5.55 Sundarakanda - Panchapanchasha Sargah

ॐ

5.55 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಲಙ್ಕಾಂ ಸಮಸ್ತಾಂ ಸನ್ದೀಪ್ಯ ಲಾಙ್ಗೂಲಾಗ್ನಿಂ ಮಹಾಬಲಃ ।

ನಿರ್ವಾಪಯಾಮಾಸ ತದಾ ಸಮುದ್ರೇ ಹರಿಸತ್ತಮಃ ।

ಸನ್ದೀಪ್ಯಮಾನಾಂ ವಿಧ್ವಸ್ತಾಂ ತ್ರಸ್ತರಕ್ಷೋಗಣಾಂ ಪುರೀಮ್ ।

ಆವೇಕ್ಷ್ಯ ಹನುಮಾನ್ ಲಙ್ಕಾಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ ॥ 1 ॥

ತಸ್ಯಾಭೂತ್ಸುಮಹಾಂಸ್ತ್ರಾಸಃ ಕುತ್ಸಾ ಚಾತ್ಮನ್ಯಜಾಯತ ।

ಲಙ್ಕಾಂ ಪ್ರದಹತಾ ಕರ್ಮ ಕಿಂಸ್ವಿತ್ಕೃತಮಿದಂ ಮಯಾ ॥ 2 ॥

ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಯೇ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಕೋಪಮುತ್ಥಿತಮ್ ।

ನಿರುನ್ಧನ್ತಿ ಮಹಾತ್ಮಾನೋ ದೀಪ್ತಮಗ್ನಿಮಿವಾಮ್ಭಸಾ ॥ 3 ॥

ಕ್ರುದ್ಧಃ ಪಾಪಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ಕಃ ಕ್ರುದ್ಧೋ ಹನ್ಯಾದ್ಗುರೂನಪಿ ।

ಕ್ರುದ್ಧಃ ಪರುಷಯಾ ವಾಚಾ ನರಸ್ಸಾಧೂನಧಿಕ್ಷಿಪೇತ್ ॥ 4 ॥

ವಾಚ್ಯಾವಾಚ್ಯಂ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ನ ವಿಜಾನಾತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್ ।

ನಾಕಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ನಾವಾಚ್ಯಂ ವಿದ್ಯತೇ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 5 ॥

ಯಸ್ಸಮುತ್ಪತಿತಂ ಕ್ರೋಧಂ ಕ್ಷಮಯೈವ ನಿರಸ್ಯತಿ ।

ಯಥೋರಗಸ್ತ್ವಚಂ ಜೀರ್ಣಾಂ ಸ ವೈ ಪುರುಷ ಉಚ್ಯತೇ ॥ 6 ॥

ಧಿಗಸ್ತು ಮಾಂ ಸುದುರ್ಬುದ್ಧಿಂ ನಿರ್ಲಜ್ಜಂ ಪಾಪಕೃತ್ತಮಮ್ ।

ಅಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ತಾಂ ಸೀತಾಮಗ್ನಿದಂ ಸ್ವಾಮಿಘಾತುಕಮ್ ॥ 7 ॥

ಯದಿ ದಗ್ಧಾ ತ್ವಿಯಂ ಲಙ್ಕಾ ನೂನಮಾರ್ಯಾಽಪಿ ಜಾನಕೀ ।

ದಗ್ಧಾ ತೇನ ಮಯಾ ಭರ್ತುರ್ಹಿತಂ ಕಾರ್ಯಮಜಾನತಾ ॥ 8 ॥

ಯದರ್ಥಮಯಮಾರಮ್ಭಸ್ತತ್ಕಾರ್ಯಮವಸಾದಿತಮ್ ।

ಮಯಾ ಹಿ ದಹತಾ ಲಙ್ಕಾಂ ನ ಸೀತಾ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ ॥ 9 ॥

ಈಷತ್ಕಾರ್ಯಮಿದಂ ಕಾರ್ಯಂ ಕೃತಮಾಸೀನ್ನ ಸಂಶಯಃ ।

ತಸ್ಯ ಕ್ರೋಧಾಭಿಭೂತೇನ ಮಯಾ ಮೂಲಕ್ಷಯಃ ಕೃತಃ ॥ 10 ॥

ವಿನಷ್ಟಾ ಜಾನಕೀ ನೂನಂ ನ ಹ್ಯದಗ್ಧಃ ಪ್ರದೃಶ್ಯತೇ ।

ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ಕಶ್ಚಿದುದ್ಧೇಶಸ್ಸರ್ವಾ ಭಸ್ಮೀಕೃತಾ ಪುರೀ ॥ 11 ॥

ಯದಿ ತದ್ವಿಹತಂ ಕಾರ್ಯಂ ಮಮ ಪ್ರಜ್ಞಾವಿಪರ್ಯಯಾತ್ ।

ಇಹೈವ ಪ್ರಾಣಸನ್ನ್ಯಾಸೋ ಮಮಾಪಿ ಹ್ಯದ್ಯ ರೋಚತೇ ॥ 12 ॥

ಕಿಮಗ್ನೌ ನಿಪತಾಮ್ಯದ್ಯ ಆಹೋಸ್ವಿದ್ಬಡಬಾಮುಖೇ ।

ಶರೀರಮಾಹೋ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ದದ್ಮಿ ಸಾಗರವಾಸಿನಾಮ್ ॥ 13 ॥

ಕಥಂ ಹಿ ಜೀವತಾ ಶಕ್ಯೋ ಮಯಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಹರೀಶ್ವರಃ ।

ತೌ ವಾ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲೌ ಕಾರ್ಯಸರ್ವಸ್ವಘಾತಿನಾ ॥ 14 ॥

ಮಯಾ ಖಲು ತದೇವೇದಂ ರೋಷದೋಷಾತ್ಪ್ರದರ್ಶಿತಮ್ ।

ಪ್ರಥಿತಂ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ಕಪಿತ್ವಮನವಸ್ಥಿತಮ್ ॥ 15 ॥

ಧಿಗಸ್ತು ರಾಜಸಂ ಭಾವಮನೀಶಮನವಸ್ಥಿತಮ್ ।

ಈಶ್ವರೇಣಾಪಿ ಯದ್ರಾಗಾನ್ಮಯಾ ಸೀತಾ ನ ರಕ್ಷಿತಾ ॥ 16 ॥

ವಿನಷ್ಟಾಯಾಂ ತು ಸೀತಾಯಾಂ ತಾವುಭೌ ವಿನಶಿಷ್ಯತಃ ।

ತಯೋರ್ವಿನಾಶೇ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸಬನ್ಧುರ್ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ॥ 17 ॥

ಏತದೇವ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತೋ ಭ್ರಾತೃವತ್ಸಲಃ ।

ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಶತ್ರುಘ್ನಃ ಕಥಂ ಶಕ್ಷ್ಯತಿ ಜೀವಿತುಮ್ ॥ 18 ॥

ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶೇ ಧರ್ಮಿಷ್ಠೇ ಗತೇ ನಾಶಮಸಂಶಯಮ್ ।

ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪ್ರಜಾಸ್ಸರ್ವಾಶ್ಶೋಕಸನ್ತಾಪಪೀಡಿತಾಃ ॥ 19 ॥

ತದಹಂ ಭಾಗ್ಯರಹಿತೋ ಲುಪ್ತಧರ್ಮಾರ್ಥಸಙ್ಗ್ರಹಃ ॥ 20 ॥

ರೋಷದೋಷಪರೀತಾತ್ಮಾ ವ್ಯಕ್ತಂ ಲೋಕವಿನಾಶನಃ ।

ಇತಿ ಚಿನ್ತಯತಸ್ತಸ್ಯ ನಿಮಿತ್ತಾನ್ಯುಪಪೇದಿರೇ ।

ಪೂರ್ವಮಪ್ಯುಪಲಬ್ಧಾನಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಪುನರಚಿನ್ತಯತ್ ॥ 21 ॥

ಅಥವಾ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ರಕ್ಷಿತಾ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ।

ನ ನಶಿಷ್ಯತಿ ಕಲ್ಯಾಣೀ ನಾಗ್ನಿರಗ್ನೌ ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ 22 ॥

ನ ಹಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಸ್ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಮಮಿತತೇಜಸಃ ।

ಸ್ವಚಾರಿತ್ರಾಭಿಗುಪ್ತಾಂ ತಾಂ ಸ್ಪ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹತಿ ಪಾವಕಃ ॥ 23 ॥

ನೂನಂ ರಾಮಪ್ರಭಾವೇಣ ವೈದೇಹ್ಯಾಸ್ಸುಕೃತೇನ ಚ ।

ಯನ್ಮಾಂ ದಹನಕರ್ಮಾಯಂ ನಾದಹದ್ಧವ್ಯವಾಹನಃ ॥ 24 ॥

ತ್ರಯಾಣಾಂ ಭರತಾದೀನಾಂ ಭ್ರಾತ್ರೂಣಾಂ ದೇವತಾ ಚ ಯಾ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಮನಃ ಕಾನ್ತಾ ಸಾ ಕಥಂ ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ॥ 25 ॥

ಯದ್ವಾ ದಹನಕರ್ಮಾಯಂ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರಭುರವ್ಯಯಃ ।

ನ ಮೇ ದಹತಿ ಲಾಙ್ಗೂಲಂ ಕಥಮಾರ್ಯಾಂ ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 26 ॥

ಪುನಶ್ಚಾಚಿನ್ತಯತ್ತತ್ರ ಹನುಮಾನ್ವಿಸ್ಮಿತಸ್ತದಾ ।

ಹಿರಣ್ಯನಾಭಸ್ಯ ಗಿರೇರ್ಜಲಮಧ್ಯೇ ಪ್ರದರ್ಶನಮ್ ॥ 27 ॥

ತಪಸಾ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯೇನ ಅನನ್ಯತ್ವಾಚ್ಚ ಭರ್ತರಿ ।

ಅಪಿ ಸಾ ನಿರ್ದಹೇದಗ್ನಿಂ ನ ತಾಮಗ್ನಿಃ ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 28 ॥

ಸ ತಥಾ ಚಿನ್ತಯಂಸ್ತತ್ರ ದೇವ್ಯಾ ಧರ್ಮಪರಿಗ್ರಹಮ್ ।

ಶುಶ್ರಾವ ಹನುಮಾನ್ವಾಕ್ಯಂ ಚಾರಣಾನಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥ 29 ॥

ಅಹೋ ಖಲು ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ದುಷ್ಕರಂ ಹಿ ಹನೂಮತಾ ।

ಅಗ್ನಿಂ ವಿಸೃಜತಾಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಭೀಮಂ ರಾಕ್ಷಸವೇಶ್ಮನಿ ॥ 30 ॥

ಪ್ರಪಲಾಯಿತರಕ್ಷಃ ಸ್ತ್ರೀಬಾಲವೃದ್ಧಸಮಾಕುಲಾ ।

ಜನಕೋಲಾಹಲಾಧ್ಮಾತಾ ಕ್ರನ್ದನ್ತೀವಾದ್ರಿಕನ್ದರೈಃ ॥ 31 ॥

ದಗ್ಧೇಯಂ ನಗರೀ ಸರ್ವಾ ಸಾಟ್ಟಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ ।

ಜಾನಕೀ ನ ಚ ದಗ್ಧೇತಿ ವಿಸ್ಮಯೋಽದ್ಭುತ ಏವ ನಃ ॥ 32 ॥

ಸ ನಿಮಿತ್ತೈಶ್ಚ ದೃಷ್ಟಾರ್ಥೈಃ ಕಾರಣೈಶ್ಚ ಮಹಾಗುಣೈಃ ।

ಋಷಿವಾಕ್ಯೈಶ್ಚ ಹನುಮಾನಭವತ್ಪ್ರೀತಮಾನಸಃ ॥ 33 ॥

ತತಃ ಕಪಿಃ ಪ್ರಾಪ್ತಮನೋರಥಾರ್ಥಸ್ತಾಮಕ್ಷತಾಂ ರಾಜಸುತಾಂ ವಿದಿತ್ವಾ ।

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತಸ್ತಾಂ ಪುನರೇವ ದೃಷ್ಟವಾ ಪ್ರತಿಪ್ರಯಾಣಾಯ ಮತಿಂ ಚಕಾರ ॥ 34 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha pañcapañcāśassargaḥ |

laṅkāṃ samastāṃ sandīpya lāṅgūlāgniṃ mahābalaḥ |

nirvāpayāmāsa tadā samudre harisattamaḥ |

sandīpyamānāṃ vidhvastāṃ trastarakṣogaṇāṃ purīm |

āvekṣya hanumān laṅkāṃ cintayāmāsa vānaraḥ || 1 ||

tasyābhūtsumahāṃstrāsaḥ kutsā cātmanyajāyata |

laṅkāṃ pradahatā karma kiṃsvitkṛtamidaṃ mayā || 2 ||

dhanyāste puruṣaśreṣṭhā ye buddhyā kopamutthitam |

nirundhanti mahātmāno dīptamagnimivāmbhasā || 3 ||

kruddhaḥ pāpaṃ na kuryātkaḥ kruddho hanyādgurūnapi |

kruddhaḥ paruṣayā vācā narassādhūnadhikṣipet || 4 ||

vācyāvācyaṃ prakupito na vijānāti karhicit |

nākāryamasti kruddhasya nāvācyaṃ vidyate kvacit || 5 ||

yassamutpatitaṃ krodhaṃ kṣamayaiva nirasyati |

yathoragastvacaṃ jīrṇāṃ sa vai puruṣa ucyate || 6 ||

dhigastu māṃ sudurbuddhiṃ nirlajjaṃ pāpakṛttamam |

acintayitvā tāṃ sītāmagnidaṃ svāmighātukam || 7 ||

yadi dagdhā tviyaṃ laṅkā nūnamāryā'pi jānakī |

dagdhā tena mayā bharturhitaṃ kāryamajānatā || 8 ||

yadarthamayamārambhastatkāryamavasāditam |

mayā hi dahatā laṅkāṃ na sītā parirakṣitā || 9 ||

īṣatkāryamidaṃ kāryaṃ kṛtamāsīnna saṃśayaḥ |

tasya krodhābhibhūtena mayā mūlakṣayaḥ kṛtaḥ || 10 ||

vinaṣṭā jānakī nūnaṃ na hyadagdhaḥ pradṛśyate |

laṅkāyāṃ kaściduddheśassarvā bhasmīkṛtā purī || 11 ||

yadi tadvihataṃ kāryaṃ mama prajñāviparyayāt |

ihaiva prāṇasannyāso mamāpi hyadya rocate || 12 ||

kimagnau nipatāmyadya āhosvidbaḍabāmukhe |

śarīramāho sattvānāṃ dadmi sāgaravāsinām || 13 ||

kathaṃ hi jīvatā śakyo mayā draṣṭuṃ harīśvaraḥ |

tau vā puruṣaśārdūlau kāryasarvasvaghātinā || 14 ||

mayā khalu tadevedaṃ roṣadoṣātpradarśitam |

prathitaṃ triṣu lokeṣu kapitvamanavasthitam || 15 ||

dhigastu rājasaṃ bhāvamanīśamanavasthitam |

īśvareṇāpi yadrāgānmayā sītā na rakṣitā || 16 ||

vinaṣṭāyāṃ tu sītāyāṃ tāvubhau vinaśiṣyataḥ |

tayorvināśe sugrīvaḥ sabandhurvinaśiṣyati || 17 ||

etadeva vacaśśrutvā bharato bhrātṛvatsalaḥ |

dharmātmā sahaśatrughnaḥ kathaṃ śakṣyati jīvitum || 18 ||

ikṣvākuvaṃśe dharmiṣṭhe gate nāśamasaṃśayam |

bhaviṣyanti prajāssarvāśśokasantāpapīḍitāḥ || 19 ||

tadahaṃ bhāgyarahito luptadharmārthasaṅgrahaḥ || 20 ||

roṣadoṣaparītātmā vyaktaṃ lokavināśanaḥ |

iti cintayatastasya nimittānyupapedire |

pūrvamapyupalabdhāni sākṣātpunaracintayat || 21 ||

athavā cārusarvāṅgī rakṣitā svena tejasā |

na naśiṣyati kalyāṇī nāgniragnau pravartate || 22 ||

na hi dharmātmanastasya bhāryāmamitatejasaḥ |

svacāritrābhiguptāṃ tāṃ spraṣṭumarhati pāvakaḥ || 23 ||

nūnaṃ rāmaprabhāveṇa vaidehyāssukṛtena ca |

yanmāṃ dahanakarmāyaṃ nādahaddhavyavāhanaḥ || 24 ||

trayāṇāṃ bharatādīnāṃ bhrātrūṇāṃ devatā ca yā |

rāmasya ca manaḥ kāntā sā kathaṃ vinaśiṣyati || 25 ||

yadvā dahanakarmāyaṃ sarvatra prabhuravyayaḥ |

na me dahati lāṅgūlaṃ kathamāryāṃ pradhakṣyati || 26 ||

punaścācintayattatra hanumānvismitastadā |

hiraṇyanābhasya girerjalamadhye pradarśanam || 27 ||

tapasā satyavākyena ananyatvācca bhartari |

api sā nirdahedagniṃ na tāmagniḥ pradhakṣyati || 28 ||

sa tathā cintayaṃstatra devyā dharmaparigraham |

śuśrāva hanumānvākyaṃ cāraṇānāṃ mahātmanām || 29 ||

aho khalu kṛtaṃ karma duṣkaraṃ hi hanūmatā |

agniṃ visṛjatā'bhīkṣṇaṃ bhīmaṃ rākṣasaveśmani || 30 ||

prapalāyitarakṣaḥ strībālavṛddhasamākulā |

janakolāhalādhmātā krandantīvādrikandaraiḥ || 31 ||

dagdheyaṃ nagarī sarvā sāṭṭaprākāratoraṇā |

jānakī na ca dagdheti vismayo'dbhuta eva naḥ || 32 ||

sa nimittaiśca dṛṣṭārthaiḥ kāraṇaiśca mahāguṇaiḥ |

ṛṣivākyaiśca hanumānabhavatprītamānasaḥ || 33 ||

tataḥ kapiḥ prāptamanorathārthastāmakṣatāṃ rājasutāṃ viditvā |

pratyakṣatastāṃ punareva dṛṣṭavā pratiprayāṇāya matiṃ cakāra || 34 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcapañcāśassargaḥ ||