3.17 Aranyakanda - Saptadasha Sargah

ॐ

3.17 ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡ - ಸಪ್ತದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಸಪ್ತದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಕೃತಾಭಿಷೇಕೋ ರಾಮಸ್ತು ಸೀತಾ ಸೌಮಿತ್ರಿರೇವ ಚ ।

ತಸ್ಮಾದ್ಗೋದಾವರೀತೀರಾತ್ತತೋ ಜಗ್ಮುಸ್ವಮಾಶ್ರಮಮ್ ॥ 1 ॥

ಆಶ್ರಮಂ ತಮುಪಾಗಮ್ಯ ರಾಘವಸ್ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ ।

ಕೃತ್ವಾ ಪೌರ್ವಾಹ್ಣಿಕಂ ಕರ್ಮ ಪರ್ಣಶಾಲಾಮುಪಾಗಮತ್ ॥ 2 ॥

ಉವಾಸ ಸುಖಿತಸ್ತತ್ರ ಪೂಜ್ಯಮಾನೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ।

ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಚಕಾರ ವಿವಿಧಾಃ ಕಥಾಃ ॥ 3 ॥

ಸ ರಾಮಃ ಪರ್ಣಶಾಲಾಯಾಮಾಸೀನಸ್ಸಹ ಸೀತಯಾ ।

ವಿರರಾಜ ಮಹಾಬಾಹುಶ್ಚಿತ್ರಯಾ ಚನ್ದ್ರಮಾಃ ಇವ ॥ 4 ॥

ತದಾಽಽಸೀನಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಕಥಾಸಂಸಕ್ತಚೇತಸಃ ।

ತಂ ದೇಶಂ ರಾಕ್ಷಸೀ ಕಾಚಿದಾಜಗಾಮ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ॥ 5 ॥

ಸಾ ತು ಶೂರ್ಪಣಖಾ ನಾಮ ದಶಗ್ರೀವಸ್ಯ ರಾಕ್ಷಸಃ ।

ಭಗಿನೀ ರಾಮಮಾಸಾದ್ಯ ದದರ್ಶ ತ್ರಿದಶೋಪಮಮ್ ॥ 6 ॥

ಸಿಂಹೋರಸ್ಕಂ ಮಹಾಬಾಹುಂ ಪದ್ಮಪತ್ರನಿಭೇಕ್ಷಣಮ್ ।

ಆಜಾನುಬಾಹುಂ ದೀಪ್ತಾಸ್ಯಮತೀವ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಮ್ ॥ 7 ॥

ಗಜವಿಕ್ರಾನ್ತಗಮನಂ ಜಟಾಮಣ್ಡಲಧಾರಿಣಮ್ ।

ಸುಕುಮಾರಂ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಂ ಪಾರ್ಥಿವವ್ಯಞ್ಜನಾನ್ವಿತಮ್ ॥ 8 ॥

ರಾಮಮಿನ್ದೀವರಶ್ಯಾಮಂ ಕನ್ದರ್ಪಸದೃಶಪ್ರಭಮ್ ।

ಬಭೂವೇನ್ದ್ರೋಪಮಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ಕಾಮಮೋಹಿತಾ ॥ 9 ॥

ಸುಮುಖಂ ದುರ್ಮುಖೀ ರಾಮಂ ವೃತ್ತಮಧ್ಯಂ ಮಹೋದರೀ ।

ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಂ ವಿರೂಪಾಕ್ಷೀ ಸುಕೇಶಂ ತಾಮ್ರಮೂರ್ಧಜಾ ॥ 10 ॥

ಪ್ರೀತಿರೂಪಂ ವಿರೂಪಾ ಸಾ ಸುಸ್ವರಂ ಭೈರವಸ್ವರಾ ।

ತರುಣಂ ದಾರುಣಾ ವೃದ್ಧಾ ದಕ್ಷಿಣಂ ವಾಮಭಾಷಿಣೀ ॥ 11 ॥

ನ್ಯಾಯವೃತ್ತಂ ಸುದುರ್ವೃತ್ತಾ ಪ್ರಿಯಮಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾ ।

ಶರೀರಜಸಮಾವಿಷ್ಟಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 12 ॥

ಜಟೀ ತಾಪಸರೂಪೇಣ ಸಭಾರ್ಯಶ್ಶರಚಾಪಧೃತ್ ।

ಆಗತಸ್ತ್ವಮಿಮಂ ದೇಶಂ ಕಥಂ ರಾಕ್ಷಸಸೇವಿತಮ್ ॥ 13 ॥

ಕಿಮಾಗಮನಕೃತ್ಯಂ ತೇ ತತ್ತ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ರಾಕ್ಷಸ್ಯಾ ಶೂರ್ಪಣಖ್ಯಾ ಪರನ್ತಪಃ ॥ 14 ॥

ಋಜುಬುದ್ಧಿತಯಾ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ ।

ಅನೃತಂ ನ ಹಿ ರಾಮಸ್ಯ ಕದಾಚಿದಪಿ ಸಮ್ಮತಮ್ ॥ 15 ॥

ವಿಶೇಷೇಣಾಽಶ್ರಮಸ್ಥಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ಸ್ತ್ರೀಜನಸ್ಯ ಚ ।

ಆಸೀದ್ಧಶರಥೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ತ್ರಿದಶವಿಕ್ರಮಃ ॥ 16 ॥

ತಸ್ಯಾಹಮಗ್ರಜಃ ಪುತ್ರೋ ರಾಮೋ ನಾಮ ಜನೈಶ್ಶ್ರುತಃ ।

ಭ್ರಾತಾಽಯಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ನಾಮ ಯವೀಯಾನ್ಮಾಮನುವ್ರತಃ ॥ 17 ॥

ಇಯಂ ಭಾರ್ಯಾ ಚ ವೈದೇಹೀ ಮಮ ಸೀತೇತಿ ವಿಶ್ರುತಾ ।

ನಿಯೋಗಾತ್ ತು ನರೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪಿತುರ್ಮಾತುಶ್ಚ ಯನ್ತ್ರಿತಃ ॥ 18 ॥

ಧರ್ಮಾರ್ಥಂ ಧರ್ಮಕಾಙ್ಕ್ಷೀ ಚ ವನಂ ವಸ್ತುಮಿಹಾಗತಃ ।

ತ್ವಾಂ ತು ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಸ್ಯ ತ್ವಂ ಕಾಸಿ ಕಸ್ಯ ವಾ ॥ 19 ॥

ತ್ವಂ ಹಿ ತಾವನ್ಮನೋಜ್ಞಾಙ್ಗೀ ರಾಕ್ಷಸೀ ಪ್ರತಿಭಾಸಿ ಮೇ ।

ಇಹ ವಾ ಕಿನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ತ್ವಮಾಗತಾ ಬ್ರೂಹಿ ತತ್ತ್ವತಃ ॥ 20 ॥

ಸಾಬ್ರವೀದ್ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ಮದನಾರ್ದಿತಾ ।

ಶ್ರೂಯತಾಂ ರಾಮ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಂ ವಚನಂ ಮಮ ॥ 21 ॥

ಅಹಂ ಶೂರ್ಪಣಖಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ಕಾಮರೂಪಿಣೀ ।

ಅರಣ್ಯಂ ವಿಚರಾಮೀದಮೇಕಾ ಸರ್ವಭಯಙ್ಕರಾ ॥ 22 ॥

ರಾವಣೋ ನಾಮ ಮೇ ಭ್ರಾತಾ ಬಲೀಯಾನ್ರಾಕ್ಷಸೇಶ್ವರಃ ।

ವೀರೋ ವಿಶ್ರವಸಃ ಪುತ್ರೋ ಯದಿ ತೇ ಶ್ರೋತ್ರಮಾಗತಃ ॥ 23 ॥

ಪ್ರವೃದ್ಧನಿದ್ರಶ್ಚ ಸದಾ ಕುಮ್ಭಕರ್ಣೋ ಮಹಾಬಲಃ ।

ವಿಭೀಷಣಸ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನ ತು ರಾಕ್ಷಸಚೇಷ್ಟಿತಃ ॥ 24 ॥

ಪ್ರಖ್ಯಾತವೀರ್ಯೌ ಚ ರಣೇ ಭ್ರಾತರೌ ಖರದೂಷಣೌ ।

ತಾನಹಂ ಸಮತಿಕ್ರಾನ್ತಾ ರಾಮ ತ್ವಾ ಪೂರ್ವದರ್ಶನಾತ್ ॥ 25 ॥

ಸಮುಪೇತಾಸ್ಮಿ ಭಾವೇನ ಭರ್ತಾರಂ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ ।

ಅಹಂ ಪ್ರಭಾವಸಮ್ಪನ್ನಾ ಸ್ವಚ್ಛನ್ದಬಲಗಾಮಿನೀ ॥ 26 ॥

ಚಿರಾಯ ಭವ ಮೇ ಭರ್ತಾ ಸೀತಯಾ ಕಿಂ ಕರಿಷ್ಯಸಿ ।

ವಿಕೃತಾ ಚ ವಿರೂಪಾ ಚ ನ ಚೇಯಂ ಸದೃಶೀ ತವ ॥ 27 ॥

ಅಹಮೇವಾನುರೂಪಾ ತೇ ಭಾರ್ಯಾ ರೂಪೇಣ ಪಶ್ಯ ಮಾಮ್ ।

ಇಮಾಂ ವಿರೂಪಾಮಸತೀಂ ಕರಾಲಾಂ ನಿರ್ಣತೋದರೀಮ್ ॥ 28 ॥

ಅನೇನ ತೇ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಭಕ್ಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಾನುಷೀಮ್ ।

ತತಃ ಪರ್ವತಶೃಙ್ಗಾಣಿ ವನಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ ॥ 29 ॥

ಪಶ್ಯನ್ಸಹ ಮಯಾ ಕಾನ್ತ ದಣ್ಡಕಾನ್ವಿಚರಿಷ್ಯಸಿ ।

ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತಃ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಃ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಮದಿರೇಕ್ಷಣಾಮ್ ॥ 30 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಸಪ್ತದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |

atha saptadaśassargaḥ |

kṛtābhiṣeko rāmastu sītā saumitrireva ca |

tasmādgodāvarītīrāttato jagmusvamāśramam || 1 ||

āśramaṃ tamupāgamya rāghavassaha lakṣmaṇaḥ |

kṛtvā paurvāhṇikaṃ karma parṇaśālāmupāgamat || 2 ||

uvāsa sukhitastatra pūjyamāno maharṣibhiḥ |

lakṣmaṇena saha bhrātrā cakāra vividhāḥ kathāḥ || 3 ||

sa rāmaḥ parṇaśālāyāmāsīnassaha sītayā |

virarāja mahābāhuścitrayā candramāḥ iva || 4 ||

tadā''sīnasya rāmasya kathāsaṃsaktacetasaḥ |

taṃ deśaṃ rākṣasī kācidājagāma yadṛcchayā || 5 ||

sā tu śūrpaṇakhā nāma daśagrīvasya rākṣasaḥ |

bhaginī rāmamāsādya dadarśa tridaśopamam || 6 ||

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam |

ājānubāhuṃ dīptāsyamatīva priyadarśanam || 7 ||

gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam |

sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || 8 ||

rāmamindīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham |

babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā || 9 ||

sumukhaṃ durmukhī rāmaṃ vṛttamadhyaṃ mahodarī |

viśālākṣaṃ virūpākṣī sukeśaṃ tāmramūrdhajā || 10 ||

prītirūpaṃ virūpā sā susvaraṃ bhairavasvarā |

taruṇaṃ dāruṇā vṛddhā dakṣiṇaṃ vāmabhāṣiṇī || 11 ||

nyāyavṛttaṃ sudurvṛttā priyamapriyadarśanā |

śarīrajasamāviṣṭā rākṣasī vākyamabravīt || 12 ||

jaṭī tāpasarūpeṇa sabhāryaśśaracāpadhṛt |

āgatastvamimaṃ deśaṃ kathaṃ rākṣasasevitam || 13 ||

kimāgamanakṛtyaṃ te tattvamākhyātumarhasi |

evamuktastu rākṣasyā śūrpaṇakhyā parantapaḥ || 14 ||

ṛjubuddhitayā sarvamākhyātumupacakrame |

anṛtaṃ na hi rāmasya kadācidapi sammatam || 15 ||

viśeṣeṇā'śramasthasya samīpe strījanasya ca |

āsīddhaśaratho nāma rājā tridaśavikramaḥ || 16 ||

tasyāhamagrajaḥ putro rāmo nāma janaiśśrutaḥ |

bhrātā'yaṃ lakṣmaṇo nāma yavīyānmāmanuvrataḥ || 17 ||

iyaṃ bhāryā ca vaidehī mama sīteti viśrutā |

niyogāt tu narendrasya piturmātuśca yantritaḥ || 18 ||

dharmārthaṃ dharmakāṅkṣī ca vanaṃ vastumihāgataḥ |

tvāṃ tu veditumicchāmi kasya tvaṃ kāsi kasya vā || 19 ||

tvaṃ hi tāvanmanojñāṅgī rākṣasī pratibhāsi me |

iha vā kinnimittaṃ tvamāgatā brūhi tattvataḥ || 20 ||

sābravīd vacanaṃ śrutvā rākṣasī madanārditā |

śrūyatāṃ rāma vakṣyāmi tattvārthaṃ vacanaṃ mama || 21 ||

ahaṃ śūrpaṇakhā nāma rākṣasī kāmarūpiṇī |

araṇyaṃ vicarāmīdamekā sarvabhayaṅkarā || 22 ||

rāvaṇo nāma me bhrātā balīyānrākṣaseśvaraḥ |

vīro viśravasaḥ putro yadi te śrotramāgataḥ || 23 ||

pravṛddhanidraśca sadā kumbhakarṇo mahābalaḥ |

vibhīṣaṇastu dharmātmā na tu rākṣasaceṣṭitaḥ || 24 ||

prakhyātavīryau ca raṇe bhrātarau kharadūṣaṇau |

tānahaṃ samatikrāntā rāma tvā pūrvadarśanāt || 25 ||

samupetāsmi bhāvena bhartāraṃ puruṣottamam |

ahaṃ prabhāvasampannā svacchandabalagāminī || 26 ||

cirāya bhava me bhartā sītayā kiṃ kariṣyasi |

vikṛtā ca virūpā ca na ceyaṃ sadṛśī tava || 27 ||

ahamevānurūpā te bhāryā rūpeṇa paśya mām |

imāṃ virūpāmasatīṃ karālāṃ nirṇatodarīm || 28 ||

anena te saha bhrātrā bhakṣayiṣyāmi mānuṣīm |

tataḥ parvataśṛṅgāṇi vanāni vividhāni ca || 29 ||

paśyansaha mayā kānta daṇḍakānvicariṣyasi |

ityevamuktaḥ kākutsthaḥ prahasya madirekṣaṇām || 30 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe saptadaśassargaḥ ||