2.78 Ayodhyakanda - Ashtasaptatitama Sargah

ॐ

2.78 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟಸಪ್ತತಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಅಥ ಯಾತ್ರಾಂ ಸಮೀಹನ್ತಂ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಜಃ ।

ಭರತಂ ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 1 ॥

ಗತಿರ್ಯ ಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ದುಃಖೇ ಕಿಂ ಪುನರಾತ್ಮನಃ ।

ಸ ರಾಮ ಸ್ಸತ್ತ್ವಸಮ್ಪನ್ನಃ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಪ್ರವ್ರಾಜಿತೋ ವನಮ್ ॥ 2 ॥

ಬಲವಾನ್ವೀರ್ಯಸಮ್ಪನ್ನೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋ ನಾಮ ಯೋಽಪ್ಯಸೌ ।

ಕಿಂ ನ ಮೋಚಯತೇ ರಾಮಂ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಮ ಪಿತೃನಿಗ್ರಹಮ್ ॥ 3 ॥

ಪೂರ್ವಮೇವ ತು ನಿಗ್ರಾಹ್ಯ ಸ್ಸಮವೇಕ್ಷ್ಯ ನಯಾನಯೌ ।

ಉತ್ಪಥಂ ಯಸ್ಸಮಾರೂಢೋ ರಾಜಾ ನಾರ್ಯಾ ವಶಂ ಗತಃ ॥ 4 ॥

ಇತಿ ಸಮ್ಭಾಷಮಾಣೇ ತು ಶತ್ರುಘ್ನೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಜೇ ।

ಪ್ರಾಗ್ದ್ವಾರೇಽಭೂತ್ತದಾ ಕುಬ್ಜಾ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾ ॥ 5 ॥

ಲಿಪ್ತಾ ಚನ್ದನಸಾರೇಣ ರಾಜವಸ್ತ್ರಾಣಿ ಬಿಭ್ರತೀ ।

ವಿವಿಧಂ ವಿವಿಧೈ ಸ್ತೈಸ್ತೈರ್ಭೂಷಣೈಶ್ಚ ವಿಭೂಷಿತಾ ॥ 6 ॥

ಮೇಖಲಾದಾಮಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈರನ್ಯೈಶ್ಚ ಶುಭಭೂಷಣೈಃ ।

ಬಭಾಸೇ ಬಹುಭಿರ್ಬದ್ಧಾ ರಜ್ಜುಬದ್ಧೇವ ವಾನರೀ ॥ 7 ॥

ತಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ತದಾ ದ್ವಾಸ್ಸ್ಥಾಸ್ಸುಭೃಶಂ ಪಾಪಕಾರಿಣೀಮ್ ।

ಗೃಹೀತ್ವಾಽಕರುಣಾಂ ಕುಬ್ಜಾಂ ಶತ್ರುಘ್ನಾಯ ನ್ಯವೇದಯನ್ ॥ 8 ॥

ಯಸ್ಯಾಃ ಕೃತೇ ವನೇ ರಾಮೋ ನ್ಯಸ್ತದೇಹಶ್ಚ ವಃ ಪಿತಾ ।

ಸೇಯಂ ಪಾಪಾ ನೃಶಂಸಾ ಚ ತಸ್ಯಾಃ ಕುರು ಯಥಾಮತಿ ॥ 9 ॥

ಶತ್ರುಘ್ನಶ್ಚ ತದಾಜ್ಞಾಯ ವಚನಂ ಭೃಶದುಃಖಿತಃ ।

ಅನ್ತಃಪುರಚರಾನ್ಸರ್ವಾನಿತ್ಯುವಾಚ ಧೃತ ವ್ರತಃ ॥ 10 ॥

ತೀವ್ರಮುತ್ಪಾದಿತಂ ದುಃಖಂ ಭ್ರಾತ್ರೂಣಾಂ ಮೇ ತಥಾ ಪಿತುಃ ।

ಯಯಾ ಸೇಯಂ ನೃಶಂಸಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಃ ಫಲಮಶ್ನುತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ತೇನಾಶು ಸಖೀಜನಸಮಾವೃತಾ ।

ಗೃಹೀತಾ ಬಲವತ್ಕುಬ್ಜಾ ಸಾ ತದ್ಗೃಹಮನಾದಯತ್ ॥ 12 ॥

ತತ ಸ್ಸುಭೃಶಸನ್ತಪ್ತಸ್ತಸ್ಯಾ ಸ್ಸರ್ವ ಸ್ಸಖೀಜನಃ ।

ಕ್ರುದ್ಧಮಾಜ್ಞಾಯ ಶತ್ರುಘ್ನಂ ವಿಪಲಾಯತ ಸರ್ವಶಃ ॥ 13 ॥

ಆಮನ್ತ್ರಯತ ಕೃತ್ಸ್ನ ಶ್ಚ ತಸ್ಯಾ ಸ್ಸರ್ವ ಸ್ಸಖೀಜನಃ ।

ಯಥಾಽಯಂ ಸಮುಪಕ್ರಾನ್ತೋ ನಿಶ್ಶೇಷಾಂ ನಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ ॥ 14 ॥

ಸಾನುಕ್ರೋಶಾಂ ವದಾನ್ಯಾಂ ಚ ಧರ್ಮಜ್ಞಾಂ ಚ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್ ।

ಕೌಸಲ್ಯಾಂ ಶರಣಂ ಯಾಮ ಸಾ ಹಿ ನೋಽಸ್ತು ಧ್ರುವಾ ಗತಿಃ ॥ 15 ॥

ಸ ಚ ರೋಷೇಣ ತಾಮ್ರಾಕ್ಷ ಶ್ಶತ್ರುಘ್ನ ಶ್ಶತ್ರುತಾಪನಃ ।

ವಿಚಕರ್ಷ ತದಾ ಕುಬ್ಜಾಂ ಕ್ರೋಶನ್ತೀಂ ಧರಣೀತಲೇ ॥ 16 ॥

ತಸ್ಯಾ ಹ್ಯಾಕೃಷ್ಯಮಾಣಾಯಾ ಮನ್ಥರಾಯಾ ಸ್ತತಸ್ತತಃ ।

ಚಿತ್ರಂ ಬಹುವಿಧಂ ಭಾಣ್ಡಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ತದ್ವ್ಯಶೀರ್ಯತ ॥ 17 ॥

ತೇನ ಭಾಣ್ಡೇನ ಸಂಸ್ತೀರ್ಣಂ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಜನಿವೇಶನಮ್ ।

ಅಶೋಭತ ತದಾ ಭೂಯಃ ಶಾರದಂ ಗಗನಂ ಯಥಾ ॥ 18 ॥

ಸ ಬಲೀ ಬಲವತ್ಕ್ರೋಧಾದ್ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪುರುಷರ್ಷಭಃ ।

ಕೈಕೇಯೀಮಭಿನಿರ್ಭರ್ತ್ಸ್ಯ ಬಭಾಷೇ ಪರುಷಂ ವಚಃ ॥ 19 ॥

ತೈರ್ವಾಕ್ಯೈಃ ಪರುಷೈರ್ದುಃಖೈಃ ಕೈಕೇಯೀ ಭೃಶದುಃಖಿತಾ ।

ಶತ್ರುಘ್ನಭಯಸನ್ತ್ರಸ್ತಾ ಪುತ್ರಂ ಶರಣಮಾಗತಾ ॥ 20 ॥

ತಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಭರತಃ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಶತ್ರುಘ್ನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಅವಧ್ಯಾ ಸ್ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರಮದಾಃ ಕ್ಷಮ್ಯತಾಮಿತಿ ॥ 21 ॥

ಹನ್ಯಾಮಹಮಿಮಾಂ ಪಾಪಾಂ ಕೈಕೇಯೀಂ ದುಷ್ಟಚಾರಿಣೀಮ್ ।

ಯದಿ ಮಾಂ ಧಾರ್ಮಿಕೋ ರಾಮೋ ನಾಸೂಯೇನ್ಮಾತೃಘಾತಕಮ್ ॥ 22 ॥

ಇಮಾಮಪಿ ಹತಾಂ ಕುಬ್ಜಾಂ ಯದಿ ಜಾನಾತಿ ರಾಘವಃ ।

ತ್ವಾಂ ಚ ಮಾಂ ಚ ಹಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ನಾಭಿಭಾಷಿಷ್ಯತೇ ಧ್ರುವಮ್ ॥ 23 ॥

ಭರತಸ್ಯ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾನುಜಃ ।

ನ್ಯವರ್ತತ ತತೋ ರೋಷಾತ್ತಾಂ ಮುಮೋಚ ಚ ಮನ್ಥರಾಮ್ ॥ 24 ॥

ಸಾ ಪಾದಮೂಲೇ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಮನ್ಥರಾ ನಿಪಪಾತ ಹ ।

ನಿಶ್ಶ್ವಸನ್ತೀ ಸುದುಃಖಾರ್ತಾ ಕೃಪಣಂ ವಿಲಲಾಪ ಚ ॥ 25 ॥

ಶತ್ರುಘ್ನವಿಕ್ಷೇಪವಿಮೂಢಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಕುಬ್ಜಾಂ ಭರತಸ್ಯ ಮಾತಾ ।

ಶನೈಸ್ಸಮಾಶ್ವಾಸಯದಾರ್ತರೂಪಾಂ ಕ್ರೌಞ್ಚೀಂ ವಿಲಗ್ನಾಮಿವ ವೀಕ್ಷಮಾಣಾಮ್ ॥ 26 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟಸಪ್ತತಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭasaptatitamassargaḥ |

atha yātrāṃ samīhantaṃ śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |

bharataṃ śokasantaptamidaṃ vacanamabravīt || 1 ||

gatirya ssarvabhūtānāṃ duḥkhe kiṃ punarātmanaḥ |

sa rāma ssattvasampannaḥ striyā pravrājito vanam || 2 ||

balavānvīryasampanno lakṣmaṇo nāma yo'pyasau |

kiṃ na mocayate rāmaṃ kṛtvā sma pitṛnigraham || 3 ||

pūrvameva tu nigrāhya ssamavekṣya nayānayau |

utpathaṃ yassamārūḍho rājā nāryā vaśaṃ gataḥ || 4 ||

iti sambhāṣamāṇe tu śatrughne lakṣmaṇānuje |

prāgdvāre'bhūttadā kubjā sarvābharaṇabhūṣitā || 5 ||

liptā candanasāreṇa rājavastrāṇi bibhratī |

vividhaṃ vividhai staistairbhūṣaṇaiśca vibhūṣitā || 6 ||

mekhalādāmabhiścitrairanyaiśca śubhabhūṣaṇaiḥ |

babhāse bahubhirbaddhā rajjubaddheva vānarī || 7 ||

tāṃ samīkṣya tadā dvāssthāssubhṛśaṃ pāpakāriṇīm |

gṛhītvā'karuṇāṃ kubjāṃ śatrughnāya nyavedayan || 8 ||

yasyāḥ kṛte vane rāmo nyastadehaśca vaḥ pitā |

seyaṃ pāpā nṛśaṃsā ca tasyāḥ kuru yathāmati || 9 ||

śatrughnaśca tadājñāya vacanaṃ bhṛśaduḥkhitaḥ |

antaḥpuracarānsarvānityuvāca dhṛta vrataḥ || 10 ||

tīvramutpāditaṃ duḥkhaṃ bhrātrūṇāṃ me tathā pituḥ |

yayā seyaṃ nṛśaṃsasya karmaṇaḥ phalamaśnutām || 11 ||

evamuktvā tu tenāśu sakhījanasamāvṛtā |

gṛhītā balavatkubjā sā tadgṛhamanādayat || 12 ||

tata ssubhṛśasantaptastasyā ssarva ssakhījanaḥ |

kruddhamājñāya śatrughnaṃ vipalāyata sarvaśaḥ || 13 ||

āmantrayata kṛtsna śca tasyā ssarva ssakhījanaḥ |

yathā'yaṃ samupakrānto niśśeṣāṃ naḥ kariṣyati || 14 ||

sānukrośāṃ vadānyāṃ ca dharmajñāṃ ca yaśasvinīm |

kausalyāṃ śaraṇaṃ yāma sā hi no'stu dhruvā gatiḥ || 15 ||

sa ca roṣeṇa tāmrākṣa śśatrughna śśatrutāpanaḥ |

vicakarṣa tadā kubjāṃ krośantīṃ dharaṇītale || 16 ||

tasyā hyākṛṣyamāṇāyā mantharāyā statastataḥ |

citraṃ bahuvidhaṃ bhāṇḍaṃ pṛthivyāṃ tadvyaśīryata || 17 ||

tena bhāṇḍena saṃstīrṇaṃ śrīmadrājaniveśanam |

aśobhata tadā bhūyaḥ śāradaṃ gaganaṃ yathā || 18 ||

sa balī balavatkrodhādgṛhītvā puruṣarṣabhaḥ |

kaikeyīmabhinirbhartsya babhāṣe paruṣaṃ vacaḥ || 19 ||

tairvākyaiḥ paruṣairduḥkhaiḥ kaikeyī bhṛśaduḥkhitā |

śatrughnabhayasantrastā putraṃ śaraṇamāgatā || 20 ||

taṃ prekṣya bharataḥ kruddhaṃ śatrughnamidamabravīt |

avadhyā ssarvabhūtānāṃ pramadāḥ kṣamyatāmiti || 21 ||

hanyāmahamimāṃ pāpāṃ kaikeyīṃ duṣṭacāriṇīm |

yadi māṃ dhārmiko rāmo nāsūyenmātṛghātakam || 22 ||

imāmapi hatāṃ kubjāṃ yadi jānāti rāghavaḥ |

tvāṃ ca māṃ ca hi dharmātmā nābhibhāṣiṣyate dhruvam || 23 ||

bharatasya vacaśśrutvā śatrughno lakṣmaṇānujaḥ |

nyavartata tato roṣāttāṃ mumoca ca mantharām || 24 ||

sā pādamūle kaikeyyā mantharā nipapāta ha |

niśśvasantī suduḥkhārtā kṛpaṇaṃ vilalāpa ca || 25 ||

śatrughnavikṣepavimūḍhasañjñāṃ samīkṣya kubjāṃ bharatasya mātā |

śanaissamāśvāsayadārtarūpāṃ krauñcīṃ vilagnāmiva vīkṣamāṇām || 26 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭasaptatitamassargaḥ ||