Narayaniyam Dashaka 94 - Tattvajnanotpattih

ॐ

ನಾರಾಯಣೀಯಂ ದಶಕ 94 - ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತಿಃ

Vishnu Narayana Bhattathiri Kannada

ಶುದ್ಧಾ ನಿಷ್ಕಾಮಧರ್ಮೈಃ ಪ್ರವರಗುರುಗಿರಾ ತತ್ಸ್ವರೂಪಂ ಪರಂ ತೇ

ಶುದ್ಧಂ ದೇಹೇನ್ದ್ರಿಯಾದಿವ್ಯಪಗತಮಖಿಲವ್ಯಾಪ್ತಮಾವೇದಯನ್ತೇ ।

ನಾನಾತ್ವಸ್ಥೌಲ್ಯಕಾರ್ಶ್ಯಾದಿ ತು ಗುಣಜವಪುಸ್ಸಙ್ಗತೋಽಧ್ಯಾಸಿತಂ ತೇ

ವಹ್ನೇರ್ದಾರುಪ್ರಭೇದೇಷ್ವಿವ ಮಹದಣುತಾದೀಪ್ತತಾಶಾನ್ತತಾದಿ ॥1॥

ಆಚಾರ್ಯಾಖ್ಯಾಧರಸ್ಥಾರಣಿಸಮನುಮಿಲಚ್ಛಿಷ್ಯರೂಪೋತ್ತರಾರ-

ಣ್ಯಾವೇಧೋದ್ಭಾಸಿತೇನ ಸ್ಫುಟತರಪರಿಬೋಧಾಗ್ನಿನಾ ದಹ್ಯಮಾನೇ ।

ಕರ್ಮಾಲೀವಾಸನಾತತ್ಕೃತತನುಭುವನಭ್ರಾನ್ತಿಕಾನ್ತಾರಪೂರೇ

ದಾಹ್ಯಾಭಾವೇನ ವಿದ್ಯಾಶಿಖಿನಿ ಚ ವಿರತೇ ತ್ವನ್ಮಯೀ ಖಲ್ವವಸ್ಥಾ ॥2॥

ಏವಂ ತ್ವತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿತೋಽನ್ಯೋ ನಹಿ ಖಲು ನಿಖಿಲಕ್ಲೇಶಹಾನೇರುಪಾಯೋ

ನೈಕಾನ್ತಾತ್ಯನ್ತಿಕಾಸ್ತೇ ಕೃಷಿವದಗದಷಾಡ್ಗುಣ್ಯಷಟ್ಕರ್ಮಯೋಗಾಃ ।

ದುರ್ವೈಕಲ್ಯೈರಕಲ್ಯಾ ಅಪಿ ನಿಗಮಪಥಾಸ್ತತ್ಫಲಾನ್ಯಪ್ಯವಾಪ್ತಾ

ಮತ್ತಾಸ್ತ್ವಾಂ ವಿಸ್ಮರನ್ತಃ ಪ್ರಸಜತಿ ಪತನೇ ಯಾನ್ತ್ಯನನ್ತಾನ್ ವಿಷಾದಾನ್॥3॥

ತ್ವಲ್ಲೋಕಾದನ್ಯಲೋಕಃ ಕ್ವನು ಭಯರಹಿತೋ ಯತ್ ಪರಾರ್ಧದ್ವಯಾನ್ತೇ

ತ್ವದ್ಭೀತಸ್ಸತ್ಯಲೋಕೇಽಪಿ ನ ಸುಖವಸತಿಃ ಪದ್ಮಭೂಃ ಪದ್ಮನಾಭ ।

ಏವಂ ಭಾವೇ ತ್ವಧರ್ಮಾರ್ಜಿತಬಹುತಮಸಾಂ ಕಾ ಕಥಾ ನಾರಕಾಣಾಂ

ತನ್ಮೇ ತ್ವಂ ಛಿನ್ಧಿ ಬನ್ಧಂ ವರದ್ ಕೃಪಣಬನ್ಧೋ ಕೃಪಾಪೂರಸಿನ್ಧೋ ॥4॥

ಯಾಥಾರ್ಥ್ಯಾತ್ತ್ವನ್ಮಯಸ್ಯೈವ ಹಿ ಮಮ ನ ವಿಭೋ ವಸ್ತುತೋ ಬನ್ಧಮೋಕ್ಷೌ

ಮಾಯಾವಿದ್ಯಾತನುಭ್ಯಾಂ ತವ ತು ವಿರಚಿತೌ ಸ್ವಪ್ನಬೋಧೋಪಮೌ ತೌ ।

ಬದ್ಧೇ ಜೀವದ್ವಿಮುಕ್ತಿಂ ಗತವತಿ ಚ ಭಿದಾ ತಾವತೀ ತಾವದೇಕೋ

ಭುಙ್ಕ್ತೇ ದೇಹದ್ರುಮಸ್ಥೋ ವಿಷಯಫಲರಸಾನ್ನಾಪರೋ ನಿರ್ವ್ಯಥಾತ್ಮಾ ॥5॥

ಜೀವನ್ಮುಕ್ತತ್ವಮೇವಂವಿಧಮಿತಿ ವಚಸಾ ಕಿಂ ಫಲಂ ದೂರದೂರೇ

ತನ್ನಾಮಾಶುದ್ಧಬುದ್ಧೇರ್ನ ಚ ಲಘು ಮನಸಶ್ಶೋಧನಂ ಭಕ್ತಿತೋಽನ್ಯತ್ ।

ತನ್ಮೇ ವಿಷ್ಣೋ ಕೃಷೀಷ್ಠಾಸ್ತ್ವಯಿ ಕೃತಸಕಲಪ್ರಾರ್ಪಣಂ ಭಕ್ತಿಭಾರಂ

ಯೇನ ಸ್ಯಾಂ ಮಙ್ಕ್ಷು ಕಿಞ್ಚಿದ್ ಗುರುವಚನಮಿಲತ್ತ್ವತ್ಪ್ರಬೋಧಸ್ತ್ವದಾತ್ಮಾ ॥6॥

ಶಬ್ದ್ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಪೀಹ ಪ್ರಯತಿತಮನಸಸ್ತ್ವಾಂ ನ ಜಾನನ್ತಿ ಕೇಚಿತ್

ಕಷ್ಟಂ ವನ್ಧ್ಯಶ್ರಮಾಸ್ತೇ ಚಿರತರಮಿಹ ಗಾಂ ಬಿಭ್ರತೇ ನಿಷ್ಪ್ರಸೂತಿಮ್ ।

ಯಸ್ಯಾಂ ವಿಶ್ವಾಭಿರಾಮಾಸ್ಸಕಲಮಲಹರಾ ದಿವ್ಯಲೀಲಾವತಾರಾಃ

ಸಚ್ಚಿತ್ಸಾನ್ದ್ರಂ ಚ ರೂಪಂ ತವ ನ ನಿಗದಿತಂ ತಾಂ ನ ವಾಚಂ ಭ್ರಿಯಾಸಮ್ ॥7॥

ಯೋ ಯಾವಾನ್ ಯಾದೃಶೋ ವಾ ತ್ವಮಿತಿ ಕಿಮಪಿ ನೈವಾವಗಚ್ಛಾಮಿ ಭೂಮ್-

ನ್ನೇವಞ್ಚಾನನ್ಯಭಾವಸ್ತ್ವದನುಭಜನಮೇವಾದ್ರಿಯೇ ಚೈದ್ಯವೈರಿನ್ ।

ತ್ವಲ್ಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ತ್ವದಙ್ಘ್ರಿಪ್ರಿಯಜನಸದಸಾಂ ದರ್ಶನಸ್ಪರ್ಶನಾದಿ-

ರ್ಭೂಯಾನ್ಮೇ ತ್ವತ್ಪ್ರಪೂಜಾನತಿನುತಿಗುಣಕರ್ಮಾನುಕೀರ್ತ್ಯಾದರೋಽಪಿ ॥8॥

ಯದ್ಯಲ್ಲಭ್ಯೇತ ತತ್ತತ್ತವ ಸಮುಪಹೃತಂ ದೇವ ದಾಸೋಽಸ್ಮಿ ತೇಽಹಂ

ತ್ವದ್ಗೇಹೋನ್ಮಾರ್ಜನಾದ್ಯಂ ಭವತು ಮಮ ಮುಹುಃ ಕರ್ಮ ನಿರ್ಮಾಯಮೇವ ।

ಸೂರ್ಯಾಗ್ನಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತ್ಮಾದಿಷು ಲಸಿತಚತುರ್ಬಾಹುಮಾರಾಧಯೇ ತ್ವಾಂ

ತ್ವತ್ಪ್ರೇಮಾರ್ದ್ರತ್ವರೂಪೋ ಮಮ ಸತತಮಭಿಷ್ಯನ್ದತಾಂ ಭಕ್ತಿಯೋಗಃ ॥9॥

ಐಕ್ಯಂ ತೇ ದಾನಹೋಮವ್ರತನಿಯಮತಪಸ್ಸಾಙ್ಖ್ಯಯೋಗೈರ್ದುರಾಪಂ

ತ್ವತ್ಸಙ್ಗೇನೈವ ಗೋಪ್ಯಃ ಕಿಲ ಸುಕೃತಿತಮಾ ಪ್ರಾಪುರಾನನ್ದಸಾನ್ದ್ರಮ್ ।

ಭಕ್ತೇಷ್ವನ್ಯೇಷು ಭೂಯಸ್ಸ್ವಪಿ ಬಹುಮನುಷೇ ಭಕ್ತಿಮೇವ ತ್ವಮಾಸಾಂ

ತನ್ಮೇ ತ್ವದ್ಭಕ್ತಿಮೇವ ದ್ರಢಯ ಹರ ಗದಾನ್ ಕೃಷ್ಣ ವಾತಾಲಯೇಶ ॥10॥

Roman (IAST) Transliteration

śuddhā niṣkāmadharmaiḥ pravaragurugirā tatsvarūpaṃ paraṃ te

śuddhaṃ dehendriyādivyapagatamakhilavyāptamāvedayante |

nānātvasthaulyakārśyādi tu guṇajavapussaṅgato'dhyāsitaṃ te

vahnerdāruprabhedeṣviva mahadaṇutādīptatāśāntatādi ||1||

ācāryākhyādharasthāraṇisamanumilacchiṣyarūpottarāra-

ṇyāvedhodbhāsitena sphuṭataraparibodhāgninā dahyamāne |

karmālīvāsanātatkṛtatanubhuvanabhrāntikāntārapūre

dāhyābhāvena vidyāśikhini ca virate tvanmayī khalvavasthā ||2||

evaṃ tvatprāptito'nyo nahi khalu nikhilakleśahānerupāyo

naikāntātyantikāste kṛṣivadagadaṣāḍguṇyaṣaṭkarmayogāḥ |

durvaikalyairakalyā api nigamapathāstatphalānyapyavāptā

mattāstvāṃ vismarantaḥ prasajati patane yāntyanantān viṣādān||3||

tvallokādanyalokaḥ kvanu bhayarahito yat parārdhadvayānte

tvadbhītassatyaloke'pi na sukhavasatiḥ padmabhūḥ padmanābha |

evaṃ bhāve tvadharmārjitabahutamasāṃ kā kathā nārakāṇāṃ

tanme tvaṃ chindhi bandhaṃ varad kṛpaṇabandho kṛpāpūrasindho ||4||

yāthārthyāttvanmayasyaiva hi mama na vibho vastuto bandhamokṣau

māyāvidyātanubhyāṃ tava tu viracitau svapnabodhopamau tau |

baddhe jīvadvimuktiṃ gatavati ca bhidā tāvatī tāvadeko

bhuṅkte dehadrumastho viṣayaphalarasānnāparo nirvyathātmā ||5||

jīvanmuktatvamevaṃvidhamiti vacasā kiṃ phalaṃ dūradūre

tannāmāśuddhabuddherna ca laghu manasaśśodhanaṃ bhaktito'nyat |

tanme viṣṇo kṛṣīṣṭhāstvayi kṛtasakalaprārpaṇaṃ bhaktibhāraṃ

yena syāṃ maṅkṣu kiñcid guruvacanamilattvatprabodhastvadātmā ||6||

śabdbrahmaṇyapīha prayatitamanasastvāṃ na jānanti kecit

kaṣṭaṃ vandhyaśramāste cirataramiha gāṃ bibhrate niṣprasūtim |

yasyāṃ viśvābhirāmāssakalamalaharā divyalīlāvatārāḥ

saccitsāndraṃ ca rūpaṃ tava na nigaditaṃ tāṃ na vācaṃ bhriyāsam ||7||

yo yāvān yādṛśo vā tvamiti kimapi naivāvagacchāmi bhūm-

nnevañcānanyabhāvastvadanubhajanamevādriye caidyavairin |

tvalliṅgānāṃ tvadaṅghripriyajanasadasāṃ darśanasparśanādi-

rbhūyānme tvatprapūjānatinutiguṇakarmānukīrtyādaro'pi ||8||

yadyallabhyeta tattattava samupahṛtaṃ deva dāso'smi te'haṃ

tvadgehonmārjanādyaṃ bhavatu mama muhuḥ karma nirmāyameva |

sūryāgnibrāhmaṇātmādiṣu lasitacaturbāhumārādhaye tvāṃ

tvatpremārdratvarūpo mama satatamabhiṣyandatāṃ bhaktiyogaḥ ||9||

aikyaṃ te dānahomavrataniyamatapassāṅkhyayogairdurāpaṃ

tvatsaṅgenaiva gopyaḥ kila sukṛtitamā prāpurānandasāndram |

bhakteṣvanyeṣu bhūyassvapi bahumanuṣe bhaktimeva tvamāsāṃ

tanme tvadbhaktimeva draḍhaya hara gadān kṛṣṇa vātālayeśa ||10||