1.12 Balakanda - Dvadasha Sargah

ॐ

1.12 ಬಾಲಕಾಣ್ಡ - ದ್ವಾದಶ ಸರ್ಗಃ

Valmiki Kannada

ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡಮ್ ।

ಅಥ ದ್ವಾದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।

ತತಃ ಕಾಲೇ ಬಹುತಿಥೇ ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚಿತ್ಸುಮನೋಹರೇ ।

ವಸನ್ತೇ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತೇ ರಾಜ್ಞೋ ಯಷ್ಟುಂ ಮನೋಽಭವತ್ ॥ 1 ॥

ತತಃ ಪ್ರಸಾದ್ಯ ಶಿರಸಾ ತಂ ವಿಪ್ರಂ ದೇವವರ್ಣಿನಮ್ ।

ಯಜ್ಞಾಯ ವರಯಾಮಾಸ ಸನ್ತಾನಾರ್ಥಂ ಕುಲಸ್ಯ ವೈ ॥ 2 ॥

ತಥೇತಿ ಚ ಸ ರಾಜಾನಮುವಾಚ ಚ ಸುಸತ್ಕೃತಃ ।

ಸಮ್ಭಾರಾ ಸಮ್ಭ್ರಿಯನ್ತಾಂ ತೇ ತುರಗಶ್ಚ ವಿಮುಚ್ಯತಾಮ್ ॥ 3 ॥

ತತೋ ರಾಜಾಽಬ್ರವೀದ್ವಾಕ್ಯಂ ಸುಮನ್ತ್ರಂ ಮನ್ತ್ರಿಸತ್ತಮಮ್ ।

ಸುಮನ್ತ್ರಾವಾಹಯ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಋತ್ವಿಜೋ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ॥ 4 ॥

ಸುಯಜ್ಞಂ ವಾಮದೇವಂ ಚ ಜಾಬಾಲಿಮಥ ಕಾಶ್ಯಪಮ್ ।

ಪುರೋಹಿತಂ ವಸಿಷ್ಠಂ ಚ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ ॥ 5 ॥

ತತಸ್ಸುಮನ್ತ್ರಸ್ತ್ವರಿತಂ ಗತ್ವಾ ತ್ವರಿತವಿಕ್ರಮಃ ।

ಸಮಾನಯತ್ಸ ತಾನ್ವಿಪ್ರಾನ್ ಸಮಸ್ತಾನ್ವೇದಪಾರಗಾನ್ ॥ 6 ॥

ತಾನ್ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ರಾಜಾ ದಶರಥಸ್ತದಾ ।

ಧರ್ಮಾರ್ಥಸಹಿತಂ ಯುಕ್ತಂ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ ॥ 7 ॥

ಮಮ ಲಾಲಪ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಪುತ್ರಾರ್ಥಂ ನಾಸ್ತಿ ವೈ ಸುಖಮ್ ।

ತದರ್ಥಂ ಹಯಮೇಧೇನ ಯಕ್ಷ್ಯಾಮೀತಿ ಮತಿರ್ಮಮ ॥ 8 ॥

ತದಹಂ ಯಷ್ಟುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟೇನ ಕರ್ಮಣಾ ।

ಋಷಿಪುತ್ರಪ್ರಭಾವೇನ ಕಾಮಾನ್ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಾಮಿ ಚಾಪ್ಯಹಮ್ ॥ 9 ॥

ತತಸ್ಸಾಧ್ವಿತಿ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಪ್ರತ್ಯಪೂಜಯನ್ ।

ವಸಿಷ್ಠಪ್ರಮುಖಾಸ್ಸರ್ವೇ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಮುಖಾಚ್ಚ್ಯುತಮ್ ॥ 10 ॥

ಋಷ್ಯಶೃಙ್ಗಪುರೋಗಾಶ್ಚ ಪ್ರತ್ಯೂಚುರ್ನೃಪತಿಂ ತದಾ ।

ಸಮ್ಭಾರಾಸ್ಸಮ್ಭ್ರಿಯನ್ತಾಂ ತೇ ತುರಗಶ್ಚ ವಿಮುಚ್ಯತಾಮ್ ॥ 11 ॥

ಸರ್ವಥಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸೇ ಪುತ್ರಾಂಶ್ಚತ್ವಾರೋಽಮಿತವಿಕ್ರಮಾನ್ ।

ಯಸ್ಯ ತೇ ಧಾರ್ಮಿಕೀ ಬುದ್ಧಿರಿಯಂ ಪುತ್ರಾರ್ಥಮಾಗತಾ ॥ 12 ॥

ತತಃ ಪ್ರೀತೋಽಭವದ್ರಾಜಾ ಶ್ರುತ್ವಾ ತದ್ವಿಜಭಾಷಿತಮ್ ।

ಅಮಾತ್ಯಾಂಶ್ಚಾಬ್ರವೀದ್ರಾಜಾ ಹರ್ಷೇಣೇದಂ ಶುಭಾಕ್ಷರಮ್ ॥ 13 ॥

ಗುರೂಣಾಂ ವಚನಾಚ್ಛೀಘ್ರಂ ಸಮ್ಭಾರಾಸ್ಸಮ್ಭ್ರಿಯನ್ತು ಮೇ ।

ಸಮರ್ಥಾಧಿಷ್ಠಿತಶ್ಚಾಶ್ವಸ್ಸೋಪಾಧ್ಯಾಯೋ ವಿಮುಚ್ಯತಾಮ್ ॥ 14 ॥

ಸರಯ್ವಾಶ್ಚೋತ್ತರೇ ತೀರೇ ಯಜ್ಞಭೂಮಿರ್ವಿಧೀಯತಾಮ್ ।

ಶಾನ್ತಯಶ್ಚಾಭಿವರ್ಧನ್ತಾಂ ಯಥಾಕಲ್ಪಂ ಯಥಾವಿಧಿ ॥ 15 ॥

ಶಕ್ಯಃ ಪ್ರಾಪ್ತುಮಯಂ ಯಜ್ಞಸ್ಸರ್ವೇಣಾಪಿ ಮಹೀಕ್ಷಿತಾ ।

ನಾಪರಾಧೋ ಭವೇತ್ಕಷ್ಟೋ ಯದ್ಯಸ್ಮಿನ್ಕ್ರತುಸತ್ತಮೇ ॥ 16 ॥

ಛಿದ್ರಂ ಹಿ ಮೃಗಯನ್ತೇಽತ್ರ ವಿದ್ವಾಂಸೋ ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸಾಃ ।

ನಿಹತಸ್ಯ ಚ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸದ್ಯಃ ಕರ್ತಾ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ 17 ॥

ತದ್ಯಥಾ ವಿಧಿಪೂರ್ವಂ ಮೇ ಕ್ರತುರೇಷ ಸಮಾಪ್ಯತೇ ।

ತಥಾ ವಿಧಾನಂ ಕ್ರಿಯತಾಂ ಸಮರ್ಥಾಃ ಕರಣೇಷ್ವಿಹ ॥ 18 ॥

ತಥೇತಿ ಚ ತತಸ್ಸರ್ವೇ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ ಪ್ರತ್ಯಪೂಜಯನ್ ।

ಪಾರ್ಥಿವೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಯಥಾಜ್ಞಪ್ತಮಕುರ್ವತ ॥ 19 ॥

ತತೋ ದ್ವಿಜಾಸ್ತೇ ಧರ್ಮಜ್ಞಮಸ್ತುವನ್ಪಾರ್ಥಿವರ್ಷಭಮ್ ।

ಅನುಜ್ಞಾತಾಸ್ತತಸ್ಸರ್ವೇ ಪುನರ್ಜಗ್ಮುರ್ಯಥಾಗತಮ್ ॥ 20 ॥

ಗತೇಷ್ವಥ ದ್ವಿಜಾಗ್ಯ್ರೇಷು ಮನ್ತ್ರಿಣಸ್ತಾನ್ನರಾಧಿಪಃ ।

ವಿಸರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಸ್ವಂ ವೇಶ್ಮ ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ॥ 21 ॥

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಬಾಲಕಾಣ್ಡೇ ದ್ವಾದಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |

atha dvādaśassargaḥ |

tataḥ kāle bahutithe kasmiṃścitsumanohare |

vasante samanuprāpte rājño yaṣṭuṃ mano'bhavat || 1 ||

tataḥ prasādya śirasā taṃ vipraṃ devavarṇinam |

yajñāya varayāmāsa santānārthaṃ kulasya vai || 2 ||

tatheti ca sa rājānamuvāca ca susatkṛtaḥ |

sambhārā sambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 3 ||

tato rājā'bravīdvākyaṃ sumantraṃ mantrisattamam |

sumantrāvāhaya kṣipraṃ ṛtvijo brahmavādinaḥ || 4 ||

suyajñaṃ vāmadevaṃ ca jābālimatha kāśyapam |

purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca ye cānye dvijasattamāḥ || 5 ||

tatassumantrastvaritaṃ gatvā tvaritavikramaḥ |

samānayatsa tānviprān samastānvedapāragān || 6 ||

tānpūjayitvā dharmātmā rājā daśarathastadā |

dharmārthasahitaṃ yuktaṃ ślakṣṇaṃ vacanamabravīt || 7 ||

mama lālapyamānasya putrārthaṃ nāsti vai sukham |

tadarthaṃ hayamedhena yakṣyāmīti matirmama || 8 ||

tadahaṃ yaṣṭumicchāmi śāstradṛṣṭena karmaṇā |

ṛṣiputraprabhāvena kāmānprāpsyāmi cāpyaham || 9 ||

tatassādhviti tadvākyaṃ brāhmaṇāḥ pratyapūjayan |

vasiṣṭhapramukhāssarve pārthivasya mukhāccyutam || 10 ||

ṛṣyaśṛṅgapurogāśca pratyūcurnṛpatiṃ tadā |

sambhārāssambhriyantāṃ te turagaśca vimucyatām || 11 ||

sarvathā prāpsyase putrāṃścatvāro'mitavikramān |

yasya te dhārmikī buddhiriyaṃ putrārthamāgatā || 12 ||

tataḥ prīto'bhavadrājā śrutvā tadvijabhāṣitam |

amātyāṃścābravīdrājā harṣeṇedaṃ śubhākṣaram || 13 ||

gurūṇāṃ vacanācchīghraṃ sambhārāssambhriyantu me |

samarthādhiṣṭhitaścāśvassopādhyāyo vimucyatām || 14 ||

sarayvāścottare tīre yajñabhūmirvidhīyatām |

śāntayaścābhivardhantāṃ yathākalpaṃ yathāvidhi || 15 ||

śakyaḥ prāptumayaṃ yajñassarveṇāpi mahīkṣitā |

nāparādho bhavetkaṣṭo yadyasminkratusattame || 16 ||

chidraṃ hi mṛgayante'tra vidvāṃso brahmarākṣasāḥ |

nihatasya ca yajñasya sadyaḥ kartā vinaśyati || 17 ||

tadyathā vidhipūrvaṃ me kratureṣa samāpyate |

tathā vidhānaṃ kriyatāṃ samarthāḥ karaṇeṣviha || 18 ||

tatheti ca tatassarve mantriṇaḥ pratyapūjayan |

pārthivendrasya tadvākyaṃ yathājñaptamakurvata || 19 ||

tato dvijāste dharmajñamastuvanpārthivarṣabham |

anujñātāstatassarve punarjagmuryathāgatam || 20 ||

gateṣvatha dvijāgyreṣu mantriṇastānnarādhipaḥ |

visarjayitvā svaṃ veśma praviveśa mahādyutiḥ || 21 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe dvādaśassargaḥ ||