1.26 Balakanda - Shadvimsha Sargah

ॐ

1.26 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ಷಡ್ವಿಂಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ಷಡ್ವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ಮುನೇರ್ವಚನಮಕ್ಲೀಬಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ನರವರಾತ್ಮಜಃ ।

ರಾಘವಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ದೃಢವ್ರತಃ ॥ 1 ॥

ಪಿತುರ್ವಚನನಿರ್ದೇಶಾತ್ಪಿತುರ್ವಚನಗೌರವಾತ್ ।

ವಚನಂ ಕೌಶಿಕಸ್ಯೇತಿ ಕರ್ತವ್ಯಮವಿಶಙ್ಕಯಾ ॥ 2 ॥

ಅನುಶಿಷ್ಟೋಽಸ್ಮ್ಯಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ಗುರುಮಧ್ಯೇ ಮಹಾತ್ಮನಾ ।

ಪಿತ್ರಾ ದಶರಥೇನಾಹಂ ನಾವಜ್ಞೇಯಂ ಹಿ ತದ್ವಚಃ ॥ 3 ॥

ಸೋಽಹಂ ಪಿತುರ್ವಚಶ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಶಾಸನಾದ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ।

ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ನ ಸನ್ದೇಹಸ್ತಾಟಕಾವಧಮುತ್ತಮಮ್ ॥ 4 ॥

ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಿತಾರ್ಥಾಯ ದೇಶಸ್ಯಾಸ್ಯ ಸುಖಾಯ ಚ ।

ತವ ಚೈವಾಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ವಚನಂ ಕರ್ತುಮುದ್ಯತಃ ॥ 5 ॥

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಧನುರ್ಮಧ್ಯೇ ಬಧ್ವಾ ಮುಷ್ಟಿಮರಿನ್ದಮಃ ।

ಜ್ಯಾಶಬ್ದಮಕರೋತ್ತೀವ್ರಂ ದಿಶಶ್ಶಬ್ದೇನ ನಾದಯನ್ ॥ 6 ॥

ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ವಿತ್ರಸ್ತಾಸ್ತಾಟಕಾವನವಾಸಿನಃ ।

ತಾಟಕಾ ಚ ಸುಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧಾ ತೇನ ಶಬ್ದೇನ ಮೋಹಿತಾ ॥ 7 ॥

ತಂ ಶಬ್ದಮಭಿನಿಧ್ಯಾಯ ರಾಕ್ಷಸೀ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾ ।

ಶ್ರುತ್ವಾ ಚಾಭ್ಯದ್ರವದ್ವೇಗಾದ್ಯತಶ್ಶಬ್ದೋ ವಿನಿಸ್ಸೃತಃ ॥ 8 ॥

ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಘವಃ ಕ್ರುದ್ಧಾಂ ವಿಕೃತಾಂ ವಿಕೃತಾನನಾಮ್ ।

ಪ್ರಮಾಣೇನಾತಿವೃದ್ಧಾಂ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಸೋಽಭ್ಯಭಾಷತ ॥ 9 ॥

ಪಶ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಯಕ್ಷಿಣ್ಯಾ ಭೈರವಂ ದಾರುಣಂ ವಪುಃ ।

ಭಿದ್ಯೇರನ್ ದರ್ಶನಾದಸ್ಯಾ ಭೀರೂಣಾಂ ಹೃದಯಾನಿ ಚ ॥ 10 ॥

ಏನಾಂ ಪಶ್ಯ ದುರಾಧರ್ಷಾಂ ಮಾಯಾಬಲಸಮನ್ವಿತಾಮ್ ।

ವಿನಿವೃತ್ತಾಂ ಕರೋಮ್ಯದ್ಯ ಹೃತಕರ್ಣಾಗ್ರನಾಸಿಕಾಮ್ ॥ 11 ॥

ನ ಹ್ಯೇನಾಮುತ್ಸಹೇ ಹನ್ತುಂ ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವೇನ ರಕ್ಷಿತಾಮ್ ।

ವೀರ್ಯಂ ಚಾಸ್ಯಾಂ ಗತಿಂ ಚಾಪಿ ಹನಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ಮೇ ಮತಿಃ ॥ 12 ॥

ಏವಂ ಬ್ರುವಾಣೇ ರಾಮೇ ತು ತಾಟಕಾ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಛಿತಾ ।

ಉದ್ಯಮ್ಯ ಬಾಹೂ ಗರ್ಜನ್ತೀ ರಾಮಮೇವಾಭ್ಯಧಾವತ ॥ 13 ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿರ್ಹುಙ್ಕಾರೇಣಾಭಿಭರ್ತ್ಸ್ಯತಾಮ್ ।

ಸ್ವಸ್ತಿ ರಾಘವಯೋರಸ್ತು ಜಯಂ ಚೈವಾಭ್ಯಭಾಷತ ॥ 14 ॥

ಉದ್ಧೂನ್ವಾನಾ ರಜೋ ಘೋರಂ ತಾಟಕಾ ರಾಘವಾವುಭೌ ।

ರಜೋಮೋಹೇನ ಮಹತಾ ಮುಹೂರ್ತಂ ಸಾ ವ್ಯಮೋಹಯತ್ ॥ 15 ॥

ತತೋ ಮಾಯಾಂ ಸಮಾಸ್ಥಾಯ ಶಿಲಾವರ್ಷೇಣ ರಾಘವೌ ।

ಅವಾಕಿರತ್ಸುಮಹತಾ ತತಶ್ಚುಕ್ರೋಧ ರಾಘವಃ ॥ 16 ॥

ಶಿಲಾವರ್ಷಂ ಮಹತ್ತಸ್ಯಾಶ್ಶರವರ್ಷೇಣ ರಾಘವಃ ।

ಪ್ರತಿಹತ್ಯೋಪಧಾವನ್ತ್ಯಾಃ ಕರೌ ಚಿಚ್ಛೇದ ಪತ್ರಿಭಿಃ ॥ 17 ॥

ತತಶ್ಛಿನ್ನಭುಜಾಂ ಶ್ರಾನ್ತಾಮಭ್ಯಾಶೇ ಪರಿಗರ್ಜತೀಮ್ ।

ಸೌಮಿತ್ರಿರಕರೋತ್ಕ್ರೋಧಾದ್ಧೃತಕರ್ಣಾಗ್ರನಾಸಿಕಾಮ್ ॥ 18 ॥

ಕಾಮರೂಪಧರಾ ಸದ್ಯಃ ಕೃತ್ವಾ ರೂಪಾಣ್ಯನೇಕಶಃ ।

ಅನ್ತರ್ಧಾನಂ ಗತಾ ಯಕ್ಷೀ ಮೋಹಯನ್ತೀವ ಮಾಯಯಾ ॥ 19 ॥

ಅಶ್ಮವರ್ಷಂ ವಿಮುಞ್ಚನ್ತೀ ಭೈರವಂ ವಿಚಚಾರ ಹ ।

ತತಸ್ತಾವಶ್ಮವರ್ಷೇಣ ಕೀರ್ಯಮಾಣೌ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 20 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗಾಧಿಸುತಶ್ಶ್ರೀಮಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಅಲಂ ತೇ ಘೃಣಯಾ ರಾಮ ಪಾಪೈಷಾ ದುಷ್ಟಚಾರಿಣೀ ॥ 21 ॥

ಯಜ್ಞವಿಘ್ನಕರೀ ಯಕ್ಷೀ ಪುರಾವರ್ಧತಿ ಮಾಯಯಾ ।

ವಧ್ಯತಾಂ ತಾವದೇವೈಷಾ ಪುರಾ ಸನ್ಧ್ಯಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ 22 ॥

ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಸನ್ಧ್ಯಾಕಾಲೇಷು ದುರ್ಧರ್ಷಾಣಿ ಭವನ್ತಿ ವೈ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತಸ್ತು ತದಾ ಯಕ್ಷೀ ಅಶ್ಮವೃಷ್ಟ್ಯಾಭಿವರ್ಷತೀಮ್ ॥ 23 ॥

ದರ್ಶಯನ್ ಶಬ್ದವೇಧಿತ್ವಂ ತಾಂ ರುರೋಧ ಸ ಸಾಯಕೈಃ ।

ಸಾ ರುದ್ಧಾ ಶರಜಾಲೇನ ಮಾಯಾಬಲಸಮನ್ವಿತಾ ॥ 24 ॥

ಅಭಿದುದ್ರಾವ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಂ ಚ ವಿನೇದುಷೀ ।

ತಾಮಾಪತನ್ತೀಂ ವೇಗೇನ ವಿಕ್ರಾನ್ತಾಮಶನೀಮಿವ ॥ 25 ॥

ಶರೇಣೋರಸಿ ವಿವ್ಯಾಥ ಸಾ ಪಪಾತ ಮಮಾರ ಚ ।

ತಾಂ ಹತಾಂ ಭೀಮಸಙ್ಕಾಶಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುರಪತಿಸ್ತದಾ ॥ 26 ॥

ಸಾಧು ಸಾಧ್ವಿತಿ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಂ ಸುರಾಶ್ಚ ಸಮಪೂಜಯನ್ ।

ಉವಾಚ ಪರಮಪ್ರೀತ ಸ್ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಪುರನ್ದರಃ ॥ 27 ॥

ಸುರಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಸಂಹೃಷ್ಟಾ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಮಥಾಬ್ರುವನ್ ।

ಮುನೇ ಕೌಶಿಕ ಭದ್ರಂ ತೇ ಸೇನ್ದ್ರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಮರುದ್ಗಣಾಃ ॥ 28 ॥

ತೋಷಿತಾಃ ಕರ್ಮಣಾಽನೇನ ಸ್ನೇಹಂ ದರ್ಶಯ ರಾಘವೇ ।

ಪ್ರಜಾಪತೇರ್ಭೃಶಾಶ್ವಸ್ಯ ಪುತ್ರಾನ್ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾನ್ ॥ 29 ॥

ತಪೋಬಲಭೃತೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ರಾಘವಾಯ ನಿವೇದಯ ।

ಪಾತ್ರಭೂತಶ್ಚ ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ತವಾನುಗಮನೇ ಧೃತಃ ॥ 30 ॥

ಕರ್ತವ್ಯಂ ಚ ಮಹತ್ಕರ್ಮ ಸುರಾಣಾಂ ರಾಜಸೂನುನಾ ।

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಸುರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಹೃಷ್ಟಾ ಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್ ॥ 31 ॥

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ತತಸ್ಸನ್ಧ್ಯಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ।

ತತೋ ಮುನಿವರಃ ಪ್ರೀತಸ್ತಾಟಕಾವಧತೋಷಿತಃ ॥ 32 ॥

ಮೂರ್ಧ್ನಿ ರಾಮಮುಪಾಘ್ರಾಯ ಇದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ।

ಇಹಾದ್ಯ ರಜನೀಂ ರಾಮ ವಸೇಮ ಶುಭದರ್ಶನ ॥ 33 ॥

ಶ್ವಃ ಪ್ರಭಾತೇ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಸ್ತದಾಶ್ರಮಪದಂ ಮಮ ।

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹೃಷ್ಟೋ ದಶರಥಾತ್ಮಜಃ ॥ 34 ॥

ಉವಾಸ ರಜನೀಂ ತತ್ರ ತಾಟಕಾಯಾ ವನೇ ಸುಖಮ್ ।

ಮುಕ್ತಶಾಪಂ ವನಂ ತಚ್ಚ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ತದಾಹನಿ ॥ 35 ॥

ರಮಣೀಯಂ ವಿಬಭ್ರಾಜ ಯಥಾ ಚೈತ್ರರಥಂ ವನಮ್ ।

ನಿಹತ್ಯ ತಾಂ ಯಕ್ಷಸುತಾಂ ಸ ರಾಮಃ ಪ್ರಶಸ್ಯಮಾನಸ್ಸುರಸಿದ್ಧಸಙ್ಘೈಃ ।

ಉವಾಸ ತಸ್ಮಿನ್ಮುನಿನಾ ಸಹೈವ ಪ್ರಭಾತವೇಲಾಂ ಪ್ರತಿಬೋಧ್ಯಮಾನಃ ॥ 36 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ಷಡ್ವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha ṣaḍviṃśassargaḥ |

munervacanamaklībaṃ śrutvā naravarātmajaḥ |

rāghavaḥ prāñjalirbhūtvā pratyuvāca dṛḍhavrataḥ || 1 ||

piturvacananirdeśātpiturvacanagauravāt |

vacanaṃ kauśikasyeti kartavyamaviśaṅkayā || 2 ||

anuśiṣṭo'smyayodhyāyāṃ gurumadhye mahātmanā |

pitrā daśarathenāhaṃ nāvajñeyaṃ hi tadvacaḥ || 3 ||

so'haṃ piturvacaśśrutvā śāsanādbrahmavādinaḥ |

kariṣyāmi na sandehastāṭakāvadhamuttamam || 4 ||

gobrāhmaṇahitārthāya deśasyāsya sukhāya ca |

tava caivāprameyasya vacanaṃ kartumudyataḥ || 5 ||

evamuktvā dhanurmadhye badhvā muṣṭimarindamaḥ |

jyāśabdamakarottīvraṃ diśaśśabdena nādayan || 6 ||

tena śabdena vitrastāstāṭakāvanavāsinaḥ |

tāṭakā ca susaṅkruddhā tena śabdena mohitā || 7 ||

taṃ śabdamabhinidhyāya rākṣasī krodhamūrchitā |

śrutvā cābhyadravadvegādyataśśabdo vinissṛtaḥ || 8 ||

tāṃ dṛṣṭvā rāghavaḥ kruddhāṃ vikṛtāṃ vikṛtānanām |

pramāṇenātivṛddhāṃ ca lakṣmaṇaṃ so'bhyabhāṣata || 9 ||

paśya lakṣmaṇa yakṣiṇyā bhairavaṃ dāruṇaṃ vapuḥ |

bhidyeran darśanādasyā bhīrūṇāṃ hṛdayāni ca || 10 ||

enāṃ paśya durādharṣāṃ māyābalasamanvitām |

vinivṛttāṃ karomyadya hṛtakarṇāgranāsikām || 11 ||

na hyenāmutsahe hantuṃ strīsvabhāvena rakṣitām |

vīryaṃ cāsyāṃ gatiṃ cāpi haniṣyāmīti me matiḥ || 12 ||

evaṃ bruvāṇe rāme tu tāṭakā krodhamūrchitā |

udyamya bāhū garjantī rāmamevābhyadhāvata || 13 ||

viśvāmitrastu brahmarṣirhuṅkāreṇābhibhartsyatām |

svasti rāghavayorastu jayaṃ caivābhyabhāṣata || 14 ||

uddhūnvānā rajo ghoraṃ tāṭakā rāghavāvubhau |

rajomohena mahatā muhūrtaṃ sā vyamohayat || 15 ||

tato māyāṃ samāsthāya śilāvarṣeṇa rāghavau |

avākiratsumahatā tataścukrodha rāghavaḥ || 16 ||

śilāvarṣaṃ mahattasyāśśaravarṣeṇa rāghavaḥ |

pratihatyopadhāvantyāḥ karau ciccheda patribhiḥ || 17 ||

tataśchinnabhujāṃ śrāntāmabhyāśe parigarjatīm |

saumitrirakarotkrodhāddhṛtakarṇāgranāsikām || 18 ||

kāmarūpadharā sadyaḥ kṛtvā rūpāṇyanekaśaḥ |

antardhānaṃ gatā yakṣī mohayantīva māyayā || 19 ||

aśmavarṣaṃ vimuñcantī bhairavaṃ vicacāra ha |

tatastāvaśmavarṣeṇa kīryamāṇau samantataḥ || 20 ||

dṛṣṭvā gādhisutaśśrīmānidaṃ vacanamabravīt |

alaṃ te ghṛṇayā rāma pāpaiṣā duṣṭacāriṇī || 21 ||

yajñavighnakarī yakṣī purāvardhati māyayā |

vadhyatāṃ tāvadevaiṣā purā sandhyā pravartate || 22 ||

rakṣāṃsi sandhyākāleṣu durdharṣāṇi bhavanti vai |

ityuktastu tadā yakṣī aśmavṛṣṭyābhivarṣatīm || 23 ||

darśayan śabdavedhitvaṃ tāṃ rurodha sa sāyakaiḥ |

sā ruddhā śarajālena māyābalasamanvitā || 24 ||

abhidudrāva kākutsthaṃ lakṣmaṇaṃ ca vineduṣī |

tāmāpatantīṃ vegena vikrāntāmaśanīmiva || 25 ||

śareṇorasi vivyātha sā papāta mamāra ca |

tāṃ hatāṃ bhīmasaṅkāśāṃ dṛṣṭvā surapatistadā || 26 ||

sādhu sādhviti kākutsthaṃ surāśca samapūjayan |

uvāca paramaprīta ssahasrākṣaḥ purandaraḥ || 27 ||

surāśca sarve saṃhṛṣṭā viśvāmitramathābruvan |

mune kauśika bhadraṃ te sendrāssarve marudgaṇāḥ || 28 ||

toṣitāḥ karmaṇā'nena snehaṃ darśaya rāghave |

prajāpaterbhṛśāśvasya putrān satyaparākramān || 29 ||

tapobalabhṛto brahman rāghavāya nivedaya |

pātrabhūtaśca te brahmaṃstavānugamane dhṛtaḥ || 30 ||

kartavyaṃ ca mahatkarma surāṇāṃ rājasūnunā |

evamuktvā surāssarve hṛṣṭā jagmuryathāgatam || 31 ||

viśvāmitraṃ puraskṛtya tatassandhyā pravartate |

tato munivaraḥ prītastāṭakāvadhatoṣitaḥ || 32 ||

mūrdhni rāmamupāghrāya idaṃ vacanamabravīt |

ihādya rajanīṃ rāma vasema śubhadarśana || 33 ||

śvaḥ prabhāte gamiṣyāmastadāśramapadaṃ mama |

viśvāmitravacaḥ śrutvā hṛṣṭo daśarathātmajaḥ || 34 ||

uvāsa rajanīṃ tatra tāṭakāyā vane sukham |

muktaśāpaṃ vanaṃ tacca tasminneva tadāhani || 35 ||

ramaṇīyaṃ vibabhrāja yathā caitrarathaṃ vanam |

nihatya tāṃ yakṣasutāṃ sa rāmaḥ praśasyamānassurasiddhasaṅghaiḥ |

uvāsa tasminmuninā sahaiva prabhātavelāṃ pratibodhyamānaḥ || 36 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe ṣaḍviṃśassargaḥ ||