Prashnopanishad - Tritiyah Prashnah

ॐ

ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ - ತ್ರಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ

Kannada

ತೃತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ

ಅಥ ಹೈನ-ಙ್ಕೌಶಲ್ಯಶ್ಚಾಶ್ವಲಾಯನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ।

ಭಗವನ್ ಕುತ ಏಷ ಪ್ರಾಣೋ ಜಾಯತೇ ಕಥಮಾಯಾತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶರೀರ ಆತ್ಮಾನಂ-ವಾಁ ಪ್ರವಿಭಜ್ಯ ಕಥ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠತೇ ಕೇನೋತ್ಕ್ರಮತೇ ಕಥ-ಮ್ಬಹ್ಯಮಭಿಧತೇ ಕಥಮಧ್ಯಾತ್ಮಮಿತಿ ॥1॥

ತಸ್ಮೈ ಸ ಹೋವಾಚಾತಿಪ್ರಶ್ಚಾ-ನ್ಪೃಚ್ಛಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಿಷ್ಠೋ-ಽಸೀತಿ ತಸ್ಮಾತ್ತೇ-ಽಹ-ಮ್ಬ್ರವೀಮಿ ॥2॥

ಆತ್ಮನ ಏಷ ಪ್ರಾಣೋ ಜಾಯತೇ ಯಥೈಷಾ ಪುರುಷೇ ಛಾಯೈತಸ್ಮಿನ್ನೇತದಾತತ-ಮ್ಮನೋಕೃತೇನಾಯಾತ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶರೀರೇ ॥3॥

ಯಥಾ ಸಮ್ರಾದೇವಾಧಿಕೃತಾನ್ ವಿನಿಯುಙ್ಕ್ತೇ।

ಏತ-ನ್ಗ್ರಾಮಾನೋತಾ-ನ್ಗ್ರಾಮಾನಧಿತಿಷ್ಠಸ್ವೇತ್ಯೇವಮೇವೈಷ ಪ್ರಾಣ ಇತರಾ-ನ್ಪ್ರಾಣಾ-ನ್ಪೃಥಕ್ಪೃಥಗೇವ ಸನ್ನಿಧತ್ತೇ ॥4॥

ಪಾಯೂಪಸ್ಥೇ-ಽಪಾನ-ಞ್ಚಕ್ಷುಸ್ಶ್ರೋತ್ರೇ ಮುಖನಾಸಿಕಾಭ್ಯಾ-ಮ್ಪ್ರಾಣ-ಸ್ಸ್ವಯ-ಮ್ಪ್ರಾತಿಷ್ಠತೇ ಮಧ್ಯೇ ತು ಸಮಾನಃ।

ಏಷ ಹ್ಯೇತದ್ಧುತಮನ್ನಂ ಸಮ-ನ್ನಯತಿ ತಸ್ಮಾದೇತಾ-ಸ್ಸಪ್ತಾರ್ಚಿಷೋ ಭವನ್ತಿ ॥5॥

ಹೃದಿ ಹ್ಯೇಷ ಆತ್ಮಾ।

ಅತ್ರೈತದೇಕಶತ-ನ್ನಾಡೀನಾ-ನ್ತಾಸಾಂ ಶತಂ ಶತಮೇಕೈಕಸ್ಯಾ-ನ್ದ್ವಾಸಪ್ತತಿರ್ದ್ವಾಸಪ್ತತಿಃ ಪ್ರತಿಶಾಖಾನಾಡೀಸಹಸ್ರಾಣಿ ಭವನ್ತ್ಯಾಸು ವ್ಯಾನಶ್ಚರತಿ ॥6॥

ಅಥೈಕಯೋರ್ಧ್ವ ಉದಾನಃ ಪುಣ್ಯೇನ ಪುಣ್ಯಂ-ಲೋಁಕ-ನ್ನಯತಿ।

ಪಾಪೇನ ಪಾಪಮುಭಾಭ್ಯಾಮೇವ ಮನುಷ್ಯಲೋಕಮ್ ॥7॥

ಆದಿತ್ಯೋ ಹ ವೈ ಬಾಹ್ಯಃ ಪ್ರಾಣ ಉದಯತ್ಯೇಷ ಹ್ಯೇನ-ಞ್ಚಾಕ್ಷುಷ-ಮ್ಪ್ರಾಣಮನುಗೃಹ್ಣಾನಃ।

ಪೃಥಿವ್ಯಾಂ-ಯಾಁ ದೇವತಾ ಸೈಷಾ ಪುರುಷಸ್ಯಾಪಾನಮವಷ್ಟಭ್ಯಾನ್ತರಾ ಯದಾಕಾಶ-ಸ್ಸ ಸಮಾನೋ ವಾಯುರ್ವ್ಯಾನಃ ॥8॥

ತೇಜೋ ಹ ವಾವ ಉದಾನಸ್ತಸ್ಮಾದುಪಶಾನ್ತತೇಜಾಃ ಪುನರ್ಭವಮಿನ್ದ್ರಿಯೈರ್ಮನಸಿ ಸಮ್ಪದ್ಯಮಾನೈಃ ॥9॥

ಯಚ್ಚಿತ್ತಸ್ತೇನೈಷ ಪ್ರಾಣಮಾಯಾತಿ ಪ್ರಾಣಸ್ತೇಜಸಾ ಯುಕ್ತಃ।

ಸಹಾತ್ಮನಾ ಯಥಾಸಙ್ಕಲ್ಪಿತಂ-ಲೋಁಕ-ನ್ನಯತಿ ॥10॥

ಯ ಏವಂ-ವಿಁದ್ವಾ-ನ್ಪ್ರಾಣಂ-ವೇಁದ।

ನ ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಜಾ ಹೀಯತೇ-ಽಮೃತೋ ಭವತಿ ತದೇಷ-ಶ್ಶ್ಲೋಕಃ ॥11॥

ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಯತಿಂ ಸ್ಥಾನಂ-ವಿಁಭುತ್ವ-ಞ್ಚೈವ ಪಞ್ಚಧಾ।

ಅಧ್ಯಾತ್ಮ-ಞ್ಚೈವ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾಯಾಮೃತಮಶ್ನುತೇ ವಿಜ್ಞಾಯಾಮೃತಮಶ್ನುತ ಇತಿ ॥12॥

Roman (IAST) Transliteration

tṛtīyaḥ praśnaḥ

atha haina-ṅkauśalyaścāśvalāyanaḥ papraccha|

bhagavan kuta eṣa prāṇo jāyate kathamāyātyasmiñśarīra ātmānaṃ-vā~ pravibhajya katha-mpratiṣṭhate kenotkramate katha-mbahyamabhidhate kathamadhyātmamiti ||1||

tasmai sa hovācātipraścā-npṛcchasi brahmiṣṭho-'sīti tasmātte-'ha-mbravīmi ||2||

ātmana eṣa prāṇo jāyate yathaiṣā puruṣe chāyaitasminnetadātata-mmanokṛtenāyātyasmiñśarīre ||3||

yathā samrādevādhikṛtān viniyuṅkte|

eta-ngrāmānotā-ngrāmānadhitiṣṭhasvetyevamevaiṣa prāṇa itarā-nprāṇā-npṛthakpṛthageva sannidhatte ||4||

pāyūpasthe-'pāna-ñcakṣusśrotre mukhanāsikābhyā-mprāṇa-ssvaya-mprātiṣṭhate madhye tu samānaḥ|

eṣa hyetaddhutamannaṃ sama-nnayati tasmādetā-ssaptārciṣo bhavanti ||5||

hṛdi hyeṣa ātmā|

atraitadekaśata-nnāḍīnā-ntāsāṃ śataṃ śatamekaikasyā-ndvāsaptatirdvāsaptatiḥ pratiśākhānāḍīsahasrāṇi bhavantyāsu vyānaścarati ||6||

athaikayordhva udānaḥ puṇyena puṇyaṃ-lo~ka-nnayati|

pāpena pāpamubhābhyāmeva manuṣyalokam ||7||

ādityo ha vai bāhyaḥ prāṇa udayatyeṣa hyena-ñcākṣuṣa-mprāṇamanugṛhṇānaḥ|

pṛthivyāṃ-yā~ devatā saiṣā puruṣasyāpānamavaṣṭabhyāntarā yadākāśa-ssa samāno vāyurvyānaḥ ||8||

tejo ha vāva udānastasmādupaśāntatejāḥ punarbhavamindriyairmanasi sampadyamānaiḥ ||9||

yaccittastenaiṣa prāṇamāyāti prāṇastejasā yuktaḥ|

sahātmanā yathāsaṅkalpitaṃ-lo~ka-nnayati ||10||

ya evaṃ-vi~dvā-nprāṇaṃ-ve~da|

na hāsya prajā hīyate-'mṛto bhavati tadeṣa-śślokaḥ ||11||

utpattimāyatiṃ sthānaṃ-vi~bhutva-ñcaiva pañcadhā|

adhyātma-ñcaiva prāṇasya vijñāyāmṛtamaśnute vijñāyāmṛtamaśnuta iti ||12||