3.21 Aranyakanda - Ekavimsha Sargah

ॐ

3.21 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಏಕವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸ ಪುನಃ ಪತಿತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ರೋಧಾಚ್ಛೂರ್ಪಣಖಾಂ ಖರಃ ।

ಉವಾಚ ವ್ಯಕ್ತಯಾ ವಾಚಾ ತಾಮನರ್ಥಾರ್ಥಮಾಗತಾಮ್ ॥ 1 ॥

ಮಯಾ ತ್ವಿದಾನೀಂ ಶೂರಾಸ್ತೇ ರಾಕ್ಷಸಾ ರುಧಿರಾಶನಾಃ ।

ತ್ವತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ವಿನಿರ್ದಿಷ್ಟಾಃ ಕಿಮರ್ಥಂ ರುದ್ಯತೇ ಪುನಃ ॥ 2 ॥

ಭಕ್ತಾಶ್ಚೈವಾನುರಕ್ತಾಶ್ಚ ಹಿತಾಶ್ಚ ಮಮ ನಿತ್ಯಶಃ ।

ಹನ್ಯಮಾನಾ ನ ಹನ್ಯನ್ತೇ ನ ನ ಕುರ್ಯುರ್ವಚೋ ಮಮ ॥ 3 ॥

ಕಿಮೇತಚ್ಛ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಾರಣಂ ಯತ್ಕೃತೇ ಪುನಃ ।

ಹಾ ನಾಥೇತಿ ವಿನರ್ದನ್ತೀ ಸರ್ಪವಲ್ಲುಠಸಿ ಕ್ಷಿತೌ ॥ 4 ॥

ಅನಾಥವದ್ವಿಲಪಸಿ ನಾಥೇ ತು ಮಯಿ ಸಂಸ್ಥಿತೇ ।

ಉತ್ತಿಷ್ಠೋತ್ತಿಷ್ಠ ಮಾಭೈಷೀರ್ವೈಕ್ಲವ್ಯಂ ತ್ಯಜ್ಯತಾಮಿಹ ॥ 5 ॥

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ಖರೇಣ ಪರಿಸಾನ್ತ್ವಿತಾ ।

ವಿಮೃಜ್ಯ ನಯನೇ ಸಾಸ್ರೇ ಖರಂ ಭ್ರಾತರಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥

ಅಸ್ಮೀದಾನೀಮಹಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಹೃತಶ್ರವಣನಾಸಿಕಾ ।

ಶೋಣಿತೌಘಪರಿಕ್ಲಿನ್ನಾ ತ್ವಯಾ ಚ ಪರಿಸಾನ್ತ್ವಿತಾ ॥ 7 ॥

ಪ್ರೇಷಿತಾಶ್ಚ ತ್ವಯಾ ವೀರ ರಾಕ್ಷಸಾಸ್ತೇ ಚತುರ್ದಶ ।

ನಿಹನ್ತುಂ ರಾಘವಂ ಕ್ರೋಧಾನ್ಮತ್ಪ್ರಿಯಾರ್ಥಂ ಸಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ 8 ॥

ತೇ ತು ರಾಮೇಣ ಸಾಮರ್ಷಾಃ ಶೂಲಪಟ್ಟಸಪಾಣಯಃ ।

ಸಮರೇ ನಿಹತಾಸ್ಸರ್ವೇ ಸಾಯಕೈರ್ಮರ್ಮಭೇದಿಭಿಃ ॥ 9 ॥

ತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪತಿತಾನ್ಭೂಮೌ ಕ್ಷಣೇನೈವ ಮಹಾಬಲಾನ್ ।

ರಾಮಸ್ಯ ಚ ಮಹತ್ಕರ್ಮ ಮಹಾಂಸ್ತ್ರಾಸೋಽಭವನ್ಮಮ ॥ 10 ॥

ಅಹಮಸ್ಮಿ ಸಮುದ್ವಿಗ್ನಾ ವಿಷಣ್ಣಾ ಚ ನಿಶಾಚರ ।

ಶರಣಂ ತ್ವಾಂ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಸರ್ವತೋಭಯದರ್ಶಿನೀ ॥ 11 ॥

ವಿಷಾದನಕ್ರಾಧ್ಯುಷಿತೇ ಪರಿತ್ರಾಸೋರ್ಮಿಮಾಲಿನಿ ।

ಕಿಂ ಮಾಂ ನ ತ್ರಾಯಸೇ ಮಗ್ನಾಂ ವಿಪುಲೇ ಶೋಕಸಾಗರೇ ॥ 12 ॥

ಏತೇ ಚ ನಿಹತಾ ಭೂಮೌ ರಾಮೇಣ ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ ।

ಯೇಽಪಿ ಮೇ ಪದವೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ಪಿಶಿತಾಶನಾಃ ॥ 13 ॥

ಮಯಿ ತೇ ಯದ್ಯನುಕ್ರೋಶೋ ಯದಿ ರಕ್ಷಸ್ಸು ತೇಷು ಚ ।

ರಾಮೇಣ ಯದಿ ತೇ ಶಕ್ತಿಸ್ತೇಜೋ ವಾಸ್ತಿ ನಿಶಾಚರ ॥ 14 ॥

ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯನಿಲಯಂ ಜಹಿ ರಾಕ್ಷಸಕಣ್ಟಕಮ್ ।

ಯದಿ ರಾಮಂ ಮಮಾಮಿತ್ರಂ ನ ತ್ವಮದ್ಯವಧಿಷ್ಯಸಿ ॥ 15 ॥

ತವೈವ ಚಾಗ್ರತಃ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ಷಾಮಿ ನಿರಪತ್ರಪ ।

ಬುದ್ಧ್ಯಾಹಮನುಪಶ್ಯಾಮಿ ನ ತ್ವಂ ರಾಮಸ್ಯ ಸಂಯುಗೇ ॥ 16 ॥

ಸ್ಥಾತುಂ ಪ್ರತಿಮುಖೇ ಶಕ್ತಸ್ಸಬಲಶ್ಚ ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಶೂರಮಾನೀ ನ ಶೂರಸ್ತ್ವಂ ಮಿಥ್ಯಾರೋಪಿತವಿಕ್ರಮಃ ॥ 17 ॥

ಮಾನುಷೌ ಯೋ ನ ಶಕ್ನೋಷಿ ಹನ್ತುಂ ತೌ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣೌ ।

ರಾಮೇಣ ಯದಿ ತೇ ಶಕ್ತಿಸ್ತೇಜೋ ವಾಸ್ತಿ ನಿಶಾಚರ ॥ 18 ॥

ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯನಿಲಯಂ ಜಹಿ ತಂ ಕುಲಪಾಂಸನ ।

ನಿಸ್ಸತ್ವಸ್ಯಾಲ್ಪ ವೀರ್ಯಸ್ಯ ವಾಸಸ್ತೇ ಕೀದೃಶಸ್ತ್ವಿಹ ॥ 19 ॥

ಅಪಯಾಹಿ ಜನಸ್ಥಾನಾತತ್ವರಿತಸ್ಸಹಬಾನ್ಧವಃ ।

ರಾಮತೇಜೋಭಿಭೂತೋ ಹಿ ತ್ವಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವಿನಶಿಷ್ಯಸಿ ॥ 20 ॥

ಸ ಹಿ ತೇಜಸ್ಸಮಾಯುಕ್ತೋ ರಾಮೋ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ।

ಭ್ರಾತಾ ಚಾಸ್ಯ ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಯೇನ ಚಾಸ್ಮಿ ವಿರೂಪಿತಾ ॥ 21 ॥

ಏವಂ ವಿಲಪ್ಯ ಬಹುಶೋ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಿತತೋದರೀ ।

ಕರಾಭ್ಯಾಮುದರಂ ಹತ್ವಾ ರುರೋದ ಭೃಶದುಃಖಿತಾ ॥ 22 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha ekaviṃśassargaḥ |

sa punaḥ patitāṃ dṛṣṭvā krodhācchūrpaṇakhāṃ kharaḥ |

uvāca vyaktayā vācā tāmanarthārthamāgatām || 1 ||

mayā tvidānīṃ śūrāste rākṣasā rudhirāśanāḥ |

tvatpriyārthaṃ vinirdiṣṭāḥ kimarthaṃ rudyate punaḥ || 2 ||

bhaktāścaivānuraktāśca hitāśca mama nityaśaḥ |

hanyamānā na hanyante na na kuryurvaco mama || 3 ||

kimetacchrotumicchāmi kāraṇaṃ yatkṛte punaḥ |

hā nātheti vinardantī sarpavalluṭhasi kṣitau || 4 ||

anāthavadvilapasi nāthe tu mayi saṃsthite |

uttiṣṭhottiṣṭha mābhaiṣīrvaiklavyaṃ tyajyatāmiha || 5 ||

ityevamuktā durdharṣā khareṇa parisāntvitā |

vimṛjya nayane sāsre kharaṃ bhrātaramabravīt || 6 ||

asmīdānīmahaṃ prāptā hṛtaśravaṇanāsikā |

śoṇitaughapariklinnā tvayā ca parisāntvitā || 7 ||

preṣitāśca tvayā vīra rākṣasāste caturdaśa |

nihantuṃ rāghavaṃ krodhānmatpriyārthaṃ salakṣaṇam || 8 ||

te tu rāmeṇa sāmarṣāḥ śūlapaṭṭasapāṇayaḥ |

samare nihatāssarve sāyakairmarmabhedibhiḥ || 9 ||

tāndṛṣṭvā patitānbhūmau kṣaṇenaiva mahābalān |

rāmasya ca mahatkarma mahāṃstrāso'bhavanmama || 10 ||

ahamasmi samudvignā viṣaṇṇā ca niśācara |

śaraṇaṃ tvāṃ punaḥ prāptā sarvatobhayadarśinī || 11 ||

viṣādanakrādhyuṣite paritrāsormimālini |

kiṃ māṃ na trāyase magnāṃ vipule śokasāgare || 12 ||

ete ca nihatā bhūmau rāmeṇa niśitaiḥ śaraiḥ |

ye'pi me padavīṃ prāptā rākṣasāḥ piśitāśanāḥ || 13 ||

mayi te yadyanukrośo yadi rakṣassu teṣu ca |

rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 14 ||

daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi rākṣasakaṇṭakam |

yadi rāmaṃ mamāmitraṃ na tvamadyavadhiṣyasi || 15 ||

tavaiva cāgrataḥ prāṇāṃstyakṣāmi nirapatrapa |

buddhyāhamanupaśyāmi na tvaṃ rāmasya saṃyuge || 16 ||

sthātuṃ pratimukhe śaktassabalaśca mahātmanaḥ |

śūramānī na śūrastvaṃ mithyāropitavikramaḥ || 17 ||

mānuṣau yo na śaknoṣi hantuṃ tau rāmalakṣmaṇau |

rāmeṇa yadi te śaktistejo vāsti niśācara || 18 ||

daṇḍakāraṇyanilayaṃ jahi taṃ kulapāṃsana |

nissatvasyālpa vīryasya vāsaste kīdṛśastviha || 19 ||

apayāhi janasthānātatvaritassahabāndhavaḥ |

rāmatejobhibhūto hi tvaṃ kṣipraṃ vinaśiṣyasi || 20 ||

sa hi tejassamāyukto rāmo daśarathātmajaḥ |

bhrātā cāsya mahāvīryo yena cāsmi virūpitā || 21 ||

evaṃ vilapya bahuśo rākṣasī vitatodarī |

karābhyāmudaraṃ hatvā ruroda bhṛśaduḥkhitā || 22 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekaviṃśassargaḥ ||