5.4 Sundarakanda - Chaturtha Sargah

ॐ

5.4 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಚತುರ್ಥ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರ್ಥಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸ ನಿರ್ಜಿತ್ಯ ಪುರೀಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಂ ಲಙ್ಕಾಂ ತಾಂ ಕಾಮರೂಪಿಣೀಮ್ ।

ವಿಕ್ರಮೇಣ ಮಹಾತೇಜಾ ಹನುಮಾನ್ ಕಪಿಸತ್ತಮಃ ॥ 1 ॥

ಅದ್ವಾರೇಣ ಚ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪ್ರಾಕಾರಮಭಿಪುಪ್ಲುವೇ ।

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ನಗರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಕಪಿರಾಜಹಿತಙ್ಕರಃ ॥ 2 ॥

ಚಕ್ರೇಽಥ ಪಾದಂ ಸವ್ಯಂ ಚ ಶತ್ರೂಣಾಂ ಸ ತು ಮೂರ್ಧನಿ ।

ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಸತ್ತ್ವಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಿಶಾಯಾಂ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ॥ 3 ॥

ಸ ಮಹಾಪಥಮಾಸ್ಥಾಯ ಮುಕ್ತಾಪುಷ್ಪವಿರಾಜಿತಮ್ ।

ತತಸ್ತು ತಾಂ ಪುರೀಂ ಲಙ್ಕಾಂ ರಮ್ಯಾಮಭಿಯಯೌ ಕಪಿಃ ॥ 4 ॥

ಹಸಿತೋತ್ಕೃಷ್ಟನಿನದೈಸ್ತೂರ್ಯಘೋಷಪುರಸ್ಸರೈಃ ।

ವಜ್ರಾಙ್ಕುಶನಿಕಾಶೈಶ್ಚ ವಜ್ರಜಾಲವಿಭೂಷಿತೈಃ ॥ 5 ॥

ಗೃಹಮೇಘೈಃ ಪುರೀ ರಮ್ಯಾ ಬಭಾಸೇ ದ್ಯೌರಿವಾಮ್ಬುದೈಃ ।

ಪ್ರಜಜ್ವಾಲ ತತೋ ಲಙ್ಕಾ ರಕ್ಷೋಗಣಗೃಹೈಃ ಶುಭೈಃ ॥ 6 ॥

ಸಿತಾಭ್ರಸದೃಶೈಶ್ಚಿತ್ರೈಃ ಪದ್ಮಸ್ವಸ್ತಿಕಸಂಸ್ಥಿತೈಃ ।

ವರ್ಧಮಾನಗೃಹೈಶ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವತಃ ಸುವಿಭೂಷಿತಾ ॥ 7 ॥

ತಾಂ ಚಿತ್ರಮಾಲ್ಯಾಭರಣಾಂ ಕಪಿರಾಜಹಿತಙ್ಕರಃ ।

ರಾಘವಾರ್ಥಂ ಚರನ್ ಶ್ರೀಮಾನ್ ದದರ್ಶ ಚ ನನನ್ದ ಚ ॥ 8 ॥

ಭವನಾದ್ಭವನಂ ಗಚ್ಛನ್ ದದರ್ಶ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ।

ವಿವಿಧಾಕೃತಿರೂಪಾಣಿ ಭವನಾನಿ ತತಸ್ತತಃ ॥ 9 ॥

ಶುಶ್ರಾವ ಮಧುರಂ ಗೀತಂ ತ್ರಿಸ್ಥಾನಸ್ವರಭೂಷಿತಮ್ ।

ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಮದಸಮೃದ್ಧಾನಾಂ ದಿವಿ ಚಾಪ್ಸರಸಾಮಿವ ॥ 10 ॥

ಶುಶ್ರಾವ ಕಾಞ್ಚೀನಿನದಂ ನೂಪುರಾಣಾಂ ಚ, ನಿಃಸ್ವನಮ್ ।

ಸೋಪಾನನಿನದಾಂಶ್ಚೈವ ಭವನೇಷು ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಅಸ್ಫೋಟಿತನಿನಾದಾಂಶ್ಚ ಕ್ಷ್ವೇಲಿತಾಂಶ್ಚ ತತಸ್ತತಃ ।

ಶುಶ್ರಾವ ಜಪತಾಂ ತತ್ರ ಮನ್ತ್ರಾನ್ ರಕ್ಷೋಗೃಹೇಷು ವೈ ॥ 12 ॥

ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿರತಾಂಶ್ಚೈವ ಯಾತುಧಾನಾನ್ ದದರ್ಶ ಸಃ ।

ರಾವಣಸ್ತವಸಂಯುಕ್ತಾನ್ ಗರ್ಜತೋ ರಾಕ್ಷಸಾನಪಿ ॥ 13 ॥

ರಾಜಮಾರ್ಗಂ ಸಮಾವೃತ್ಯ ಸ್ಥಿತಂ ರಕ್ಷೋಬಲಂ ಮಹತ್ ।

ದದರ್ಶ ಮಧ್ಯಮೇ ಗುಲ್ಮೇ ರಾವಣಸ್ಯ ಚರಾನ್ ಬಹೂನ್ ॥ 14 ॥

ದೀಕ್ಷಿತಾನ್ ಜಟಿಲಾನ್ ಮುಣ್ಡಾನ್ ಗೋಜಿನಾಮ್ಬರವಾಸಸಃ ।

ದರ್ಭಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹರಣಾನಗ್ನಿಕುಣ್ಡಾಯುಘಾಂಸ್ತಥಾ ॥ 15 ॥

ಕೂಟಮುದ್ಗರಪಾಣೀಂಶ್ಚ ದಣ್ಡಾಯುಧಧರಾನಪಿ ।

ಏಕಾಕ್ಷಾನೇಕಕರ್ಣಾಂಶ್ಚ ಲಮ್ಬೋದರಪಯೋಧರಾನ್ ॥ 16 ॥

ಕರಾಲಾನ್ ಭುಗ್ನವಕ್ತ್ರಾಂಶ್ಚ ವಿಕಟಾನ್ ವಾಮನಾಂಸ್ತಥಾ ।

ಧನ್ವಿನಃ ಖಙ್ಗಿನಶ್ಚೈವ ಶತಘ್ನೀಮುಸಲಾಯುಧಾನ್ ॥ 17 ॥

ಪರಿಘೋತ್ತಮಹಸ್ತಾಂಶ್ಚ ವಿಚಿತ್ರಕವಚೋಜ್ಜ್ವಲಾನ್ ।

ನಾತಿಸ್ಥೂಲಾನ್ನಾತಿಕೃಶಾನ್ನಾತಿದೀರ್ಘಾತಿಹ್ರಸ್ವಕಾನ್ ॥ 18 ॥

ನಾತಿಗೌರಾನ್ನಾತಿಕೃಷ್ಣಾನ್ನಾತಿಕುಬ್ಜಾನ್ನ ವಾಮನಾನ್ ।

ವಿರೂಪಾನ್ ಬಹುರೂಪಾಂಶ್ಚ ಸುರೂಪಾಂಶ್ಚ ಸುವರ್ಚಸಃ ॥ 19 ॥

ಧ್ವಜೀನ್ ಪತಾಕಿನಶ್ಚೈವ ದದರ್ಶ ವಿವಿಧಾಯುಧಾನ್ ।

ಶಕ್ತಿವೃಕ್ಷಾಯುಧಾಂಶ್ಚೈವ ಪಟ್ಟಿಸಾಶನಿಧಾರಿಣಃ ॥ 20 ॥

ಕ್ಷೇಪಣೀಪಾಶಹಸ್ತಾಂಶ್ಚ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ ।

ಸ್ರಗ್ವಿಣಸ್ತ್ವನುಲಿಪ್ತಾಂಶ್ಚ ವರಾಭರಣಭೂಷಿತಾನ್ ॥ 21 ॥

ನಾನಾವೇಷಸಮಾಯುಕ್ತಾನ್ ಯಥಾಸ್ಸ್ವೈರಗತಾನ್ ಬಹೂನ್ ।

ತೀಕ್ಷ್ಣಶೂಲಧರಾಂಶ್ಚೈವ ವಜ್ರಿಣಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಾನ್ ॥ 22 ॥

ಶತಸಾಹಸ್ರಮವ್ಯಗ್ರಮಾರಕ್ಷಂ ಮಧ್ಯಮಂ ಕಪಿಃ ।

ರಕ್ಷೋಧಿಪತಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ದದರ್ಶಾನ್ತಃಪುರಾಗ್ರತಃ ॥ 23 ॥

ಸ ತದಾ ತದ್ಗೃಹಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾಹಾಟಕತೋರಣಮ್ ।

ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಿಖ್ಯಾತಮದ್ರಿಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್ ॥ 24 ॥

ಪುಣ್ಡರೀಕಾವತಂಸಾಭಿಃ ಪರಿಖಾಭಿರಲಙ್ಕೃತಮ್ ।

ಪ್ರಾಕಾರಾವೃತಮತ್ಯನ್ತಂ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 25 ॥

ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪನಿಭಂ ದಿವ್ಯಂ ದಿವ್ಯನಾದನಿನಾದಿತಮ್ ।

ವಾಜಿಹೇಷಿತಸಙ್ಘುಷ್ಟಂ ನಾದಿತಂ ಭೂಷಣೈಸ್ತಥಾ ॥ 26 ॥

ರಥೈರ್ಯಾನೈರ್ವಿಮಾನೈಶ್ಚ ತಥಾ ಹಯಗಜೈಃ ಶುಭೈಃ ।

ವಾರಣೈಶ್ಚ ಚತುರ್ಥನ್ತೈಃ ಶ್ವೇತಾಭ್ರನಿಚಯೋಪಮೈಃ ॥ 27 ॥

ಭೂಷಿತಂ ರುಚಿರದ್ವಾರಂ ಮತ್ತೈಶ್ಚ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಭಿಃ ।

ರಕ್ಷಿತಂ ಸುಮಹಾವೀರ್ಯೈರ್ಯಾತುಧಾನೈಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪತೇರ್ಗುಪ್ತಮಾವಿವೇಶ ಮಹಾಕಪಿಃ ॥ 28 ॥

ಸಹೇಮಜಾಮ್ಬೂನದಚಕ್ರವಾಲಂ ಮಹಾರ್ಹಮುಕ್ತಾಮಣಿಭೂಷಿತಾನ್ತಮ್ ।

ಪರಾರ್ಥ್ಯಕಾಲಾಗುರುಚನ್ದನಾಕ್ತಂ ಸ ರಾವಣಾನ್ತಃಪುರಮಾವಿವೇಶ ॥ 29 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರ್ಥಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha caturthassargaḥ |

sa nirjitya purīṃ śreṣṭhāṃ laṅkāṃ tāṃ kāmarūpiṇīm |

vikrameṇa mahātejā hanumān kapisattamaḥ || 1 ||

advāreṇa ca mahābāhuḥ prākāramabhipupluve |

praviśya nagarīṃ laṅkāṃ kapirājahitaṅkaraḥ || 2 ||

cakre'tha pādaṃ savyaṃ ca śatrūṇāṃ sa tu mūrdhani |

praviṣṭaḥ sattvasampanno niśāyāṃ mārutātmajaḥ || 3 ||

sa mahāpathamāsthāya muktāpuṣpavirājitam |

tatastu tāṃ purīṃ laṅkāṃ ramyāmabhiyayau kapiḥ || 4 ||

hasitotkṛṣṭaninadaistūryaghoṣapurassaraiḥ |

vajrāṅkuśanikāśaiśca vajrajālavibhūṣitaiḥ || 5 ||

gṛhameghaiḥ purī ramyā babhāse dyaurivāmbudaiḥ |

prajajvāla tato laṅkā rakṣogaṇagṛhaiḥ śubhaiḥ || 6 ||

sitābhrasadṛśaiścitraiḥ padmasvastikasaṃsthitaiḥ |

vardhamānagṛhaiścāpi sarvataḥ suvibhūṣitā || 7 ||

tāṃ citramālyābharaṇāṃ kapirājahitaṅkaraḥ |

rāghavārthaṃ caran śrīmān dadarśa ca nananda ca || 8 ||

bhavanādbhavanaṃ gacchan dadarśa pavanātmajaḥ |

vividhākṛtirūpāṇi bhavanāni tatastataḥ || 9 ||

śuśrāva madhuraṃ gītaṃ tristhānasvarabhūṣitam |

strīṇāṃ madasamṛddhānāṃ divi cāpsarasāmiva || 10 ||

śuśrāva kāñcīninadaṃ nūpurāṇāṃ ca, niḥsvanam |

sopānaninadāṃścaiva bhavaneṣu mahātmanām || 11 ||

asphoṭitaninādāṃśca kṣvelitāṃśca tatastataḥ |

śuśrāva japatāṃ tatra mantrān rakṣogṛheṣu vai || 12 ||

svādhyāyaniratāṃścaiva yātudhānān dadarśa saḥ |

rāvaṇastavasaṃyuktān garjato rākṣasānapi || 13 ||

rājamārgaṃ samāvṛtya sthitaṃ rakṣobalaṃ mahat |

dadarśa madhyame gulme rāvaṇasya carān bahūn || 14 ||

dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |

darbhamuṣṭipraharaṇānagnikuṇḍāyughāṃstathā || 15 ||

kūṭamudgarapāṇīṃśca daṇḍāyudhadharānapi |

ekākṣānekakarṇāṃśca lambodarapayodharān || 16 ||

karālān bhugnavaktrāṃśca vikaṭān vāmanāṃstathā |

dhanvinaḥ khaṅginaścaiva śataghnīmusalāyudhān || 17 ||

parighottamahastāṃśca vicitrakavacojjvalān |

nātisthūlānnātikṛśānnātidīrghātihrasvakān || 18 ||

nātigaurānnātikṛṣṇānnātikubjānna vāmanān |

virūpān bahurūpāṃśca surūpāṃśca suvarcasaḥ || 19 ||

dhvajīn patākinaścaiva dadarśa vividhāyudhān |

śaktivṛkṣāyudhāṃścaiva paṭṭisāśanidhāriṇaḥ || 20 ||

kṣepaṇīpāśahastāṃśca dadarśa sa mahākapiḥ |

sragviṇastvanuliptāṃśca varābharaṇabhūṣitān || 21 ||

nānāveṣasamāyuktān yathāssvairagatān bahūn |

tīkṣṇaśūladharāṃścaiva vajriṇaśca mahābalān || 22 ||

śatasāhasramavyagramārakṣaṃ madhyamaṃ kapiḥ |

rakṣodhipatinirdiṣṭaṃ dadarśāntaḥpurāgrataḥ || 23 ||

sa tadā tadgṛhaṃ dṛṣṭvā mahāhāṭakatoraṇam |

rākṣasendrasya vikhyātamadrimūrdhni pratiṣṭhitam || 24 ||

puṇḍarīkāvataṃsābhiḥ parikhābhiralaṅkṛtam |

prākārāvṛtamatyantaṃ dadarśa sa mahākapiḥ || 25 ||

triviṣṭapanibhaṃ divyaṃ divyanādanināditam |

vājiheṣitasaṅghuṣṭaṃ nāditaṃ bhūṣaṇaistathā || 26 ||

rathairyānairvimānaiśca tathā hayagajaiḥ śubhaiḥ |

vāraṇaiśca caturthantaiḥ śvetābhranicayopamaiḥ || 27 ||

bhūṣitaṃ ruciradvāraṃ mattaiśca mṛgapakṣibhiḥ |

rakṣitaṃ sumahāvīryairyātudhānaiḥ sahasraśaḥ |

rākṣasādhipaterguptamāviveśa mahākapiḥ || 28 ||

sahemajāmbūnadacakravālaṃ mahārhamuktāmaṇibhūṣitāntam |

parārthyakālāgurucandanāktaṃ sa rāvaṇāntaḥpuramāviveśa || 29 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe caturthassargaḥ ||