1.64 Balakanda - Chatuhshashtitama Sargah

ॐ

1.64 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ಚತುಃಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುಃಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಸುರಕಾರ್ಯಮಿದಂ ರಮ್ಭೇ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಸುಮಹತ್ತ್ವಯಾ ।

ಲೋಭನಂ ಕೌಶಿಕಸ್ಯೇಹ ಕಾಮಮೋಹಸಮನ್ವಿತಮ್ ॥ 1 ॥

ತಥೋಕ್ತಾ ಸಾಽಪ್ಸರಾ ರಾಮ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೇಣ ಧೀಮತಾ ।

ವ್ರೀಡಿತಾ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಸುರೇಶ್ವರಮ್ ॥ 2 ॥

ಅಯಂ ಸುರಪತೇ ಘೋರೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ।

ಘೋರಮುತ್ಸೃಜತೇ ಕ್ರೋಧಂ ಮಯಿ ದೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ 3 ॥

ತತೋ ಹಿ ಮೇ ಭಯಂ ದೇವ ಪ್ರಾಸಾದಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ ।

ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಯಾ ರಾಮ ರಮ್ಭಯಾ ಭೀತಯಾ ತದಾ ॥ 4 ॥

ತಾಮುವಾಚ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷೋ ವೇಪಮಾನಾಂ ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಮ್ ।

ಮಾಭೈಷೀ ರಮ್ಭೇ ಭದ್ರಂ ತೇ ಕುರುಷ್ವ ಮಮ ಶಾಸನಮ್ ॥ 5 ॥

ಕೋಕಿಲೋ ಹೃದಯಗ್ರಾಹೀ ಮಾಧವೇ ರುಚಿರದ್ರುಮೇ ।

ಅಹಂ ಕನ್ದರ್ಪಸಹಿತ ಸ್ಸ್ಥಾಸ್ಯಾಮಿ ತವ ಪಾರ್ಶ್ವತಃ ॥ 6 ॥

ತ್ವಂ ಹಿ ರೂಪಂ ಬಹುಗುಣಂ ಕೃತ್ವಾ ಪರಮಭಾಸ್ವರಮ್ ।

ತಮೃಷಿಂ ಕೌಶಿಕಂ ರಮ್ಭೇ ಭೇದಯಸ್ವ ತಪಸ್ವಿನಮ್ ॥ 7 ॥

ಸಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಚನಂ ತಸ್ಯ ಕೃತ್ವಾ ರೂಪಮನುತ್ತಮಮ್ ।

ಲೋಭಯಾಮಾಸ ಲಲಿತಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತಾ ॥ 8 ॥

ಕೋಕಿಲಸ್ಯ ಚ ಶುಶ್ರಾವ ವಲ್ಗು ವ್ಯಾಹರತಃ ಸ್ವನಮ್ ।

ಸಮ್ಪ್ರಹೃಷ್ಟೇನ ಮನಸಾ ತತ ಏನಾಮುದೈಕ್ಷತ ॥ 9 ॥

ಅಥ ತಸ್ಯ ಚ ಶಬ್ದೇನ ಗೀತೇನಾಪ್ರತಿಮೇನ ಚ ।

ದರ್ಶನೇನ ಚ ರಮ್ಭಾಯಾ ಮುನಿಸ್ಸನ್ದೇಹಮಾಗತಃ ॥ 10 ॥

ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಸ್ಯ ತತ್ಕರ್ಮ ವಿಜ್ಞಾಯ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ ।

ರಮ್ಭಾಂ ಕ್ರೋಧಸಮಾವಿಷ್ಟ ಶ್ಶಶಾಪ ಕುಶಿಕಾತ್ಮಜಃ ॥ 11 ॥

ಯನ್ಮಾಂ ಲೋಭಯಸೇ ರಮ್ಭೇ ಕಾಮಕ್ರೋಧಜಯೈಷಿಣಮ್ ।

ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶೈಲೀ ಸ್ಥಾಸ್ಯಸಿ ದುರ್ಭಗೇ ॥ 12 ॥

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ಸುಮಹಾತೇಜಾ ಸ್ತಪೋಬಲಸಮನ್ವಿತಃ ।

ಉದ್ಧರಿಷ್ಯತಿ ರಮ್ಭೇ ತ್ವಾಂ ಮತ್ಕ್ರೋಧಕಲುಷೀಕೃತಾಮ್ ॥ 13 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾಮುನಿಃ ।

ಅಶಕ್ನುವನ್ ಧಾರಯಿತುಂ ಕ್ರೋಧಂ ಸನ್ತಾಪಮಾಗತಃ ॥ 14 ॥

ತಸ್ಯ ಶಾಪೇನ ಮಹತಾ ರಮ್ಭಾ ಶೈಲೀ ತದಾಽಭವತ್ ।

ವಚಶ್ಶೃತ್ವಾ ಚ ಕನ್ದರ್ಪೋ ಮಹರ್ಷೇಸ್ಸ ಚ ನಿರ್ಗತಃ ॥ 15 ॥

ಕೋಪೇನ ಸ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಪೋಽಪಹರಣೇ ಕೃತೇ ।

ಇನ್ದ್ರಿಯೈರಜಿತೈ ರಾಮ ನ ಲೇಭೇ ಶಾನ್ತಿಮಾತ್ಮನಃ ॥ 16 ॥

ಬಭೂವಾಸ್ಯ ಮನಶ್ಚಿನ್ತಾ ತಪೋಽಪಹರಣೇ ಕೃತೇ ।

ನೈವ ಕ್ರೋಧಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಕಥಞ್ಚನ ॥ 17 ॥

ಅಥವಾ ನೋಚ್ಛವಸಿಷ್ಯಾಮಿ ಸಂವತ್ಸರಶತಾನ್ಯಪಿ ।

ಅಹಂ ವಿಶೋಷಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಹ್ಯಾತ್ಮಾನಂ ವಿಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ 18 ॥

ತಾವದ್ಯಾವದ್ಧಿ ಮೇ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಂ ತಪಸಾಽಽರ್ಜಿತಮ್ ।

ಅನುಚ್ಛವಸನ್ನಭುಞ್ಜಾನ ಸ್ತಿಷ್ಠೇಯಂ ಶಾಶ್ವತೀಸ್ಸಮಾಃ ॥ 19 ॥

ನ ಹಿ ಮೇ ತಪ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಕ್ಷಯಂ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ಮೂರ್ತಯಃ ।

ಏವಂ ವರ್ಷಸಹಸ್ರಸ್ಯ ದೀಕ್ಷಾಂ ಸ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಃ ॥ 20 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಚತುಃಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha catuḥṣaṣṭitamassargaḥ |

surakāryamidaṃ rambhe kartavyaṃ sumahattvayā |

lobhanaṃ kauśikasyeha kāmamohasamanvitam || 1 ||

tathoktā sā'psarā rāma sahasrākṣeṇa dhīmatā |

vrīḍitā prāñjalirvākyaṃ pratyuvāca sureśvaram || 2 ||

ayaṃ surapate ghoro viśvāmitro mahāmuniḥ |

ghoramutsṛjate krodhaṃ mayi deva na saṃśayaḥ || 3 ||

tato hi me bhayaṃ deva prāsādaṃ kartumarhasi |

evamuktastayā rāma rambhayā bhītayā tadā || 4 ||

tāmuvāca sahasrākṣo vepamānāṃ kṛtāñjalim |

mābhaiṣī rambhe bhadraṃ te kuruṣva mama śāsanam || 5 ||

kokilo hṛdayagrāhī mādhave ruciradrume |

ahaṃ kandarpasahita ssthāsyāmi tava pārśvataḥ || 6 ||

tvaṃ hi rūpaṃ bahuguṇaṃ kṛtvā paramabhāsvaram |

tamṛṣiṃ kauśikaṃ rambhe bhedayasva tapasvinam || 7 ||

sā śrutvā vacanaṃ tasya kṛtvā rūpamanuttamam |

lobhayāmāsa lalitā viśvāmitraṃ śucismitā || 8 ||

kokilasya ca śuśrāva valgu vyāharataḥ svanam |

samprahṛṣṭena manasā tata enāmudaikṣata || 9 ||

atha tasya ca śabdena gītenāpratimena ca |

darśanena ca rambhāyā munissandehamāgataḥ || 10 ||

sahasrākṣasya tatkarma vijñāya munipuṅgavaḥ |

rambhāṃ krodhasamāviṣṭa śśaśāpa kuśikātmajaḥ || 11 ||

yanmāṃ lobhayase rambhe kāmakrodhajayaiṣiṇam |

daśavarṣasahasrāṇi śailī sthāsyasi durbhage || 12 ||

brāhmaṇa ssumahātejā stapobalasamanvitaḥ |

uddhariṣyati rambhe tvāṃ matkrodhakaluṣīkṛtām || 13 ||

evamuktvā mahātejā viśvāmitro mahāmuniḥ |

aśaknuvan dhārayituṃ krodhaṃ santāpamāgataḥ || 14 ||

tasya śāpena mahatā rambhā śailī tadā'bhavat |

vacaśśṛtvā ca kandarpo maharṣessa ca nirgataḥ || 15 ||

kopena sa mahātejāstapo'paharaṇe kṛte |

indriyairajitai rāma na lebhe śāntimātmanaḥ || 16 ||

babhūvāsya manaścintā tapo'paharaṇe kṛte |

naiva krodhaṃ gamiṣyāmi na ca vakṣye kathañcana || 17 ||

athavā nocchavasiṣyāmi saṃvatsaraśatānyapi |

ahaṃ viśoṣayiṣyāmi hyātmānaṃ vijitendriyaḥ || 18 ||

tāvadyāvaddhi me prāptaṃ brāhmaṇyaṃ tapasā''rjitam |

anucchavasannabhuñjāna stiṣṭheyaṃ śāśvatīssamāḥ || 19 ||

na hi me tapyamānasya kṣayaṃ yāsyanti mūrtayaḥ |

evaṃ varṣasahasrasya dīkṣāṃ sa munipuṅgavaḥ || 20 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe catuḥṣaṣṭitamassargaḥ ||