1.61 Balakanda - Ekashashtitama Sargah

ॐ

1.61 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ಏಕಷಷ್ಟಿತಮ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಮಹಾತ್ಮಾಥ ಪ್ರಸ್ಥಿತಾನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ತಾನೃಷೀನ್ ।

ಅಬ್ರವೀನ್ನರಶಾರ್ದೂಲಸ್ಸರ್ವಾಂಸ್ತಾನ್ವನವಾಸಿನಃ ॥ 1 ॥

ಮಹಾನ್ವಿಘ್ನಃ ಪ್ರವೃತ್ತೋಽಯಂ ದಕ್ಷಿಣಾಮಾಸ್ಥಿತೋ ದಿಶಮ್ ।

ದಿಶಮನ್ಯಾಂ ಪ್ರಪತ್ಸ್ಯಾಮಸ್ತತ್ರ ತಪ್ಸ್ಯಾಮಹೇ ತಪಃ ॥ 2 ॥

ಪಶ್ಚಿಮಾಯಾಂ ವಿಶಾಲಾಯಾಂ ಪುಷ್ಕರೇಷು ಮಹಾತ್ಮನಃ ।

ಸುಖಂ ತಪಶ್ಚರಿಷ್ಯಾಮಃ ಪರಂ ತದ್ಧಿ ತಪೋವನಮ್ ॥ 3 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪುಷ್ಕರೇಷು ಮಹಾಮುನಿಃ ।

ತಪ ಉಗ್ರಂ ದುರಾಧರ್ಷಂ ತೇಪೇ ಮೂಲಫಲಾಶನಃ ॥ 4 ॥

ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಅಯೋಧ್ಯಾಧಿಪತಿರ್ನೃಪಃ ।

ಅಮ್ಬರೀಷ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಯಷ್ಟುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ ॥ 5 ॥

ತಸ್ಯ ವೈ ಯಜಮಾನಸ್ಯ ಪಶುಮಿನ್ದ್ರೋ ಜಹಾರ ಹ ।

ಪ್ರಣಷ್ಟೇ ತು ಪಶೌ ವಿಪ್ರೋ ರಾಜಾನಮಿದಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 6 ॥

ಪಶುರದ್ಯ ಹೃತೋ ರಾಜನ್ ಪ್ರಣಷ್ಟಸ್ತವ ದುರ್ನಯಾತ್ ।

ಅರಕ್ಷಿತಾರಂ ರಾಜಾನಂ ಘ್ನನ್ತಿ ದೋಷಾ ನರೇಶ್ವರ ॥ 7 ॥

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಂ ಮಹದ್ಧ್ಯೇತನ್ನರಂ ವಾ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।

ಆನಯಸ್ವ ಪಶುಂ ಶೀಘ್ರಂ ಯಾವತ್ಕರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ 8 ॥

ಉಪಾಧ್ಯಾಯವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ರಾಜಾ ಪುರುಷರ್ಷಭ ।

ಅನ್ವಿಯೇಷ ಮಹಾಬುದ್ಧಿಃ ಪಶುಂ ಗೋಭಿಸ್ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 9 ॥

ದೇಶಾನ್ ಜನಪದಾಂಸ್ತಾಂ ಸ್ತಾನ್ನಗರಾಣಿ ವನಾನಿ ಚ ।

ಆಶ್ರಮಾಣಿ ಚ ಪುಣ್ಯಾನಿ ಮಾರ್ಗಮಾಣೋ ಮಹೀಪತಿಃ ॥ 10 ॥

ಸ ಪುತ್ರಸಹಿತಂ ತಾತ ಸಭಾರ್ಯಂ ರಘುನನ್ದನ ।

ಭೃಗುತುನ್ದೇ ಸಮಾಸೀನಮೃಚೀಕಂ ಸನ್ದದರ್ಶ ಹ ॥ 11 ॥

ತಮುವಾಚ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪ್ರಣಮ್ಯಾಭಿಪ್ರಸಾದ್ಯ ಚ ।

ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಂ ತಪಸಾ ದೀಪ್ತಂ ರಾಜರ್ಷಿರಮಿತಪ್ರಭಃ ॥ 12 ॥

ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವತ್ರ ಕುಶಲಮೃಚೀಕಂ ತಮಿದಂ ವಚಃ ।

ಗವಾಂ ಶತಸಹಸ್ರೇಣ ವಿಕ್ರೀಣೀಷೇ ಸುತಂ ಯದಿ ॥ 13 ॥

ಪಶೋರರ್ಥೇ ಮಹಾಭಾಗ ಕೃತಕೃತ್ಯೋಽಸ್ಮಿ ಭಾರ್ಗವ ।

ಸರ್ವೇ ಪರಿಸೃತಾ ದೇಶಾ ಯಾಜ್ಞೀಯಂ ನ ಲಭೇ ಪಶುಮ್ ॥ 14 ॥

ದಾತುಮರ್ಹಸಿ ಮೂಲ್ಯೇನ ಸುತಮೇಕಮಿತೋ ಮಮ ।

4 ಏವಮುಕ್ತೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಋಚೀಕಸ್ತ್ವಬ್ರವೀದ್ವಚಃ ॥ 15 ॥

ನಾಹಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಕ್ರೀಣೀಯಾಂ ಕಥಞ್ಚನ ।

ಋಚೀಕಸ್ಯ ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ತೇಷಾಂ ಮಾತಾ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ ॥ 16 ॥

ಉವಾಚ ನರಶಾರ್ದೂಲಮಮ್ಬರೀಷಂ ತಪಸ್ವಿನೀ ।

ಅವಿಕ್ರೇಯಂ ಸುತಂ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಭಗವಾನಾಹ ಭಾರ್ಗವಃ ॥ 17 ॥

ಮಮಾಪಿ ದಯಿತಂ ವಿದ್ಧಿ ಕನಿಷ್ಠಂ ಶುನಕಂ ನೃಪ ।

ತಸ್ಮಾತ್ಕನೀಯಸಂ ಪುತ್ರಂ ನ ದಾಸ್ಯೇ ತವ ಪಾರ್ಥಿವ ॥ 18 ॥

ಪ್ರಾಯೇಣ ಹಿ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಃ ಪಿತೃಷು ವಲ್ಲಭಾಃ ।

ಮಾತೃಣಾಂ ತು ಕನೀಯಾಂಸಸ್ತಸ್ಮಾದ್ರಕ್ಷೇ ಕನೀಯಸಮ್ ॥ 19 ॥

ಉಕ್ತವಾಕ್ಯೇ ಮುನೌ ತಸ್ಮಿನ್ ಮುನಿಪತ್ನ್ಯಾಂ ತಥೈವ ಚ ।

ಶುನಶ್ಶೇಫಸ್ಸ್ವಯಂ ರಾಮ ಮಧ್ಯಮೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 20 ॥

ಪಿತಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಮವಿಕ್ರೇಯಂ ಮಾತಾ ಚಾಹ ಕನೀಯಸಮ್ ।

ವಿಕ್ರೀತಂ ಮಧ್ಯಮಂ ಮನ್ಯೇ ರಾಜನ್ ಪುತ್ರಂ ನಯಸ್ವ ಮಾಮ್ ॥ 21 ॥

ಗವಾಂ ಶತಸಹಸ್ರೇಣ ಶುನಶ್ಶೇಫಂ ನರೇಶ್ವರಃ ।

ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪರಮಪ್ರೀತೋ ಜಗಾಮ ರಘುನನ್ದನ ॥ 22 ॥

ಅಮ್ಬರೀಷಸ್ತು ರಾಜರ್ಷೀ ರಥಮಾರೋಪ್ಯ ಸತ್ವರಃ ।

ಶುನಶ್ಶೇಫಂ ಮಹಾತೇಜಾ ಜಗಾಮಾಶು ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ 23 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಷಷ್ಟಿತಮಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ekaṣaṣṭitamassargaḥ |

viśvāmitro mahātmātha prasthitān prekṣya tānṛṣīn |

abravīnnaraśārdūlassarvāṃstānvanavāsinaḥ || 1 ||

mahānvighnaḥ pravṛtto'yaṃ dakṣiṇāmāsthito diśam |

diśamanyāṃ prapatsyāmastatra tapsyāmahe tapaḥ || 2 ||

paścimāyāṃ viśālāyāṃ puṣkareṣu mahātmanaḥ |

sukhaṃ tapaścariṣyāmaḥ paraṃ taddhi tapovanam || 3 ||

evamuktvā mahātejāḥ puṣkareṣu mahāmuniḥ |

tapa ugraṃ durādharṣaṃ tepe mūlaphalāśanaḥ || 4 ||

etasminneva kāle tu ayodhyādhipatirnṛpaḥ |

ambarīṣa iti khyāto yaṣṭuṃ samupacakrame || 5 ||

tasya vai yajamānasya paśumindro jahāra ha |

praṇaṣṭe tu paśau vipro rājānamidamabravīt || 6 ||

paśuradya hṛto rājan praṇaṣṭastava durnayāt |

arakṣitāraṃ rājānaṃ ghnanti doṣā nareśvara || 7 ||

prāyaścittaṃ mahaddhyetannaraṃ vā puruṣarṣabha |

ānayasva paśuṃ śīghraṃ yāvatkarma pravartate || 8 ||

upādhyāyavacaśśrutvā sa rājā puruṣarṣabha |

anviyeṣa mahābuddhiḥ paśuṃ gobhissahasraśaḥ || 9 ||

deśān janapadāṃstāṃ stānnagarāṇi vanāni ca |

āśramāṇi ca puṇyāni mārgamāṇo mahīpatiḥ || 10 ||

sa putrasahitaṃ tāta sabhāryaṃ raghunandana |

bhṛgutunde samāsīnamṛcīkaṃ sandadarśa ha || 11 ||

tamuvāca mahātejāḥ praṇamyābhiprasādya ca |

brahmarṣiṃ tapasā dīptaṃ rājarṣiramitaprabhaḥ || 12 ||

pṛṣṭvā sarvatra kuśalamṛcīkaṃ tamidaṃ vacaḥ |

gavāṃ śatasahasreṇa vikrīṇīṣe sutaṃ yadi || 13 ||

paśorarthe mahābhāga kṛtakṛtyo'smi bhārgava |

sarve parisṛtā deśā yājñīyaṃ na labhe paśum || 14 ||

dātumarhasi mūlyena sutamekamito mama |

4 evamukto mahātejā ṛcīkastvabravīdvacaḥ || 15 ||

nāhaṃ jyeṣṭhaṃ naraśreṣṭha vikrīṇīyāṃ kathañcana |

ṛcīkasya vacaśśrutvā teṣāṃ mātā mahātmanām || 16 ||

uvāca naraśārdūlamambarīṣaṃ tapasvinī |

avikreyaṃ sutaṃ jyeṣṭhaṃ bhagavānāha bhārgavaḥ || 17 ||

mamāpi dayitaṃ viddhi kaniṣṭhaṃ śunakaṃ nṛpa |

tasmātkanīyasaṃ putraṃ na dāsye tava pārthiva || 18 ||

prāyeṇa hi naraśreṣṭha jyeṣṭhāḥ pitṛṣu vallabhāḥ |

mātṛṇāṃ tu kanīyāṃsastasmādrakṣe kanīyasam || 19 ||

uktavākye munau tasmin munipatnyāṃ tathaiva ca |

śunaśśephassvayaṃ rāma madhyamo vākyamabravīt || 20 ||

pitā jyeṣṭhamavikreyaṃ mātā cāha kanīyasam |

vikrītaṃ madhyamaṃ manye rājan putraṃ nayasva mām || 21 ||

gavāṃ śatasahasreṇa śunaśśephaṃ nareśvaraḥ |

gṛhītvā paramaprīto jagāma raghunandana || 22 ||

ambarīṣastu rājarṣī rathamāropya satvaraḥ |

śunaśśephaṃ mahātejā jagāmāśu mahāyaśāḥ || 23 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ekaṣaṣṭitamassargaḥ ||