಿರಶ್ಛಿನ್ನಂಲಕ್ಷ್ಮಣೇನಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ನ್ಯವೇದಯತರಾಮಾಯತದಾಹೃಷ್ಟೋವಿಭೀಷಣಃ ॥ 6 ॥

ಶ್ರುತ್ವೈವತುಮಹಾವೀರ್ಯೋಲಕ್ಷಣನೇನ್ದ್ರಜಿದ್ವಧಮ್ ।

ಪ್ರಹರ್ಷಮತುಲಂಲೇಭೇವಾಕ್ಯಞ್ಚೇದಮುವಾಚ ಹ ॥ 7 ॥

ಸಾಧುಲಕ್ಷ್ಮಣತುಷ್ಟೋಽಸ್ಮಿಕರ್ಮಚಾಸುಕರಙ್ಕೃತಮ್ ।

ರಾವಣೇರ್ಹಿವಿನಾಶೇನಜಿತಮುತ್ಯಪಧಾರಯ ॥ 8 ॥

ಸ ತಂಶಿರಸ್ಯುಪಾಘ್ರಾಯಲಕ್ಷ್ಮಣಙ್ಕೀರ್ತಿವರ್ಧನಮ್ ।

ಲಜ್ಜಮಾನಮ್ಬಲಾತ್ಸ್ನೇಹಾದಙ್ಗಮಾರೋಪ್ಯವೀರ್ಯವಾನ್ ॥ 9 ॥

ಉಪವೇಶ್ಯತಮುತ್ಸಙ್ಗೇಪರಿಷ್ವಜ್ಯಾವಪೀಡಿತಮ್ ।

ಭ್ರಾತರಂಲಕ್ಷ್ಮಣಂಸ್ನಿಗ್ಧಮ್ಪುನಃಪುನರುದೈಕ್ಷತ ॥ 10 ॥

ಶಲ್ಯಸಮ್ಪೀಡಿತಂಶಸ್ತನ್ನಿಃಶ್ವಸನ್ತನ್ತುಂಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ।

ರಾಮಸ್ತುದುಃಖಸನ್ತಪ್ತನ್ತನ್ತುನಿಃಶ್ವಾಸಪೀಡಿತಮ್ ॥ 11 ॥

ಮೂರ್ಧ್ನಿಚೈನಮುಪಾಘ್ರಾಯಭೂಯಃಸಂಸ್ಪೃಶ್ಯ ಚ ತ್ವರನ್ ।

ಉವಾಚಲಕ್ಷ್ಮಣಂವಾಕ್ಯಮಾಶ್ವಾಸ್ಯಪುರುಷರ್ಷಭಃ ॥ 12 ॥

ಕೃತಮ್ಪರಮಕಲ್ಯಾಣಙ್ಕರ್ಮದುಷ್ಕರಕರ್ಮಣಾ ।

ಅದ್ಯಮನ್ಯೇಹತೇಪುತ್ರೇರಾವಣನ್ನಿಹತಂಯುಧಿ ॥ 13 ॥

ಅದ್ಯಾಹಂವಿಜಯೀಶತ್ರೌಹತೇತಸ್ಮಿನ್ ದುರಾತ್ಮನಿ ।

ರಾವಣಸ್ಯನೃಶಂಸಸ್ಯದಿಷ್ಟ್ಯಾವೀರತ್ವಯಾರಣೇ ॥ 14 ॥

ಛಿನ್ನೋಹಿದಕ್ಷಿಣೋಬಾಹುಃ ಸ ಹಿತಸ್ಯವ್ಯಪಾಶ್ರಯಃ ।

ವಿಭೀಷಣಹನೂಮದ್ಭ್ಯಾಙ್ಕೃತಙ್ಕರ್ಮಮಹದ್ರಣೇ ॥ 15 ॥

ಅಹೋರಾತ್ರೈಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ವೀರಃಕಥಞ್ಚಿತವನ್ದಿಪಾತಿತಃ ।

ವಿರಮಿತ್ರಃಕೃತೋಽಸ್ಮ್ಯದ್ಯನಿರ್ಯಾಸ್ಯತಿಹಿರಾವಣಃ ॥ 16 ॥

ಬಲವ್ಯೂಹೇನಮಹತಾಶ್ರುತ್ವಾಪುತ್ತ್ರನ್ನಿಪಾತಿತಮ್ ।

ತಮ್ಪುತ್ರವಧಸನ್ತಪ್ತನ್ನಿರ್ಯಾನ್ತಂರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್ ॥ 17 ॥

ಬಲೇನಾವೃತ್ಯಮಹತಾನಿಹನಿಷ್ಯಾಮಿದುರ್ಜಯಮ್ ।

ತ್ವಯಾಲಕ್ಷ್ಮಣನಾಥೇನಸೀತಾ ಚ ಪೃಥಿವೀ ಚ ಮೇ ॥ 18 ॥

ನ ದುಷ್ಪ್ರಾಪಾಹತೇತಸ್ಮಿನ್ ಶಕ್ರಜೇತರಿಚಾಹವೇ ।

ಸತಮ್ಭ್ರಾತರಮಾಶ್ವಾಸ್ಯಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಚ ರಾಘವಃ ॥ 19 ॥

ರಾಮಃಸುಷೇಣಮ್ಮುದಿತಸ್ಸಮಾಭಾಷ್ಯೇದಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಸಶಲ್ಯೋಽಯಮ್ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ಸೌಮಿತ್ರಿರ್ಮಿತ್ರವತ್ಸಲಃ ॥ 20 ॥

ಯಥಾಭವತಿಸುಸ್ವಸ್ಥಸ್ತಥಾತ್ವಂಸಮುಪಾಚರ ।

ವಿಶಲ್ಯಃಕ್ರಿಯತಾಙ್ಕ್ಷಿಪ್ರಂಸೌಮಿತ್ರಿಸ್ಸವಿಭೀಷಣಃ ॥ 21 ॥

ಋಕ್ಷ್ವಾನರಸೈನ್ಯಾನಾಂಶೂರಾಣಾನ್ದ್ರುಮಯೋಧಿನಾಮ್ ।

ಯೇಚಾಪ್ಯನ್ಯೇಽತ್ರಯುಧ್ಯನ್ತಿಸಶಲ್ಯಾವ್ರಣಿನಸ್ತಥಾ ॥ 22 ॥

ತೇಽಪಿಸರ್ವೇಪ್ರಯತ್ನೇನಕ್ರಿಯನ್ತಾಂಸುಖಿನಸ್ತಥಾ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುರಾಮೇಣಮಹಾತ್ಮಾಹರಿಯೂಥಪಃ ॥ 23 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಯದರೌನಸ್ತಸ್ಸುಷೇಣಃಪರಮೌಷಧಮ್ ।

ಸ ತಸ್ಯಗನ್ಧಮಾಘ್ರಾಯವಿಶಲ್ಯಸ್ಸಮಪದ್ಯತ ॥ 24 ॥

ತದಾನಿರ್ವೇದನಶ್ಚೈವಸಂರೂಢವ್ರಣಏವ ಚ ।

ವಿಭೀಷಣಮುಖಾನಾಂ ಚ ಸುಹೃದಾಂರಾಘವಾಜ್ನಾಯಾ ॥ 25 ॥

ಸರ್ವವಾನರಮುಖ್ಯಾನಾಞ್ಚಿಕಿತ್ಸಾಮಕರೋತ್ತದಾ ।

ತತಃಪ್ರಕೃತಿಮಾಪನ್ನೋಹೃತಶಲ್ಯೋಗತವ್ಯಥಃ ॥ 26 ॥

ಸೌಮಿತ್ರಿರ್ಮುದಿತಸ್ತತ್ರ ಕ್ಷಣೇನ ವಿಗತಜ್ವರಃ ।

ತದೈವರಾಮಃಪ್ಲವಗಾಧಿಪಸ್ತಥಾವಿಭೀಷಣಶ್ಚರ್ಕ್ಷಪತಿಶ್ಚಜಾಮ್ಬವಾನ್ ।

ಆವೇಕ್ಷ್ಯಸೌಮಿತ್ರಿಮರೋಗಮುಥತಿತಮ್ಮುದಾಸಸೈನ್ಯಾಸ್ಸುಚಿರಞ್ಜಹರ್ಷಿರೇ ॥ 27 ॥

ಅಪೂಜಯತ್ಕರ್ಮ ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ಯಸುದುಷ್ಕರನ್ದಾಶರಥಿರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ।

ಬಭೂವಹೃಷ್ಟೋವಾನರೇನ್ದ್ರೋನಿಶಮ್ಯತಂಶಕ್ರಜಿತನ್ನಿಪಾತಿತಮ್ ॥ 28 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha dvinavatitamassargaḥ |

rudhiraklinnagātrastulakṣmaṇaḥśubhalakṣaṇaḥ |

babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave || 1 ||

tataḥsajāmbavantañcahanūmantañcavīryavān |

sannipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ || 2 ||

ājagāmatataḥśīghraṃyatrasugrīvarāghavau |

vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantañcalakṣmaṇaḥ || 3 ||

tatorāmamabhikramyasaumitrirabhivādya ca |

tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā || 4 ||

niṣṭanannivacāgatyarāghavāyamahātmane |

ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham || 5 ||

rāvaṇestuśiraśchinnaṃlakṣmaṇenamahātmanā |

nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ || 6 ||

śrutvaivatumahāvīryolakṣaṇanendrajidvadham |

praharṣamatulaṃlebhevākyañcedamuvāca ha || 7 ||

sādhulakṣmaṇatuṣṭo'smikarmacāsukaraṅkṛtam |

rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya || 8 ||

sa taṃśirasyupāghrāyalakṣmaṇaṅkīrtivardhanam |

lajjamānambalātsnehādaṅgamāropyavīryavān || 9 ||

upaveśyatamutsaṅgepariṣvajyāvapīḍitam |

bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhampunaḥpunarudaikṣata || 10 ||

śalyasampīḍitaṃśastanniḥśvasantantuṃlakṣmaṇam |

rāmastuduḥkhasantaptantantuniḥśvāsapīḍitam || 11 ||

mūrdhnicainamupāghrāyabhūyaḥsaṃspṛśya ca tvaran |

uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ || 12 ||

kṛtamparamakalyāṇaṅkarmaduṣkarakarmaṇā |

adyamanyehateputrerāvaṇannihataṃyudhi || 13 ||

adyāhaṃvijayīśatrauhatetasmin durātmani |

rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe || 14 ||

chinnohidakṣiṇobāhuḥ sa hitasyavyapāśrayaḥ |

vibhīṣaṇahanūmadbhyāṅkṛtaṅkarmamahadraṇe || 15 ||

ahorātraistribhirvīraḥkathañcitavandipātitaḥ |

viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ || 16 ||

balavyūhenamahatāśrutvāputtrannipātitam |

tamputravadhasantaptanniryāntaṃrākṣasādhipam || 17 ||

balenāvṛtyamahatānihaniṣyāmidurjayam |

tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me || 18 ||

na duṣprāpāhatetasmin śakrajetaricāhave |

satambhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ || 19 ||

rāmaḥsuṣeṇammuditassamābhāṣyedamabravīt |

saśalyo'yammahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ || 20 ||

yathābhavatisusvasthastathātvaṃsamupācara |

viśalyaḥkriyatāṅkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ || 21 ||

ṛkṣvānarasainyānāṃśūrāṇāndrumayodhinām |

yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā || 22 ||

te'pisarveprayatnenakriyantāṃsukhinastathā |

evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ || 23 ||

lakṣmaṇāyadaraunastassuṣeṇaḥparamauṣadham |

sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata || 24 ||

tadānirvedanaścaivasaṃrūḍhavraṇaeva ca |

vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā || 25 ||

sarvavānaramukhyānāñcikitsāmakarottadā |

tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ || 26 ||

saumitrirmuditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ |

tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |

āvekṣyasaumitrimarogamuthatitammudāsasainyāssucirañjaharṣire || 27 ||

apūjayatkarma sa lakṣmaṇasyasuduṣkarandāśarathirmahātmā |

babhūvahṛṣṭovānarendroniśamyataṃśakrajitannipātitam || 28 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe dvinavatitamassargaḥ ||