6.74 Yuddhakanda - Chatuhsaptatitama Sargah

ॐ

6.74 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಚತುಃಸಪ್ತತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುಃಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಯೋಸ್ತದಾಸಾದಿತಯೋರಣಾಗ್ರೇಮುಮೋಹಸೈನ್ಯಂಹರಿಪುಙ್ಗವಾನಾಮ್ ।

ಸುಗ್ರೀವನೀಲಾಙ್ಗದಜಾಮ್ಬವನ್ತೋ ನ ಚಾಪಿಕಿಞ್ಚಿತ್ಪ್ರತಿಪೇದಿರೇತೇ ॥ 1 ॥

ತತೋವಿಷಣ್ಣಂಸಮವೇಕ್ಷ್ಯಸೈನ್ಯಂವಿಭೀಷಣೋಬುದ್ಧಿಮತಾಂವರಿಷ್ಠಃ ।

ಉವಾಚಶಾಖಮೃಗರಾಜವೀರಾನಾಶ್ವಾಸಯನ್ನಪ್ರತಿಮೈರ್ವಚೋಭಿಃ ॥ 2 ॥

ಮಾಭೈಷ್ಟನಾಸ್ತ್ಯತ್ರವಿಷಾದಕಾಲೋಯದಾರ್ಯಪುತ್ತ್ರೌವಿವಶೌವಿಷಣ್ಣೌ ।

ಸ್ವಯಮ್ಭುವೋವಾಕ್ಯಮಥೋದ್ವಹನ್ತೌಯತ್ಸಾದಿತಾವಿನ್ದ್ರಜಿದಸ್ತ್ರಜಾಲೈಃ ॥ 3 ॥

ತಸ್ಮೈತುದತ್ತಮ್ಪರಮಾಸ್ತ್ರಮೇತತ್ಸ್ವಯಮ್ಭುವಾಬ್ರಾಹ್ಮಮಮೋಘವೇಗಮ್ ।

ತನ್ಮಾನಯನ್ತೌಯುಧಿರಾಜಪುತ್ರೌನಿಪಾತಿತೌಕೋಽತ್ರವಿಷಾದಕಾಲಃ ॥ 4 ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಮಸ್ತ್ರನ್ತತೋಧೀಮಾನ್ಮಾನಯಿತ್ವಾತುಮಾರುತಿಃ ।

ವಿಭೀಷಣವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಹನೂಮಾಂಸ್ತಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ॥ 5 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನಿಹತೇಸೈನ್ಯೇವಾನರಾಣಾನ್ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ।

ಯೋಯೋಧಾರಯತೇಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತನ್ತಮಾಶ್ವಾಸಯಾವ ॥ 6 ॥

ತಾವುಭೌಯುಗಪವದೀರೌಹನೂಮದ್ರಾಕ್ಷಸೋತ್ತಮೌ ।

ಉಲ್ಕಾಹಸ್ತೌತದಾರಾತ್ರೌರಣಶೀರ್ಷೇವಿಚೇರತುಃ ॥ 7 ॥

ಭಿನ್ನಲಾಙ್ಗೂಲಹಸ್ತೋರುಪಾದಾಙ್ಗುಲಿ ಶಿರೋ ಧರೈಃ ।

ಸ್ರವದ್ಭಿಃ ಕ್ಷತಜಂ ಗಾತ್ರೈಃ ಪ್ರಸ್ರವದ್ಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 8 ॥

ಪತಿತೈಃಪರ್ವತಾಕಾರೈರ್ವಾನರೈರಭಿಸಙ್ಕುಲಾಮ್ ।

ಶಸ್ಸೈಶ್ಚಪತಿತೈರ್ದೀಪ್ತೈರ್ದದೃಶಾತೇವಸುನ್ಧರಾಮ್ ॥ 9 ॥

ಸುಗ್ರೀವಮಙ್ಗದನ್ನೀಲಂಶರಭಙ್ಗನ್ಧಮಾದನಮ್ ।

ಗವಾಕ್ಷಂ ಚ ಸುಷೇಣಂ ಚ ವೇಗದರ್ಶಿನಮಾಹುಕಮ್ ॥ 10 ॥

ಮೈನ್ದಂ ನಲಂ ಜ್ಯೋತಿಮುಖಂ ದ್ವಿವಿದಂ ಪನಸಂ ತಥಾ ।

ವಿಭೀಷಣೋ ಹನೂಮಾಂಶ್ಚ ದದೃಶಾತೇ ಹತಾನ್ರಣೇ ॥ 11 ॥

ಸಪ್ತಷಷ್ಟಿರ್ಹತಾಃಕೋಟ್ಯೋವಾನರಾಣಾನ್ತರಸ್ವಿನಾಮ್ ।

ಅಹ್ನಃಪಞ್ಚಮಶೇಷೇಣವಲ್ಲಭೇನಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ॥ 12 ॥

ಸಾಗರೌಘನಿಭಮ್ಭೀಮನ್ದೃಷ್ಟವಾಬಾಣಾರ್ದಿತಮ್ಬಲಮ್ ।

ಮಾರ್ಗತೇಜಾಮ್ಬವನ್ತಂಸ್ಮಿಹನೂಮಾನ್ ಸವಿಭೀಷಣಃ ॥ 13 ॥

ಸ್ವಭಾವಜರಯಾಯುಕ್ತಂವೃದ್ಧಂಶರಶತೈಶ್ಚಿತಮ್ ।

ಪ್ರಜಾಪತಿಸುತಂವೀರಂಶಾಮ್ಯನ್ತಮಿವಪಾವಕಮ್ ॥ 14 ॥

ದೃಷ್ಟವಾತಮುಪಸಙ್ಗ್ರಮ್ಯಪೌಲಸ್ತ್ಯೋವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಚ್ಚಿದಾರ್ಯಶರೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರ್ನಪ್ರಾಣಾಧ್ವಂಸಿತಾಸ್ತವ ॥ 15 ॥

ವಿಭೀಷಣವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಜಾಮ್ಬವಾನೃಕ್ಷಪುಙ್ಗವಃ ।

ಕೃಚ್ಛ್ರಾದಭ್ಯುಗ್ದಿರನ್ವಾಕ್ಯಮಿದಂವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 16 ॥

ನೈರೃತೇನ್ದ್ರಮಹಾವೀರ್ಯಸ್ವರೇಣತ್ವಾಽಭಿಲಕ್ಷ್ಯೇ ।

ಪೀಡ್ಯಮಾನಶಶಿತೈರ್ಬಾಣೈರ್ನತ್ವಾಪಶ್ಯಾಮಿಚಕ್ಷುಷಾ ॥ 17 ॥

ಅಞ್ಜನಾಸುಪ್ರಜಾಯೇನಮಾತರಿಶ್ವಾ ಚ ನೈರೃತ ।

ಹನುಮಾನ್ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠಃಪ್ರಾಣಾನ್ ಧಾರಯತೇಕ್ವಚಿತ್ ॥ 18 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾಜಾಮ್ಬವತೋವಾಕ್ಯಮುವಾಚೇದಂವಿಭೀಷಣಃ ।

ಆರ್ಯಪುತ್ರಾವತಿಕ್ರಮ್ಯಕಸ್ಮಾತ್ಪೃಚ್ಛಸಿಮಾರುತಿಮ್ ॥ 19 ॥

ನೈವರಾಜನಿಸುಗ್ರೀವೇನಾಙ್ಗದೇನಾಪಿರಾಘವೇ ।

ಆರ್ಯಸನ್ದರ್ಶಿತಸ್ಸ್ನೇಹೋಯಥಾವಾಯುಸುತೇಪರಃ ॥ 20 ॥

ವಿಭೀಷಣವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾಜಾಮ್ಬವಾನ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಶೃಣುನೈರೃತಶಾರ್ದೂಲಯಸ್ಮಾತ್ ಪೃಚ್ಛಾಮಿಮಾರುತಿಮ್ ॥ 21 ॥

ತಸ್ಮಿನ್ಜೀವತಿವೀರೇತುಹತಮಪ್ಯಹತಮ್ಬಲಮ್ ।

ಹನೂಮತ್ಯುಜ್ಝಿತಪ್ರಾಣೇಜೀವನ್ತೋಽಪಿವಯಂ ಹೃತಾ ॥ 22 ॥

ಧರತೇಮಾರುತಿಸ್ತಾತಮಾರುತಪ್ರತಿಮೋಯದಿ ।

ವೈಶ್ವಾನರಸಮೋವೀರ್ವೇಜೀವಿತಾಶಾತತೋಭವೇತ್ ॥ 23 ॥

ತತೋವೃದ್ಧಮುಪಾಗಮ್ಯನಿಯಮೇನಾಭ್ಯವಾದಯತ್ ।

ಗೃಹ್ಯಜಾಮ್ಬವತಃಪಾದೌಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 24 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾಹನುಮತೋವಾಕ್ಯನ್ತದಾಽಪಿವ್ಯಥಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।

ಪುನರ್ಜಾತಮಿವಾತ್ಮಾನಮ್ಮನ್ಯತೇಪ್ಲವಗೋತ್ತಮಃ ॥ 25 ॥

ತತೋಽಬ್ರವೀನ್ಮಹಾತೇಜಾಹನೂಮನ್ತಂ ಸ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ।

ಆಗಚ್ಛಹರಿಶಾರ್ದೂಲ ವಾನರಾಂಸ್ತ್ರಾತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 26 ॥

ನಾನ್ಯೋವಕ್ರಮಪರ್ಯಾಪ್ತಸ್ತ್ವಮೇಷಾಮ್ಪರಮಸ್ಸಖಾ ।

ತ್ವತ್ಪರಾಕ್ರಮಕಾಲೋಽಯನ್ನಾನ್ಯಮ್ಪಶ್ಯಾಮಿಕಥಞ್ಚನ ॥ 27 ॥

ಋಕ್ಷ್ವಾನರವೀರಾಣಾಮನೀಕಾನಿಪ್ರಹರ್ಷಯ ।

ಶಲ್ಯೌಕುರುಚಾಪ್ಯೇತಾಸಾದಿತೌರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ॥ 28 ॥

ಗತ್ವಾಪರಮಮಧ್ವಾನಮುಪರ್ಯುಪರಿಸಾಗರಮ್ ।

ಹಿಮವನ್ತನ್ನಗಶ್ರೇಷ್ಠಂಹನುಮನ್ಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 29 ॥

ತತಃಕಾಞ್ಚನಮತ್ಯುಚ್ಚಮೃಷಭಮ್ಪರ್ವತೋತ್ತಮಮ್ ।

ಕೈಲಾಸಶಿಖರಞ್ಚಾಪಿದ್ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಯರಿನಿಷೂದನ ॥ 30 ॥

ತಯೋಶಶಿಖರಯೋರ್ಮಧ್ಯೇಪ್ರದೀಪ್ತಮತುಲಪ್ರಭಮ್ ।

ಸರ್ಯೌಷಧಿಯುತಂವೀರ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಯೌಷಧಿಪರ್ಯತಮ್ ॥ 31 ॥

ತಸ್ಯವಾನರಶಾರ್ದೂಲ ಚತಸ್ರೋ ಮೂಧಿ ಸಮ್ಭವಾಃ ।

ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಯೋಷಧಯೋದೀಪ್ತಾದೀಪಯ್ನತ್ಯೋದಿಶೋದಶ ॥ 32 ॥

ಮೃತಸಞ್ಜೀವನೀಞ್ಚೈವವಿಶಲ್ಯಕರಣೀಮಪಿ ।

ಸುವರ್ಣಕರಣೀಞ್ಚೈವಸನ್ಧಾನಕರಣೀನ್ತಥಾ ॥ 33 ॥

ತಾಸ್ಸರ್ವಾಹನುಮನ್ಗೃಹ್ವಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಆಶ್ವಾಸಯಹರೀನ್ ಪ್ರಾಣೈರ್ಯೋಜ್ಯಗನ್ಧವಹಾತ್ಮಜ ॥ 34 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾಜಾಮ್ಬವತೋವಾಕ್ಯಂಹನೂಮಾನ್ ಹರಿಪುಙ್ಗವಃ ।

ಆಪೂರ್ಯತಬಲೋದ್ಧರ್ಷೈಸ್ತೋಯವೇಗೈರಿವಾರ್ಣವಃ ॥ 35 ॥

ಸ ಪರ್ವತತಟಾಗ್ರಸ್ಥಃ ಪೀಡಯನ್ಪರ್ವತೋತ್ತರಮ್ ।

ಹನೂಮಾನ್ದೃಶ್ಯತೇ ವೀರೋ ದ್ವಿತೀಯ ಇವ ಪರ್ವತಃ ॥ 36 ॥

ಹರಿಪಾದವಿನಿರ್ಭಗ್ನೋನಿಷಸಾದ ಸ ಪರ್ವತಃ ।

ನ ಶಶಾಕತದಾತ್ಮಾನಂಸೋಢುಮ್ಭೃಶನಿಪೀಡಿತಃ ॥ 37 ॥

ತಸ್ಯಪೇತುರ್ನಗಾಭೂಮೌಹರಿವೇಗಾಚ್ಚಜಜ್ವಲುಃ ।

ಶೃಙ್ಗಾಣಿ ಚ ವ್ಯಶೀರ್ಯನ್ತಪೀಡಿತಸ್ಯಹನೂಮತಾ ॥ 38 ॥

ತಸ್ಮಿನ್ ಸಮ್ಪೀಡ್ಯಮಾನೇತುಭಗ್ನದ್ರುಮಶಿಲಾತಲೇ ।

ನ ಶೇಕುರ್ವಾನರಾಸ್ಸ್ಥಾತುಙ್ಘೂರ್ಣಮಾನೇನಗೋತ್ತಮೇ ॥ 39 ॥

ಸಾಘೂರ್ಣಿತಮಹಾದ್ವಾರಾಪ್ರಭಗ್ನಗೃಹಗೋಪುರಾ ।

ಲಙ್ಕಾತ್ರಾಸಾಕುಲಾರಾತ್ರೌಪ್ರವೃತ್ತೇವಾಭವತ್ತದಾ ॥ 40 ॥

ಪೃಥಿವೀಧರಸಙ್ಕಾಶೋನಿಪೀಡ್ಯಧರಣೀಧರಮ್ ।

ಪೃಥಿವೀಙ್ಕ್ಷೋಭಯಾಮಾಸಸಾರ್ಣವಾಮ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 41 ॥

ಆರುರೋಹತದಾತಸ್ಮಾದ್ಧರಿರ್ಮಲಯಪರ್ವತಮ್ ।

ಮೇರುಮನ್ದರಸಙ್ಕಾಶನ್ನಾನಾಪ್ರಸ್ರವಣಾಕುಲಮ್ ॥ 42 ॥

ನಾನಾದ್ರುಮಲತಾಕೀರ್ಣಂವಿಕಾಸಿಕಮಲೋತ್ಪಲಮ್ ।

ಸೇವಿತನ್ದೇವಗನ್ಧರ್ವೈಷ್ಷಷ್ಟಿಯೋಜನಮುಚ್ಛ್ರಿತಮ್ ॥ 43 ॥

ವಿದ್ಯಾಧರೈರ್ಮುನಿಗಣೈರಪ್ಸರೋಭಿರ್ನಿಷೇವಿತಮ್ ।

ನಾನಾಮೃಗಗಣಾಕೀರ್ಣಮ್ಬಹುಕನ್ದರಶೋಭಿತಮ್ ॥ 44 ॥

ಸರ್ವಾನಾಕುಲಯಂಸ್ತತ್ರಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಕಿನ್ನರಾನ್ ।

ಹನುಮಾನ್ ಮೇಘಸಙ್ಕಾಶೋವವೃಧೇಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 45 ॥

ಪದ್ಭ್ಯಾನ್ತುಶೈಲಮಾಪೀಡ್ಯಬಡಬಾಮುಖವನ್ಮುಖಮ್ ।

ವಿವೃತ್ಯೋಗ್ರನ್ನನಾದೋಚ್ಚೈಸ್ತ್ರಾಸಯನ್ನಿವರಾಕ್ಷಸಾನ್ ॥ 46 ॥

ತಸ್ಯನಾನದ್ಯಮಾನಸ್ಯಶ್ರುತ್ವಾನಿನದಮದ್ಭುತಮ್ ।

ಲಙ್ಕಾಸ್ಥಾರಾಕ್ಷಸಾಸ್ಸರ್ವೇ ನ ಶೇಕುಸ್ಸ್ಪನ್ದಿತುಮ್ಭಯಾತ್ ॥ 47 ॥

ನಮಸ್ಕೃತ್ವಾಽಥರಾಮಾಯಮಾರುತಿರ್ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ।

ರಾಘವಾರ್ಥೇಪರಙ್ಕರ್ಮಸಮೀಹತಪರನ್ತಪಃ ॥ 48 ॥

ಸ ಪುಚ್ಛಮುದ್ಯಮ್ಯಭುಜಙ್ಗಕಲ್ಪಂವಿನಮ್ಯಪೃಷ್ಠಂಶ್ರವಣೇನಿಕುಞ್ಚ್ಯ ।

ವಿವೃತ್ಯವಕ್ತ್ರಮ್ಬಡಬಾಮುಖಾಭಮಾಪುಫ್ಲುವೇವ್ಯೋಮನಿಚಣ್ಡವೇಗಃ ॥ 49 ॥

ಸವೃಕ್ಷಷಣ್ಡಾಂಸ್ತರಸಾಜಹಾರಶೈಲಾನ್ ಶಿಲಾಃಪ್ರಾಕೃತವಾನರಾಂಶ್ಚ ।

ಬಾಹೂರುವೇಗೋದ್ಧತಸಮ್ಪ್ರಣುನ್ನಾಸ್ತೇಕ್ಷೀಣವೇಗಾಸ್ಸಲಿಲೇನಿಪೇತುಃ ॥ 50 ॥

ತೌಪ್ರಸಾರ್ಯೋರಗಭೋಗಕಲ್ಪೌಭುಜೌಭುಜಙ್ಗಾರಿನಿಕಾಶವೀರ್ಯಃ ।

ಜಗಾಮಮೇರುನ್ನಗರಾಜಮಗ್ಯ್ರನ್ದಿಶಃಪ್ರಕರ್ಷನ್ನಿವವಾಯುಸೂನುಃ ॥ 51 ॥

ಸ ಸಾಗರಙ್ಘೂರ್ಣಿತವೀಚಿಮಾಲನ್ತಥಾಭೃಶಮ್ಭ್ರಾಮಿತಸರ್ವಸತ್ತ್ವಮ್ ।

ಸಮೀಕ್ಷಮಾಣಸ್ಸಹಸಾಜಗಾಮಚಕ್ರಂಯಥಾವಿಷ್ಣುಕರಾಗ್ರಮುಕ್ತಮ್ ॥ 52 ॥

ಸ ಪರ್ವತಾನ್ವೃಕ್ಷಗವಾನ್ ಸರಾಂಸಿನದೀಸ್ತಟಾಕಾನಿಪುರೋತ್ತಮಾನಿ ।

ಸ್ಫೀತಾನ್ ಜನಾನ್ತಾನಪಿಸಮ್ಪ್ರವೀಕ್ಷ್ಯಜಗಾಮವೇಗಾಪತಿತೃತುಲ್ಯವೇಗಃ ॥ 53 ॥

ಆದಿತ್ಯಪಥಮಾಶ್ರಿತ್ಯಜಗಾಮ ಸ ಗತಕ್ಲಮಃ ।

ಹನೂಮಾಂಸ್ತ್ವರಿತೋವೀರಃಪಿತೃತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ॥ 54 ॥

ಜವೇನಮಹತಾಯುಕ್ತೋಮಾರುತಿರ್ಮಾರುತೋಯಥಾ ।

ಜಗಾಮಹರಿಶಾರ್ದೂಲೋದಿಶಶ್ಶಬ್ದೇನಪೂರಯನ್ ॥ 55 ॥

ಸ್ಮ್ಮರನ್ಜಾಮ್ಬವತೋವಾಕ್ಯಮ್ಮಾರುತಿರ್ವಾತರಂಹಸಾ ।

ದದರ್ಶಸಹಸಾಗತ್ವಾಹಿಮವನ್ತಮ್ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 56 ॥

ನಾನಾಪ್ರಸ್ರವಣೋಪೇತನ್ನಾನಾಕನ್ದರನಿರ್ಘರಮ್ ।

ಶ್ವೇತಾಭ್ರಚಯಸಙ್ಕಾಶೈಶಶಿಖರೈಶ್ಚಾರುದರ್ಶನೈಃ ॥ 57 ॥

ಶೋಭಿತಂವಿವಿಧೈರ್ವೃಕ್ಷೈರಗಮತ್ಪರ್ವತೋತ್ತಮಮ್ ।

ಸ ತಂಸಮಾಸಾದ್ಯಮಹಾನಗೇನ್ದ್ರಮತಿಪ್ರವೃದ್ಧೋತ್ತಮಘೋರಶೃಙ್ಗಮ್ ।

ದದರ್ಶಪುಣ್ಯಾನಿಮಹಾಶ್ರಮಾಣಿಸುರರ್ಷಿಸಙ್ಘೋತ್ತಮಸೇವಿತಾನಿ ॥ 58 ॥

ಸ ಬ್ರಹ್ಮಕೋಶಂರಜತಾಲಯಂ ಚ ಶಕ್ರಾಲಯಂರುದ್ರಶರಪ್ರಮೋಕ್ಷಮ್ ।

ಹಯಾನನಮ್ಬ್ರಹ್ಮಶಿರಶ್ಚದೀಪ್ತನ್ದದರ್ಶವೈವಸ್ವತಕಿಙ್ಕರಾಂಶ್ಚ ॥ 59 ॥

ವಜ್ರಾಲಯಂ ವೈಶ್ವರಣಾಲಯಂ ಚ ।

ಸೂರ್ಯಪ್ರಭಂ ಸೂರ್ಯನಿಬನ್ಧನಂ ಚ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾಸನಂ ಶಙ್ಕರಕಾರ್ಮುಕಂ ಚ ।

ದದರ್ಶ ನಾಭಿಂ ಚ ವಸುನ್ಧರಾಯಾಃ ॥ 60 ॥

ಕೈಲಾಸಮಗ್ಯ್ರಂಹಿಮವಚ್ಛಿಲಾಂ ಚ ತಥರ್ಷಭಙ್ಕಾಞ್ಚನಶೈಲಮಗ್ಯ್ರಮ್ ।

ಸನ್ದೀಪ್ತಸರ್ವೌಷಧಿಸನ್ಪ್ರದೀಪ್ತನ್ದದರ್ಶಸರ್ವೌಷಧಿಪರ್ವತೇನ್ದ್ರಮ್ ॥ 61 ॥

ಸ ತಂಸಮೀಕ್ಷ್ಯಾನಲರಶ್ಮಿದೀಪ್ತಂವಿಸಿಷ್ಮಿಯೇವಾಸವದೂತಸೂನುಃ ।

ಆವೃತ್ಯತಞ್ಚೌಷಧಿಪರ್ವತೇನ್ದ್ರನ್ತತ್ರೌಷಧೀನಾಂವಿಚಯಞ್ಚಕಾರ ॥ 62 ॥

ಸಯೋಜನಸಹಸ್ರಾಣಿಸಮತೀತ್ಯಮಹಾಕಪಿಃ ।

ದಿವ್ಯೌಷಧಿಧರಂಶೈಲಂವ್ಯಚರನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 63 ॥

ಮಹೌಷಧ್ಯಸ್ತತಸ್ಸರ್ವಾಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಪರ್ವತಸತ್ತಮೇ ।

ವಿಜ್ಞಾಯಾರ್ಥಿನಮಾಯಾನ್ತನ್ತತೋಜಗ್ಮುರದರ್ಶನಮ್ ॥ 64 ॥

ಸ ತಾಮಹಾತ್ಮಾಹನುಮಾನಪಶ್ಯಂಶ್ಚುಕೋಪಕೋಪಾಚ್ಚಭೃಶನ್ನನಾದ ।

ಅಮೃಷ್ಯಮಾಣೋಽನಗಿನಿಕಾಶಚಕ್ಷುರ್ಮಹೀಧರೇನ್ದ್ರನ್ತಮುವಾಚವಾಕ್ಯಮ್ ॥ 65 ॥

ಕೀಮೇತದೇವಂಸುವಿನಿಶ್ಚಿತನ್ತೇಯದ್ರಾಘವೇನಾಸಿಕೃತಾನುಕಮ್ಪ ।

ಪಶ್ಯಾದ್ಯಮದ್ಬಾಹುಬಲಾಭಿಭೂತೋವಿಕೀರ್ಣಮಾತ್ಮಾನಮಥೋನಗೇನ್ದ್ರ ॥ 66 ॥

ಸ ತಸ್ಯಶೃಙ್ಗಂಸನಗಂಸನಾಗಂಸಕಾಞ್ಚನನ್ಧಾತುಸಹಸ್ರಜುಷ್ಟಮ್ ।

ವಿಕೀರ್ಣಕೂಟಞ್ಜ್ವಲಿತಾಗ್ರಸಾನುಮ್ಪ್ರಗೃಹ್ಯವೇಗಾತ್ಸಹಸೋನ್ಮಮಾಥ ॥ 67 ॥

ಸತಸಮುತ್ಪಾಟ್ಯಖಮುತ್ಪಪಾತವಿತ್ರಾಸ್ಯಲೋಕಾನ್ ಸಸುರಾಸುರೇನ್ದ್ರಾನ್ ।

ಸಂಸ್ತೂಯಮಾನಃಖಚರೈರನೇಕೈರ್ಜಗಾಮವೇಗಾದ್ಗರುಡೋಗ್ರವೇಗಃ ॥ 68 ॥

ಸ ಭಾಸ್ಕರಾಧ್ವಾನಮನುಪ್ರಪನ್ನಸ್ತಮ್ಭಾಸ್ಕರಾಭಂಶಿಖರಮ್ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ।

ಬಭೌತದಾಭಾಸ್ಕರಸನ್ನಿಕಾಶೋರವೇಸ್ಸಮೀಪೇಪ್ರತಿಭಾಸ್ಕರಾಭಃ ॥ 69 ॥

ಸ ತೇನಶೈಲೇನಭೃಶಂರರಾಜಶೈಲೋಪಮೋಗನ್ಧವಹಾತ್ಮಜಸ್ತು ।

ಸಹಸ್ರಧಾರೇಣಸಪಾವಕೇನಚಕ್ರೇಣಖೇವಿಷ್ಣುರಿವಾರ್ಪಿತೇನ ॥ 70 ॥

ತಂವಾನರಾಃಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯವಿನೇದುರುಚ್ಚೈಸ್ಸತಾನಪಿಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಮುದಾನನಾದ ।

ತೇಷಾಂಸಮುಧ್ಘುಷ್ಟರವನ್ನಿಶಮ್ಯಲಙ್ಕಾಲಯಾಭೀಮತರಂವಿನೇದುಃ ॥ 71 ॥

ತತೋಮಹಾತ್ಮಾನಿಪಪಾತತಸ್ಮಿನ್ ಶೈಲೋತ್ತಮೇವಾನರಸೈನ್ಯಮಥ್ಯೇ ।

ಹರ್ಯುತ್ತಮೇಭ್ಯಶಶಿರಸಾಽಭಿವಾದ್ಯವಿಭೀಷಣನ್ತತ್ರ ಸ ಸಸ್ವಜೇ ಚ ॥ 72 ॥

ತಾವಪ್ಯುಭೌಮಾನುಷರಾಜಪುತ್ರೌತಙ್ಗನ್ಧಮಾಘ್ರಾಯಮಹೌಷಧೀನಾಮ್ ।

ಬಭೂವತುಸ್ತತ್ರತದಾವಿಶಲ್ಯಾವುತ್ತಸ್ಥುರನ್ಯೇ ಚ ಹರಿಪ್ರವೀರಾಃ ॥ 73 ॥

ಸರ್ವೇವಿಶಲ್ಯಾವಿರುಜಾಃಕ್ಷಣೇನಹರಿಪ್ರವೀರಾಶ್ಚಹತಾಶ್ಚಯೇಸ್ಯುಃ ।

ಗನ್ಧೇನತಾಸಾಮ್ಪ್ರವರೌಷಧೀನಾಂಸುಪ್ತಾನಿಶಾನ್ತೇಷ್ವಿವಸಮ್ಪ್ರಬುದ್ಧಾಃ ॥ 74 ॥

ದಾಪ್ರಭೃತಿಲಙ್ಕಾಯಾಂಯುಧ್ಯನ್ತೇಹರಿರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ತದಾಪ್ರಭೃತಿಮಾನಾರ್ಥಮಾಜ್ಞಯಾರಾವಣಸ್ಯ ಚ ॥ 75 ॥

ಯೇಹನ್ಯನ್ತೇರಣೇತತ್ರರಾಕ್ಷಸಾಃಕಪಿಕುಞ್ಜರೈಃ ।

ಹತಾಹತಾಸ್ತುಕ್ಷಿಪ್ಯನ್ತೇಸರ್ವಏವತುಸಾಗರೇ ॥ 76 ॥

ತತೋಹರಿರ್ಗನ್ಧವಹಾತ್ಮಜಸ್ತುತಮೋಷಧೀಶೈಲಮುದಗ್ರವೇಗಃ ।

ನಿನಾಯವೇಗಾದ್ಧಿಮವನ್ತಮೇವಪುನಶ್ಚರಾಮೇಣಸಮಾಜಗಾಮ ॥ 77 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha catuḥsaptatitamassargaḥ |

tayostadāsāditayoraṇāgremumohasainyaṃharipuṅgavānām |

sugrīvanīlāṅgadajāmbavanto na cāpikiñcitpratipedirete || 1 ||

tatoviṣaṇṇaṃsamavekṣyasainyaṃvibhīṣaṇobuddhimatāṃvariṣṭhaḥ |

uvācaśākhamṛgarājavīrānāśvāsayannapratimairvacobhiḥ || 2 ||

mābhaiṣṭanāstyatraviṣādakāloyadāryaputtrauvivaśauviṣaṇṇau |

svayambhuvovākyamathodvahantauyatsāditāvindrajidastrajālaiḥ || 3 ||

tasmaitudattamparamāstrametatsvayambhuvābrāhmamamoghavegam |

tanmānayantauyudhirājaputraunipātitauko'traviṣādakālaḥ || 4 ||

brāhmamastrantatodhīmānmānayitvātumārutiḥ |

vibhīṣaṇavacaśśrutvāhanūmāṃstamathābravīt || 5 ||

etasminnihatesainyevānarāṇāntarasvinām |

yoyodhārayateprāṇāṃstantamāśvāsayāva || 6 ||

tāvubhauyugapavadīrauhanūmadrākṣasottamau |

ulkāhastautadārātrauraṇaśīrṣeviceratuḥ || 7 ||

bhinnalāṅgūlahastorupādāṅguli śiro dharaiḥ |

sravadbhiḥ kṣatajaṃ gātraiḥ prasravadbhiḥ samantataḥ || 8 ||

patitaiḥparvatākārairvānarairabhisaṅkulām |

śassaiścapatitairdīptairdadṛśātevasundharām || 9 ||

sugrīvamaṅgadannīlaṃśarabhaṅgandhamādanam |

gavākṣaṃ ca suṣeṇaṃ ca vegadarśinamāhukam || 10 ||

maindaṃ nalaṃ jyotimukhaṃ dvividaṃ panasaṃ tathā |

vibhīṣaṇo hanūmāṃśca dadṛśāte hatānraṇe || 11 ||

saptaṣaṣṭirhatāḥkoṭyovānarāṇāntarasvinām |

ahnaḥpañcamaśeṣeṇavallabhenasvayambhuvaḥ || 12 ||

sāgaraughanibhambhīmandṛṣṭavābāṇārditambalam |

mārgatejāmbavantaṃsmihanūmān savibhīṣaṇaḥ || 13 ||

svabhāvajarayāyuktaṃvṛddhaṃśaraśataiścitam |

prajāpatisutaṃvīraṃśāmyantamivapāvakam || 14 ||

dṛṣṭavātamupasaṅgramyapaulastyovākyamabravīt |

ccidāryaśaraistīkṣṇairnaprāṇādhvaṃsitāstava || 15 ||

vibhīṣaṇavacaśśrutvājāmbavānṛkṣapuṅgavaḥ |

kṛcchrādabhyugdiranvākyamidaṃvacanamabravīt || 16 ||

nairṛtendramahāvīryasvareṇatvā'bhilakṣye |

pīḍyamānaśaśitairbāṇairnatvāpaśyāmicakṣuṣā || 17 ||

añjanāsuprajāyenamātariśvā ca nairṛta |

hanumān vānaraśreṣṭhaḥprāṇān dhārayatekvacit || 18 ||

śrutvājāmbavatovākyamuvācedaṃvibhīṣaṇaḥ |

āryaputrāvatikramyakasmātpṛcchasimārutim || 19 ||

naivarājanisugrīvenāṅgadenāpirāghave |

āryasandarśitassnehoyathāvāyusuteparaḥ || 20 ||

vibhīṣaṇavacaśśrutvājāmbavānvākyamabravīt |

śṛṇunairṛtaśārdūlayasmāt pṛcchāmimārutim || 21 ||

tasminjīvativīretuhatamapyahatambalam |

hanūmatyujjhitaprāṇejīvanto'pivayaṃ hṛtā || 22 ||

dharatemārutistātamārutapratimoyadi |

vaiśvānarasamovīrvejīvitāśātatobhavet || 23 ||

tatovṛddhamupāgamyaniyamenābhyavādayat |

gṛhyajāmbavataḥpādauhanūmānmārutātmajaḥ || 24 ||

śrutvāhanumatovākyantadā'pivyathitendriyaḥ |

punarjātamivātmānammanyateplavagottamaḥ || 25 ||

tato'bravīnmahātejāhanūmantaṃ sa jāmbavān |

āgacchahariśārdūla vānarāṃstrātumarhasi || 26 ||

nānyovakramaparyāptastvameṣāmparamassakhā |

tvatparākramakālo'yannānyampaśyāmikathañcana || 27 ||

ṛkṣvānaravīrāṇāmanīkānipraharṣaya |

śalyaukurucāpyetāsāditaurāmalakṣmaṇau || 28 ||

gatvāparamamadhvānamuparyuparisāgaram |

himavantannagaśreṣṭhaṃhanumangantumarhasi || 29 ||

tataḥkāñcanamatyuccamṛṣabhamparvatottamam |

kailāsaśikharañcāpidrakṣyasyariniṣūdana || 30 ||

tayośaśikharayormadhyepradīptamatulaprabham |

saryauṣadhiyutaṃvīra drakṣyasyauṣadhiparyatam || 31 ||

tasyavānaraśārdūla catasro mūdhi sambhavāḥ |

drakṣyasyoṣadhayodīptādīpaynatyodiśodaśa || 32 ||

mṛtasañjīvanīñcaivaviśalyakaraṇīmapi |

suvarṇakaraṇīñcaivasandhānakaraṇīntathā || 33 ||

tāssarvāhanumangṛhvakṣipramāgantumarhasi |

āśvāsayaharīn prāṇairyojyagandhavahātmaja || 34 ||

śrutvājāmbavatovākyaṃhanūmān haripuṅgavaḥ |

āpūryatabaloddharṣaistoyavegairivārṇavaḥ || 35 ||

sa parvatataṭāgrasthaḥ pīḍayanparvatottaram |

hanūmāndṛśyate vīro dvitīya iva parvataḥ || 36 ||

haripādavinirbhagnoniṣasāda sa parvataḥ |

na śaśākatadātmānaṃsoḍhumbhṛśanipīḍitaḥ || 37 ||

tasyapeturnagābhūmauharivegāccajajvaluḥ |

śṛṅgāṇi ca vyaśīryantapīḍitasyahanūmatā || 38 ||

tasmin sampīḍyamānetubhagnadrumaśilātale |

na śekurvānarāssthātuṅghūrṇamānenagottame || 39 ||

sāghūrṇitamahādvārāprabhagnagṛhagopurā |

laṅkātrāsākulārātraupravṛttevābhavattadā || 40 ||

pṛthivīdharasaṅkāśonipīḍyadharaṇīdharam |

pṛthivīṅkṣobhayāmāsasārṇavāmmārutātmajaḥ || 41 ||

ārurohatadātasmāddharirmalayaparvatam |

merumandarasaṅkāśannānāprasravaṇākulam || 42 ||

nānādrumalatākīrṇaṃvikāsikamalotpalam |

sevitandevagandharvaiṣṣaṣṭiyojanamucchritam || 43 ||

vidyādharairmunigaṇairapsarobhirniṣevitam |

nānāmṛgagaṇākīrṇambahukandaraśobhitam || 44 ||

sarvānākulayaṃstatrayakṣagandharvakinnarān |

hanumān meghasaṅkāśovavṛdhemārutātmajaḥ || 45 ||

padbhyāntuśailamāpīḍyabaḍabāmukhavanmukham |

vivṛtyogrannanādoccaistrāsayannivarākṣasān || 46 ||

tasyanānadyamānasyaśrutvāninadamadbhutam |

laṅkāsthārākṣasāssarve na śekusspanditumbhayāt || 47 ||

namaskṛtvā'tharāmāyamārutirbhīmavikramaḥ |

rāghavārtheparaṅkarmasamīhataparantapaḥ || 48 ||

sa pucchamudyamyabhujaṅgakalpaṃvinamyapṛṣṭhaṃśravaṇenikuñcya |

vivṛtyavaktrambaḍabāmukhābhamāpuphluvevyomanicaṇḍavegaḥ || 49 ||

savṛkṣaṣaṇḍāṃstarasājahāraśailān śilāḥprākṛtavānarāṃśca |

bāhūruvegoddhatasampraṇunnāstekṣīṇavegāssalilenipetuḥ || 50 ||

tauprasāryoragabhogakalpaubhujaubhujaṅgārinikāśavīryaḥ |

jagāmamerunnagarājamagyrandiśaḥprakarṣannivavāyusūnuḥ || 51 ||

sa sāgaraṅghūrṇitavīcimālantathābhṛśambhrāmitasarvasattvam |

samīkṣamāṇassahasājagāmacakraṃyathāviṣṇukarāgramuktam || 52 ||

sa parvatānvṛkṣagavān sarāṃsinadīstaṭākānipurottamāni |

sphītān janāntānapisampravīkṣyajagāmavegāpatitṛtulyavegaḥ || 53 ||

ādityapathamāśrityajagāma sa gataklamaḥ |

hanūmāṃstvaritovīraḥpitṛtulyaparākramaḥ || 54 ||

javenamahatāyuktomārutirmārutoyathā |

jagāmahariśārdūlodiśaśśabdenapūrayan || 55 ||

smmaranjāmbavatovākyammārutirvātaraṃhasā |

dadarśasahasāgatvāhimavantammahākapiḥ || 56 ||

nānāprasravaṇopetannānākandaranirgharam |

śvetābhracayasaṅkāśaiśaśikharaiścārudarśanaiḥ || 57 ||

śobhitaṃvividhairvṛkṣairagamatparvatottamam |

sa taṃsamāsādyamahānagendramatipravṛddhottamaghoraśṛṅgam |

dadarśapuṇyānimahāśramāṇisurarṣisaṅghottamasevitāni || 58 ||

sa brahmakośaṃrajatālayaṃ ca śakrālayaṃrudraśarapramokṣam |

hayānanambrahmaśiraścadīptandadarśavaivasvatakiṅkarāṃśca || 59 ||

vajrālayaṃ vaiśvaraṇālayaṃ ca |

sūryaprabhaṃ sūryanibandhanaṃ ca |

brahmāsanaṃ śaṅkarakārmukaṃ ca |

dadarśa nābhiṃ ca vasundharāyāḥ || 60 ||

kailāsamagyraṃhimavacchilāṃ ca tatharṣabhaṅkāñcanaśailamagyram |

sandīptasarvauṣadhisanpradīptandadarśasarvauṣadhiparvatendram || 61 ||

sa taṃsamīkṣyānalaraśmidīptaṃvisiṣmiyevāsavadūtasūnuḥ |

āvṛtyatañcauṣadhiparvatendrantatrauṣadhīnāṃvicayañcakāra || 62 ||

sayojanasahasrāṇisamatītyamahākapiḥ |

divyauṣadhidharaṃśailaṃvyacaranmārutātmajaḥ || 63 ||

mahauṣadhyastatassarvāstasmin parvatasattame |

vijñāyārthinamāyāntantatojagmuradarśanam || 64 ||

sa tāmahātmāhanumānapaśyaṃścukopakopāccabhṛśannanāda |

amṛṣyamāṇo'naginikāśacakṣurmahīdharendrantamuvācavākyam || 65 ||

kīmetadevaṃsuviniścitanteyadrāghavenāsikṛtānukampa |

paśyādyamadbāhubalābhibhūtovikīrṇamātmānamathonagendra || 66 ||

sa tasyaśṛṅgaṃsanagaṃsanāgaṃsakāñcanandhātusahasrajuṣṭam |

vikīrṇakūṭañjvalitāgrasānumpragṛhyavegātsahasonmamātha || 67 ||

satasamutpāṭyakhamutpapātavitrāsyalokān sasurāsurendrān |

saṃstūyamānaḥkhacarairanekairjagāmavegādgaruḍogravegaḥ || 68 ||

sa bhāskarādhvānamanuprapannastambhāskarābhaṃśikharampragṛhya |

babhautadābhāskarasannikāśoravessamīpepratibhāskarābhaḥ || 69 ||

sa tenaśailenabhṛśaṃrarājaśailopamogandhavahātmajastu |

sahasradhāreṇasapāvakenacakreṇakheviṣṇurivārpitena || 70 ||

taṃvānarāḥprekṣyavineduruccaissatānapiprekṣyamudānanāda |

teṣāṃsamudhghuṣṭaravanniśamyalaṅkālayābhīmataraṃvineduḥ || 71 ||

tatomahātmānipapātatasmin śailottamevānarasainyamathye |

haryuttamebhyaśaśirasā'bhivādyavibhīṣaṇantatra sa sasvaje ca || 72 ||

tāvapyubhaumānuṣarājaputrautaṅgandhamāghrāyamahauṣadhīnām |

babhūvatustatratadāviśalyāvuttasthuranye ca haripravīrāḥ || 73 ||

sarveviśalyāvirujāḥkṣaṇenaharipravīrāścahatāścayesyuḥ |

gandhenatāsāmpravarauṣadhīnāṃsuptāniśānteṣvivasamprabuddhāḥ || 74 ||

dāprabhṛtilaṅkāyāṃyudhyanteharirākṣasāḥ |

tadāprabhṛtimānārthamājñayārāvaṇasya ca || 75 ||

yehanyanteraṇetatrarākṣasāḥkapikuñjaraiḥ |

hatāhatāstukṣipyantesarvaevatusāgare || 76 ||

tatoharirgandhavahātmajastutamoṣadhīśailamudagravegaḥ |

nināyavegāddhimavantamevapunaścarāmeṇasamājagāma || 77 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe catuḥsaptatitamassargaḥ ||