3.62 Aranyakanda - Dvishashtitama Sargah

ॐ

3.62 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸೀತಾಮಪಶ್ಯನ್ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಶೋಕೋಪಹತಚೇತನಃ ।

ವಿಲಲಾಪ ಮಹಾಬಾಹೂ ರಾಮಃ ಕಮಲಲೋಚನಃ ॥ 1 ॥

ಪಶ್ಯನ್ನಿವ ಚ ತಾಂ ಸೀತಾಮಪಶ್ಯನ್ಮದನಾರ್ದಿತಃ ।

ಉವಾಚ ರಾಘವೋ ವಾಕ್ಯಂ ವಿಲಾಪಾಶ್ರಯದುರ್ವಚಮ್ ॥ 2 ॥

ತ್ವಮಶೋಕಸ್ಯ ಶಾಖಾಭಿಃ ಪುಷ್ಪಪ್ರಿಯತಯಾ ಪ್ರಿಯೇ ।

ಆವೃಣೋಷಿ ಶರೀರಂ ತೇ ಮಮ ಶೋಕವಿವರ್ಧಿನೀ ॥ 3 ॥

ಕದಲೀಸ್ಕನ್ಧಸದೃಶೌ ಕದಲ್ಯಾ ಸಂವೃತಾವುಭೌ ।

ಊರೂ ಪಶ್ಯಾಮಿ ತೇ ದೇವಿ ನಾಸಿ ಶಕ್ತಾ ನಿಗೂಹಿತುಮ್ ॥ 4 ॥

ಕರ್ಣಿಕಾರವನಂ ಭದ್ರೇ ಹಸನ್ತೀ ದೇವಿ ಸೇವಸೇ ।

ಅಲಂ ತೇ ಪರಿಹಾಸೇನ ಮಮ ಬಾಧಾವಹೇನ ವೈ ॥ 5 ॥

ಪರಿಹಾಸೇನ ಕಿಂ ಸೀತೇ ಪರಿಶ್ರಾನ್ತಸ್ಯ ಮೇ ಪ್ರಿಯೇ ।

ಅಯಂ ಸ ಪರಿಹಾಸೋಽಪಿ ಸಾಧು ದೇವಿ ನ ರೋಚತೇ ॥ 6 ॥

ವಿಶೇಷೇಣಾಶ್ರಮಸ್ಥಾನೇ ಹಾಸೋಽಯಂ ನ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ।

ಅವಗಚ್ಛಾಮಿ ತೇ ಶೀಲಂ ಪರಿಹಾಸಪ್ರಿಯಂ ಪ್ರಿಯೇ ॥ 7 ॥

ಆಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿ ಶೂನ್ಯೋಽಯಮುಟಜಸ್ತವ ।

ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸೀತಾ ಭಕ್ಷಿತಾ ವಾ ಹೃತಾಪಿ ವಾ ॥ 8 ॥

ನ ಹಿ ಸಾ ವಿಲಪನ್ತಂ ಮಾಮುಪಸಮ್ಪ್ರೈತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ।

ಏತಾನಿ ಮೃಗಯೂಥಾನಿ ಸಾಶ್ರುನೇತ್ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ॥ 9 ॥

ಶಂಸನ್ತೀವ ಹಿ ವೈದೇಹೀಂ ಭಕ್ಷಿತಾಂ ರಜನೀಚರೈಃ ।

ಹಾ ಮಮಾರ್ಯೇ ಕ್ವ ಯಾತಾಸಿ ಹಾ ಸಾಧ್ವಿ ವರವರ್ಣಿನಿ ॥ 10 ॥

ಹಾ ಸಕಾಮಾ ತ್ವಯಾ ದೇವೀ ಕೈಕೇಯೀ ಸಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ಸೀತಯಾ ಸಹ ನಿರ್ಯಾತೋ ವಿನಾ ಸೀತಾಮುಪಾಗತಃ ॥ 11 ॥

ಕಥಂ ನಾಮ ಪ್ರವೇಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಶೂನ್ಯಮನ್ತಃಪುರಂ ಪುನಃ ।

ನಿರ್ವೀರ್ಯ ಇತಿ ಲೋಕೋ ಮಾಂ ನಿರ್ದಯಶ್ಚೇತಿ ವಕ್ಷ್ಯತಿ ॥ 12 ॥

ಕಾತರತ್ವಂ ಪ್ರಕಾಶಂ ಹಿ ಸೀತಾಪನಯನೇನ ಮೇ ।

ನಿವೃತ್ತವನವಾಸಶ್ಚ ಜನಕಂ ಮಿಥಿಲಾಧಿಪಮ್ ॥ 13 ॥

ಕುಶಲಂ ಪರಿಪೃಚ್ಛನ್ತಂ ಕಥಂ ಶಕ್ಷ್ಯೇ ನಿರೀಕ್ಷಿತುಮ್ ।

ವಿದೇಹರಾಜೋ ನೂನಂ ಮಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿರಹಿತಂ ತಯಾ ॥ 14 ॥

ಸುತಾಸ್ನೇಹೇನ ಸನ್ತಪ್ತೋ ಮೋಹಸ್ಯ ವಶಮೇಷ್ಯತಿ ।

ಅಥವಾ ನ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಪುರೀಂ ಭರತಪಾಲಿತಾಮ್ ॥ 15 ॥

ಸ್ವರ್ಗೋಽಪಿ ಸೀತಯಾ ಹೀನಶ್ಶೂನ್ಯ ಏವ ಮತೋ ಮಮ ।

ಮಾಮಿಹೋತ್ಸೃಜ್ಯ ಹಿ ವನೇ ಗಚ್ಛಾಯೋಧ್ಯಾಂ ಪುರೀಂ ಶುಭಾಮ್ ॥ 16 ॥

ನ ತ್ವಹಂ ತಾಂ ವಿನಾ ಸೀತಾಂ ಜೀವೇಯಂ ಹಿ ಕಥಞ್ಚನ ।

ಗಾಢಮಾಶ್ಲಿಷ್ಯ ಭರತೋ ವಾಚ್ಯೋ ಮದ್ವಚನಾತ್ತ್ವಯಾ ॥ 17 ॥

ಅನುಜ್ಞಾತೋಽಸಿ ರಾಮೇಣ ಪಾಲಯೇತಿ ವಸುನ್ಧರಾಮ್ ।

ಅಮ್ಬಾ ಚ ಮಮ ಕೈಕೇಯೀ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ತ್ವಯಾ ವಿಭೋ ॥ 18 ॥

ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಯಥಾನ್ಯಾಯಮಭಿವಾದ್ಯಾ ಮಮಾಽಜ್ಞಯಾ ।

ರಕ್ಷಣೀಯಾ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಭವತಾ ಸೂಕ್ತಕಾರಿಣಾ ॥ 19 ॥

ಸೀತಾಯಾಶ್ಚ ವಿನಾಶೋಽಯಂ ಮಮ ಚಾಮಿತ್ರಕರ್ಶನ ।

ವಿಸ್ತರೇಣ ಜನನ್ಯಾ ಮೇ ವಿನಿವೇದ್ಯಸ್ತ್ವಯಾ ಭವೇತ್ ॥ 20 ॥

ಇತಿ ವಿಲಪತಿ ರಾಘವೇ ಸುದೀನೇ ವನಮುಪಗಮ್ಯ ತಯಾ ವಿನಾ ಸುಕೇಶ್ಯಾ ।

ಭಯವಿಕಲಮುಖಸ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽಪಿ ವ್ಯಥಿತಮನಾ ಭೃಶಮಾತುರೋ ಬಭೂವ ॥ 21 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಿಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |

sītāmapaśyandharmātmā śokopahatacetanaḥ |

vilalāpa mahābāhū rāmaḥ kamalalocanaḥ || 1 ||

paśyanniva ca tāṃ sītāmapaśyanmadanārditaḥ |

uvāca rāghavo vākyaṃ vilāpāśrayadurvacam || 2 ||

tvamaśokasya śākhābhiḥ puṣpapriyatayā priye |

āvṛṇoṣi śarīraṃ te mama śokavivardhinī || 3 ||

kadalīskandhasadṛśau kadalyā saṃvṛtāvubhau |

ūrū paśyāmi te devi nāsi śaktā nigūhitum || 4 ||

karṇikāravanaṃ bhadre hasantī devi sevase |

alaṃ te parihāsena mama bādhāvahena vai || 5 ||

parihāsena kiṃ sīte pariśrāntasya me priye |

ayaṃ sa parihāso'pi sādhu devi na rocate || 6 ||

viśeṣeṇāśramasthāne hāso'yaṃ na praśasyate |

avagacchāmi te śīlaṃ parihāsapriyaṃ priye || 7 ||

āgaccha tvaṃ viśālākṣi śūnyo'yamuṭajastava |

suvyaktaṃ rākṣasaissītā bhakṣitā vā hṛtāpi vā || 8 ||

na hi sā vilapantaṃ māmupasampraiti lakṣmaṇa |

etāni mṛgayūthāni sāśrunetrāṇi lakṣmaṇa || 9 ||

śaṃsantīva hi vaidehīṃ bhakṣitāṃ rajanīcaraiḥ |

hā mamārye kva yātāsi hā sādhvi varavarṇini || 10 ||

hā sakāmā tvayā devī kaikeyī sā bhaviṣyati |

sītayā saha niryāto vinā sītāmupāgataḥ || 11 ||

kathaṃ nāma pravekṣyāmi śūnyamantaḥpuraṃ punaḥ |

nirvīrya iti loko māṃ nirdayaśceti vakṣyati || 12 ||

kātaratvaṃ prakāśaṃ hi sītāpanayanena me |

nivṛttavanavāsaśca janakaṃ mithilādhipam || 13 ||

kuśalaṃ paripṛcchantaṃ kathaṃ śakṣye nirīkṣitum |

videharājo nūnaṃ māṃ dṛṣṭvā virahitaṃ tayā || 14 ||

sutāsnehena santapto mohasya vaśameṣyati |

athavā na gamiṣyāmi purīṃ bharatapālitām || 15 ||

svargo'pi sītayā hīnaśśūnya eva mato mama |

māmihotsṛjya hi vane gacchāyodhyāṃ purīṃ śubhām || 16 ||

na tvahaṃ tāṃ vinā sītāṃ jīveyaṃ hi kathañcana |

gāḍhamāśliṣya bharato vācyo madvacanāttvayā || 17 ||

anujñāto'si rāmeṇa pālayeti vasundharām |

ambā ca mama kaikeyī sumitrā ca tvayā vibho || 18 ||

kausalyā ca yathānyāyamabhivādyā mamā'jñayā |

rakṣaṇīyā prayatnena bhavatā sūktakāriṇā || 19 ||

sītāyāśca vināśo'yaṃ mama cāmitrakarśana |

vistareṇa jananyā me vinivedyastvayā bhavet || 20 ||

iti vilapati rāghave sudīne vanamupagamya tayā vinā sukeśyā |

bhayavikalamukhastu lakṣmaṇo'pi vyathitamanā bhṛśamāturo babhūva || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||