6.19 Yuddhakanda - Ekonavimsha Sargah

ॐ

6.19 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ರಾಘವೇಣಾಭಯೇದತ್ತೇಸನ್ನತೋರಾವಣಾನುಜಃ ।

ವಿಭೀಷಣೋಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೋಭೂಮಿಂಸಮವಲೋಕಯನ್ ॥ 1 ॥

ಖಾತ್ಪಪಾತಾವನೀಂಹೃಷ್ಟೋಭಕ್ತೇರನುಚರೈಸ್ಸಹ ।

ಸತರಾಮಸ್ಯಪರಮಾತ್ಮಾನಿಪಪಾತವಿಭೀಷಣಃ ॥ 2 ॥

ಪಾದಯೋಶ್ಶರಣಾನ್ವೇಷೀಚತುರ್ಭಿಸ್ಸಹರಾಕ್ಷಸೈಃ ।

ಅಬ್ರವೀಚ್ಚತದಾವಾಕ್ಯಂರಾಮಮ್ಪ್ರತಿವಿಭೀಷಣಃ ॥ 3 ॥

ಧರ್ಮಯುಕ್ತಞ್ಚಯುಕ್ತಞ್ಚಸಾಮ್ಪ್ರತಂಸಮ್ಪ್ರಹರ್ಷಣಮ್ ।

ಅನುಜೋರಾವಣಸ್ಯಾಹನ್ತೇನಚಾಪ್ಯವಮಾನಿತಃ ।

ಭವನ್ತಂಸರ್ವಭೂತಾನಾಂಶರಣ್ಯಂಶರಣಾಗತಃ ॥ 4 ॥

ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾಮಯಾಲಙ್ಕಮಿತ್ರಾಣಿಚಧನಾನಿಚ ।

ಭವದ್ಗತಂಹಿಮೇರಾಜ್ಯಞ್ಜೀವಿತಞ್ಚಸುಖಾನಿಚ ॥ 5 ॥

ತಥ್ಯತದ್ವಚನಂಶ್ರುತ್ವಾರಾಮೋವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥

ವಚಸಾಸಾನ್ತ್ವಯಿತ್ವೈನಂಲೋಚನಾಭ್ಯಾಮ್ಪಿಬನ್ನಿವ ।

ಆಖ್ಯಾಹಿಮಮತತ್ತ್ವೇನರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್ಬಲಾಬಲಮ್ ॥ 7 ॥

ಏವಮುಕ್ತನ್ತದಾರಕ್ಷೋರಾಮೇಣಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ।

ರಾವಣಸ್ಯಬಲಂಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 8 ॥

ಅವಧ್ಯಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಙ್ಗನ್ಧರ್ವೋರಗರಕ್ಷಸಾಮ್ ।

ರಾಜಪುತ್ರದಶಗ್ರೀವೋವರದಾನಾತ್ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ॥ 9 ॥

ರಾವಣಾನನ್ತರೋಭ್ರಾತಾಮಮಜ್ಯೇಷ್ಠಶ್ಚವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋಮಹಾತೇಜಾಶ್ಶಕ್ರಪ್ರತಿಬಲೋಯುಧಿ ॥ 10 ॥

ರಾಮಸೇನಾಪತಿಸ್ತಸ್ಯಪ್ರಹಾಸ್ತೋಯದಿವಾಶ್ರುತಃ ।

ಕೈಲಾಸೇಯೇನಸಙ್ಗ್ರಾಮೇಮಣಿಭದ್ರಃಪರಾಜಿತಃ ॥ 11 ॥

ಬದ್ದಗೋಧಾಙ್ಗುಲಿತ್ರಶ್ಚ ಅವಧ್ಯಕವಚೋ ಯುಧಿ ।

ಧನುರಾದಾಯ ಯಸ್ತಿಷ್ಠನ್ನದೃಶ್ಯೋ ಭವತೀನ್ದ್ರಜಿತ್ ॥ 12 ॥

ಸಙ್ಗ್ರಾಮಸಮಯವ್ಯೂಹೇತರ್ಪಯಿತ್ವಾಹುತಾಶನಮ್ ।

ಅನ್ತರ್ಧಾನಗತಶ್ಶತ್ರೂನಿನ್ದ್ರಜಿದ್ ಹನ್ತಿರಾಘವಃ ॥ 13 ॥

ಮಹೋದರಮಹಾಪಾರ್ಶ್ವೌರಾಕ್ಷಸಶ್ಚಾಪ್ಯಕಮ್ಪನಃ ।

ಅನೀಕಸ್ಥಾಸ್ತುತಸ್ಯೈತೇಲೋಕಪಾಲಸಮಾಯುಧಿ ॥ 14 ॥

ದಶಕೋಟಿಸಹಸ್ರಾಣಿರಕ್ಷಸಾಙ್ಕಾಮರೂಪಿಣಾಮ್ ।

ಮಾಂಸಶೋಣಿತಭಕ್ಷ್ಯಾಣಾಂಲಙ್ಕಾಪುರನಿವಾಸಿನಾಮ್ ॥ 15 ॥

ಸತೈಸ್ತುಸಹಿತೋರಾಜಾಲೋಕಪಾಲಾನಯೋಧಯತ್ ।

ಸಹದೇವೈಸ್ತುತೇಭಗ್ನಾರಾವಣೇನಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ 16 ॥

ವಿಭೀಷಣವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾರಾಮೋದೃಢಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಅನ್ವೀಕ್ಷ್ಯಮನಸಾಸರ್ವಮಿದಂವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 17 ॥

ಯಾನಿಕರ್ಮಾಪದಾನಾನಿರಾವಣಸ್ಯವಿಭೀಷಣಃ ।

ಅಖ್ಯಾತಾನಿಚತತ್ತ್ವೇನಹ್ಯವಗಚ್ಛಾಮಿತಾನ್ಯಹಮ್ ॥ 18 ॥

ಅಹಂಹತ್ವಾದಶಗ್ರೀವಂಸಪ್ರಹಸ್ತಂಸಬಾನ್ಧವಮ್ ।

ರಾಜಾನನ್ತ್ವಾಙ್ಕರಿಷ್ಯಾಮಿಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿತೇ ॥ 19 ॥

ರಸಾತಲಂ ವಾ ಪ್ರವಿಶೇತ್ಪಾತಾಲಂ ವಾಪಿ ರಾವಣಃ ।

ಪಿತಾಮಹಸಕಾಶಂ ವಾ ನ ಮೇ ಜೀವನ್ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ 20 ॥

ಅಹತ್ವಾರಾವಣಂಸಙ್ ಖ್ಯೇಸಪುತ್ರಜನಬಾನ್ಧವಮ್ ।

ಅಯೋಧ್ಯಾನ್ನಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿತ್ರಿಭಿಸ್ತೈರ್ಭ್ರಾತೃಭಿಶ್ಶಪೇ ॥ 21 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾತುವಚನನ್ತಸ್ಯರಾಮಸ್ಯಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಃ ।

ಶಿರಸಾವನ್ದ್ಯಧರ್ಮಾತ್ಮಾವಕ್ತುಮೇವೋಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 22 ॥

ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂವಧೇಸಾಹ್ಯಂಲಙ್ಕಾಯಾಶ್ಚಪ್ರಧರ್ಷಣೇ ।

ಕರಿಷ್ಯಾಮಿಯಥಾಪ್ರಾಣಮ್ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿಚವಾಹಿನೀಮ್ ॥ 23 ॥

ಇತಿಬ್ರುವಾಣಾಂರಾಮಸ್ತುಪರಿಷ್ವಜ್ಯವಿಭೀಷಣಮ್ ।

ಅಬ್ರವೀಲ್ಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ಪ್ರೀತಸ್ಸಮುದ್ರಾಜ್ಜಲಮಾನಯ ॥ 24 ॥

ತೇನಚೇಮಮ್ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಮಭಿಷಿಞ್ಚವಿಭೀಷಣಮ್ ।

ರಾಜಾನಂರಕ್ಷಸಾಙ್ಕ್ಷಿಪ್ರಮ್ಪ್ರಸನ್ನೇಮಯಿಮಾನದ ॥ 25 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಸೌಮಿತ್ರಿರಭ್ಯಷಿಞ್ಚದ್ವಿಭೀಷಣಮ್ ।

ಮಧ್ಯೇವಾನರಮುಖ್ಯಾನಾಂರಾಜಾನಂರಾಮಶಾಸನಾತ್ ॥ 26 ॥

ತಮ್ಪ್ರಸಾದನ್ತುರಾಮಸ್ಯದೃಷ್ಟವಾಸದ್ಯಃಪ್ಲವಙ್ಗಮಾಃ ।

ಪ್ರಚುಕ್ರುಶುರ್ಮಹಾತ್ಮಾನಂಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿಚಾಬ್ರುವನ್ ॥ 27 ॥

ಅಥಾಬ್ರವೀದ್ ಹನೂಮಾಂಶ್ಚಸುಗ್ರೀವಶ್ಚವಿಭೀಷಣಮ್ ।

ಕಥಂಸಾಗರಮಕ್ಷೋಭ್ಯನ್ತರಾಮವರುಣಾಲಯಮ್ ॥ 28 ॥

ಸೈನ್ಯೈಃಪರಿವೃತಾಸ್ಸರ್ವೇವಾನರಾಣಾಮ್ಮಹೌಜಸಾಮ್ ।

ಉಪಾಯನ್ನಾಧಿಗಚ್ಛಾಮೋಯಥಾನದನದೀಪತಿಮ್ ।

ತರಾಮತರಸಾಸರ್ವೇಸಸೈನ್ಯಾವರುಣಾಲಯಮ್ ॥ 29 ॥

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತುಧರ್ಮಜ್ಞಃಪ್ರತ್ಯುವಾಚವಿಭೀಷಣಃ ।

ಸಮುದ್ರಂರಾಘವೋರಾಜಾಶರಣಙ್ಗನ್ತುಮರ್ಹತಿ ॥ 30 ॥

ಖಾನಿತಸ್ಸಗರೇಣಾಯಮಪ್ರಮೇಯೋಮಹೋದಧಿಃ ।

ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿರಾಮಸ್ಯಜ್ಞಾತೇಃ ಕಾರ್ಯಮ್ಮಹಾಮತಿಃ ॥ 31 ॥

ಏವಂವಿಭೀಷಣೇನೋಕ್ತೋರಾಕ್ಷಸೇನವಿಪಶ್ಚಿತಾ ।

ಅಜಗಾಮಾಥಸುಗ್ರೀವೋಯತ್ರರಾಮಸ್ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 32 ॥

ತತಶ್ಚಾಖ್ಯಾತುಮಾರೇಭೇವಿಭೀಷಣವಚಶ್ಶುಭಮ್ ।

ಸುಗ್ರೀವೋವಿಪುಲಗ್ರೀವೋಸ್ಸಾಗರಸ್ಯೋಪವೇಶನಮ್ ॥ 33 ॥

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾಧರ್ಮಶೀಲಸ್ಯರಾಘವಸ್ಯಾಪ್ಯರೋಚತ ॥ 34 ॥

ವಿಭೀಷಣಸ್ಯಮನ್ತ್ರೋಽಯಮ್ಮಮಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೋಚತೇ ।

ಸುಗ್ರೀವಃಪಣ್ಡಿತೋನಿತ್ಯಮ್ಭವಾನ್ಮನ್ತ್ರವಿಚಕ್ಷಣಃ ॥ 35 ॥

ಉಭಾಭ್ಯಾಂಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯಾರ್ಥಂರೋಚತೇಯತ್ತದುಚ್ಯತಾಮ್ ।

ಏವಮುಕ್ತೌತತೋವೀರಾವುಭೌಸುಗ್ರೀವಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ಸಮುದಾಚಾರಸಂಯುಕ್ತಮಿದಂವಚನಮೂಚತುಃ ॥ 36 ॥

ಕಿಮರ್ಥನೌನರವ್ಯಾಘ್ರಃ ನರೋಚಿಷ್ಯತಿರಾಘವಃ ।

ವಿಭೀಷಣೇನಯಚ್ಚೋಕ್ತಮಸ್ಮಿನ್ ಕಾಲೇಸುಖಾವಹಮ್ ॥ 37 ॥

ಅಬಧ್ವಾಸಾಗರೇಸೇತುಙ್ಘೋರೇಽಸ್ಮಿನ್ವರುಣಾಲಯೇ ।

ಲಙ್ಕಾನಾಸಾದಿತುಂಶಕ್ಯಾಸೇನ್ದ್ರೈರಪಿಸುರಾಸುರೈಃ ॥ 38 ॥

ವಿಭೀಷಣಸ್ಯಶೂರಸ್ಯಯಥಾರ್ಥಙ್ಕ್ರಿಯತಾಂವಚಃ ॥ 39 ॥

ಅಲಙ್ಕಾಲಾತ್ಯಯಙ್ಕೃತ್ವಾಸಾಗರೋಽಯನ್ನಿಯುಜ್ಯತಾಮ್ ।

ಯಥಾಸೈನ್ಯೇನಗಚ್ಛಾಮಪುರೀಂರಾವಣಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 40 ॥

ಏವಮುಕ್ತಃಕುಶಾಸ್ತೀರ್ನೋತೀರೇನದನದೀಪತೇಃ ।

ಸಂವಿವೇಶತದಾರಾಮೋವೇದ್ಯಾಮಿವಹುತಾಶನಃ ॥ 41 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha ekonaviṃśassargaḥ |

rāghaveṇābhayedattesannatorāvaṇānujaḥ |

vibhīṣaṇomahāprājñobhūmiṃsamavalokayan || 1 ||

khātpapātāvanīṃhṛṣṭobhakteranucaraissaha |

satarāmasyaparamātmānipapātavibhīṣaṇaḥ || 2 ||

pādayośśaraṇānveṣīcaturbhissaharākṣasaiḥ |

abravīccatadāvākyaṃrāmamprativibhīṣaṇaḥ || 3 ||

dharmayuktañcayuktañcasāmprataṃsampraharṣaṇam |

anujorāvaṇasyāhantenacāpyavamānitaḥ |

bhavantaṃsarvabhūtānāṃśaraṇyaṃśaraṇāgataḥ || 4 ||

parityaktāmayālaṅkamitrāṇicadhanānica |

bhavadgataṃhimerājyañjīvitañcasukhānica || 5 ||

tathyatadvacanaṃśrutvārāmovacanamabravīt || 6 ||

vacasāsāntvayitvainaṃlocanābhyāmpibanniva |

ākhyāhimamatattvenarākṣasānāmbalābalam || 7 ||

evamuktantadārakṣorāmeṇākliṣṭakarmaṇā |

rāvaṇasyabalaṃsarvamākhyātumupacakrame || 8 ||

avadhyassarvabhūtānāṅgandharvoragarakṣasām |

rājaputradaśagrīvovaradānātsvayambhuvaḥ || 9 ||

rāvaṇānantarobhrātāmamajyeṣṭhaścavīryavān |

kumbhakarṇomahātejāśśakrapratibaloyudhi || 10 ||

rāmasenāpatistasyaprahāstoyadivāśrutaḥ |

kailāseyenasaṅgrāmemaṇibhadraḥparājitaḥ || 11 ||

baddagodhāṅgulitraśca avadhyakavaco yudhi |

dhanurādāya yastiṣṭhannadṛśyo bhavatīndrajit || 12 ||

saṅgrāmasamayavyūhetarpayitvāhutāśanam |

antardhānagataśśatrūnindrajid hantirāghavaḥ || 13 ||

mahodaramahāpārśvaurākṣasaścāpyakampanaḥ |

anīkasthāstutasyaitelokapālasamāyudhi || 14 ||

daśakoṭisahasrāṇirakṣasāṅkāmarūpiṇām |

māṃsaśoṇitabhakṣyāṇāṃlaṅkāpuranivāsinām || 15 ||

sataistusahitorājālokapālānayodhayat |

sahadevaistutebhagnārāvaṇenamahātmanā || 16 ||

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvārāmodṛḍhaparākramaḥ |

anvīkṣyamanasāsarvamidaṃvacanamabravīt || 17 ||

yānikarmāpadānānirāvaṇasyavibhīṣaṇaḥ |

akhyātānicatattvenahyavagacchāmitānyaham || 18 ||

ahaṃhatvādaśagrīvaṃsaprahastaṃsabāndhavam |

rājānantvāṅkariṣyāmisatyametadbravīmite || 19 ||

rasātalaṃ vā praviśetpātālaṃ vāpi rāvaṇaḥ |

pitāmahasakāśaṃ vā na me jīvanvimokṣyate || 20 ||

ahatvārāvaṇaṃsaṅ khyesaputrajanabāndhavam |

ayodhyānnapravekṣyāmitribhistairbhrātṛbhiśśape || 21 ||

śrutvātuvacanantasyarāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |

śirasāvandyadharmātmāvaktumevopacakrame || 22 ||

rākṣasānāṃvadhesāhyaṃlaṅkāyāścapradharṣaṇe |

kariṣyāmiyathāprāṇampravekṣyāmicavāhinīm || 23 ||

itibruvāṇāṃrāmastupariṣvajyavibhīṣaṇam |

abravīllakṣmaṇamprītassamudrājjalamānaya || 24 ||

tenacemammahāprājñamabhiṣiñcavibhīṣaṇam |

rājānaṃrakṣasāṅkṣipramprasannemayimānada || 25 ||

evamuktastusaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |

madhyevānaramukhyānāṃrājānaṃrāmaśāsanāt || 26 ||

tamprasādanturāmasyadṛṣṭavāsadyaḥplavaṅgamāḥ |

pracukruśurmahātmānaṃsādhusādhviticābruvan || 27 ||

athābravīd hanūmāṃścasugrīvaścavibhīṣaṇam |

kathaṃsāgaramakṣobhyantarāmavaruṇālayam || 28 ||

sainyaiḥparivṛtāssarvevānarāṇāmmahaujasām |

upāyannādhigacchāmoyathānadanadīpatim |

tarāmatarasāsarvesasainyāvaruṇālayam || 29 ||

evamuktastudharmajñaḥpratyuvācavibhīṣaṇaḥ |

samudraṃrāghavorājāśaraṇaṅgantumarhati || 30 ||

khānitassagareṇāyamaprameyomahodadhiḥ |

kartumarhatirāmasyajñāteḥ kāryammahāmatiḥ || 31 ||

evaṃvibhīṣaṇenoktorākṣasenavipaścitā |

ajagāmāthasugrīvoyatrarāmassalakṣmaṇaḥ || 32 ||

tataścākhyātumārebhevibhīṣaṇavacaśśubham |

sugrīvovipulagrīvossāgarasyopaveśanam || 33 ||

prakṛtyādharmaśīlasyarāghavasyāpyarocata || 34 ||

vibhīṣaṇasyamantro'yammamalakṣmaṇa rocate |

sugrīvaḥpaṇḍitonityambhavānmantravicakṣaṇaḥ || 35 ||

ubhābhyāṃsampradhāryārthaṃrocateyattaducyatām |

evamuktautatovīrāvubhausugrīvalakṣmaṇau |

samudācārasaṃyuktamidaṃvacanamūcatuḥ || 36 ||

kimarthanaunaravyāghraḥ narociṣyatirāghavaḥ |

vibhīṣaṇenayaccoktamasmin kālesukhāvaham || 37 ||

abadhvāsāgaresetuṅghore'sminvaruṇālaye |

laṅkānāsādituṃśakyāsendrairapisurāsuraiḥ || 38 ||

vibhīṣaṇasyaśūrasyayathārthaṅkriyatāṃvacaḥ || 39 ||

alaṅkālātyayaṅkṛtvāsāgaro'yanniyujyatām |

yathāsainyenagacchāmapurīṃrāvaṇapālitām || 40 ||

evamuktaḥkuśāstīrnotīrenadanadīpateḥ |

saṃviveśatadārāmovedyāmivahutāśanaḥ || 41 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe ekonaviṃśassargaḥ ||