2.89 Ayodhyakanda - Ekonanavatitama Sargah

ॐ

2.89 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಏಕೋನನವತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕೋನನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಉಷ್ಯ ರಾತ್ರಿಂ ತು ತತ್ರೈವ ಗಙ್ಗಾಕೂಲೇ ಸ ರಾಘವಃ ।

ಭರತಃ ಕಾಲ್ಯಮುತ್ಥಾಯ ಶತ್ರುಘ್ನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಶತ್ರುಘ್ನೋತ್ತಿಷ್ಠ ಕಿಂ ಶೇಷೇ ನಿಷಾದಾಧಿಪತಿಂ ಗುಹಮ್ ।

ಶೀಘ್ರಮಾನಯ ಭದ್ರಂ ತೇ ತಾರಯಿಷ್ಯತಿ ವಾಹಿನೀಮ್ ॥ 2 ॥

ಜಾಗರ್ಮಿ ನಾಹಂ ಸ್ವಪಿಮಿ ತಮೇವಾಽರ್ಯಂ ವಿಚಿನ್ತಯನ್ ।

ಇತ್ಯೇವಮಬ್ರವೀದ್ಭ್ರಾತ್ತಾ ಶತ್ರುಘ್ನೋಽಪಿ ಪ್ರಚೋದಿತಃ ॥ 3 ॥

ಇತಿ ಸಂವದತೋರೇವಮನ್ಯೋನ್ಯಂ ನರಸಿಂಹಯೋಃ ।

ಆಗಮ್ಯ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿಃ ಕಾಲೇ ಗುಹೋ ಭರತಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 4 ॥

ಕಚ್ಚಿತ್ಸುಖಂ ನದೀತೀರೇಽವಾತ್ಸೀಃ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥ ಶರ್ವರೀಮ್ ।

ಕಚ್ಚಿತ್ತೇ ಸಹ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ತಾವತ್ಸರ್ವಮನಾಮಯಮ್ ॥ 5 ॥

ಗುಹಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತತ್ತು ಸ್ನೇಹಾದುದೀರಿತಮ್ ।

ರಾಮಸ್ಯಾನುವಶೋ ವಾಕ್ಯಂ ಭರತೋಽಪೀದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥

ಸುಖಾ ನ ಶ್ಶರ್ವರೀ ರಾಜನ್ ಪೂಜಿತಾಶ್ಚಾಪಿ ತೇ ವಯಮ್ ।

ಗಙ್ಗಾಂ ತು ನೌಭಿರ್ಬಹ್ವೀಭಿರ್ದಾಶಾಸ್ಸನ್ತಾರಯನ್ತು ನಃ ॥ 7 ॥

ತತೋ ಗುಹ ಸ್ಸನ್ತ್ವರಿತಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಭರತಶಾಸನಮ್ ।

ಪ್ರತಿ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ನಗರಂ ತಂ ಜ್ಞಾತಿಜನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 8 ॥

ಉತ್ತಿಷ್ಠತ ಪ್ರಬುಧ್ಯಧ್ವಂ ಭದ್ರಮಸ್ತು ಚ ವಸ್ಸದಾ ।

ನಾವ ಸ್ಸಮನುಕರ್ಷಧ್ವಂ ತಾರಯಿಷ್ಯಾಮ ವಾಹಿನೀಮ್ ॥ 9 ॥

ತೇ ತಥೋಕ್ತಾ ಸ್ಸಮುತ್ಥಾಯ ತ್ವರಿತಾ ರಾಜಶಾಸನಾತ್ ।

ಪಞ್ಚನಾವಾಂ ಶತಾನ್ಯಾಶು ಸಮಾನಿನ್ಯುಸ್ಸಮನ್ತತಃ ॥ 10 ॥

ಅನ್ಯಾ ಸ್ಸ್ವಸ್ತಿಕವಿಜ್ಞೇಯಾ ಮಹಾಘಣ್ಟಾಧರಾ ವರಾಃ ।

ಶೋಭಮಾನಾಃ ಪತಾಕಾಭಿರ್ಯುಕ್ತವಾತಾಸ್ಸುಸಂಹತಾಃ ॥ 11 ॥

ತತ ಸ್ಸ್ವಸ್ತಿಕವಿಜ್ಞೇಯಾಂ ಪಾಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಂವೃತಾಮ್ ।

ಸನನ್ದಿಘೋಷಾಂ ಕಲ್ಯಾಣೀಂ ಗುಹೋ ನಾವಮುಪಾಹರತ್ ॥ 12 ॥

ತಾಮಾರುರೋಹ ಭರತಶ್ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ಚ ಮಹಾಬಲಃ ।

ಕೌಸಲ್ಯಾ ಚ ಸುಮಿತ್ರಾ ಚ ಯಾಶ್ಚಾನ್ಯಾ ರಾಜಯೋಷಿತಃ ॥ 13 ॥

ಪುರೋಹಿತಶ್ಚ ತತ್ಪೂರ್ವಂ ಗುರವೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚ ಯೇ ।

ಅನನ್ತರಂ ರಾಜದಾರಾಸ್ತದೈವ ಶಕಟಾಪಣಾಃ ॥ 14 ॥

ಆವಾಸಮಾದೀಪಯತಾಂ ತೀರ್ಥಂ ಚಾಪ್ಯವಗಾಹತಾಮ್ ।

ಭಾಣ್ಡಾನಿ ಚಾದದಾನಾನಾಂ ಘೋಷಸ್ತ್ರಿದಿವಮಸ್ಪೃಶತ್ ॥ 15 ॥

ಪತಾಕಿನ್ಯಸ್ತು ತಾ ನಾವಸ್ಸ್ವಯಂ ದಾಶೈರಧಿಷ್ಠಿತಾಃ ।

ವಹನ್ತ್ಯೋ ಜನಮಾರೂಢಂ ತದಾ ಸಮ್ಪೇತುರಾಶುಗಾಃ ॥ 16 ॥

ನಾರೀಣಾಮಭಿಪೂರ್ಣಾ ಸ್ತು ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಕಾಶ್ಚಿಚ್ಚ ವಾಜಿನಾಮ್ ।

ಕಾಶ್ಚಿದತ್ರ ವಹನ್ತಿ ಸ್ಮ ಯಾನಯುಗ್ಯಂ ಮಹಾಧನಮ್ ॥ 17 ॥

ತಾ ಸ್ಸ್ಮ ಗತ್ವಾ ಪರಂ ತೀರಮವರೋಪ್ಯ ಚ ತಂ ಜನಮ್ ।

ನಿವೃತ್ತಾಃ ಕಾಣ್ಡಚಿತ್ರಾಣಿ ಕ್ರಿಯನ್ತೇ ದಾಶಬನ್ಧುಭಿಃ ॥ 18 ॥

ಸವೈಜಯನ್ತಾಸ್ತು ಗಜಾ ಗಜಾರೋಹಪ್ರಚೋದಿತಾಃ ।

ತರನ್ತ ಸ್ಸ್ಮ ಪ್ರಕಾಶನ್ತೇ ಸಧ್ವಜಾ ಇವ ಪರ್ವತಾಃ ॥ 19 ॥

ನಾವಸ್ತ್ವಾರುರುಹುಶ್ಚಾನ್ಯೇ ಪ್ಲವೈಸ್ತೇರು ಸ್ತಥಾಪರೇ ।

ಅನ್ಯೇ ಕುಮ್ಭಘಟೈಸ್ತೇರುರನ್ಯೇತೇರುಶ್ಚ ಬಾಹುಭಿಃ ॥ 20 ॥

ಸಾ ಪುಣ್ಯಾ ಧ್ವಜಿನೀ ಗಙ್ಗಾಂ ದಾಶೈಸ್ಸನ್ತಾರಿತಾ ಸ್ವಯಮ್ ।

ಮೈತ್ರೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ಪ್ರಯಯೌ ಪ್ರಯಾಗವನಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 21 ॥

ಆಶ್ವಾಸಯಿತ್ವಾ ಚ ಚಮೂಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ನಿವೇಶಯಿತ್ವಾ ಚ ಯಥೋಪಜೋಷಮ್ ।

ದ್ರಷ್ಟುಂ ಭರದ್ವಾಜಮೃಷಿಪ್ರವರ್ಯ ಮೃತ್ವಿಗ್ವೃತಸ್ಸನ್ಭರತಃ ಪ್ರತಸ್ಥೇ ॥ 22 ॥

ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯಾಽಶ್ರಮಮಭ್ಯುಪೇತ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನೋ ದೇವಪುರೋಹಿತಸ್ಯ ।

ದದರ್ಶ ರಮ್ಯೋಟಜವೃಕ್ಷಷಣ್ಡಂ ಮಹದ್ವನಂ ವಿಪ್ರವರಸ್ಯ ರಮ್ಯಮ್ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಏಕೋನನವತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha ekonanavatitamassargaḥ |

uṣya rātriṃ tu tatraiva gaṅgākūle sa rāghavaḥ |

bharataḥ kālyamutthāya śatrughnamidamabravīt || 1 ||

śatrughnottiṣṭha kiṃ śeṣe niṣādādhipatiṃ guham |

śīghramānaya bhadraṃ te tārayiṣyati vāhinīm || 2 ||

jāgarmi nāhaṃ svapimi tamevā'ryaṃ vicintayan |

ityevamabravīdbhrāttā śatrughno'pi pracoditaḥ || 3 ||

iti saṃvadatorevamanyonyaṃ narasiṃhayoḥ |

āgamya prāñjaliḥ kāle guho bharatamabravīt || 4 ||

kaccitsukhaṃ nadītīre'vātsīḥ kākutstha śarvarīm |

kaccitte saha sainyasya tāvatsarvamanāmayam || 5 ||

guhasya vacanaṃ śrutvā tattu snehādudīritam |

rāmasyānuvaśo vākyaṃ bharato'pīdamabravīt || 6 ||

sukhā na śśarvarī rājan pūjitāścāpi te vayam |

gaṅgāṃ tu naubhirbahvībhirdāśāssantārayantu naḥ || 7 ||

tato guha ssantvaritaṃ śrutvā bharataśāsanam |

prati praviśya nagaraṃ taṃ jñātijanamabravīt || 8 ||

uttiṣṭhata prabudhyadhvaṃ bhadramastu ca vassadā |

nāva ssamanukarṣadhvaṃ tārayiṣyāma vāhinīm || 9 ||

te tathoktā ssamutthāya tvaritā rājaśāsanāt |

pañcanāvāṃ śatānyāśu samāninyussamantataḥ || 10 ||

anyā ssvastikavijñeyā mahāghaṇṭādharā varāḥ |

śobhamānāḥ patākābhiryuktavātāssusaṃhatāḥ || 11 ||

tata ssvastikavijñeyāṃ pāṇḍukambalasaṃvṛtām |

sanandighoṣāṃ kalyāṇīṃ guho nāvamupāharat || 12 ||

tāmāruroha bharataśśatrughnaśca mahābalaḥ |

kausalyā ca sumitrā ca yāścānyā rājayoṣitaḥ || 13 ||

purohitaśca tatpūrvaṃ guravo brāhmaṇāśca ye |

anantaraṃ rājadārāstadaiva śakaṭāpaṇāḥ || 14 ||

āvāsamādīpayatāṃ tīrthaṃ cāpyavagāhatām |

bhāṇḍāni cādadānānāṃ ghoṣastridivamaspṛśat || 15 ||

patākinyastu tā nāvassvayaṃ dāśairadhiṣṭhitāḥ |

vahantyo janamārūḍhaṃ tadā sampeturāśugāḥ || 16 ||

nārīṇāmabhipūrṇā stu kāścit kāścicca vājinām |

kāścidatra vahanti sma yānayugyaṃ mahādhanam || 17 ||

tā ssma gatvā paraṃ tīramavaropya ca taṃ janam |

nivṛttāḥ kāṇḍacitrāṇi kriyante dāśabandhubhiḥ || 18 ||

savaijayantāstu gajā gajārohapracoditāḥ |

taranta ssma prakāśante sadhvajā iva parvatāḥ || 19 ||

nāvastvāruruhuścānye plavaisteru stathāpare |

anye kumbhaghaṭaisteruranyeteruśca bāhubhiḥ || 20 ||

sā puṇyā dhvajinī gaṅgāṃ dāśaissantāritā svayam |

maitre muhūrte prayayau prayāgavanamuttamam || 21 ||

āśvāsayitvā ca camūṃ mahātmā niveśayitvā ca yathopajoṣam |

draṣṭuṃ bharadvājamṛṣipravarya mṛtvigvṛtassanbharataḥ pratasthe || 22 ||

sa brāhmaṇasyā'śramamabhyupetya mahātmano devapurohitasya |

dadarśa ramyoṭajavṛkṣaṣaṇḍaṃ mahadvanaṃ vipravarasya ramyam || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe ekonanavatitamassargaḥ ||