3.57 Aranyakanda - Saptapanchasha Sargah

ॐ

3.57 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ರಾಕ್ಷಸಂ ಮೃಗರೂಪೇಣ ಚರನ್ತಂ ಕಾಮರೂಪಿಣಮ್ ।

ನಿಹತ್ಯ ರಾಮೋ ಮಾರೀಚಂ ತೂರ್ಣಂ ಪಥಿ ನ್ಯವರ್ತತ ॥ 1 ॥

ತಸ್ಯ ಸನ್ತ್ವರಮಾಣಸ್ಯ ದ್ರಷ್ಟುಕಾಮಸ್ಯ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ।

ಕ್ರೂರಸ್ವನೋಽಥ ಗೋಮಾಯುರ್ವಿನನಾದಾಸ್ಯ ಪೃಷ್ಠತಃ ॥ 2 ॥

ಸ ತಸ್ಯ ಸ್ವರಮಾಜ್ಞಾಯ ದಾರುಣಂ ರೋಮಹರ್ಷಣಮ್ ।

ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಗೋಮಾಯೋಸ್ಸ್ವರೇಣ ಪರಿಶಙ್ಕಿತಃ ॥ 3 ॥

ಅಶುಭಂ ಬತ ಮನ್ಯೇಽಹಂ ಗೋಮಾಯುರ್ವಾಶ್ಯತೇ ಯಥಾ ।

ಸ್ವಸ್ತಿ ಸ್ಯಾದಪಿ ವೈದೇಹ್ಯಾ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ಭಕ್ಷಣಂ ವಿನಾ ॥ 4 ॥

ಮಾರೀಚೇನ ತು ವಿಜ್ಞಾಯ ಸ್ವರಮಾಲಮ್ಬ್ಯ ಮಾಮಕಮ್ ।

ವಿಕ್ರುಷ್ಟಂ ಮೃಗರೂಪೇಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಶೃಣುಯಾದ್ಯದಿ ॥ 5 ॥

ಸ ಸೌಮಿತ್ರಿಸ್ಸ್ವರಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಾಂ ಚ ಹಿತ್ವಾಚ ಮೈಥಿಲೀಮ್ ।

ತಯೇಹ ಪ್ರಹಿತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಮತ್ಸಕಾಶಮಿಹೈಷ್ಯತಿ ॥ 6 ॥

ರಾಕ್ಷಸೈಸ್ಸಹಿತೈರ್ನೂನಂ ಸೀತಾಯಾ ಈಪ್ಸಿತೋ ವಧಃ ।

ಕಾಞ್ಚನಶ್ಚ ಮೃಗೋ ಭೂತ್ವಾ ವ್ಯಪನೀಯಾಶ್ರಮಾತ್ತು ಮಾಮ್ ॥ 7 ॥

ದೂರಂ ನೀತ್ವಾ ತು ಮಾರೀಚೋ ರಾಕ್ಷಸೋಽಭೂಚ್ಛರಾ ಹತಃ ।

ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹತೋಽಸ್ಮೀತಿ ಯದ್ವಾಕ್ಯಂ ವ್ಯಾಜಹಾರ ಹ ॥ 8 ॥

ಅಪಿ ಸ್ವಸ್ತಿ ಭವೇತ್ತಾಭ್ಯಾಂ ರಹಿತಾಭ್ಯಾಂ ಮಹಾವನೇ ।

ಜನಸ್ಥಾನನಿಮಿತ್ತಂ ಹಿ ಕೃತವೈರೋಽಸ್ಮಿ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ॥ 9 ॥

ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ಘೋರಾಣಿ ದೃಶ್ಯನ್ತೇಽದ್ಯ ಬಹೂನಿ ಚ ।

ಇತ್ಯೇವಂ ಚಿನ್ತಯನ್ರಾಮಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಗೋಮಾಯುನಿಸ್ಸ್ವನಮ್ ॥ 10 ॥

ಆತ್ಮನಶ್ಚಾಪನಯನಾನ್ಮೃಗರೂಪೇಣ ರಕ್ಷಸಾ ।

ಆಜಗಾಮ ಜನಸ್ಥಾನಂ ರಾಘವಃ ಪರಿಶಙ್ಕಿತಃ ॥ 11 ॥

ತಂ ದೀನಮನಸೋ ದೀನಮಾಸೇದುರ್ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ ।

ಸವ್ಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ಘೋರಾಂಶ್ಚ ಸಸೃಜುಸ್ಸ್ವರಾನ್ ॥ 12 ॥

ತಾನಿ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಮಹಾಘೋರಾಣಿ ರಾಘವಃ ।

ನ್ಯವರ್ತತಾಥ ತ್ವರಿತೋ ಜವೇನಾಶ್ರಮಮಾತ್ಮನಃ ॥ 13 ॥

ಸೀತಾಂ ಸ ತು ವರಾರೋಹಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ಮಹಾಬಲಮ್ ।

ಆಜಗಾಮ ಜನಸ್ಥಾನಂ ಚಿನ್ತಯನ್ನೇವ ರಾಘವಃ ॥ 14 ॥

ತತೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಾಯಾನ್ತಂ ದದರ್ಶ ವಿಗತಪ್ರಭಮ್ ।

ತತೋಽವಿದೂರೇ ರಾಮೇಣ ಸಮೀಯಾಯ ಸ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ॥ 15 ॥

ವಿಷಣ್ಣಸ್ಸುವಿಷಣ್ಣೇನ ದುಃಖಿತೋ ದುಃಖಭಾಗಿನಾ ।

ಸಞ್ಜಗರ್ಹೇಽಥ ತಂ ಭ್ರಾತಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಮಾಗತಮ್ ॥ 16 ॥

ವಿಹಾಯ ಸೀತಾಂ ವಿಜನೇ ವನೇ ರಾಕ್ಷಸಸೇವಿತೇ ।

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚ ಕರಂ ಸವ್ಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ರಘುನನ್ದನಃ ॥ 17 ॥

ಉವಾಚ ಮಧುರೋದರ್ಕಮಿದಂ ಪರುಷಮಾರ್ತಿಮತ್ ।

ಅಹೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಗರ್ಹ್ಯಂ ತೇ ಕೃತಂ ಯಸ್ತ್ವಂ ವಿಹಾಯ ತಾಮ್ ॥ 18 ॥

ಸೀತಾಮಿಹಾಽಗತಸ್ಸೌಮ್ಯ ಕಚ್ಚಿತ್ಸ್ವಸ್ತಿ ಭವೇದಿಹ ।

ನ ಮೇಽಸ್ತಿ ಸಂಶಯೋ ವೀರ ಸರ್ವಥಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 19 ॥

ವಿನಷ್ಟಾ ಭಕ್ಷಿತಾ ವಾಪಿ ರಾಕ್ಷಸೈರ್ವನಚಾರಿಭಿಃ ।

ಅಶುಭಾನ್ಯೇವ ಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಯಥಾ ಪ್ರಾದುರ್ಭವನ್ತಿ ಮೇ ॥ 20 ॥

ಅಪಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೀತಾಯಾಸ್ಸಾಮಗ್ರ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾವಹೇ ।

ಜೀವನ್ತ್ಯಾಃ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಸುತಾಯಾ ಜನಕಸ್ಯ ವೈ ॥ 21 ॥

ಯಥಾ ವೈ ಮೃಗಸಙ್ಘಾಶ್ಚ ಗೋಮಾಯುಶ್ಚೈವ ಭೈರವಮ್ ।

ವಾಶ್ಯನ್ತೇ ಶಕುನಾಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರದೀಪ್ತಾಮಭಿತೋ ದಿಶಮ್ ॥ 22 ॥

ಅಪಿ ಸ್ವಸ್ತಿ ಭವೇತ್ತಸ್ಯಾ ರಾಜಪುತ್ರ್ಯಾ ಮಹಾಬಲ ।

ಇದಂ ಹಿ ರಕ್ಷೋ ಮೃಗಸನ್ನಿಕಾಶಂ ಪ್ರಲೋಭ್ಯ ಮಾಂ ದೂರಮನುಪ್ರಯಾನ್ತಮ್ ।

ಹತಂ ಕಥಞ್ಚಿನ್ಮಹತಾ ಶ್ರಮೇಣ ಸ ರಾಕ್ಷಸೋಽಭೂನ್ಮ್ರಿಯಮಾಣ ಏವ ॥ 23 ॥

ಮನಶ್ಚ ಮೇ ದೀನಮಿಹಾಪ್ರಹೃಷ್ಟಂ ಚಕ್ಷುಶ್ಚ ಸವ್ಯಂ ಕುರುತೇ ವಿಕಾರಮ್ ।

ಅಸಂಶಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ನಾಸ್ತಿ ಸೀತಾ ಹೃತಾ ಮೃತಾ ವಾ ಪಥಿ ವರ್ತತೇ ವಾ ॥ 24 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತಪಞ್ಚಾಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha saptapañcāśassargaḥ |

rākṣasaṃ mṛgarūpeṇa carantaṃ kāmarūpiṇam |

nihatya rāmo mārīcaṃ tūrṇaṃ pathi nyavartata || 1 ||

tasya santvaramāṇasya draṣṭukāmasya maithilīm |

krūrasvano'tha gomāyurvinanādāsya pṛṣṭhataḥ || 2 ||

sa tasya svaramājñāya dāruṇaṃ romaharṣaṇam |

cintayāmāsa gomāyossvareṇa pariśaṅkitaḥ || 3 ||

aśubhaṃ bata manye'haṃ gomāyurvāśyate yathā |

svasti syādapi vaidehyā rākṣasairbhakṣaṇaṃ vinā || 4 ||

mārīcena tu vijñāya svaramālambya māmakam |

vikruṣṭaṃ mṛgarūpeṇa lakṣmaṇaśśṛṇuyādyadi || 5 ||

sa saumitrissvaraṃ śrutvā tāṃ ca hitvāca maithilīm |

tayeha prahitaḥ kṣipraṃ matsakāśamihaiṣyati || 6 ||

rākṣasaissahitairnūnaṃ sītāyā īpsito vadhaḥ |

kāñcanaśca mṛgo bhūtvā vyapanīyāśramāttu mām || 7 ||

dūraṃ nītvā tu mārīco rākṣaso'bhūccharā hataḥ |

hā lakṣmaṇa hato'smīti yadvākyaṃ vyājahāra ha || 8 ||

api svasti bhavettābhyāṃ rahitābhyāṃ mahāvane |

janasthānanimittaṃ hi kṛtavairo'smi rākṣasaiḥ || 9 ||

nimittāni ca ghorāṇi dṛśyante'dya bahūni ca |

ityevaṃ cintayanrāmaśśrutvā gomāyunissvanam || 10 ||

ātmanaścāpanayanānmṛgarūpeṇa rakṣasā |

ājagāma janasthānaṃ rāghavaḥ pariśaṅkitaḥ || 11 ||

taṃ dīnamanaso dīnamāsedurmṛgapakṣiṇaḥ |

savyaṃ kṛtvā mahātmānaṃ ghorāṃśca sasṛjussvarān || 12 ||

tāni dṛṣṭvā nimittāni mahāghorāṇi rāghavaḥ |

nyavartatātha tvarito javenāśramamātmanaḥ || 13 ||

sītāṃ sa tu varārohāṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |

ājagāma janasthānaṃ cintayanneva rāghavaḥ || 14 ||

tato lakṣmaṇamāyāntaṃ dadarśa vigataprabham |

tato'vidūre rāmeṇa samīyāya sa lakṣmaṇaḥ || 15 ||

viṣaṇṇassuviṣaṇṇena duḥkhito duḥkhabhāginā |

sañjagarhe'tha taṃ bhrātā jyeṣṭho lakṣmaṇamāgatam || 16 ||

vihāya sītāṃ vijane vane rākṣasasevite |

gṛhītvā ca karaṃ savyaṃ lakṣmaṇaṃ raghunandanaḥ || 17 ||

uvāca madhurodarkamidaṃ paruṣamārtimat |

aho lakṣmaṇa garhyaṃ te kṛtaṃ yastvaṃ vihāya tām || 18 ||

sītāmihā'gatassaumya kaccitsvasti bhavediha |

na me'sti saṃśayo vīra sarvathā janakātmajā || 19 ||

vinaṣṭā bhakṣitā vāpi rākṣasairvanacāribhiḥ |

aśubhānyeva bhūyiṣṭhaṃ yathā prādurbhavanti me || 20 ||

api lakṣmaṇa sītāyāssāmagryaṃ prāpnuyāvahe |

jīvantyāḥ puruṣavyāghra sutāyā janakasya vai || 21 ||

yathā vai mṛgasaṅghāśca gomāyuścaiva bhairavam |

vāśyante śakunāścāpi pradīptāmabhito diśam || 22 ||

api svasti bhavettasyā rājaputryā mahābala |

idaṃ hi rakṣo mṛgasannikāśaṃ pralobhya māṃ dūramanuprayāntam |

hataṃ kathañcinmahatā śrameṇa sa rākṣaso'bhūnmriyamāṇa eva || 23 ||

manaśca me dīnamihāprahṛṣṭaṃ cakṣuśca savyaṃ kurute vikāram |

asaṃśayaṃ lakṣmaṇa nāsti sītā hṛtā mṛtā vā pathi vartate vā || 24 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||