5.25 Sundarakanda - Panchavimsha Sargah

ॐ

5.25 ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡ - ಪಞ್ಚವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಪಞ್ಚವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅಥ ತಾಸಾಂ ವದನ್ತೀನಾಂ ಪರುಷಂ ದಾರುಣಂ ಬಹು ।

ರಾಕ್ಷಸೀನಾಮಾಸೌಮ್ಯಾನಾಂ ರುರೋದ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 1 ॥

ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ವೈದೇಹೀ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿರ್ಮನಸ್ವಿನೀ ।

ಉವಾಚ ಪರಮತ್ರಸ್ತಾ ಭಾಷ್ಪಗ್ದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ ॥ 2 ॥

ನ ಮಾನುಷೀ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿತುಮರ್ಹತಿ ।

ಕಾಮಂ ಖಾದತ ಮಾಂ ಸರ್ವಾ ನ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ವೋ ವಚಃ ॥ 3 ॥

ಸಾ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯಗತಾ ಸೀತಾ ಸುರಸುತೋಪಮಾ ।

ನ ಶರ್ಮ ಲೇಭೇ ದುಃಖಾರ್ತಾ ರಾವಣೇನ ಚ ತರ್ಜಿತಾ ॥ 4 ॥

ವೇಪತೇ ಸ್ಮಾಧಿಕಂ ಸೀತಾ ವಿಶನ್ತೀ ವಾಙ್ಗಮಾತ್ಮನಃ ।

ವನೇ ಯೂಥಪರಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಮೃಗೀ ಕೋಕೈರಿವಾರ್ದಿತಾ ॥ 5 ॥

ಸಾ ತ್ವಶೋಕಸ್ಯ ವಿಪುಲಾಂ ಶಾಖಾಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಪುಷ್ಪಿತಾಮ್ ।

ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಶೋಕೇನ ಭರ್ತಾರಂ ಭಗ್ನಮಾನಸಾ ॥ 6 ॥

ಸಾ ಸ್ನಾಪಯನ್ತೀ ವಿಪುಲೌ ಸ್ತನೌ ನೇತ್ರಜಲಸ್ರವೈಃ ।

ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ನ ಶೋಕಸ್ಯ ತದಾನ್ತಮಧಿಗಚ್ಛತಿ ॥ 7 ॥

ಸಾ ವೇಪಮಾನಾ ಪತಿತಾ ಪ್ರವಾತೇ ಕದಲೀ ಯಥಾ ।

ರಾಕ್ಷಸೀನಾಂ ಭಯತ್ರಸ್ತಾ ವಿವರ್ಣವದನಾಭವತ್ ॥ 8 ॥

ತಸ್ಯಾಃ ಸಾ ದೀರ್ಘವಿಪುಲಾ ವೇಪನ್ತ್ಯಾ ಸೀತಯಾ ತದಾ ।

ದದೃಶೇ ಕಮ್ಪಿನೀ ವೇಣೀ ವ್ಯಾಲೀವ ಪರಿಸರ್ಪತೀ ॥ 9 ॥

ಸಾ ನಿಃಶ್ವಸನ್ತೀ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಶೋಕೋಪಹತಚೇತನಾ ।

ಆರ್ತಾ ವ್ಯಸೃಜದಶ್ರೂಣಿ ಮೈಥಿಲೀ ವಿಲಲಾಪ ಚ ॥ 10 ॥

ಹಾ ರಾಮೇತಿ ಚ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಹಾ ಪುನರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ ।

ಹಾ ಶ್ವಶ್ರು ಮಮ ಕೌಸಲ್ಯೇ ಹಾ ಸುಮಿತ್ರೇತಿ ಭಾಮಿನೀ ॥ 11 ॥

ಲೋಕಪ್ರವಾದಃ ಸತ್ಯೋಽಯಂ ಪಣ್ಡಿತೈಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ ।

ಅಕಾಲೇ ದುರ್ಲಭೋ ಮೃತ್ಯುಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ವಾ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಾ ॥ 12 ॥

ಯದಹಮೇವಂ ಕ್ರೂರಾಭೀ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿರಿಹಾರ್ದಿತಾ ।

ಜೀವಾಮಿ ಹೀನಾ ರಾಮೇಣ ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ದುಃಖಿತಾ ॥ 13 ॥

ಏಷಾಲ್ಪಪುಣ್ಯಾ ಕೃಪಣಾ ವಿನಶಿಷ್ಯಾಮ್ಯನಾಥವತ್ ।

ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ನೌಃ ಪೂರ್ಣಾ ವಾಯುವೇಗೈರಿವಾಹತಾ ॥ 14 ॥

ಭರ್ತಾರಂ ತಮಪಶ್ಯನ್ತೀ ರಾಕ್ಷಸೀವಶಮಾಗತಾ ।

ಸೀದಾಮಿ ಖಲು ಶೋಕೇನ ಕೂಲಂ ತೋಯಹತಂ ಯಥಾ ॥ 15 ॥

ತಂ ಪದ್ಮದಲಪತ್ರಾಕ್ಷಂ ಸಿಂಹವಿಕ್ರಾನ್ತಗಾಮಿನಮ್ ।

ಧನ್ಯಾಃ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಮೇ ನಾಥಂ ಕೃತಜ್ಞಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್ ॥ 16 ॥

ಸರ್ವಥಾ ತೇನ ಹೀನಾಯಾ ರಾಮೇಣ ವಿದಿತಾತ್ಮನಾ ।

ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷಮಿವಾಸ್ವಾದ್ಯ ದುರ್ಲಭಂ ಮಮ ಜೀವಿತಮ್ ॥ 17 ॥

ಕೀದೃಶಂ ತು ಮಹಾಪಾಪಂ ಮಯಾ ಜನ್ಮಾನ್ತರೇ ಕೃತಮ್ ।

ಯನೇದಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ದುಃಖಂ ಮಯಾ ಘೋರಂ ಸುದಾರುಣಮ್ ॥ 18 ॥

ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಕ್ತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಶೋಕೇನ ಮಹತಾ ವೃತಾ ।

ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ ರಕ್ಷನ್ತ್ಯಾ ರಾಮೋ ನಾಸಾದ್ಯತೇ ಮಯಾ ॥ 19 ॥

ಧಿಗಸ್ತು ಖಲು ಮಾನುಷ್ಯಂ ಧಿಗಸ್ತು ಪರವಶ್ಯತಾಮ್ ।

ನ ಶಕ್ಯಂ ಯತ್ಪರಿತ್ಯಕ್ತುಮಾತ್ಮಚ್ಛನ್ದೇನ ಜೀವಿತಮ್ ॥ 20 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಸುನ್ದರಕಾಣ್ಡೇ ಪಞ್ಚವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |

atha pañcaviṃśassargaḥ |

atha tāsāṃ vadantīnāṃ paruṣaṃ dāruṇaṃ bahu |

rākṣasīnāmāsaumyānāṃ ruroda janakātmajā || 1 ||

evamuktā tu vaidehī rākṣasībhirmanasvinī |

uvāca paramatrastā bhāṣpagdgadayā girā || 2 ||

na mānuṣī rākṣasasya bhāryā bhavitumarhati |

kāmaṃ khādata māṃ sarvā na kariṣyāmi vo vacaḥ || 3 ||

sā rākṣasīmadhyagatā sītā surasutopamā |

na śarma lebhe duḥkhārtā rāvaṇena ca tarjitā || 4 ||

vepate smādhikaṃ sītā viśantī vāṅgamātmanaḥ |

vane yūthaparibhraṣṭā mṛgī kokairivārditā || 5 ||

sā tvaśokasya vipulāṃ śākhāmālambya puṣpitām |

cintayāmāsa śokena bhartāraṃ bhagnamānasā || 6 ||

sā snāpayantī vipulau stanau netrajalasravaiḥ |

cintayantī na śokasya tadāntamadhigacchati || 7 ||

sā vepamānā patitā pravāte kadalī yathā |

rākṣasīnāṃ bhayatrastā vivarṇavadanābhavat || 8 ||

tasyāḥ sā dīrghavipulā vepantyā sītayā tadā |

dadṛśe kampinī veṇī vyālīva parisarpatī || 9 ||

sā niḥśvasantī duḥkhārtā śokopahatacetanā |

ārtā vyasṛjadaśrūṇi maithilī vilalāpa ca || 10 ||

hā rāmeti ca duḥkhārtā hā punarlakṣmaṇeti ca |

hā śvaśru mama kausalye hā sumitreti bhāminī || 11 ||

lokapravādaḥ satyo'yaṃ paṇḍitaiḥ samudāhṛtaḥ |

akāle durlabho mṛtyuḥ striyā vā puruṣasya vā || 12 ||

yadahamevaṃ krūrābhī rākṣasībhirihārditā |

jīvāmi hīnā rāmeṇa muhūrtamapi duḥkhitā || 13 ||

eṣālpapuṇyā kṛpaṇā vinaśiṣyāmyanāthavat |

samudramadhye nauḥ pūrṇā vāyuvegairivāhatā || 14 ||

bhartāraṃ tamapaśyantī rākṣasīvaśamāgatā |

sīdāmi khalu śokena kūlaṃ toyahataṃ yathā || 15 ||

taṃ padmadalapatrākṣaṃ siṃhavikrāntagāminam |

dhanyāḥ paśyanti me nāthaṃ kṛtajñaṃ priyavādinam || 16 ||

sarvathā tena hīnāyā rāmeṇa viditātmanā |

tīkṣṇaṃ viṣamivāsvādya durlabhaṃ mama jīvitam || 17 ||

kīdṛśaṃ tu mahāpāpaṃ mayā janmāntare kṛtam |

yanedaṃ prāpyate duḥkhaṃ mayā ghoraṃ sudāruṇam || 18 ||

jīvitaṃ tyaktumicchāmi śokena mahatā vṛtā |

rākṣasībhiśca rakṣantyā rāmo nāsādyate mayā || 19 ||

dhigastu khalu mānuṣyaṃ dhigastu paravaśyatām |

na śakyaṃ yatparityaktumātmacchandena jīvitam || 20 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe pañcaviṃśassargaḥ ||