1.4 Balakanda - Chaturtha Sargah

ॐ

1.4 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ಚತುರ್ಥ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಚತುರ್ಥಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಪ್ರಾಪ್ತರಾಜ್ಯಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ವಾಲ್ಮೀಕಿರ್ಭಗವಾನೃಷಿಃ ।

ಚಕಾರ ಚರಿತಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವಿಚಿತ್ರಪದಮಾತ್ಮವಾನ್ ॥ 1 ॥

ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶ್ಲೋಕಾನಾಮುಕ್ತವಾನೃಷಿಃ ।

ತಥಾ ಸರ್ಗಶತಾನ್ಪಞ್ಚ ಷಟ್ಕಾಣ್ಡಾನಿ ತಥೋತ್ತರಮ್ ॥ 2 ॥

ಕೃತ್ವಾಪಿ ತನ್ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ಸಭವಿಷ್ಯಂ ಸಹೋತ್ತರಮ್ ।

ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಕೋನ್ವೇತತ್ಪ್ರಯುಞ್ಜೀಯಾದಿತಿ ಪ್ರಭುಃ ॥ 3 ॥

ತಸ್ಯ ಚಿನ್ತಯಮಾನಸ್ಯ ಮಹರ್ಷೇರ್ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ ।

ಅಗೃಹ್ಣೀತಾಂ ತತಃ ಪಾದೌ ಮುನಿವೇಷೌ ಕುಶೀಲವೌ ॥ 4 ॥

ಕುಶೀಲವೌ ತು ಧರ್ಮಜ್ಞೌ ರಾಜಪುತ್ರೌ ಯಶಸ್ವಿನೌ ।

ಭ್ರಾತರೌ ಸ್ವರಸಮ್ಪನ್ನೌ ದದರ್ಶಾಶ್ರಮವಾಸಿನೌ ॥ 5 ॥

ಸ ತು ಮೇಧಾವಿನೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವೇದೇಷು ಪರಿನಿಷ್ಠಿತೌ ।

ವೇದೋಪಬೃಂಹಣಾರ್ಥಾಯ ತಾವಗ್ರಾಹಯತ ಪ್ರಭುಃ ॥ 6 ॥

ಕಾವ್ಯಂ ರಾಮಾಯಣಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಸೀತಾಯಾಶ್ಚರಿತಂ ಮಹತ್ ।

ಪೌಲಸ್ತ್ಯವಧಮಿತ್ಯೇವ ಚಕಾರ ಚರಿತವ್ರತಃ ॥ 7 ॥

ಪಾಠ್ಯೇ ಗೇಯೇ ಚ ಮಧುರಂ ಪ್ರಮಾಣೈಸ್ತ್ರಿಭಿರನ್ವಿತಮ್ ।

ಜಾತಿಭಿಸ್ಸಪ್ತಭಿರ್ಬದ್ಧಂ ತನ್ತ್ರೀಲಯಸಮನ್ವಿತಮ್ ॥ 8 ॥

ರಸೈಶ್ಶೃಙ್ಗಾರಕಾರುಣ್ಯಹಾಸ್ಯವೀರಭಯಾನಕೈಃ ।

ರೌದ್ರಾದಿಭಿಶ್ಚ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಕಾವ್ಯಮೇತದಗಾಯತಾಮ್ ॥ 9 ॥

ತೌ ತು ಗಾನ್ಧರ್ವತತ್ತ್ವಜ್ಞೌ ಮೂರ್ಛನಾಸ್ಥಾನಕೋವಿದೌ ।

ಭ್ರಾತರೌ ಸ್ವರಸಮ್ಪನ್ನೌ ಗನ್ಧರ್ವಾವಿವ ರೂಪಿಣೌ ॥ 10 ॥

ರೂಪಲಕ್ಷಣಸಮ್ಪನ್ನೌ ಮಧುರಸ್ವರಭಾಷಿಣೌ ।

ಬಿಮ್ಬಾದಿವೋದ್ಧೃತೌ ಬಿಮ್ಬೌ ರಾಮದೇಹಾತ್ತಥಾ¶ಉ ॥ 11 ॥

ತೌ ರಾಜಪುತ್ರೌ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಧರ್ಮ್ಯಮಾಖ್ಯಾನಮುತ್ತಮಮ್ ।

ವಾಚೋವಿಧೇಯಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ಕೃತ್ವಾ ಕಾವ್ಯಮನಿನ್ದಿತೌ ॥ 12 ॥

ಋಷೀಣಾಂ ಚ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಸಾಧೂನಾಂ ಚ ಸಮಾಗಮೇ ।

ಯಥೋಪದೇಶಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞೌ ಜಗತುಸ್ಸುಸಮಾಹಿತೌ ॥ 13 ॥

ಮಹಾತ್ಮಾನೌ ಮಹಾಭಾಗೌ ಸರ್ವಲಕ್ಷಣಲಕ್ಷಿತೌ ।

ತೌ ಕದಾಚಿತ್ಸಮೇತಾನಾಮೃಷೀಣಾಂ ಭಾವಿತಾತ್ಮನಾಮ್ ।

ಆಸೀನಾನಾಂ ಸಮೀಪಸ್ಥಾವಿದಂ ಕಾವ್ಯಮಗಾಯತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಮುನಯಸ್ಸರ್ವೇ ಬಾಷ್ಪಪರ್ಯಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾಃ ।

ಸಾಧುಸಾಧ್ವಿತಿ ತಾವೂಚುಃ ಪರಂ ವಿಸ್ಮಯಮಾಗತಾಃ ॥ 15 ॥

ತೇ ಪ್ರೀತಮನಸಸ್ಸರ್ವೇ ಮುನಯೋ ಧರ್ಮವತ್ಸಲಾಃ ।

ಪ್ರಶಶಂಸುಃ ಪ್ರಶಸ್ತವ್ಯೌ ಗಾಯಮಾನೌ ಕುಶೀಲವೌ ॥ 16 ॥

ಅಹೋ ಗೀತಸ್ಯ ಮಾಧುರ್ಯಂ ಶ್ಲೋಕಾನಾಂ ಚ ವಿಶೇಷತಃ ।

ಚಿರನಿರ್ವೃತ್ತಮಪ್ಯೇತತ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಮಿವ ದರ್ಶಿತಮ್ ॥ 17 ॥

ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಾವುಭೌ ಸುಷ್ಠು ಭಾವಂ ಸಮ್ಯಗಗಾಯತಾಮ್ ।

ಸಹಿತೌ ಮಧುರಂ ರಕ್ತಂ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ಸ್ವರಸಮ್ಪದಾ ॥ 18 ॥

ಏವಂ ಪ್ರಶಸ್ಯಮಾನೌ ತೌ ತಪಶ್ಶ್ಲಾಘ್ಯೈರ್ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ ।

ಸಂರಕ್ತತರಮತ್ಯರ್ಥಂ ಮಧುರಂ ತಾವಗಾಯತಾಮ್ ॥ 19 ॥

ಪ್ರೀತಃ ಕಶ್ಚಿನ್ಮುನಿಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಸ್ಥಿತಃ ಕಲಶಂ ದದೌ ।

ಪ್ರಸನ್ನೋ ವಲ್ಕಲಂ ಕಶ್ಚಿದ್ದದೌ ತಾಭ್ಯಾಂ ಮಹಾಯಶಾಃ ॥ 20 ॥

ಆಶ್ಚರ್ಯಮಿದಮಾಖ್ಯಾನಂ ಮುನಿನಾ ಸಮ್ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ।

ಪರಂ ಕವೀನಾಮಾಧಾರಂ ಸಮಾಪ್ತಂ ಚ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ॥ 21 ॥

ಅಭಿಗೀತಮಿದಂ ಗೀತಂ ಸರ್ವಗೀತೇಷು ಕೋವಿದೌ ।

ಆಯುಷ್ಯಂ ಪುಷ್ಟಿಜನಕಂ ಸರ್ವಶ್ರುತಿಮನೋಹರಮ್ ॥ 22 ॥

ಪ್ರಶಸ್ಯಮಾನೌ ಸರ್ವತ್ರ ಕದಾಚಿತ್ತತ್ರ ಗಾಯಕೌ ।

ರಥ್ಯಾಸು ರಾಜಮಾರ್ಗೇಷು ದದರ್ಶ ಭರತಾಗ್ರಜಃ ॥ 23 ॥

ಸ್ವವೇಶ್ಮ ಚಾನೀಯ ತದಾ ಭ್ರಾತರೌ ಸ ಕುಶೀಲವೌ ।

ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಪೂಜಾರ್ಹೌ ರಾಮಶ್ಶತ್ರುನಿಬರ್ಹಣಃ ॥ 24 ॥

ಆಸೀನಃ ಕಾಞ್ಚನೇ ದಿವ್ಯೇ ಸ ಚ ಸಿಂಹಾಸನೇ ಪ್ರಭುಃ ।

ಉಪೋಪವಿಷ್ಟಸ್ಸಚಿವೈರ್ಭ್ರಾತೃಭಿಶ್ಚ ಪರನ್ತಪಃ ॥ 25 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ರೂಪಸಮ್ಪನ್ನೌ ತಾವುಭೌ ನಿಯತಸ್ತಥಾ ।

ಉವಾಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ರಾಮಶ್ಶತ್ರುಘ್ನಂ ಭರತಂ ತದಾ ॥ 26 ॥

ಶ್ರೂಯತಾಮಿದಮಾಖ್ಯಾನಮನಯೋರ್ದೇವವರ್ಚಸೋಃ ।

ವಿಚಿತ್ರಾರ್ಥಪದಂ ಸಮ್ಯಗ್ಗಾಯಕೌ ತಾವಚೋದಯತ್ ॥ 27 ॥

ತೌ ಚಾಪಿ ಮಧುರಂ ರಕ್ತಂ ಸ್ವಞ್ಚಿತಾಯತನಿಸ್ವನಮ್ ।

ತನ್ತ್ರೀಲಯವದತ್ಯರ್ಥಂ ವಿಶ್ರುತಾರ್ಥಮಗಾಯತಾಮ್ ॥ 28 ॥

ಹ್ಲಾದಯತ್ಸರ್ವಗಾತ್ರಾಣಿ ಮನಾಂಸಿ ಹೃದಯಾನಿ ಚ ।

ಶ್ರೋತ್ರಾಶ್ರಯಸುಖಂ ಗೇಯಂ ತದ್ಬಭೌ ಜನಸಂಸದಿ ॥ 29 ॥

ಇಮೌ ಮುನೀ ಪಾರ್ಥಿವಲಕ್ಷಣಾನ್ವಿತೌ ಕುಶೀಲವೌ ಚೈವ ಮಹಾತಪಸ್ವಿನೌ ।

ಮಮಾಪಿ ತದ್ಭೂತಿಕರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ ಮಹಾನುಭಾವಂ ಚರಿತಂ ನಿಬೋಧತ ॥ 30 ॥

ತತಸ್ತು ತೌ ರಾಮವಚಃಪ್ರಚೋದಿತಾವಗಾಯತಾಂ ಮಾರ್ಗವಿಧಾನಸಮ್ಪದಾ ।

ಸ ಚಾಪಿ ರಾಮಃ ಪರಿಷದ್ಗತಃ ಶನೈರ್ಬುಭೂಷಯಾಸಕ್ತಮನಾ ಬಭೂವ ॥ 31 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಚತುರ್ಥಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha caturthassargaḥ |

prāptarājyasya rāmasya vālmīkirbhagavānṛṣiḥ |

cakāra caritaṃ kṛtsnaṃ vicitrapadamātmavān || 1 ||

caturviṃśatsahasrāṇi ślokānāmuktavānṛṣiḥ |

tathā sargaśatānpañca ṣaṭkāṇḍāni tathottaram || 2 ||

kṛtvāpi tanmahāprājñassabhaviṣyaṃ sahottaram |

cintayāmāsa konvetatprayuñjīyāditi prabhuḥ || 3 ||

tasya cintayamānasya maharṣerbhāvitātmanaḥ |

agṛhṇītāṃ tataḥ pādau muniveṣau kuśīlavau || 4 ||

kuśīlavau tu dharmajñau rājaputrau yaśasvinau |

bhrātarau svarasampannau dadarśāśramavāsinau || 5 ||

sa tu medhāvinau dṛṣṭvā vedeṣu pariniṣṭhitau |

vedopabṛṃhaṇārthāya tāvagrāhayata prabhuḥ || 6 ||

kāvyaṃ rāmāyaṇaṃ kṛtsnaṃ sītāyāścaritaṃ mahat |

paulastyavadhamityeva cakāra caritavrataḥ || 7 ||

pāṭhye geye ca madhuraṃ pramāṇaistribhiranvitam |

jātibhissaptabhirbaddhaṃ tantrīlayasamanvitam || 8 ||

rasaiśśṛṅgārakāruṇyahāsyavīrabhayānakaiḥ |

raudrādibhiśca saṃyuktaṃ kāvyametadagāyatām || 9 ||

tau tu gāndharvatattvajñau mūrchanāsthānakovidau |

bhrātarau svarasampannau gandharvāviva rūpiṇau || 10 ||

rūpalakṣaṇasampannau madhurasvarabhāṣiṇau |

bimbādivoddhṛtau bimbau rāmadehāttathā¶u || 11 ||

tau rājaputrau kārtsnyena dharmyamākhyānamuttamam |

vācovidheyaṃ tatsarvaṃ kṛtvā kāvyamaninditau || 12 ||

ṛṣīṇāṃ ca dvijātīnāṃ sādhūnāṃ ca samāgame |

yathopadeśaṃ tattvajñau jagatussusamāhitau || 13 ||

mahātmānau mahābhāgau sarvalakṣaṇalakṣitau |

tau kadācitsametānāmṛṣīṇāṃ bhāvitātmanām |

āsīnānāṃ samīpasthāvidaṃ kāvyamagāyatām || 14 ||

tacchrutvā munayassarve bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ |

sādhusādhviti tāvūcuḥ paraṃ vismayamāgatāḥ || 15 ||

te prītamanasassarve munayo dharmavatsalāḥ |

praśaśaṃsuḥ praśastavyau gāyamānau kuśīlavau || 16 ||

aho gītasya mādhuryaṃ ślokānāṃ ca viśeṣataḥ |

ciranirvṛttamapyetatpratyakṣamiva darśitam || 17 ||

praviśya tāvubhau suṣṭhu bhāvaṃ samyagagāyatām |

sahitau madhuraṃ raktaṃ sampannaṃ svarasampadā || 18 ||

evaṃ praśasyamānau tau tapaśślāghyairmahātmabhiḥ |

saṃraktataramatyarthaṃ madhuraṃ tāvagāyatām || 19 ||

prītaḥ kaścinmunistābhyāṃ saṃsthitaḥ kalaśaṃ dadau |

prasanno valkalaṃ kaściddadau tābhyāṃ mahāyaśāḥ || 20 ||

āścaryamidamākhyānaṃ muninā samprakīrtitam |

paraṃ kavīnāmādhāraṃ samāptaṃ ca yathākramam || 21 ||

abhigītamidaṃ gītaṃ sarvagīteṣu kovidau |

āyuṣyaṃ puṣṭijanakaṃ sarvaśrutimanoharam || 22 ||

praśasyamānau sarvatra kadācittatra gāyakau |

rathyāsu rājamārgeṣu dadarśa bharatāgrajaḥ || 23 ||

svaveśma cānīya tadā bhrātarau sa kuśīlavau |

pūjayāmāsa pūjārhau rāmaśśatrunibarhaṇaḥ || 24 ||

āsīnaḥ kāñcane divye sa ca siṃhāsane prabhuḥ |

upopaviṣṭassacivairbhrātṛbhiśca parantapaḥ || 25 ||

dṛṣṭvā tu rūpasampannau tāvubhau niyatastathā |

uvāca lakṣmaṇaṃ rāmaśśatrughnaṃ bharataṃ tadā || 26 ||

śrūyatāmidamākhyānamanayordevavarcasoḥ |

vicitrārthapadaṃ samyaggāyakau tāvacodayat || 27 ||

tau cāpi madhuraṃ raktaṃ svañcitāyatanisvanam |

tantrīlayavadatyarthaṃ viśrutārthamagāyatām || 28 ||

hlādayatsarvagātrāṇi manāṃsi hṛdayāni ca |

śrotrāśrayasukhaṃ geyaṃ tadbabhau janasaṃsadi || 29 ||

imau munī pārthivalakṣaṇānvitau kuśīlavau caiva mahātapasvinau |

mamāpi tadbhūtikaraṃ pravakṣyate mahānubhāvaṃ caritaṃ nibodhata || 30 ||

tatastu tau rāmavacaḥpracoditāvagāyatāṃ mārgavidhānasampadā |

sa cāpi rāmaḥ pariṣadgataḥ śanairbubhūṣayāsaktamanā babhūva || 31 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe caturthassargaḥ ||