Prashnopanishad - Dvitiyah Prashnah

ॐ

ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ - ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ

Kannada

ದ್ವಿತೀಯಃ ಪ್ರಶ್ನಃ

ಅಥ ಹೈನ-ಮ್ಭಾರ್ಗವೋ ವೈದರ್ಭಿಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ।

ಭಗವನ್ ಕತ್ಯೇವ ದೇವಾಃ ಪ್ರಜಾಂ-ವಿಁಧಾರಯನ್ತೇ ಕತರ ಏತತ್ಪ್ರಕಾಶಯನ್ತೇ ಕಃ ಪುನರೇಷಾಂ-ವಁರಿಷ್ಠಃ ಇತಿ ॥1॥

ತಸ್ಮೈ ಸ ಹೋವಾಚಾಕಾಶೋ ಹ ವಾ ಏಷ ದೇವೋ ವಾಯುರಗ್ನಿರಾಪಃ ಪೃಥಿವೀ ವಾಙ್ಮನಶ್ಚಕ್ಷು-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರ-ಞ್ಚ।

ತೇ ಪ್ರಕಾಶ್ಯಾಭಿವದನ್ತಿ ವಯಮೇತದ್ಬಾಣಮವಷ್ಟಭ್ಯ ವಿಧಾರಯಾಮಃ ॥2॥

ತಾನ್ ವರಿಷ್ಠಃ ಪ್ರಾಣ ಉವಾಚ।

ಮಾ ಮೋಹಮಾಪದ್ಯಥ ಅಹಮೇವೈತತ್ಪಞ್ಚಧಾತ್ಮಾನ-ಮ್ಪ್ರವಿಭಜ್ಯೈತದ್ಬಾಣಮವಷ್ಟಭ್ಯ ವಿಧಾರಯಾಮೀತಿ ತೇ-ಽಶ್ರದ್ದಧಾನಾ ಬಭೂವುಃ ॥3॥

ಸೋ-ಽಭಿಮಾನಾದೂರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ರಾಮತ ಇವ ತಸ್ಮಿನ್ನುತ್ಕ್ರಾಮತ್ಯಥೇತರೇ ಸರ್ವ ಏವೋತ್ಕ್ರಾಮನ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಮಾನೇ ಸರ್ವ ಏವ ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್ತೇ।

ತದ್ಯಥಾ ಮಕ್ಷಿಕಾ ಮಧುಕರರಾಜಾನಮುತ್ಕ್ರಾಮನ್ತಂ ಸರ್ವ ಏವೋತ್ಕ್ರಾಮನ್ತೇ ತಸ್ಮಿಂಶ್ಚ ಪ್ರತಿಷ್ಠಮಾನೇ ಸರ್ವ ಏವ ಪ್ರತಿಷ್ಟನ್ತ ಏವಂ-ವಾಁಙ್ಮನಷ್ಚಕ್ಷು-ಶ್ಶ್ರೋತ್ರ-ಞ್ಚ ತೇ ಪ್ರೀತಾಃ ಪ್ರಾಣಂ ಸ್ತುನ್ವನ್ತಿ ॥4॥

ಏಷೋ-ಽಗ್ನಿಸ್ತಪತ್ಯೇಷ ಸೂರ್ಯ ಏಷ ಪರ್ಜನ್ಯೋ ಮಘವಾನೇಷ ವಾಯುಃ।

ಏಷ ಪೃಥಿವೀ ರಯಿರ್ದೇವ-ಸ್ಸದಸಚ್ಚಾಮೃತ-ಞ್ಚ ಯತ್ ॥5॥

ಅರಾ ಇವ ರಥನಾಭೌ ಪ್ರಾಣೇ ಸರ್ವ-ಮ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್।

ಋಚೋ ಯಜೂಷಿ ಸಾಮಾನಿ ಯಜ್ಞಃ, ಕ್ಷತ್ರ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ॥6॥

ಪ್ರಜಾಪತಿಶ್ಚರಸಿ ಗರ್ಭೇ ತ್ವಮೇವ ಪ್ರತಿಜಾಯಸೇ।

ತುಭ್ಯ-ಮ್ಪ್ರಾಣ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಿಮಾ ಬಲಿಂ ಹರನ್ತಿ ಯಃ ಪ್ರಾಣೈಃ ಪ್ರತಿತಿಷ್ಠಸಿ ॥7॥

ದೇವಾನಾಮಸಿ ವಹ್ನಿತಮಃ ಪಿತೃಣಾ-ಮ್ಪ್ರಥಮಾ ಸ್ವಧಾ।

ಋಷೀಣಾ-ಞ್ಚರಿತಂ ಸತ್ಯಮಥರ್ವಾಙ್ಗಿರಸಾಮಸಿ ॥8॥

ಇನ್ದ್ರಸ್ತ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಣ ತೇಜಸಾ ರುದ್ರೋ-ಽಸಿ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾ।

ತ್ವಮನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಚರಸಿ ಸೂರ್ಯಸ್ತ್ವ-ಞ್ಜ್ಯೋತಿಷಾ-ಮ್ಪತಿಃ ॥9॥

ಯದಾ ತ್ವಮಭಿವರ್ಷಸ್ಯಥೇಮಾಃ ಪ್ರಾಣ ತೇ ಪ್ರಜಾಃ।

ಆನನ್ದರೂಪಾಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಕಾಮಾಯಾನ್ನ-ಮ್ಭವಿಷ್ಯತೀತಿ ॥10॥

ವ್ರಾತ್ಯಸ್ತ್ವ-ಮ್ಪ್ರಾಣೈಕರ್ಷರತ್ತಾ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಸತ್ಪತಿಃ।

ವಯಮಾದ್ಯಸ್ಯ ದಾತಾರಃ ಪಿತಾ ತ್ವ-ಮ್ಮಾತರಿಶ್ವ ನಃ ॥11॥

ಯಾ ತೇ ತನೂರ್ವಾಚಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ಯಾ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಯಾ ಚ ಚಕ್ಷುಷಿ।

ಯಾ ಚ ಮನಸಿ ಸನ್ತತಾ ಶಿವಾ-ನ್ತಾ-ಙ್ಕುರೂ ಮೋತ್ಕ್ರಮೀಃ ॥12॥

ಪ್ರಾಣಸ್ಯೇದಂ-ವಁಶೇ ಸರ್ವ-ನ್ತ್ರಿದಿವೇ ಯ-ತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಮ್।

ಮಾತೇವ ಪುತ್ರಾ-ನ್ರಕ್ಷಸ್ವ ಶ್ರೀಶ್ಚ ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಞ್ಚ ವಿಧೇಹಿ ನ ಇತಿ ॥13॥

Roman (IAST) Transliteration

dvitīyaḥ praśnaḥ

atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|

bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||

tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|

te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||

tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|

mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||

so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|

tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||

eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|

eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||

arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|

ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||

prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|

tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||

devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|

ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||

indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|

tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||

yadā tvamabhivarṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|

ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||

vrātyastva-mprāṇaikarṣarattā viśvasya satpatiḥ|

vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||

yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|

yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||

prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|

māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||