2.38 Ayodhyakanda - Ashtatrimsha Sargah

ॐ

2.38 ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡ - ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತಸ್ಯಾಂ ಚೀರಂ ವಸಾನಾಯಾಂ ನಾಥವತ್ಯಾಮನಾಥವತ್ ।

ಪ್ರಚುಕ್ರೋಶ ಜನಸ್ಸರ್ವೋ ಧಿಕ್ತ್ವಾಂ ದಶರಥಂ ತ್ವಿತಿ ॥ 1 ॥

ತೇನ ತತ್ರ ಪ್ರಣಾದೇನ ದುಃಖಿತಸ್ಸ ಮಹೀಪತಿಃ ।

ಚಿಚ್ಛೇದ ಜೀವಿತೇ ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಧರ್ಮೇ ಯಶಸಿ ಚಾತ್ಮನಃ ॥ 2 ॥

ಸ ನಿಃಶ್ವಸ್ಯೋಷ್ಣಮೈಕ್ಷ್ವಾಕ ಸ್ತಾಂ ಭಾರ್ಯಾಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಕೈಕೇಯಿ ಕುಶಚೀರೇಣ ನ ಸೀತಾ ಗನ್ತುಮರ್ಹತಿ ॥ 3 ॥

ಸುಕುಮಾರೀ ಚ ಬಾಲಾ ಚ ಸತತಂ ಚ ಸುಖೋಚಿತಾ ।

ನೇಯಂ ವನಸ್ಯ ಯೋಗ್ಯೇತಿ ಸತ್ಯಮಾಹ ಗುರುರ್ಮಮ ॥ 4 ॥

ಇಯಂ ಹಿ ಕಸ್ಯಾಪಕರೋತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ತ್ತಪಸ್ವಿನೀ ರಾಜವರಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ।

ಯಾ ಚೀರಮಾಸಾದ್ಯ ಜನಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾ ವಿಸಞ್ಜ್ಞಾಶ್ರಮಣೀವ ಕಾಚಿತ್ ॥ 5 ॥

ಚೀರಾಣ್ಯಪಾಸ್ಯಾಜ್ಜನಕಸ್ಯ ಕನ್ಯಾ ನೇಯಂ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಮಮ ದತ್ತಪೂರ್ವಾ ।

ಯಥಾಸುಖಂ ಗಚ್ಛತು ರಾಜಪುತ್ರೀ ವನಂ ಸಮಗ್ರಾ ಸಹ ಸರ್ವರತ್ನೈಃ ॥ 6 ॥

ಅಜೀವನಾರ್ಹೇಣ ಮಯಾ ನೃಶಂಸಾ ಕೃತಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ನಿಯಮೇನ ತಾವತ್ ।

ತವಯಾ ಹಿ ಬಾಲ್ಯಾತ್ ಪ್ರತಿಪನ್ನಮೇತತ್ ತನ್ಮಾಂ ದಹೇದ್ವೇಣುಮಿವಾತ್ಮಪುಷ್ಪಮ್ ॥ 7 ॥

ರಾಮೇಣ ಯದಿ ತೇ ಪಾಪೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಕೃತಮಶೋಭನಮ್ ।

ಅಪಕಾರಃ ಕ ಇಹ ತೇ ವೈದೇಹ್ಯಾ ದರ್ಶಿತೋಽಧಮೇ ॥ 8 ॥

ಮೃಗೀವೋತ್ಫುಲ್ಲನಯನಾ ಮೃದುಶೀಲಾ ತಪಸ್ವೀನೀ ।

ಅಪಕಾರಂ ಕಮಿಹ ತೇ ಕರೋತಿ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ॥ 9 ॥

ನನು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಮೇತತ್ತೇ ಪಾಪೇ ರಾಮವಿವಾಸನಮ್ ।

ಕಿಮೇಭಿಃ ಕೃಪಣೈರ್ಭೂಯಃ ಪಾತಕೈರಪಿ ತೇ ಕೃತೈಃ ॥ 10 ॥

ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತಂ ಮಯಾ ತಾವತ್ ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ದೇವಿ ಶೃಣ್ವತಾ ।

ರಾಮಂ ಯದಭಿಷೇಕಾಯ ತ್ವಮಿಹಾಗತಮಬ್ರವೀಃ ॥ 11 ॥

ತತ್ತ್ವೇತತ್ಸಮತಿಕ್ರಮ್ಯ ನಿರಯಂ ಗನ್ತುಮಿಚ್ಛಸಿ ।

ಮೈಥಿಲೀಮಪಿ ಯಾ ಹಿ ತ್ವಮೀಕ್ಷಸೇ ಚೀರವಾಸಿನೀಮ್ ॥ 12 ॥

ಇತೀವ ರಾಜಾ ವಿಲಪನ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಶೋಕಸ್ಯ ನಾನ್ತಂ ಸ ದದರ್ಶ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ।

ಭೃಶಾತುರತ್ವಾಚ್ಚ ಪಪಾತ ಭೂಮೌ ತೇನೈವ ಪುತ್ರವ್ಯಸನೇನ ಮಗ್ನಃ ॥ 13 ॥

ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ತಂ ಪಿತರಂ ರಾಮಸ್ಸಮ್ಪ್ರಸ್ಥಿತೋ ವನಮ್ ।

ಅವಾಕ್ಛಿರಸಮಾಸೀನಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 14 ॥

ಯಂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಾ ಮಮ ಮಾತಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ ।

ವೃದ್ಧಾ ಚಾಕ್ಷುದ್ರಶೀಲಾ ಚ ನ ಚ ತ್ವಾಂ ದೇವ ಗರ್ಹತೇ ॥ 15 ॥

ಮಯಾ ವಿಹೀನಾಂ ವರದ ಪ್ರಪನ್ನಾಂ ಶೋಕಸಾಗರಮ್ ।

ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವವ್ಯಸನಾಂ ಭೂಯಸ್ಸಮ್ಮನ್ತುಮರ್ಹಸಿ ॥ 16 ॥

ಪುತ್ರಶೋಕಂ ಯಥಾ ನರ್ಚ್ಛೇತ್ತ್ವಯಾ ಪೂಜ್ಯೇನ ಪೂಜಿತಾ ।

ಮಾಂ ಹಿ ಸಞ್ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ಸಾ ತ್ವಯಿ ಜೀವೇತ್ತಪಸ್ವಿನೀ ॥ 17 ॥

ಇಮಾಂ ಮಹೇನ್ನ್ದ್ರೋಪಮ ಜಾತಗರ್ಧಿನೀಂ ತಥಾ ವಿಧಾತುಂ ಜನನೀಂ ಮಮಾರ್ಹಸಿ ।

ಯಥಾ ವನಸ್ಥೇ ಮಯಿ ಶೋಕಕರ್ಶಿತಾ ನ ಜೀವಿತಂ ನ್ಯಸ್ಯ ಯಮಕ್ಷಯಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ 18 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅಯೋಧ್ಯಾಕಾಣ್ಡೇ ಅಷ್ಟತ್ರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |

atha aṣṭatriṃśassargaḥ |

tasyāṃ cīraṃ vasānāyāṃ nāthavatyāmanāthavat |

pracukrośa janassarvo dhiktvāṃ daśarathaṃ tviti || 1 ||

tena tatra praṇādena duḥkhitassa mahīpatiḥ |

ciccheda jīvite śraddhāṃ dharme yaśasi cātmanaḥ || 2 ||

sa niḥśvasyoṣṇamaikṣvāka stāṃ bhāryāmidamabravīt |

kaikeyi kuśacīreṇa na sītā gantumarhati || 3 ||

sukumārī ca bālā ca satataṃ ca sukhocitā |

neyaṃ vanasya yogyeti satyamāha gururmama || 4 ||

iyaṃ hi kasyāpakaroti kiñci ttapasvinī rājavarasya kanyā |

yā cīramāsādya janasya madhye sthitā visañjñāśramaṇīva kācit || 5 ||

cīrāṇyapāsyājjanakasya kanyā neyaṃ pratijñā mama dattapūrvā |

yathāsukhaṃ gacchatu rājaputrī vanaṃ samagrā saha sarvaratnaiḥ || 6 ||

ajīvanārheṇa mayā nṛśaṃsā kṛtā pratijñā niyamena tāvat |

tavayā hi bālyāt pratipannametat tanmāṃ dahedveṇumivātmapuṣpam || 7 ||

rāmeṇa yadi te pāpe kiñcitkṛtamaśobhanam |

apakāraḥ ka iha te vaidehyā darśito'dhame || 8 ||

mṛgīvotphullanayanā mṛduśīlā tapasvīnī |

apakāraṃ kamiha te karoti janakātmajā || 9 ||

nanu paryāpta metatte pāpe rāmavivāsanam |

kimebhiḥ kṛpaṇairbhūyaḥ pātakairapi te kṛtaiḥ || 10 ||

pratijñātaṃ mayā tāvat tvayoktaṃ devi śṛṇvatā |

rāmaṃ yadabhiṣekāya tvamihāgatamabravīḥ || 11 ||

tattvetatsamatikramya nirayaṃ gantumicchasi |

maithilīmapi yā hi tvamīkṣase cīravāsinīm || 12 ||

itīva rājā vilapanmahātmā śokasya nāntaṃ sa dadarśa kiñcit |

bhṛśāturatvācca papāta bhūmau tenaiva putravyasanena magnaḥ || 13 ||

evaṃ bruvantaṃ pitaraṃ rāmassamprasthito vanam |

avākchirasamāsīnamidaṃ vacanamabravīt || 14 ||

yaṃ dhārmika kauśalyā mama mātā yaśasvinī |

vṛddhā cākṣudraśīlā ca na ca tvāṃ deva garhate || 15 ||

mayā vihīnāṃ varada prapannāṃ śokasāgaram |

adṛṣṭapūrvavyasanāṃ bhūyassammantumarhasi || 16 ||

putraśokaṃ yathā narcchettvayā pūjyena pūjitā |

māṃ hi sañcintayantī sā tvayi jīvettapasvinī || 17 ||

imāṃ mahenndropama jātagardhinīṃ tathā vidhātuṃ jananīṃ mamārhasi |

yathā vanasthe mayi śokakarśitā na jīvitaṃ nyasya yamakṣayaṃ vrajet || 18 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe aṣṭatriṃśassargaḥ ||