4.66 Kishkindhakanda - Shatshashtitama Sargah

ॐ

4.66 ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡ - ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅನೇಕಶತಸಾಹಸ್ರೀಂ ವಿಷಣ್ಣಾಂ ಹರಿವಾಹಿನೀಮ್ ।

ಜಾಮ್ಬವಾನ್ಸಮುದೀಕ್ಷ್ಯೈವಂ ಹನೂಮನ್ತಮಥಾಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ವೀರ ವಾನರಲೋಕಸ್ಯ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಿದಾಂ ವರ ।

ತೂಷ್ಣೀಮೇಕಾನ್ತಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಹನೂಮನ್ಕಿಂ ನ ಜಲ್ಪಸಿ ॥ 2 ॥

ಹನೂಮನ್ಹರಿರಾಜಸ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಸ್ಯ ಸಮೋ ಹ್ಯಸಿ ।

ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣಯೋಶ್ಚಾಪಿ ತೇಜಸಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ ॥ 3 ॥

ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿನಃ ಪುತ್ರೋ ವೈನತೇಯೋ ಮಹಾಬಲಃ ।

ಗರುತ್ಮಾನಿತಿ ವಿಖ್ಯಾತ ಉತ್ತಮಸ್ಸರ್ವಪಕ್ಷಿಣಾಮ್ ॥ 4 ॥

ಬಹುಶೋ ಹಿ ಮಯಾ ದೃಷ್ಟಃ ಸಾಗರೇ ಸ ಮಹಾಬಲಃ ।

ಭುಜಙ್ಗಾನುದ್ಧರನ್ಪಕ್ಷೀ ಮಹಾವೇಗೋ ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ 5 ॥

ಪಕ್ಷಯೋರ್ಯದ್ಬಲಂ ತಸ್ಯ ತಾವದ್ಭುಜಬಲಂ ತವ ।

ವಿಕ್ರಮಶ್ಚಾಪಿ ವೇಗಶ್ಚ ನ ತೇ ತೇನಾವಹೀಯತೇ ॥ 6 ॥

ಬಲಂ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ತೇಜಶ್ಚ ಸತ್ತ್ವಂ ಚ ಹರಿಪುಙ್ಗವ ।

ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಕಿಮಾತ್ಮಾನಂ ನ ಬುಧ್ಯಸೇ ॥ 7 ॥

ಅಪ್ಸರಾಪ್ಸರಸಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಪುಞ್ಜಿಕಸ್ಥಲಾ ।

ಅಞ್ಜನೇತಿ ಪರಿಖ್ಯಾತಾ ಪತ್ನೀ ಕೇಸರಿಣೋ ಹರೇಃ ॥ 8 ॥

ವಿಖ್ಯಾತಾ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮಾ ಭುವಿ ।

ಅಭಿಶಾಪಾದಭೂತ್ತಾತ ವಾನರೀ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ॥ 9 ॥

ದುಹಿತಾ ವಾನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಕುಞ್ಜರಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಮಾನುಷಂ ವಿಗ್ರಹಂ ಕೃತ್ವಾ ರೂಪಯೌವನಶಾಲಿನೀ ॥ 10 ॥

ವಿಚಿತ್ರಮಾಲ್ಯಾಭರಣಾ ಮಹಾರ್ಹಕ್ಷೌಮವಾಸಿನೀ ।

ಅಚರತ್ಪರ್ವತಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಪ್ರಾವೃಡಮ್ಬುದಸನ್ನಿಭೇ ॥ 11 ॥

ತಸ್ಯಾ ವಸ್ತ್ರಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ್ಯಾಃ ಪೀತಂ ರಕ್ತದಶಂ ಶುಭಮ್ ।

ಸ್ಥಿತಾಯಾಃ ಪರ್ವತಸ್ಯಾಗ್ರೇ ಮಾರುತೋಽಪಹರಚ್ಛನೈಃ ॥ 12 ॥

ಸ ದದರ್ಶ ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ವೃತ್ತಾವೂರೂ ಸುಸಂಹತೌ ।

ಸ್ತನೌ ಚ ಪೀನೌ ಸಹಿತೌ ಸುಜಾತಂ ಚಾರು ಚಾನನಮ್ ॥ 13 ॥

ತಾಂ ವಿಶಾಲಾಯತಶ್ರೋಣೀಂ ತನುಮಧ್ಯಾಂ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।

ದೃಷ್ಟವೈವ ಶುಭಸರ್ವಾಙ್ಗೀಂ ಪವನಃ ಕಾಮಮೋಹಿತಃ ॥ 14 ॥

ಸ ತಾಂ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ದೀರ್ಘಾಭ್ಯಾಂ ಪರ್ಯಷ್ವಜತ ಮಾರುತಃ ।

ಮನ್ಮಥಾವಿಷ್ಟಸರ್ವಾಙ್ಗೋ ಗತಾತ್ಮಾ ತಾಮನಿನ್ದಿತಾಮ್ ॥ 15 ॥

ಸಾ ತು ತತ್ರೈವ ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾ ಸುವ್ರತಾ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಏಕಪತ್ನೀವ್ರತಮಿದಂ ಕೋ ನಾಶಯಿತುಮಿಚ್ಛತಿ ॥ 16 ॥

ಅಞ್ಜನಾಯಾ ವಚ್ಶುತ್ವಾ ಮಾರುತಃ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ ।

ನ ತ್ವಾಂ ಹಿಂಸಾಮಿ ಸುಶ್ರೋಣಿ ಮಾ ಭೂತ್ತೇ ಸುಭಗೇ ಭಯಮ್ ॥ 17 ॥

ಮನಸಾಽಸ್ಮಿ ಗತೋ ಯತ್ತ್ವಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।

ವೀರ್ಯವಾನ್ಬುದ್ಧಿಸಮ್ಪನ್ನಃ ಪುತ್ರಸ್ತವ ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 18 ॥

ಮಹಾಸತ್ತ್ವೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಮಹಾಬಲಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಲಙ್ಘನೇ ಪ್ಲವನೇ ಚೈವ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಹಿ ಮತ್ಸಮಃ ॥ 19 ॥

ಏವಮುಕ್ತಾ ತತಸ್ತುಷ್ಟಾ ಜನನೀ ತೇ ಮಹಾಕಪೇ ।

ಗುಹಾಯಾಂ ತ್ವಾಂ ಮಹಾಬಾಹೋ ಪ್ರಜಜ್ಞೇ ಪ್ಲವಗರ್ಷಭಮ್ ॥ 20 ॥

ಅಭ್ಯುತ್ಥಿತಂ ತತಸ್ಸೂರ್ಯಂ ಬಾಲೋ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮಹಾವನೇ ।

ಫಲಂ ಚೇತಿ ಜಿಘೃಕ್ಷುಸ್ತ್ವಮುತ್ಪ್ಲುತ್ಯಾಭ್ಯುದ್ಗತೋ ದಿವಮ್ ॥ 21 ॥

ಶತಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ಗತ್ವಾಽಥ ಯೋಜನಾನಾಂ ಮಹಾಕಪೇ ।

ತೇಜಸಾ ತಸ್ಯ ನಿರ್ಧೂತೋ ನ ವಿಷಾದಂ ತತೋಗತಃ ॥ 22 ॥

ತಾವದಾಪಪತ ಸ್ತೂರ್ಣಮನ್ತರಿಕ್ಷಂ ಮಹಾಕಪೇ ।

ಕ್ಷಿಪ್ತಮಿನ್ದ್ರೇಣ ತೇ ವಜ್ರಂ ಕೋಪಾವಿಷ್ಟೇನ ಧೀಮತಾ ॥ 23 ॥

ತದಾ ಶೈಲಾಗ್ರಶಿಖರೇ ವಾಮೋ ಹನುರಭಜ್ಯತ ।

ತತೋ ಹಿ ನಾಮಧೇಯಂ ತೇ ಹನುಮಾನಿತಿ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ ॥ 24 ॥

ತಸ್ತ್ವಾವಿ ನಿಹತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಾಯುರ್ಗನ್ಧವಹಸ್ಸ್ವಯಮ್ ।

ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಭೃಶಸಙ್ಕೃದ್ಧೋ ನ ವವೌ ವೈ ಪ್ರಭಞ್ಜನಃ ॥ 25 ॥

ಸಮ್ಭ್ರಾನ್ತಾಶ್ಚ ಸೂರಾಸ್ಸರ್ವೇ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ಕ್ಷುಭಿತೇ ಸತಿ ।

ಪ್ರಸಾದಯನ್ತಿ ಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಂ ಮಾರುತಂ ಭುವನೇಶ್ವರಾಃ ॥ 26 ॥

ಪ್ರಸಾದಿತೇ ಚ ಪವನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತುಭ್ಯಂ ವರಂ ದದೌ ।

ಅಶಸ್ತ್ರವಧ್ಯತಾಂ ತಾತ ಸಮರೇ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮ ॥ 27 ॥

ವಜ್ರಸ್ಯ ಚ ನಿಪಾತೇನ ವಿರುಜಂ ತ್ವಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಚ ।

ಸಹಸ್ರನೇತ್ರಃ ಪ್ರೀತಾತ್ಮಾ ದದೌ ತೇ ವರಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 28 ॥

ಸ್ವಚ್ಛನ್ದತಶ್ಚ ಮರಣಂ ತೇಭೂಯಾದಿತಿ ವೈ ಪ್ರಭೋ ।

ಸ ತ್ವಂ ಕೇಸರಿಣಃ ಪುತ್ರಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜೋ ಭೀಮವಿಕ್ರಮಃ ॥ 29 ॥

ಮಾರುತಸ್ಯೌರಸಃ ಪುತ್ರಸ್ತೇಜಸಾ ಚಾಪಿ ತತ್ಸಮಃ ।

ತ್ವಂ ಹಿ ವಾಯುಸುತೋ ವತ್ಸ ಪ್ಲವನೇ ಚಾಪಿ ತತ್ಸಮಃ ॥ 30 ॥

ವಯಮದ್ಯ ಗತಪ್ರಾಣಾ ಭವಾನ್ನಸ್ತ್ರಾತು ಸಾಮ್ಪ್ರತಮ್ ।

ದಾಕ್ಷ್ಯವಿಕ್ರಮಸಮ್ಪನ್ನಃ ಕಪಿರಾಜ ಇವಾಪರಃ ॥ 31 ॥

ತ್ರಿವಿಕ್ರಮೇ ಮಯಾ ತಾತ ಸಶೈಲವನಕಾನನಾ ।

ತ್ರಿಸ್ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪೃಥಿವೀ ಪರಿಕ್ರಾನ್ತಾ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ॥ 32 ॥

ತಥಾ ಚೌಷಧಯೋಽಸ್ಮಾಭಿಸ್ಸಞ್ಚಿತಾ ದೇವಶಾಸನಾತ್ ।

ನಿಷ್ಪನ್ನಮಮೃತಂ ಯಾಭಿಸ್ತದಾಸೀನ್ನೋ ಮಹದ್ಬಲಮ್ ॥ 33 ॥

ಸ ಇದಾನೀಮಹಂ ವೃದ್ಧಃ ಪರಿಹೀನಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಕಾಲಮಸ್ಮಾಕಂ ಭವಾನ್ಸರ್ವಗುಣಾನ್ವಿತಃ ॥ 34 ॥

ತದ್ವಿಜೃಮ್ಭಸ್ವ ವಿಕ್ರಾನ್ತಃ ಪ್ಲವತಾಮುತ್ತಮೋ ಹ್ಯಸಿ ।

ತ್ವದ್ವೀರ್ಯಂ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಾ ಹಿ ಸರ್ವಾ ವಾನರವಾಹಿನೀ ॥ 35 ॥

ಉತ್ತಿಷ್ಠ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲ ಲಙ್ಘಯಸ್ವ ಮಹಾರ್ಣವಮ್ ।

ಪರಾ ಹಿ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಹನುಮನ್ಯಾ ಗತಿಸ್ತವ ॥ 36 ॥

ವಿಷಣ್ಣಾ ಹರಯಸ್ಸರ್ವೇ ಹನುಮನ್ಕಿಮುಪೇಕ್ಷಸೇ ।

ವಿಕ್ರಮಸ್ವ ಮಹಾವೇಗೋ ವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ರೀನ್ವಿಕ್ರಮಾನಿವ ॥ 37 ॥

ತತಸ್ತು ವೈ ಜಾಮ್ಬವತಾ ಪ್ರಚೋದಿತಃ ಪ್ರತೀತವೇಗಃ ಪವನಾತ್ಮಜಃ ಕಪಿಃ ।

ಪ್ರಹರ್ಷಯಂಸ್ತಾಂ ಹರಿವೀರವಾಹಿನೀಂ ಚಕಾರ ರೂಪಂ ಮಹದಾತ್ಮನಸ್ತದಾ ॥ 38 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಕಾಣ್ಡೇ ಷಟ್ಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe kiṣkindhākāṇḍam |

atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ |

anekaśatasāhasrīṃ viṣaṇṇāṃ harivāhinīm |

jāmbavānsamudīkṣyaivaṃ hanūmantamathābravīt || 1 ||

vīra vānaralokasya sarvaśāstravidāṃ vara |

tūṣṇīmekāntamāśritya hanūmankiṃ na jalpasi || 2 ||

hanūmanharirājasya sugrīvasya samo hyasi |

rāmalakṣmaṇayoścāpi tejasā ca balena ca || 3 ||

ariṣṭaneminaḥ putro vainateyo mahābalaḥ |

garutmāniti vikhyāta uttamassarvapakṣiṇām || 4 ||

bahuśo hi mayā dṛṣṭaḥ sāgare sa mahābalaḥ |

bhujaṅgānuddharanpakṣī mahāvego mahāyaśāḥ || 5 ||

pakṣayoryadbalaṃ tasya tāvadbhujabalaṃ tava |

vikramaścāpi vegaśca na te tenāvahīyate || 6 ||

balaṃ buddhiśca tejaśca sattvaṃ ca haripuṅgava |

viśiṣṭaṃ sarvabhūteṣu kimātmānaṃ na budhyase || 7 ||

apsarāpsarasāṃ śreṣṭhā vikhyātā puñjikasthalā |

añjaneti parikhyātā patnī kesariṇo hareḥ || 8 ||

vikhyātā triṣu lokeṣu rūpeṇāpratimā bhuvi |

abhiśāpādabhūttāta vānarī kāmarūpiṇī || 9 ||

duhitā vānarendrasya kuñjarasya mahātmanaḥ |

mānuṣaṃ vigrahaṃ kṛtvā rūpayauvanaśālinī || 10 ||

vicitramālyābharaṇā mahārhakṣaumavāsinī |

acaratparvatasyāgre prāvṛḍambudasannibhe || 11 ||

tasyā vastraṃ viśālākṣyāḥ pītaṃ raktadaśaṃ śubham |

sthitāyāḥ parvatasyāgre māruto'paharacchanaiḥ || 12 ||

sa dadarśa tatastasyā vṛttāvūrū susaṃhatau |

stanau ca pīnau sahitau sujātaṃ cāru cānanam || 13 ||

tāṃ viśālāyataśroṇīṃ tanumadhyāṃ yaśasvinīm |

dṛṣṭavaiva śubhasarvāṅgīṃ pavanaḥ kāmamohitaḥ || 14 ||

sa tāṃ bhujābhyāṃ dīrghābhyāṃ paryaṣvajata mārutaḥ |

manmathāviṣṭasarvāṅgo gatātmā tāmaninditām || 15 ||

sā tu tatraiva sambhrāntā suvratā vākyamabravīt |

ekapatnīvratamidaṃ ko nāśayitumicchati || 16 ||

añjanāyā vacśutvā mārutaḥ pratyabhāṣata |

na tvāṃ hiṃsāmi suśroṇi mā bhūtte subhage bhayam || 17 ||

manasā'smi gato yattvāṃ pariṣvajya yaśasvinīm |

vīryavānbuddhisampannaḥ putrastava bhaviṣyati || 18 ||

mahāsattvo mahātejā mahābalaparākramaḥ |

laṅghane plavane caiva bhaviṣyati hi matsamaḥ || 19 ||

evamuktā tatastuṣṭā jananī te mahākape |

guhāyāṃ tvāṃ mahābāho prajajñe plavagarṣabham || 20 ||

abhyutthitaṃ tatassūryaṃ bālo dṛṣṭvā mahāvane |

phalaṃ ceti jighṛkṣustvamutplutyābhyudgato divam || 21 ||

śatāni trīṇi gatvā'tha yojanānāṃ mahākape |

tejasā tasya nirdhūto na viṣādaṃ tatogataḥ || 22 ||

tāvadāpapata stūrṇamantarikṣaṃ mahākape |

kṣiptamindreṇa te vajraṃ kopāviṣṭena dhīmatā || 23 ||

tadā śailāgraśikhare vāmo hanurabhajyata |

tato hi nāmadheyaṃ te hanumāniti kīrtyate || 24 ||

tastvāvi nihataṃ dṛṣṭvā vāyurgandhavahassvayam |

trailokye bhṛśasaṅkṛddho na vavau vai prabhañjanaḥ || 25 ||

sambhrāntāśca sūrāssarve trailokye kṣubhite sati |

prasādayanti saṅkruddhaṃ mārutaṃ bhuvaneśvarāḥ || 26 ||

prasādite ca pavane brahmā tubhyaṃ varaṃ dadau |

aśastravadhyatāṃ tāta samare satyavikrama || 27 ||

vajrasya ca nipātena virujaṃ tvāṃ samīkṣya ca |

sahasranetraḥ prītātmā dadau te varamuttamam || 28 ||

svacchandataśca maraṇaṃ tebhūyāditi vai prabho |

sa tvaṃ kesariṇaḥ putraḥ kṣetrajo bhīmavikramaḥ || 29 ||

mārutasyaurasaḥ putrastejasā cāpi tatsamaḥ |

tvaṃ hi vāyusuto vatsa plavane cāpi tatsamaḥ || 30 ||

vayamadya gataprāṇā bhavānnastrātu sāmpratam |

dākṣyavikramasampannaḥ kapirāja ivāparaḥ || 31 ||

trivikrame mayā tāta saśailavanakānanā |

trissaptakṛtvaḥ pṛthivī parikrāntā pradakṣiṇam || 32 ||

tathā cauṣadhayo'smābhissañcitā devaśāsanāt |

niṣpannamamṛtaṃ yābhistadāsīnno mahadbalam || 33 ||

sa idānīmahaṃ vṛddhaḥ parihīnaparākramaḥ |

sāmprataṃ kālamasmākaṃ bhavānsarvaguṇānvitaḥ || 34 ||

tadvijṛmbhasva vikrāntaḥ plavatāmuttamo hyasi |

tvadvīryaṃ draṣṭukāmā hi sarvā vānaravāhinī || 35 ||

uttiṣṭha hariśārdūla laṅghayasva mahārṇavam |

parā hi sarvabhūtānāṃ hanumanyā gatistava || 36 ||

viṣaṇṇā harayassarve hanumankimupekṣase |

vikramasva mahāvego viṣṇustrīnvikramāniva || 37 ||

tatastu vai jāmbavatā pracoditaḥ pratītavegaḥ pavanātmajaḥ kapiḥ |

praharṣayaṃstāṃ harivīravāhinīṃ cakāra rūpaṃ mahadātmanastadā || 38 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye kiṣkindhākāṇḍe ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ||