3.37 Aranyakanda - Saptatrimsha Sargah

ॐ

3.37 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಚ್ಛೃತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ವಾಕ್ಯಂ ವಾಕ್ಯವಿಶಾರದಃ ।

ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಮಾರೀಚೋ ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಮ್ ॥ 1 ॥

ಸುಲಭಾಃ ಪುರುಷಾ ರಾಜನ್ಸತತಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಃ ।

ಅಪ್ರಿಯಸ್ಯ ತು ಪಥ್ಯಸ್ಯ ವಕ್ತಾ ಶ್ರೋತಾ ಚ ದುರ್ಲಭಃ ॥ 2 ॥

ನ ನೂನಂ ಬುಧ್ಯಸೇ ರಾಮಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ಗುಣೋನ್ನತಮ್ ।

ಅಯುಕ್ತಚಾರಶ್ಚಪಲೋ ಮಹೇನ್ದ್ರವರುಣೋಪಮಮ್ ॥ 3 ॥

ಅಪಿ ಸ್ವಸ್ತಿ ಭವೇತ್ತಾತ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಭುವಿ ರಕ್ಷಸಾಮ್ ।

ಅಪಿ ರಾಮೋ ನಾಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕುರ್ಯಾಲ್ಲೋಕಮರಾಕ್ಷಸಮ್ ॥ 4 ॥

ಅಪಿ ತೇ ಜೀವಿತಾನ್ತಾಯ ನೋತ್ಪನ್ನಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।

ಅಪಿ ಸೀತಾನಿಮಿತ್ತಂ ಚ ನ ಭವೇದ್ವ್ಯಸನಂ ಮಮ ॥ 5 ॥

ಅಪಿ ತ್ವಾಮೀಶ್ವರಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಾಮವೃತ್ತಂ ನಿರಙ್ಕುಶಮ್ ।

ನ ವಿನಶ್ಯೇತ್ಪುರೀ ಲಙ್ಕಾ ತ್ವಯಾ ಸಹ ಸರಾಕ್ಷಸಾ ॥ 6 ॥

ತ್ವದ್ವಿಧಃ ಕಾಮವೃತ್ತೋ ಹಿ ದುಶ್ಶೀಲಃ ಪಾಪಮನ್ತ್ರಿತಃ ।

ಆತ್ಮಾನಂ ಸ್ವಜನಂ ರಾಷ್ಟ್ರಂ ಸ ರಾಜಾ ಹನ್ತಿ ದುರ್ಮತಿಃ ॥ 7 ॥

ನ ಚ ಪಿತ್ರಾ ಪರಿತ್ಯಕ್ತೋ ನಾಮರ್ಯಾದಃ ಕಥಞ್ಚನ ।

ನ ಲುಬ್ಧೋ ನ ಚ ದುಶ್ಶೀಲೋ ನ ಚ ಕ್ಷತ್ರಿಯಪಾಂಸನಃ ॥ 8 ॥

ನ ಚ ಧರ್ಮಗುಣೈರ್ಹೀನಃ ಕೌಸಲ್ಯಾನನ್ದವರ್ಧನಃ ।

ನ ತೀಕ್ಷ್ಣೋ ನ ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮಹಿತೇ ರತಃ ॥ 9 ॥

ವಞ್ಚಿತಂ ಪಿತರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಸತ್ಯವಾದಿನಮ್ ।

ಕರಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ತಾತ ಪ್ರವ್ರಜಿತೋ ವನಮ್ ॥ 10 ॥

ಕೈಕೇಯ್ಯಾಃ ಪ್ರಿಯಕಾಮಾರ್ಥಂ ಪಿತುರ್ದಶರಥಸ್ಯ ಚ ।

ಹಿತ್ವಾ ರಾಜ್ಯಂ ಚ ಭೋಗಾಂಶ್ಚ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ದಣ್ಡಕಾವನಮ್ ॥ 11 ॥

ನ ರಾಮಃ ಕರ್ಕಶಸ್ತಾತ ನಾವಿದ್ವಾನ್ನಾಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ।

ಅನೃತಂ ದುಶ್ಶ್ರುತಂ ಚೈವ ನೈವ ತ್ವಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 12 ॥

ರಾಮೋ ವಿಗ್ರಹವಾನ್ ಧರ್ಮಸ್ಸಾಧುಸ್ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ ।

ರಾಜಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯ ದೇವಾನಾಂ ಮಘವಾನಿವ ॥ 13 ॥

ಕಥಂ ತ್ವಂ ತಸ್ಯ ವೈದೇಹೀಂ ರಕ್ಷಿತಾಂ ಸ್ವೇನ ತೇಜಸಾ ।

ಇಚ್ಛಸಿ ಪ್ರಸಭಂ ಹರ್ತುಂ ಪ್ರಭಾಮಿವ ವಿವಸ್ವತಃ ॥ 14 ॥

ಶರಾರ್ಚಿಷಮಾಧೃಷ್ಯಂ ಚಾಪಖಙ್ಗೇನ್ಧನಂ ರಣೇ ।

ರಾಮಾಗ್ನಿಂ ಸಹಸಾ ದೀಪ್ತಂ ನ ಪ್ರವೇಷ್ಟುಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ ॥ 15 ॥

ಧನುರ್ವ್ಯಾದಿತದೀಪ್ತಾಸ್ಯಂ ಶರಾರ್ಚಿಷಮಮರ್ಷಣಮ್ ।

ಚಾಪಬಾಣಧರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಪ್ರಹಾರಿಣಮ್ ॥ 16 ॥

ರಾಜ್ಯಂ ಸುಖಂ ಚ ಸನ್ತ್ಯಜ್ಯ ಜೀವಿತಂ ಚೇಷ್ಟಮಾತ್ಮನಃ ।

ನಾತ್ಯಾಸಾದಯಿತುಂ ತಾತ ರಾಮಾನ್ತಕಮಿಹಾರ್ಹಸಿ ॥ 17 ॥

ಅಪ್ರಮೇಯಂ ಹಿ ತತ್ತೇಜೋ ಯಸ್ಯ ಸಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ।

ನ ತ್ವಂ ಸಮರ್ಥಸ್ತಾಂ ಹರ್ತುಂ ರಾಮಚಾಪಾಶ್ರಯಂ ವನೇ ॥ 18 ॥

ತಸ್ಯ ಸಾ ನರಸಿಂಹಸ್ಯ ಸಿಂಹೋರಸ್ಕಸ್ಯ ಭಾಮಿನೀ ।

ಪ್ರಾಣೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಪ್ರಿಯತರಾ ಭಾರ್ಯಾ ನಿತ್ಯಮನುವ್ರತಾ ॥ 19 ॥

ನ ಸಾ ಧರ್ಷಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಾ ಮೈಥಿಲ್ಯೋಜಸ್ವಿನಃ ಪ್ರಿಯಾ ।

ದೀಪ್ತಸ್ಯೇವ ಹುತಾಶಸ್ಯ ಶಿಖಾ ಸೀತಾ ಸುಮಧ್ಯಮಾ ॥ 20 ॥

ಕಿಮುದ್ಯಮಮಿಮಂ ವ್ಯರ್ಥಂ ಕೃತ್ವಾ ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪ ।

ದೃಷ್ಟಶ್ಚೇತ್ವಂ ರಣೇ ತೇನ ತದನ್ತಂ ತವ ಜೀವಿತಮ್ ॥ 21 ॥

ಜೀವಿತಂ ಚ ಸುಖಂ ಚೈವ ರಾಜ್ಯಂ ಚೈವ ಸುದುರ್ಲಭಮ್ ।

ಯದೀಚ್ಛಸಿ ಚಿರಂ ಭೋಕ್ತುಂ ಮಾ ಕೃಥಾ ರಾಮವಿಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 22 ॥

ಸ ಸರ್ವೈಸ್ಸಚಿವೈಸ್ಸಾರ್ಧಂ ವಿಭೀಷಣಪುರೋಗಮೈಃ ।

ಮನ್ತ್ರಯಿತ್ವಾ ತು ಧರ್ಮಿಷ್ಠೈಃ ಕೃತ್ವಾ ನಿಶ್ಚಯಮಾತ್ಮನಃ ॥ 23 ॥

ದೋಷಾಣಾಂ ಚ ಗುಣಾನಾಂ ಚ ಸಮ್ಪ್ರಧಾರ್ಯ ಬಲಾಬಲಮ್ ।

ಆತ್ಮನಶ್ಚ ಬಲಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ರಾಘವಸ್ಯ ಚ ತತ್ವತಃ ॥ 24 ॥

ಹಿತಾಹಿತಂ ವಿನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ಕ್ಷಮಂ ತ್ವಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಅಹಂ ತು ಮನ್ಯೇ ತವ ನ ಕ್ಷಮಂ ರಣೇ ಸಮಾಗಮಂ ಕೋಸಲರಾಜಸೂನುನಾ ।

ಇದಂ ಹಿ ಭೂಯಶ್ಶೃಣು ವಾಕ್ಯಮುತ್ತಮಂ ಕ್ಷಮಂ ಚ ಯುಕ್ತಂ ಚ ನಿಶಾಚರೇಶ್ವರ ॥ 25 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha saptatriṃśassargaḥ |

tacchṛtvā rākṣasendrasya vākyaṃ vākyaviśāradaḥ |

pratyuvāca mahāprājño mārīco rākṣaseśvaram || 1 ||

sulabhāḥ puruṣā rājansatataṃ priyavādinaḥ |

apriyasya tu pathyasya vaktā śrotā ca durlabhaḥ || 2 ||

na nūnaṃ budhyase rāmaṃ mahāvīryaṃ guṇonnatam |

ayuktacāraścapalo mahendravaruṇopamam || 3 ||

api svasti bhavettāta sarveṣāṃ bhuvi rakṣasām |

api rāmo nāsaṅkruddhaḥ kuryāllokamarākṣasam || 4 ||

api te jīvitāntāya notpannā janakātmajā |

api sītānimittaṃ ca na bhavedvyasanaṃ mama || 5 ||

api tvāmīśvaraṃ prāpya kāmavṛttaṃ niraṅkuśam |

na vinaśyetpurī laṅkā tvayā saha sarākṣasā || 6 ||

tvadvidhaḥ kāmavṛtto hi duśśīlaḥ pāpamantritaḥ |

ātmānaṃ svajanaṃ rāṣṭraṃ sa rājā hanti durmatiḥ || 7 ||

na ca pitrā parityakto nāmaryādaḥ kathañcana |

na lubdho na ca duśśīlo na ca kṣatriyapāṃsanaḥ || 8 ||

na ca dharmaguṇairhīnaḥ kausalyānandavardhanaḥ |

na tīkṣṇo na ca bhūtānāṃ sarveṣāmahite rataḥ || 9 ||

vañcitaṃ pitaraṃ dṛṣṭvā kaikeyyā satyavādinam |

kariṣyāmīti dharmātmā tāta pravrajito vanam || 10 ||

kaikeyyāḥ priyakāmārthaṃ piturdaśarathasya ca |

hitvā rājyaṃ ca bhogāṃśca praviṣṭo daṇḍakāvanam || 11 ||

na rāmaḥ karkaśastāta nāvidvānnājitendriyaḥ |

anṛtaṃ duśśrutaṃ caiva naiva tvaṃ vaktumarhasi || 12 ||

rāmo vigrahavān dharmassādhussatyaparākramaḥ |

rājā sarvasya lokasya devānāṃ maghavāniva || 13 ||

kathaṃ tvaṃ tasya vaidehīṃ rakṣitāṃ svena tejasā |

icchasi prasabhaṃ hartuṃ prabhāmiva vivasvataḥ || 14 ||

śarārciṣamādhṛṣyaṃ cāpakhaṅgendhanaṃ raṇe |

rāmāgniṃ sahasā dīptaṃ na praveṣṭuṃ tvamarhasi || 15 ||

dhanurvyāditadīptāsyaṃ śarārciṣamamarṣaṇam |

cāpabāṇadharaṃ tīkṣṇaṃ śatrusainyaprahāriṇam || 16 ||

rājyaṃ sukhaṃ ca santyajya jīvitaṃ ceṣṭamātmanaḥ |

nātyāsādayituṃ tāta rāmāntakamihārhasi || 17 ||

aprameyaṃ hi tattejo yasya sā janakātmajā |

na tvaṃ samarthastāṃ hartuṃ rāmacāpāśrayaṃ vane || 18 ||

tasya sā narasiṃhasya siṃhoraskasya bhāminī |

prāṇebhyo'pi priyatarā bhāryā nityamanuvratā || 19 ||

na sā dharṣayituṃ śakyā maithilyojasvinaḥ priyā |

dīptasyeva hutāśasya śikhā sītā sumadhyamā || 20 ||

kimudyamamimaṃ vyarthaṃ kṛtvā te rākṣasādhipa |

dṛṣṭaścetvaṃ raṇe tena tadantaṃ tava jīvitam || 21 ||

jīvitaṃ ca sukhaṃ caiva rājyaṃ caiva sudurlabham |

yadīcchasi ciraṃ bhoktuṃ mā kṛthā rāmavipriyam || 22 ||

sa sarvaissacivaissārdhaṃ vibhīṣaṇapurogamaiḥ |

mantrayitvā tu dharmiṣṭhaiḥ kṛtvā niścayamātmanaḥ || 23 ||

doṣāṇāṃ ca guṇānāṃ ca sampradhārya balābalam |

ātmanaśca balaṃ jñātvā rāghavasya ca tatvataḥ || 24 ||

hitāhitaṃ viniścitya kṣamaṃ tvaṃ kartumarhasi |

ahaṃ tu manye tava na kṣamaṃ raṇe samāgamaṃ kosalarājasūnunā |

idaṃ hi bhūyaśśṛṇu vākyamuttamaṃ kṣamaṃ ca yuktaṃ ca niśācareśvara || 25 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptatriṃśassargaḥ ||