6.128 Yuddhakanda - Ashtavimshatyadhikashatatama Sargah

ॐ

6.128 ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅಯೋಧ್ಯಾನ್ತುಸಮಾಲೋಕ್ಯಚಿನ್ತಯಾಮಾಸರಾಘವಃ ।

ಪ್ರಿಯಕಾಮಃಪ್ರಿಯಂರಾಮಸ್ತತಸ್ತ್ವರಿತವಿಕ್ರಮಃ ॥ 1 ॥

ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾತತೋದೃಷ್ಟಿಂವಾನರೇಷುನ್ಯಪಾತಯತ್ ।

ಉವಾಚಧೀಮಾಂಸ್ತೇಜಸ್ವೀಹನೂಮನ್ತಮ್ಪ್ಲವಙ್ಗಮಮ್ ॥ 2 ॥

ಅಯೋಧ್ಯಾನ್ತ್ವರಿತೋಗತ್ವಾಶೀಘ್ರಮ್ಪ್ಲವಗಸತ್ತಮ ।

ಜಾನೀಹಿಕಛಚಿತ್ಕುಶಲೀಜನೋನೃಪತಿಮನ್ದಿರೇ ॥ 3 ॥

ಶೃಙ್ಗಬೇರಿಪುರಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯಗುಹಙ್ಗಹನಗೋಚರಮ್ ।

ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಮ್ಬ್ರೂಹಿಕುಶಲಂವಚನಾನ್ಮಮ ॥ 4 ॥

ಶ್ರುತ್ವಾತುಮಾಙ್ಕುಶಲಿನಮರೋಗಂವಿಗತಜ್ವರಮ್ ।

ಭವಿಷ್ಯತಿಗುಹಃಪ್ರೀತಸ್ಸಮಮಾತ್ಮಸಮಸ್ಸಖಾ ॥ 5 ॥

ಅಯೋಧ್ಯಾಯಾಶ್ಚತೇಮಾರ್ಗಮ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಮ್ಭರತಸ್ಯ ಚ ।

ನಿವೇದಯಿಷ್ಯತಿಪ್ರೀತೋನಿಷಾದಾಧಿಪತಿರ್ಗುಹಃ ॥ 6 ॥

ಭರತಸ್ತುತ್ವಯಾವಾಚ್ಯಃಕುಶಲಂವಚನಾನ್ಮಮ ।

ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಂಶಂಸಮಾನ್ತಸ್ಮೈಸಭಾರ್ಯಂಸಹಲಕ್ಷ್ಮಣಮ್ ॥ 7 ॥

ಹರಣಞ್ಚಾಪಿವೈದೇಹ್ಯಾರಾವಣೇನಬಲೀಯಸಾ ।

ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಚ ಸಮ್ವಾದಂವಾಲಿನಶ್ಚವಧಂರಣೇ ॥ 8 ॥

ಮೈಥಿಲ್ಯನ್ವೇಷಣಞ್ಚೈವಯಥಾಚಾಧಿಗತಾತ್ವಯಾ ।

ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾಮಹಾತೋಯಮಾಪಗಾಪತಿಮವ್ಯಯಮ್ ॥ 9 ॥

ಉಪಯಾನಂಸಮುದ್ರಸ್ಯಸಾಗರಸ್ಯ ಚ ದರ್ಶನಮ್ ।

ಯಥಾ ಚ ಕಾರಿತಸ್ಸೇತೂರಾವಣಶ್ಚಯಥಾಹತಃ ॥ 10 ॥

ವರದಾನಮ್ಮಹೇನ್ದ್ರೇಣಬ್ರಹ್ಮಣಾವರುಣೇನ ಚ ।

ಮಹಾದೇವಪ್ರಸಾದಾಚ್ಛಪಿತ್ರಾಮಮಸಮಾಗಮಮ್ ॥ 11 ॥

ಉಪಯಾತಂ ಚ ಮಾಂಸೌಮ್ಯ ಭರತಾಯನಿವೇದಯ ।

ಸಹರಾಕ್ಷಸರಾಜೇನಹರೀಣಾಮೀಶ್ವರೇಣ ಚ ॥ 12 ॥

ಜಿತ್ವಾಶತ್ರುಗಣಾನ್ರಾಮಃಪ್ರಾಪ್ಯಚಾನುತ್ತಮಂಯಶಃ ।

ಉಪಾಯಾನಂಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಸ್ಸಹಮಿತ್ರೈರ್ಮಹಾಬಲೈಃ ॥ 13 ॥

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾಯಮಾಕಾರಮ್ಭಜತೇಭರತಸ್ತತಃ ।

ಸ ಚ ತೇವೇದಿತವ್ಯಃಸ್ಯಾತ್ಸರ್ವಂಯಚ್ಛಾಪಿಮಾಮ್ಪ್ರತಿ ॥ 14 ॥

ಜ್ಞೇಯಾಃಸರ್ವೇ ಚ ವೃತ್ತಾನ್ತಾಃಭರತಸ್ಯೇಙ್ಗಿತಾನಿ ಚ ।

ತತ್ತ್ವೇನಮುಖವರ್ಣೇನದೃಷ್ಟ್ಯಾವ್ಯಾಭಾಷಿತೇನ ಚ ॥ 15 ॥

ಸರ್ವಕಾಲಸಮೃದ್ಧಂಹಿಹಸ್ತ್ಯಶ್ವರಥಸಙ್ಕುಲಮ್ ।

ಪಿತೃಪೈತಾಮಹಂರಾಜ್ಯಙ್ಕಸ್ಯನಾವರ್ತಯೇನ್ಮನಃ ॥ 16 ॥

ಸಙ್ಗತ್ಯಾಭರತ್ಶ್ರೀಮಾನ್ ರಾಜ್ಯೇನಾರ್ಥೀಸ್ವಯಮ್ಭವೇತ್ ।

ಪ್ರಶಾಸ್ತುವಸುಧಾಂಸರ್ವಾಮಖಿಲಾಂರಘುನನ್ದನಃ ॥ 17 ॥

ತಸ್ಯಬುದ್ಧಿಂ ಚ ವಿಜ್ಞಾಯವ್ಯವಸಾಯಂ ಚ ವಾನರ ।

ಯಾವನ್ನದೂರಂಯಾತಾಃಸ್ಮಕ್ಷಿಪ್ರಮಾಗನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 18 ॥

ಇತಿಪ್ರತಿಸಮಾದಿಷ್ಟೋಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಮಾನುಷಃಧಾರಯನೃಪಮಯೋಧ್ಯಾನ್ತ್ವರಿತೋಯಯೌ ॥ 19 ॥

ಅತೋತ್ಪಪಾತವೇಗೇನಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ಗರುತ್ಮಾನಿವವೇಗೇನಜಿಘೃಕ್ಷನ್ಪನ್ನಗೋತ್ತಮಮ್ ॥ 20 ॥

ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾಪಿತೃಪಥಂವಿಹಗೇನ್ದ್ರಾಲಯಂಶುಭಮ್ ।

ಗಙ್ಗಾಯಮುನಯೋರ್ಭೀಮಂಸಮತೀತ್ಯಸಮಾಗಮಮ್ ॥ 21 ॥

ಶೃಙ್ಗಬೇರಪುರಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯಗುಹಮಾಸಾದ್ಯವೀರ್ಯವಾನ್ ।

ಸ ವಾಚಾಶುಭಯಾಹೃಷ್ಟೋಹನುಮಾನಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 22 ॥

ಸಖಾತುತವಕಾಕುತ್ಸ್ಥೋರಾಮಸ್ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಸಸೀತಸ್ಸಹಸೌಮಿತ್ರಿಸ್ಸತ್ವಾಙ್ಕುಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 23 ॥

ಪಞ್ಚಮೀಮದ್ಯರಜನೀಮುಷಿತ್ವಾವಚನಾನ್ಮುನೇಃ ।

ಭರದ್ವಾಜಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತನ್ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸ್ಯದ್ಯೈವರಾಘವಮ್ ॥ 24 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಮಹಾತೇಜಾಸ್ಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟತನೂರುಹಃ ।

ಉತ್ಪಪಾತಮಹಾವೇಗಾದ್ವೇಗವಾನ್ವಿಚಾರಯನ್ ॥ 25 ॥

ಸೋಽಪಶ್ಯದ್ರಾಮತೀರ್ಥಂ ಚ ನದೀಂವಾಲುಕಿನೀನ್ತಥಾ ।

ವರೂಥೀಙ್ಗೋಮತೀಞ್ಚೈವಭೀಮಂಶಾಲವನನ್ತಥಾ ॥ 26 ॥

ಪ್ರಜಾಶ್ಚಬಹುಸಾಹಸ್ರೀಃಸ್ಫೀತಾನ್ಜನಪದಾನಪಿ ।

ಸಃಗತ್ವಾದೂರಮಧ್ವಾನನ್ತ್ವರಿತಃಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ॥ 27 ॥

ಆಸಸಾದದ್ರುಮಾನ್ ಫುಲ್ಲಾನ್ನನ್ದಿಗ್ರಾಮಸಮೀಪಗಾನ್ ।

ಸ್ತ್ರೀಭಿಸ್ಸಪುತ್ರೈರ್ವೃದ್ಧೈಶ್ಚರಮಮಾಣೈಃಸ್ವಲಙ್ಕೃತೈಃ ।

ಸುರಾಧಿಪಸ್ಯೋಪವನೇಯಥಾಚೈತ್ರರಥೇದ್ರುಮಾನ್ ॥ 28 ॥

ಕ್ರೋಶಮಾತ್ರೇತ್ವಯೋಧ್ಯಾಯಾಚಶೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಮ್ಬರಮ್ ॥ 29 ॥

ದದರ್ಶಭರತನ್ದೀನಙ್ಕೃಶಮಾಶ್ರಮವಾಸಿನಮ್ ।

ಜಟಿಲಮ್ಮಲದಿಗ್ಧಾಙ್ಗಮ್ಭ್ರಾತೃವ್ಯಸನಕರ್ಶಿತಮ್ ॥ 30 ॥

ಫಲಮೂಲಾಶಿನನ್ದಾನ್ತನ್ತಾಪಸನ್ಧರ್ಮಚಾರಿಣಮ್ ।

ಸಮುನ್ನತಜಟಾಭಾರಂವಲ್ಕಲಾಜಿನವಾಸಸಮ್ ॥ 31 ॥

ನಿಯತಮ್ಭಾವಿತಾತ್ಮಾನಮ್ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಸಮತೇಜಸಮ್ ।

ಪಾದುಕೇತೇಪುರಸ್ಕೃತ್ಯಪ್ರಶಾಸನ್ತಂವಸುನ್ಧರಾಮ್ ॥ 32 ॥

ಚಾತುರ್ವರ್ಣಸ್ಯಲೋಕಸ್ಯತ್ರಾತಾರಮ್ಮಹತೋಭಯಾತ್ ।

ಉಪಸ್ಥಿತಮಮಾತ್ಯೈಶ್ಚಶುಚಿಭಿಶ್ಚಪುರೋಹಿತೈಃ ॥ 33 ॥

ಬಲಮುಖ್ಯೈಶ್ಚಯುಕ್ತೈಶ್ಚಕಾಷಾಯಾಮ್ಬರದಾರಿಭಿಃ ।

ನಹಿತೇರಾಜಪುತ್ರನ್ತಞ್ಚೀರಕೃಷ್ಣಾಜಿನಾಮ್ಬರಮ್ ॥ 34 ॥

ಪರಿಭೋಕ್ತುಂವ್ಯವಸ್ಯನ್ತಿಪೌರಾವೈಧರ್ಮವತ್ಸಲಾಃ ।

ತಮ್ಧರ್ಮಮಿವಧರ್ಮಜ್ಞನ್ದೇಹವನ್ತಮಿವಾಪರಮ್ ॥ 35 ॥

ಉವಾಚಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂಹನೂಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ।

ವಸನ್ತನ್ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯೇಯನ್ತ್ವಞ್ಚೀರಜಟಾಧರಮ್ ॥ 36 ॥

ಅನುಶೋಚಸಿಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ಸ ತ್ವಾಙ್ಕೌಶಲಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಪ್ರಿಯಮಾಖ್ಯಾಮಿತೇದೇವಶೋಕನ್ತ್ಯಜಸುದಾರುಣಮ್ ॥ 37 ॥

ಅಸ್ಮಿನ್ಮುಹೂರ್ತೇಭ್ರಾತ್ರಾತ್ವಂರಾಮೇಣಸಹಸಙ್ಗತಃ ।

ನಿಹತ್ಯರಾವಣಂರಾಮಃಪ್ರತಿಲಭ್ಯ ಚ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ॥ 38 ॥

ಉಪಯಾತಿಸಮೃದ್ಧಾರ್ಥಃಸಹಮಿತ್ರೈರ್ಮಹಾಬಲೈಃ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚಮಹಾತೇಜಾವೈದೇಹೀ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀ ॥ 39 ॥

ಸೀತಾಸಮಗ್ರಾರಾಮೇಣಮಹೇನ್ದ್ರೇಣಶಚೀಯಥಾ ।

ಏವಮುಕ್ತೋಹನುಮತಾಭರತಃಕೈಕಯೀಸುತಃ ॥ 40 ॥

ಪಪಾತಸಹಸಾಹೃಷ್ಟೋಹರ್ಷಾನ್ಮೋಹಮುಪಾಗಮತ್ ।

ತತೋಮುಹೂರ್ತಾದುತ್ಥಾಯಪ್ರತ್ಯಾಶ್ವಸ್ಯ ಚ ರಾಘವಃ ॥ 41 ॥

ಹನೂಮನ್ತಮುವಾಚೇದಮ್ಭರತಃಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್ ।

ಅಶೋಕಜೈಃಪ್ರೀತಿಮಯೈಃಕಪಿಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯಸಮ್ಭ್ರಮಾತ್ ॥ 42 ॥

ಸಿಷೇಚಭರತಃಶ್ರೀಮಾನ್ವಿಪುಲೈರಶ್ರುಬಿನ್ಧುಭಿಃ ।

ದೇವೋವಾಮಾನುಷೋವಾತ್ವಮನುಕ್ರೋಶಾದಿಹಾಗತಃ ॥ 43 ॥

ಪ್ರಿಯಾಖ್ಯಾನಸ್ಯತೇಸೌಮ್ಯದದಾಮಿಬ್ರುವತಃಪ್ರಿಯಮ್ ।

ಗವಾಂಶತಸಹಸ್ರಂ ಚ ಗ್ರಾಮಾಣಾಂ ಚ ಶತಮ್ಪರಮ್ ॥ 44 ॥

ಸಕುಣ್ಡಲಾಶ್ಶುಭಾಚಾರಾಭಾರ್ಯಾಃಕನ್ಯಾಸ್ತುಷೋಡಶ ।

ಹೇಮವರ್ಣಾಸ್ಸುನಾಸೋರೂಶ್ಶಶಿಸೌಮ್ಯಾನನಾಃಸ್ತ್ರಿಯಃ ॥ 45 ॥

ಸರ್ವಾಭರಣಸಮ್ಪನ್ನಾಸ್ಸಮ್ಪನ್ನಾಃಕುಲಜಾತಿಭಿಃ ।

ನಿಶಮ್ಯರಾಮಾಗಮನನ್ನೃಪಾತ್ಮಜಃಕಪಿಪ್ರವೀರಸ್ಯತದಾದ್ಭುತೋಪಮಮ್ ।

ಪ್ರಹರ್ಷಿತೋರಾಮದಿದೃಕ್ಷ್ಯಾಽಭವತ್ಪುನಶ್ಚಹರ್ಷಾದಿದಮಬ್ರವೀದ್ವಚಃ ॥ 46 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಯುದ್ಧಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತ್ಯಧಿಕಶತತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ |

ayodhyāntusamālokyacintayāmāsarāghavaḥ |

priyakāmaḥpriyaṃrāmastatastvaritavikramaḥ || 1 ||

cintayitvātatodṛṣṭiṃvānareṣunyapātayat |

uvācadhīmāṃstejasvīhanūmantamplavaṅgamam || 2 ||

ayodhyāntvaritogatvāśīghramplavagasattama |

jānīhikachacitkuśalījanonṛpatimandire || 3 ||

śṛṅgaberipuramprāpyaguhaṅgahanagocaram |

niṣādādhipatimbrūhikuśalaṃvacanānmama || 4 ||

śrutvātumāṅkuśalinamarogaṃvigatajvaram |

bhaviṣyatiguhaḥprītassamamātmasamassakhā || 5 ||

ayodhyāyāścatemārgampravṛttimbharatasya ca |

nivedayiṣyatiprītoniṣādādhipatirguhaḥ || 6 ||

bharatastutvayāvācyaḥkuśalaṃvacanānmama |

siddhārthaṃśaṃsamāntasmaisabhāryaṃsahalakṣmaṇam || 7 ||

haraṇañcāpivaidehyārāvaṇenabalīyasā |

sugrīveṇa ca samvādaṃvālinaścavadhaṃraṇe || 8 ||

maithilyanveṣaṇañcaivayathācādhigatātvayā |

laṅghayitvāmahātoyamāpagāpatimavyayam || 9 ||

upayānaṃsamudrasyasāgarasya ca darśanam |

yathā ca kāritassetūrāvaṇaścayathāhataḥ || 10 ||

varadānammahendreṇabrahmaṇāvaruṇena ca |

mahādevaprasādācchapitrāmamasamāgamam || 11 ||

upayātaṃ ca māṃsaumya bharatāyanivedaya |

saharākṣasarājenaharīṇāmīśvareṇa ca || 12 ||

jitvāśatrugaṇānrāmaḥprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |

upāyānaṃsamṛddhārthassahamitrairmahābalaiḥ || 13 ||

etacchrutvāyamākārambhajatebharatastataḥ |

sa ca teveditavyaḥsyātsarvaṃyacchāpimāmprati || 14 ||

jñeyāḥsarve ca vṛttāntāḥbharatasyeṅgitāni ca |

tattvenamukhavarṇenadṛṣṭyāvyābhāṣitena ca || 15 ||

sarvakālasamṛddhaṃhihastyaśvarathasaṅkulam |

pitṛpaitāmahaṃrājyaṅkasyanāvartayenmanaḥ || 16 ||

saṅgatyābharatśrīmān rājyenārthīsvayambhavet |

praśāstuvasudhāṃsarvāmakhilāṃraghunandanaḥ || 17 ||

tasyabuddhiṃ ca vijñāyavyavasāyaṃ ca vānara |

yāvannadūraṃyātāḥsmakṣipramāgantumarhasi || 18 ||

itipratisamādiṣṭohanūmānmārutātmajaḥ |

mānuṣaḥdhārayanṛpamayodhyāntvaritoyayau || 19 ||

atotpapātavegenahanūmānmārutātmajaḥ |

garutmānivavegenajighṛkṣanpannagottamam || 20 ||

laṅghayitvāpitṛpathaṃvihagendrālayaṃśubham |

gaṅgāyamunayorbhīmaṃsamatītyasamāgamam || 21 ||

śṛṅgaberapuramprāpyaguhamāsādyavīryavān |

sa vācāśubhayāhṛṣṭohanumānidamabravīt || 22 ||

sakhātutavakākutsthorāmassatyaparākramaḥ |

sasītassahasaumitrissatvāṅkuśalamabravīt || 23 ||

pañcamīmadyarajanīmuṣitvāvacanānmuneḥ |

bharadvājābhyanujñātandrakṣyasyadyaivarāghavam || 24 ||

evamuktvāmahātejāssamprahṛṣṭatanūruhaḥ |

utpapātamahāvegādvegavānvicārayan || 25 ||

so'paśyadrāmatīrthaṃ ca nadīṃvālukinīntathā |

varūthīṅgomatīñcaivabhīmaṃśālavanantathā || 26 ||

prajāścabahusāhasrīḥsphītānjanapadānapi |

saḥgatvādūramadhvānantvaritaḥkapikuñjaraḥ || 27 ||

āsasādadrumān phullānnandigrāmasamīpagān |

strībhissaputrairvṛddhaiścaramamāṇaiḥsvalaṅkṛtaiḥ |

surādhipasyopavaneyathācaitrarathedrumān || 28 ||

krośamātretvayodhyāyācaśīrakṛṣṇājinambaram || 29 ||

dadarśabharatandīnaṅkṛśamāśramavāsinam |

jaṭilammaladigdhāṅgambhrātṛvyasanakarśitam || 30 ||

phalamūlāśinandāntantāpasandharmacāriṇam |

samunnatajaṭābhāraṃvalkalājinavāsasam || 31 ||

niyatambhāvitātmānambrahmarṣisamatejasam |

pāduketepuraskṛtyapraśāsantaṃvasundharām || 32 ||

cāturvarṇasyalokasyatrātārammahatobhayāt |

upasthitamamātyaiścaśucibhiścapurohitaiḥ || 33 ||

balamukhyaiścayuktaiścakāṣāyāmbaradāribhiḥ |

nahiterājaputrantañcīrakṛṣṇājināmbaram || 34 ||

paribhoktuṃvyavasyantipaurāvaidharmavatsalāḥ |

tamdharmamivadharmajñandehavantamivāparam || 35 ||

uvācaprāñjalirvākyaṃhanūmānmārutātmajaḥ |

vasantandaṇḍakāraṇyeyantvañcīrajaṭādharam || 36 ||

anuśocasikākutsthaṃ sa tvāṅkauśalamabravīt |

priyamākhyāmitedevaśokantyajasudāruṇam || 37 ||

asminmuhūrtebhrātrātvaṃrāmeṇasahasaṅgataḥ |

nihatyarāvaṇaṃrāmaḥpratilabhya ca maithilīm || 38 ||

upayātisamṛddhārthaḥsahamitrairmahābalaiḥ |

lakṣmaṇaścamahātejāvaidehī ca yaśasvinī || 39 ||

sītāsamagrārāmeṇamahendreṇaśacīyathā |

evamuktohanumatābharataḥkaikayīsutaḥ || 40 ||

papātasahasāhṛṣṭoharṣānmohamupāgamat |

tatomuhūrtādutthāyapratyāśvasya ca rāghavaḥ || 41 ||

hanūmantamuvācedambharataḥpriyavādinam |

aśokajaiḥprītimayaiḥkapimāliṅgyasambhramāt || 42 ||

siṣecabharataḥśrīmānvipulairaśrubindhubhiḥ |

devovāmānuṣovātvamanukrośādihāgataḥ || 43 ||

priyākhyānasyatesaumyadadāmibruvataḥpriyam |

gavāṃśatasahasraṃ ca grāmāṇāṃ ca śatamparam || 44 ||

sakuṇḍalāśśubhācārābhāryāḥkanyāstuṣoḍaśa |

hemavarṇāssunāsorūśśaśisaumyānanāḥstriyaḥ || 45 ||

sarvābharaṇasampannāssampannāḥkulajātibhiḥ |

niśamyarāmāgamanannṛpātmajaḥkapipravīrasyatadādbhutopamam |

praharṣitorāmadidṛkṣyā'bhavatpunaścaharṣādidamabravīdvacaḥ || 46 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe aṣṭāviṃśatyadhikaśatatamassargaḥ ||