Manidvipa Varnana - 1 (devi Bhagavatam)

ॐ

ಮಣಿದ್ವೀಪ ವರ್ಣನ - 1 (ದೇವೀ ಭಾಗವತಮ್)

Devi Vyasa Kannada

(ಶ್ರೀದೇವೀಭಾಗವತಂ, ದ್ವಾದಶ ಸ್ಕನ್ಧಂ, ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ, , ಮಣಿದ್ವೀಪ ವರ್ಣನ - 1)

ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ –

ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾದೂರ್ಧ್ವಭಾಗೇ ಸರ್ವಲೋಕೋಽಸ್ತಿ ಯಃ ಶ್ರುತಃ ।

ಮಣಿದ್ವೀಪಃ ಸ ಏವಾಸ್ತಿ ಯತ್ರ ದೇವೀ ವಿರಾಜತೇ ॥ 1 ॥

ಸರ್ವಸ್ಮಾದಧಿಕೋ ಯಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಲೋಕಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ ।

ಪುರಾ ಪರಾಮ್ಬಯೈವಾಯಂ ಕಲ್ಪಿತೋ ಮನಸೇಚ್ಛಯಾ ॥ 2 ॥

ಸರ್ವಾದೌ ನಿಜವಾಸಾರ್ಥಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಮೂಲಭೂತಯಾ ।

ಕೈಲಾಸಾದಧಿಕೋ ಲೋಕೋ ವೈಕುಣ್ಠಾದಪಿ ಚೋತ್ತಮಃ ॥ 3 ॥

ಗೋಲೋಕಾದಪಿ ಸರ್ವಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಲೋಕೋಽಧಿಕಃ ಸ್ಮೃತಃ ।

ನೈತತ್ಸಮಂ ತ್ರಿಲೋಕ್ಯಾಂ ತು ಸುನ್ದರಂ ವಿದ್ಯತೇ ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 4 ॥

ಛತ್ರೀಭೂತಂ ತ್ರಿಜಗತೋ ಭವಸನ್ತಾಪನಾಶಕಮ್ ।

ಛಾಯಾಭೂತಂ ತದೇವಾಸ್ತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಾನಾಂ ತು ಸತ್ತಮ ॥ 5 ॥

ಬಹುಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣೋ ಗಮ್ಭೀರಸ್ತಾವದೇವ ಹಿ ।

ಮಣಿದ್ವೀಪಸ್ಯ ಪರಿತೋ ವರ್ತತೇ ತು ಸುಧೋದಧಿಃ ॥ 6 ॥

ಮರುತ್ಸಙ್ಘಟ್ಟನೋತ್ಕೀರ್ಣತರಙ್ಗ ಶತಸಙ್ಕುಲಃ ।

ರತ್ನಾಚ್ಛವಾಲುಕಾಯುಕ್ತೋ ಝಷಶಙ್ಖಸಮಾಕುಲಃ ॥ 7 ॥

ವೀಚಿಸಙ್ಘರ್ಷಸಞ್ಜಾತಲಹರೀಕಣಶೀತಲಃ ।

ನಾನಾಧ್ವಜಸಮಾಯುಕ್ತಾ ನಾನಾಪೋತಗತಾಗತೈಃ ॥ 8 ॥

ವಿರಾಜಮಾನಃ ಪರಿತಸ್ತೀರರತ್ನದ್ರುಮೋ ಮಹಾನ್ ।

ತದುತ್ತರಮಯೋಧಾತುನಿರ್ಮಿತೋ ಗಗನೇ ತತಃ ॥ 9 ॥

ಸಪ್ತಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಃ ಪ್ರಾಕಾರೋ ವರ್ತತೇ ಮಹಾನ್ ।

ನಾನಾಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹರಣಾ ನಾನಾಯುದ್ಧವಿಶಾರದಾಃ ॥ 10 ॥

ರಕ್ಷಕಾ ನಿವಸನ್ತ್ಯತ್ರ ಮೋದಮಾನಾಃ ಸಮನ್ತತಃ ।

ಚತುರ್ದ್ವಾರಸಮಾಯುಕ್ತೋ ದ್ವಾರಪಾಲಶತಾನ್ವಿತಃ ॥ 11 ॥

ನಾನಾಗಣೈಃ ಪರಿವೃತೋ ದೇವೀಭಕ್ತಿಯುತೈರ್ನೃಪ ।

ದರ್ಶನಾರ್ಥಂ ಸಮಾಯಾನ್ತಿ ಯೇ ದೇವಾ ಜಗದೀಶಿತುಃ ॥ 12 ॥

ತೇಷಾಂ ಗಣಾ ವಸನ್ತ್ಯತ್ರ ವಾಹನಾನಿ ಚ ತತ್ರ ಹಿ ।

ವಿಮಾನಶತಸಙ್ಘರ್ಷಘಣ್ಟಾಸ್ವನಸಮಾಕುಲಃ ॥ 13 ॥

ಹಯಹೇಷಾಖುರಾಘಾತಬಧಿರೀಕೃತದಿಮ್ಮುಖಃ ।

ಗಣೈಃ ಕಿಲಕಿಲಾರಾವೈರ್ವೇತ್ರಹಸ್ತೈಶ್ಚ ತಾಡಿತಾಃ ॥ 14 ॥

ಸೇವಕಾ ದೇವಸಙ್ಗಾನಾಂ ಭ್ರಾಜನ್ತೇ ತತ್ರ ಭೂಮಿಪ ।

ತಸ್ಮಿಙ್ಕೋಲಾಹಲೇ ರಾಜನ್ನಶಬ್ದಃ ಕೇನಚಿತ್ಕ್ವಚಿತ್ ॥ 15 ॥

ಕಸ್ಯಚಿಚ್ಛ್ರೂಯತೇಽತ್ಯನ್ತಂ ನಾನಾಧ್ವನಿಸಮಾಕುಲೇ ।

ಪದೇ ಪದೇ ಮಿಷ್ಟವಾರಿಪರಿಪೂರ್ಣಸರಾನ್ಸಿ ಚ ॥ 16 ॥

ವಾಟಿಕಾ ವಿವಿಧಾ ರಾಜನ್ ರತ್ನದ್ರುಮವಿರಾಜಿತಾಃ ।

ತದುತ್ತರಂ ಮಹಾಸಾರಧಾತುನಿರ್ಮಿತಮಣ್ಡಲಃ ॥ 17 ॥

ಸಾಲೋಽಪರೋ ಮಹಾನಸ್ತಿ ಗಗನಸ್ಪರ್ಶಿ ಯಚ್ಛಿರಃ ।

ತೇಜಸಾ ಸ್ಯಾಚ್ಛತಗುಣಃ ಪೂರ್ವಸಾಲಾದಯಂ ಪರಃ ॥ 18 ॥

ಗೋಪುರದ್ವಾರಸಹಿತೋ ಬಹುವೃಕ್ಷಸಮನ್ವಿತಃ ।

ಯಾ ವೃಕ್ಷಜಾತಯಃ ಸನ್ತಿ ಸರ್ವಾಸ್ತಾಸ್ತತ್ರ ಸನ್ತಿ ಚ ॥ 19 ॥

ನಿರನ್ತರಂ ಪುಷ್ಪಯುತಾಃ ಸದಾ ಫಲಸಮನ್ವಿತಾಃ ।

ನವಪಲ್ಲವಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಪರಸೌರಭಸಙ್ಕುಲಾಃ ॥ 20 ॥

ಪನಸಾ ಬಕುಲಾ ಲೋಧ್ರಾಃ ಕರ್ಣಿಕಾರಾಶ್ಚ ಶಿಂಶಪಾಃ ।

ದೇವದಾರುಕಾಞ್ಚನಾರಾ ಆಮ್ರಾಶ್ಚೈವ ಸುಮೇರವಃ ॥ 21 ॥

ಲಿಕುಚಾ ಹಿಙ್ಗುಲಾಶ್ಚೈಲಾ ಲವಙ್ಗಾಃ ಕಟ್ಫಲಾಸ್ತಥಾ ।

ಪಾಟಲಾ ಮುಚುಕುನ್ದಾಶ್ಚ ಫಲಿನ್ಯೋ ಜಘನೇಫಲಾಃ ॥ 22 ॥

ತಾಲಾಸ್ತಮಾಲಾಃ ಸಾಲಾಶ್ಚ ಕಙ್ಕೋಲಾ ನಾಗಭದ್ರಕಾಃ ।

ಪುನ್ನಾಗಾಃ ಪೀಲವಃ ಸಾಲ್ವಕಾ ವೈ ಕರ್ಪೂರಶಾಖಿನಃ ॥ 23 ॥

ಅಶ್ವಕರ್ಣಾ ಹಸ್ತಿಕರ್ಣಾಸ್ತಾಲಪರ್ಣಾಶ್ಚ ದಾಡಿಮಾಃ ।

ಗಣಿಕಾ ಬನ್ಧುಜೀವಾಶ್ಚ ಜಮ್ಬೀರಾಶ್ಚ ಕುರಣ್ಡಕಾಃ ॥ 24 ॥

ಚಾಮ್ಪೇಯಾ ಬನ್ಧುಜೀವಾಶ್ಚ ತಥಾ ವೈ ಕನಕದ್ರುಮಾಃ ।

ಕಾಲಾಗುರುದ್ರುಮಾಶ್ಚೈವ ತಥಾ ಚನ್ದನಪಾದಪಾಃ ॥ 25 ॥

ಖರ್ಜೂರಾ ಯೂಥಿಕಾಸ್ತಾಲಪರ್ಣ್ಯಶ್ಚೈವ ತಥೇಕ್ಷವಃ ।

ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ಖದಿರಾಶ್ಚಿಞ್ಚಾಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ತಥಾ ॥ 26 ॥

ರುಚಕಾಃ ಕುಟಜಾ ವೃಕ್ಷಾ ಬಿಲ್ವವೃಕ್ಷಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।

ತುಲಸೀನಾಂ ವನಾನ್ಯೇವಂ ಮಲ್ಲಿಕಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ ॥ 27 ॥

ಇತ್ಯಾದಿತರುಜಾತೀನಾಂ ವನಾನ್ಯುಪವನಾನಿ ಚ ।

ನಾನಾವಾಪೀಶತೈರ್ಯುಕ್ತಾನ್ಯೇವಂ ಸನ್ತಿ ಧರಾಧಿಪ ॥ 28 ॥

ಕೋಕಿಲಾರಾವಸಂಯುಕ್ತಾ ಗುನ್ಜದ್ಭ್ರಮರಭೂಷಿತಾಃ ।

ನಿರ್ಯಾಸಸ್ರಾವಿಣಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ನಿಗ್ಧಚ್ಛಾಯಾಸ್ತರೂತ್ತಮಾಃ ॥ 29 ॥

ನಾನಾಋತುಭವಾ ವೃಕ್ಷಾ ನಾನಾಪಕ್ಷಿಸಮಾಕುಲಾಃ ।

ನಾನಾರಸಸ್ರಾವಿಣೀಭಿರ್ನದೀಭಿರತಿಶೋಭಿತಾಃ ॥ 30 ॥

ಪಾರಾವತಶುಕವ್ರಾತಸಾರಿಕಾಪಕ್ಷಮಾರುತೈಃ ।

ಹಂಸಪಕ್ಷಸಮುದ್ಭೂತ ವಾತವ್ರಾತೈಶ್ಚಲದ್ದ್ರುಮಮ್ ॥ 31 ॥

ಸುಗನ್ಧಗ್ರಾಹಿಪವನಪೂರಿತಂ ತದ್ವನೋತ್ತಮಮ್ ।

ಸಹಿತಂ ಹರಿಣೀಯೂಥೈರ್ಧಾವಮಾನೈರಿತಸ್ತತಃ ॥ 32 ॥

ನೃತ್ಯದ್ಬರ್ಹಿಕದಮ್ಬಸ್ಯ ಕೇಕಾರಾವೈಃ ಸುಖಪ್ರದೈಃ ।

ನಾದಿತಂ ತದ್ವನಂ ದಿವ್ಯಂ ಮಧುಸ್ರಾವಿ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 33 ॥

ಕಾಂಸ್ಯಸಾಲಾದುತ್ತರೇ ತು ತಾಮ್ರಸಾಲಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।

ಚತುರಸ್ರಸಮಾಕಾರ ಉನ್ನತ್ಯಾ ಸಪ್ತಯೋಜನಃ ॥ 34 ॥

ದ್ವಯೋಸ್ತು ಸಾಲಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಕಲ್ಪವಾಟಿಕಾ ।

ಯೇಷಾಂ ತರೂಣಾಂ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಕಾಞ್ಚನಾಭಾನಿ ಭೂಮಿಪ ॥ 35 ॥

ಪತ್ರಾಣಿ ಕಾಞ್ಚನಾಭಾನಿ ರತ್ನಬೀಜಫಲಾನಿ ಚ ।

ದಶಯೋಜನಗನ್ಧೋ ಹಿ ಪ್ರಸರ್ಪತಿ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 36 ॥

ತದ್ವನಂ ರಕ್ಷಿತಂ ರಾಜನ್ವಸನ್ತೇನರ್ತುನಾನಿಶಮ್ ।

ಪುಷ್ಪಸಿಂಹಾಸನಾಸೀನಃ ಪುಷ್ಪಚ್ಛತ್ರವಿರಾಜಿತಃ ॥ 37 ॥

ಪುಷ್ಪಭೂಷಾಭೂಷಿತಶ್ಚ ಪುಷ್ಪಾಸವವಿಘೂರ್ಣಿತಃ ।

ಮಧುಶ್ರೀರ್ಮಾಧವಶ್ರೀಶ್ಚ ದ್ವೇ ಭಾರ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಸಮ್ಮತೇ ॥ 38 ॥

ಕ್ರೀಡತಃ ಸ್ಮೇರವದನೇ ಸುಮಸ್ತಬಕಕನ್ದುಕೈಃ ।

ಅತೀವ ರಮ್ಯಂ ವಿಪಿನಂ ಮಧುಸ್ರಾವಿ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 39 ॥

ದಶಯೋಜನಪರ್ಯನ್ತಂ ಕುಸುಮಾಮೋದವಾಯುನಾ ।

ಪೂರಿತಂ ದಿವ್ಯಗನ್ಧರ್ವೈಃ ಸಾಙ್ಗನೈರ್ಗಾನಲೋಲುಪೈಃ ॥ 40 ॥

ಶೋಭಿತಂ ತದ್ವನಂ ದಿವ್ಯಂ ಮತ್ತಕೋಕಿಲನಾದಿತಮ್ ।

ವಸನ್ತಲಕ್ಷ್ಮೀಸಂಯುಕ್ತಂ ಕಾಮಿಕಾಮಪ್ರವರ್ಧನಮ್ ॥ 41 ॥

ತಾಮ್ರಸಾಲಾದುತ್ತರತ್ರ ಸೀಸಸಾಲಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ।

ಸಮುಚ್ಛ್ರಾಯಃ ಸ್ಮೃತೋಽಪ್ಯಸ್ಯ ಸಪ್ತಯೋಜನಸಙ್ಖ್ಯಯಾ ॥ 42 ॥

ಸನ್ತಾನವಾಟಿಕಾಮಧ್ಯೇ ಸಾಲಯೋಸ್ತು ದ್ವಯೋರ್ನೃಪ ।

ದಶಯೋಜನಗನ್ಧಸ್ತು ಪ್ರಸೂನಾನಾಂ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 43 ॥

ಹಿರಣ್ಯಾಭಾನಿ ಕುಸುಮಾನ್ಯುತ್ಫುಲ್ಲಾನಿ ನಿರನ್ತರಮ್ ।

ಅಮೃತದ್ರವಸಂಯುಕ್ತಫಲಾನಿ ಮಧುರಾಣಿ ಚ ॥ 44 ॥

ಗ್ರೀಷ್ಮರ್ತುರ್ನಾಯಕಸ್ತಸ್ಯಾ ವಾಟಿಕಾಯಾ ನೃಪೋತ್ತಮ ।

ಶುಕ್ರಶ್ರೀಶ್ಚ ಶುಚಿಶ್ರೀಶ್ಚ ದ್ವೇ ಭಾರ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಸಮ್ಮತೇ ॥ 45 ॥

ಸನ್ತಾಪತ್ರಸ್ತಲೋಕಾಸ್ತು ವೃಕ್ಷಮೂಲೇಷು ಸಂಸ್ಥಿತಾಃ ।

ನಾನಾಸಿದ್ಧೈಃ ಪರಿವೃತೋ ನಾನಾದೇವೈಃ ಸಮನ್ವಿತಃ ॥ 46 ॥

ವಿಲಾಸಿನೀನಾಂ ಬೃನ್ದೈಸ್ತು ಚನ್ದನದ್ರವಪಙ್ಕಿಲೈಃ ।

ಪುಷ್ಪಮಾಲಾಭೂಷಿತೈಸ್ತು ತಾಲವೃನ್ತಕರಾಮ್ಬುಜೈಃ ॥ 47 ॥

[ಪಾಠಭೇದಃ- ಪ್ರಾಕಾರಃ]

ಪ್ರಕಾರಃ ಶೋಭಿತೋ ಏಜಚ್ಛೀತಲಾಮ್ಬುನಿಷೇವಿಭಿಃ ।

ಸೀಸಸಾಲಾದುತ್ತರತ್ರಾಪ್ಯಾರಕೂಟಮಯಃ ಶುಭಃ ॥ 48 ॥

ಪ್ರಾಕಾರೋ ವರ್ತತೇ ರಾಜನ್ಮುನಿಯೋಜನದೈರ್ಘ್ಯವಾನ್ ।

ಹರಿಚನ್ದನವೃಕ್ಷಾಣಾಂ ವಾಟೀ ಮಧ್ಯೇ ತಯೋಃ ಸ್ಮೃತಾ ॥ 49 ॥

ಸಾಲಯೋರಧಿನಾಥಸ್ತು ವರ್ಷರ್ತುರ್ಮೇಘವಾಹನಃ ।

ವಿದ್ಯುತ್ಪಿಙ್ಗಲನೇತ್ರಶ್ಚ ಜೀಮೂತಕವಚಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ 50 ॥

ವಜ್ರನಿರ್ಘೋಷಮುಖರಶ್ಚೇನ್ದ್ರಧನ್ವಾ ಸಮನ್ತತಃ ।

ಸಹಸ್ರಶೋ ವಾರಿಧಾರಾ ಮುಞ್ಚನ್ನಾಸ್ತೇ ಗಣಾವೃತಃ ॥ 51 ॥

ನಭಃ ಶ್ರೀಶ್ಚ ನಭಸ್ಯಶ್ರೀಃ ಸ್ವರಸ್ಯಾ ರಸ್ಯಮಾಲಿನೀ ।

ಅಮ್ಬಾ ದುಲಾ ನಿರತ್ನಿಶ್ಚಾಭ್ರಮನ್ತೀ ಮೇಘಯನ್ತಿಕಾ ॥ 52 ॥

ವರ್ಷಯನ್ತೀ ಚಿಬುಣಿಕಾ ವಾರಿಧಾರಾ ಚ ಸಮ್ಮತಾಃ ।

ವರ್ಷರ್ತೋರ್ದ್ವಾದಶ ಪ್ರೋಕ್ತಾಃ ಶಕ್ತಯೋ ಮದವಿಹ್ವಲಾಃ ॥ 53 ॥

ನವಪಲ್ಲವವೃಕ್ಷಾಶ್ಚ ನವೀನಲತಿಕಾನ್ವಿತಾಃ ।

ಹರಿತಾನಿ ತೃಣಾನ್ಯೇವ ವೇಷ್ಟಿತಾ ಯೈರ್ಧರಾಽಖಿಲಾ ॥ 54 ॥

ನದೀನದಪ್ರವಾಹಾಶ್ಚ ಪ್ರವಹನ್ತಿ ಚ ವೇಗತಃ ।

ಸರಾಂಸಿ ಕಲುಷಾಮ್ಬೂನಿ ರಾಗಿಚಿತ್ತಸಮಾನಿ ಚ ॥ 55 ॥

ವಸನ್ತಿ ದೇವಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಯೇ ದೇವೀಕರ್ಮಕಾರಿಣಃ ।

ವಾಪೀಕೂಪತಡಾಗಾಶ್ಚ ಯೇ ದೇವ್ಯರ್ಥಂ ಸಮರ್ಪಿತಾಃ ॥ 56 ॥

ತೇ ಗಣಾ ನಿವಸನ್ತ್ಯತ್ರ ಸವಿಲಾಸಾಶ್ಚ ಸಾಙ್ಗನಾಃ ।

ಆರಕೂಟಮಯಾದಗ್ರೇ ಸಪ್ತಯೋಜನದೈರ್ಘ್ಯವಾನ್ ॥ 57 ॥

ಪಞ್ಚಲೋಹಾತ್ಮಕಃ ಸಾಲೋ ಮಧ್ಯೇ ಮನ್ದಾರವಾಟಿಕಾ ।

ನಾನಾಪುಷ್ಪಲತಾಕೀರ್ಣಾ ನಾನಾಪಲ್ಲವಶೋಭಿತಾ ॥ 58 ॥

ಅಧಿಷ್ಠಾತಾಽತ್ರ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶರದೃತುರನಾಮಯಃ ।

ಇಷಲಕ್ಷ್ಮೀರೂರ್ಜಲಕ್ಷ್ಮೀರ್ದ್ವೇ ಭಾರ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಸಮ್ಮತೇ ॥ 59 ॥

ನಾನಾಸಿದ್ಧಾ ವಸನ್ತ್ಯತ್ರ ಸಾಙ್ಗನಾಃ ಸಪರಿಚ್ಛದಾಃ ।

ಪಞ್ಚಲೋಹಮಯಾದಗ್ರೇ ಸಪ್ತಯೋಜನದೈರ್ಘ್ಯವಾನ್ ॥ 60 ॥

ದೀಪ್ಯಮಾನೋ ಮಹಾಶೃಙ್ಗೈರ್ವರ್ತತೇ ರೌಪ್ಯಸಾಲಕಃ ।

ಪಾರಿಜಾತಾಟವೀಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಸೂನಸ್ತಬಕಾನ್ವಿತಾ ॥ 61 ॥

ದಶಯೋಜನಗನ್ಧೀನಿ ಕುಸುಮಾನಿ ಸಮನ್ತತಃ ।

ಮೋದಯನ್ತಿ ಗಣಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಯೇ ದೇವೀಕರ್ಮಕಾರಿಣಃ ॥ 62 ॥

ತತ್ರಾಧಿನಾಥಃ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಹೇಮನ್ತರ್ತುರ್ಮಹೋಜ್ಜ್ವಲಃ ।

ಸಗಣಃ ಸಾಯುಧಃ ಸರ್ವಾನ್ ರಾಗಿಣೋ ರಞ್ಜಯನ್ನಪಃ ॥ 63 ॥

ಸಹಶ್ರೀಶ್ಚ ಸಹಸ್ಯಶ್ರೀರ್ದ್ವೇ ಭಾರ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಸಮ್ಮತೇ ।

ವಸನ್ತಿ ತತ್ರ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಯೇ ದೇವೀವ್ರತಕಾರಿಣಃ ॥ 64 ॥

ರೌಪ್ಯಸಾಲಮಯಾದಗ್ರೇ ಸಪ್ತಯೋಜನದೈರ್ಘ್ಯವಾನ್ ।

ಸೌವರ್ಣಸಾಲಃ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತಪ್ತಹಾಟಕಕಲ್ಪಿತಃ ॥ 65 ॥

ಮಧ್ಯೇ ಕದಮ್ಬವಾಟೀ ತು ಪುಷ್ಪಪಲ್ಲವಶೋಭಿತಾ ।

ಕದಮ್ಬಮದಿರಾಧಾರಾಃ ಪ್ರವರ್ತನ್ತೇ ಸಹಸ್ರಶಃ ॥ 66 ॥

ಯಾಭಿರ್ನಿಪೀತಪೀತಾಭಿರ್ನಿಜಾನನ್ದೋಽನುಭೂಯತೇ ।

ತತ್ರಾಧಿನಾಥಃ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶೈಶಿರರ್ತುರ್ಮಹೋದಯಃ ॥ 67 ॥

ತಪಃಶ್ರೀಶ್ಚ ತಪಸ್ಯಶ್ರೀರ್ದ್ವೇ ಭಾರ್ಯೇ ತಸ್ಯ ಸಮ್ಮತೇ ।

ಮೋದಮಾನಃ ಸಹೈತಾಭ್ಯಾಂ ವರ್ತತೇ ಶಿಶಿರಾಕೃತಿಃ ॥ 68 ॥

ನಾನಾವಿಲಾಸಸಂಯುಕ್ತೋ ನಾನಾಗಣಸಮಾವೃತಃ ।

ನಿವಸನ್ತಿ ಮಹಾಸಿದ್ಧಾ ಯೇ ದೇವೀದಾನಕಾರಿಣಃ ॥ 69 ॥

ನಾನಾಭೋಗಸಮುತ್ಪನ್ನಮಹಾನನ್ದಸಮನ್ವಿತಾಃ ।

ಸಾಙ್ಗನಾಃ ಪರಿವಾರೈಸ್ತು ಸಙ್ಘಶಃ ಪರಿವಾರಿತಾಃ ॥ 70 ॥

ಸ್ವರ್ಣಸಾಲಮಯಾದಗ್ರೇ ಮುನಿಯೋಜನದೈರ್ಘ್ಯವಾನ್ ।

ಪುಷ್ಪರಾಗಮಯಃ ಸಾಲಃ ಕುಙ್ಕುಮಾರುಣವಿಗ್ರಹಃ ॥ 71 ॥

ಪುಷ್ಪರಾಗಮಯೀ ಭೂಮಿರ್ವನಾನ್ಯುಪವನಾನಿ ಚ ।

ರತ್ನವೃಕ್ಷಾಲವಾಲಾಶ್ಚ ಪುಷ್ಪರಾಗಮಯಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 72 ॥

ಪ್ರಾಕಾರೋ ಯಸ್ಯ ರತ್ನಸ್ಯ ತದ್ರತ್ನರಚಿತಾ ದ್ರುಮಾಃ ।

ವನಭೂಃ ಪಕ್ಷಿನಶ್ಚೈವ ರತ್ನವರ್ಣಜಲಾನಿ ಚ ॥ 73 ॥

ಮಣ್ಡಪಾ ಮಣ್ಡಪಸ್ತಮ್ಭಾಃ ಸರಾನ್ಸಿ ಕಮಲಾನಿ ಚ ।

ಪ್ರಾಕಾರೇ ತತ್ರ ಯದ್ಯತ್ಸ್ಯಾತ್ತತ್ಸರ್ವಂ ತತ್ಸಮಂ ಭವೇತ್ ॥ 74 ॥

ಪರಿಭಾಷೇಯಮುದ್ದಿಷ್ಟಾ ರತ್ನಸಾಲಾದಿಷು ಪ್ರಭೋ ।

ತೇಜಸಾ ಸ್ಯಾಲ್ಲಕ್ಷಗುಣಃ ಪೂರ್ವಸಾಲಾತ್ಪರೋ ನೃಪ ॥ 75 ॥

ದಿಕ್ಪಾಲಾ ನಿವಸನ್ತ್ಯತ್ರ ಪ್ರತಿಬ್ರಹ್ಮಾನ್ಡವರ್ತಿನಾಮ್ ।

ದಿಕ್ಪಾಲಾನಾಂ ಸಮಷ್ಟ್ಯಾತ್ಮರೂಪಾಃ ಸ್ಫೂರ್ಜದ್ವರಾಯುಧಾಃ ॥ 76 ॥

ಪೂರ್ವಾಶಾಯಾಂ ಸಮುತ್ತುಙ್ಗಶೃಙ್ಗಾ ಪೂರಮರಾವತೀ ।

ನಾನೋಪವನಸಂಯುಕ್ತಾ ಮಹೇನ್ದ್ರಸ್ತತ್ರ ರಾಜತೇ ॥ 77 ॥

ಸ್ವರ್ಗಶೋಭಾ ಚ ಯಾ ಸ್ವರ್ಗೇ ಯಾವತೀ ಸ್ಯಾತ್ತತೋಽಧಿಕಾ ।

ಸಮಷ್ಟಿಶತನೇತ್ರಸ್ಯ ಸಹಸ್ರಗುಣತಃ ಸ್ಮೃತಾ ॥ 78 ॥

ಐರಾವತಸಮಾರೂಢೋ ವಜ್ರಹಸ್ತಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ।

ದೇವಸೇನಾಪರಿವೃತೋ ರಾಜತೇಽತ್ರ ಶತಕ್ರತುಃ ॥ 79 ॥

ದೇವಾಙ್ಗನಾಗಣಯುತಾ ಶಚೀ ತತ್ರ ವಿರಾಜತೇ ।

ವಹ್ನಿಕೋಣೇ ವಹ್ನಿಪುರೀ ವಹ್ನಿಪೂಃ ಸದೃಶೀ ನೃಪ ॥ 80 ॥

ಸ್ವಾಹಾಸ್ವಧಾಸಮಾಯುಕ್ತೋ ವಹ್ನಿಸ್ತತ್ರ ವಿರಾಜತೇ ।

ನಿಜವಾಹನಭೂಷಾಢ್ಯೋ ನಿಜದೇವಗಣೈರ್ವೃತಃ ॥ 81 ॥

ಯಾಮ್ಯಾಶಾಯಾಂ ಯಮಪುರೀ ತತ್ರ ದಣ್ಡಧರೋ ಮಹಾನ್ ।

ಸ್ವಭಟೈರ್ವೇಷ್ಟಿತೋ ರಾಜನ್ ಚಿತ್ರಗುಪ್ತಪುರೋಗಮೈಃ ॥ 82 ॥

ನಿಜಶಕ್ತಿಯುತೋ ಭಾಸ್ವತ್ತನಯೋಽಸ್ತಿ ಯಮೋ ಮಹಾನ್ ।

ನೈರೃತ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ರಾಕ್ಷಸ್ಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ॥ 83 ॥

ಖಡ್ಗಧಾರೀ ಸ್ಫುರನ್ನಾಸ್ತೇ ನಿರೃತಿರ್ನಿಜಶಕ್ತಿಯುಕ್ ।

ವಾರುಣ್ಯಾಂ ವರುಣೋ ರಾಜಾ ಪಾಶಧಾರೀ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ॥ 84 ॥

ಮಹಾಝಶಸಮಾರೂಢೋ ವಾರುಣೀಮಧುವಿಹ್ವಲಃ ।

ನಿಜಶಕ್ತಿಸಮಾಯುಕ್ತೋ ನಿಜಯಾದೋಗಣಾನ್ವಿತಃ ॥ 85 ॥

ಸಮಾಸ್ತೇ ವಾರುಣೇ ಲೋಕೇ ವರುಣಾನೀರತಾಕುಲಃ ।

ವಾಯುಕೋಣೇ ವಾಯುಲೋಕೋ ವಾಯುಸ್ತತ್ರಾಧಿತಿಷ್ಠತಿ ॥ 86 ॥

ವಾಯುಸಾಧನಸಂಸಿದ್ಧಯೋಗಿಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಃ ।

ಧ್ವಜಹಸ್ತೋ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷೋ ಮೃಗವಾಹನಸಂಸ್ಥಿತಃ ॥ 87 ॥

ಮರುದ್ಗಣೈಃ ಪರಿವೃತೋ ನಿಜಶಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತಃ ।

ಉತ್ತರಸ್ಯಾಂ ದಿಶಿ ಮಹಾನ್ಯಕ್ಷಲೋಕೋಽಸ್ತಿ ಭೂಮಿಪ ॥ 88 ॥

ಯಕ್ಷಾಧಿರಾಜಸ್ತತ್ರಾಽಽಸ್ತೇ ವೃದ್ಧಿಋದ್ಧ್ಯಾದಿಶಕ್ತಿಭಿಃ ।

ನವಭಿರ್ನಿಧಿಭಿರ್ಯುಕ್ತಸ್ತುನ್ದಿಲೋ ಧನನಾಯಕಃ ॥ 89 ॥

ಮಣಿಭದ್ರಃ ಪೂರ್ಣಭದ್ರೋ ಮಣಿಮಾನ್ಮಣಿಕನ್ಧರಃ ।

ಮಣಿಭೂಷೋ ಮಣಿಸ್ರಗ್ವೀ ಮಣಿಕಾರ್ಮುಕಧಾರಕಃ ॥ 90 ॥

ಇತ್ಯಾದಿಯಕ್ಷಸೇನಾನೀಸಹಿತೋ ನಿಜಶಕ್ತಿಯುಕ್ ।

ಈಶಾನಕೋಣೇ ಸಮ್ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರುದ್ರಲೋಕೋ ಮಹತ್ತರಃ ॥ 91 ॥

ಅನರ್ಘ್ಯರತ್ನಖಚಿತೋ ಯತ್ರ ರುದ್ರೋಽಧಿದೈವತಮ್ ।

ಮನ್ಯುಮಾನ್ದೀಪ್ತನಯನೋ ಬದ್ಧಪೃಷ್ಠಮಹೇಷುಧಿಃ ॥ 92 ॥

ಸ್ಫೂರ್ಜದ್ಧನುರ್ವಾಮಹಸ್ತೋಽಧಿಜ್ಯಧನ್ವಭಿರಾವೃತಃ ।

ಸ್ವಸಮಾನೈರಸಙ್ಖ್ಯಾತರುದ್ರೈಃ ಶೂಲವರಾಯುಧೈಃ ॥ 93 ॥

ವಿಕೃತಾಸ್ಯೈಃ ಕರಾಲಾಸ್ಯೈರ್ವಮದ್ವಹ್ನಿಭಿರಾಸ್ಯತಃ ।

ದಶಹಸ್ತೈಃ ಶತಕರೈಃ ಸಹಸ್ರಭುಜಸಂಯುತೈಃ ॥ 94 ॥

ದಶಪಾದೈರ್ದಶಗ್ರೀವೈಸ್ತ್ರಿನೇತ್ರೈರುಗ್ರಮೂರ್ತಿಭಿಃ ।

ಅನ್ತರಿಕ್ಷಚರಾ ಯೇ ಚ ಯೇ ಚ ಭೂಮಿಚರಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ 95 ॥

ರುದ್ರಾಧ್ಯಾಯೇ ಸ್ಮೃತಾ ರುದ್ರಾಸ್ತೈಃ ಸರ್ವೈಶ್ಚ ಸಮಾವೃತಃ ।

ರುದ್ರಾಣೀಕೋಟಿಸಹಿತೋ ಭದ್ರಕಾಲ್ಯಾದಿಮಾತೃಭಿಃ ॥ 96 ॥

ನಾನಾಶಕ್ತಿಸಮಾವಿಷ್ಟಡಾಮರ್ಯಾದಿಗಣಾವೃತಃ ।

ವೀರಭದ್ರಾದಿಸಹಿತೋ ರುದ್ರೋ ರಾಜನ್ವಿರಾಜತೇ ॥ 97 ॥

ಮುಣ್ಡಮಾಲಾಧರೋ ನಾಗವಲಯೋ ನಾಗಕನ್ಧರಃ ।

ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮಪರೀಧಾನೋ ಗಜಚರ್ಮೋತ್ತರೀಯಕಃ ॥ 98 ॥

ಚಿತಾಭಸ್ಮಾಙ್ಗಲಿಪ್ತಾಙ್ಗಃ ಪ್ರಮಥಾದಿಗಣಾವೃತಃ ।

ನಿನದಡ್ಡಮರುಧ್ವಾನೈರ್ಬಧಿರೀಕೃತದಿಮ್ಮುಖಃ ॥ 99 ॥

ಅಟ್ಟಹಾಸಾಸ್ಫೋಟಶಬ್ದೈಃ ಸನ್ತ್ರಾಸಿತನಭಸ್ತಲಃ ।

ಭೂತಸಙ್ಘಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ಭೂತಾವಾಸೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ॥ 100 ॥

ಈಶಾನದಿಕ್ಪತಿಃ ಸೋಽಯಂ ನಾಮ್ನಾ ಚೇಶಾನ ಏವ ಚ ॥ 101 ॥

ಇತಿ ಶ್ರೀದೇವೀಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ದ್ವಾದಶಸ್ಕನ್ಧೇ ಮಣಿದ್ವೀಪವರ್ಣನಂ ನಾಮ ದಶಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

(śrīdevībhāgavataṃ, dvādaśa skandhaṃ, daśamo'dhyāyaḥ, , maṇidvīpa varṇana - 1)

vyāsa uvāca –

brahmalokādūrdhvabhāge sarvaloko'sti yaḥ śrutaḥ |

maṇidvīpaḥ sa evāsti yatra devī virājate || 1 ||

sarvasmādadhiko yasmātsarvalokastataḥ smṛtaḥ |

purā parāmbayaivāyaṃ kalpito manasecchayā || 2 ||

sarvādau nijavāsārthaṃ prakṛtyā mūlabhūtayā |

kailāsādadhiko loko vaikuṇṭhādapi cottamaḥ || 3 ||

golokādapi sarvasmātsarvaloko'dhikaḥ smṛtaḥ |

naitatsamaṃ trilokyāṃ tu sundaraṃ vidyate kvacit || 4 ||

chatrībhūtaṃ trijagato bhavasantāpanāśakam |

chāyābhūtaṃ tadevāsti brahmāṇḍānāṃ tu sattama || 5 ||

bahuyojanavistīrṇo gambhīrastāvadeva hi |

maṇidvīpasya parito vartate tu sudhodadhiḥ || 6 ||

marutsaṅghaṭṭanotkīrṇataraṅga śatasaṅkulaḥ |

ratnācchavālukāyukto jhaṣaśaṅkhasamākulaḥ || 7 ||

vīcisaṅgharṣasañjātalaharīkaṇaśītalaḥ |

nānādhvajasamāyuktā nānāpotagatāgataiḥ || 8 ||

virājamānaḥ paritastīraratnadrumo mahān |

taduttaramayodhātunirmito gagane tataḥ || 9 ||

saptayojanavistīrṇaḥ prākāro vartate mahān |

nānāśastrapraharaṇā nānāyuddhaviśāradāḥ || 10 ||

rakṣakā nivasantyatra modamānāḥ samantataḥ |

caturdvārasamāyukto dvārapālaśatānvitaḥ || 11 ||

nānāgaṇaiḥ parivṛto devībhaktiyutairnṛpa |

darśanārthaṃ samāyānti ye devā jagadīśituḥ || 12 ||

teṣāṃ gaṇā vasantyatra vāhanāni ca tatra hi |

vimānaśatasaṅgharṣaghaṇṭāsvanasamākulaḥ || 13 ||

hayaheṣākhurāghātabadhirīkṛtadimmukhaḥ |

gaṇaiḥ kilakilārāvairvetrahastaiśca tāḍitāḥ || 14 ||

sevakā devasaṅgānāṃ bhrājante tatra bhūmipa |

tasmiṅkolāhale rājannaśabdaḥ kenacitkvacit || 15 ||

kasyacicchrūyate'tyantaṃ nānādhvanisamākule |

pade pade miṣṭavāriparipūrṇasarānsi ca || 16 ||

vāṭikā vividhā rājan ratnadrumavirājitāḥ |

taduttaraṃ mahāsāradhātunirmitamaṇḍalaḥ || 17 ||

sālo'paro mahānasti gaganasparśi yacchiraḥ |

tejasā syācchataguṇaḥ pūrvasālādayaṃ paraḥ || 18 ||

gopuradvārasahito bahuvṛkṣasamanvitaḥ |

yā vṛkṣajātayaḥ santi sarvāstāstatra santi ca || 19 ||

nirantaraṃ puṣpayutāḥ sadā phalasamanvitāḥ |

navapallavasaṃyuktāḥ parasaurabhasaṅkulāḥ || 20 ||

panasā bakulā lodhrāḥ karṇikārāśca śiṃśapāḥ |

devadārukāñcanārā āmrāścaiva sumeravaḥ || 21 ||

likucā hiṅgulāścailā lavaṅgāḥ kaṭphalāstathā |

pāṭalā mucukundāśca phalinyo jaghanephalāḥ || 22 ||

tālāstamālāḥ sālāśca kaṅkolā nāgabhadrakāḥ |

punnāgāḥ pīlavaḥ sālvakā vai karpūraśākhinaḥ || 23 ||

aśvakarṇā hastikarṇāstālaparṇāśca dāḍimāḥ |

gaṇikā bandhujīvāśca jambīrāśca kuraṇḍakāḥ || 24 ||

cāmpeyā bandhujīvāśca tathā vai kanakadrumāḥ |

kālāgurudrumāścaiva tathā candanapādapāḥ || 25 ||

kharjūrā yūthikāstālaparṇyaścaiva tathekṣavaḥ |

kṣīravṛkṣāśca khadirāściñcābhallātakāstathā || 26 ||

rucakāḥ kuṭajā vṛkṣā bilvavṛkṣāstathaiva ca |

tulasīnāṃ vanānyevaṃ mallikānāṃ tathaiva ca || 27 ||

ityāditarujātīnāṃ vanānyupavanāni ca |

nānāvāpīśatairyuktānyevaṃ santi dharādhipa || 28 ||

kokilārāvasaṃyuktā gunjadbhramarabhūṣitāḥ |

niryāsasrāviṇaḥ sarve snigdhacchāyāstarūttamāḥ || 29 ||

nānāṛtubhavā vṛkṣā nānāpakṣisamākulāḥ |

nānārasasrāviṇībhirnadībhiratiśobhitāḥ || 30 ||

pārāvataśukavrātasārikāpakṣamārutaiḥ |

haṃsapakṣasamudbhūta vātavrātaiścaladdrumam || 31 ||

sugandhagrāhipavanapūritaṃ tadvanottamam |

sahitaṃ hariṇīyūthairdhāvamānairitastataḥ || 32 ||

nṛtyadbarhikadambasya kekārāvaiḥ sukhapradaiḥ |

nāditaṃ tadvanaṃ divyaṃ madhusrāvi samantataḥ || 33 ||

kāṃsyasālāduttare tu tāmrasālaḥ prakīrtitaḥ |

caturasrasamākāra unnatyā saptayojanaḥ || 34 ||

dvayostu sālayormadhye samproktā kalpavāṭikā |

yeṣāṃ tarūṇāṃ puṣpāṇi kāñcanābhāni bhūmipa || 35 ||

patrāṇi kāñcanābhāni ratnabījaphalāni ca |

daśayojanagandho hi prasarpati samantataḥ || 36 ||

tadvanaṃ rakṣitaṃ rājanvasantenartunāniśam |

puṣpasiṃhāsanāsīnaḥ puṣpacchatravirājitaḥ || 37 ||

puṣpabhūṣābhūṣitaśca puṣpāsavavighūrṇitaḥ |

madhuśrīrmādhavaśrīśca dve bhārye tasya sammate || 38 ||

krīḍataḥ smeravadane sumastabakakandukaiḥ |

atīva ramyaṃ vipinaṃ madhusrāvi samantataḥ || 39 ||

daśayojanaparyantaṃ kusumāmodavāyunā |

pūritaṃ divyagandharvaiḥ sāṅganairgānalolupaiḥ || 40 ||

śobhitaṃ tadvanaṃ divyaṃ mattakokilanāditam |

vasantalakṣmīsaṃyuktaṃ kāmikāmapravardhanam || 41 ||

tāmrasālāduttaratra sīsasālaḥ prakīrtitaḥ |

samucchrāyaḥ smṛto'pyasya saptayojanasaṅkhyayā || 42 ||

santānavāṭikāmadhye sālayostu dvayornṛpa |

daśayojanagandhastu prasūnānāṃ samantataḥ || 43 ||

hiraṇyābhāni kusumānyutphullāni nirantaram |

amṛtadravasaṃyuktaphalāni madhurāṇi ca || 44 ||

grīṣmarturnāyakastasyā vāṭikāyā nṛpottama |

śukraśrīśca śuciśrīśca dve bhārye tasya sammate || 45 ||

santāpatrastalokāstu vṛkṣamūleṣu saṃsthitāḥ |

nānāsiddhaiḥ parivṛto nānādevaiḥ samanvitaḥ || 46 ||

vilāsinīnāṃ bṛndaistu candanadravapaṅkilaiḥ |

puṣpamālābhūṣitaistu tālavṛntakarāmbujaiḥ || 47 ||

[pāṭhabhedaḥ- prākāraḥ]

prakāraḥ śobhito ejacchītalāmbuniṣevibhiḥ |

sīsasālāduttaratrāpyārakūṭamayaḥ śubhaḥ || 48 ||

prākāro vartate rājanmuniyojanadairghyavān |

haricandanavṛkṣāṇāṃ vāṭī madhye tayoḥ smṛtā || 49 ||

sālayoradhināthastu varṣarturmeghavāhanaḥ |

vidyutpiṅgalanetraśca jīmūtakavacaḥ smṛtaḥ || 50 ||

vajranirghoṣamukharaścendradhanvā samantataḥ |

sahasraśo vāridhārā muñcannāste gaṇāvṛtaḥ || 51 ||

nabhaḥ śrīśca nabhasyaśrīḥ svarasyā rasyamālinī |

ambā dulā niratniścābhramantī meghayantikā || 52 ||

varṣayantī cibuṇikā vāridhārā ca sammatāḥ |

varṣartordvādaśa proktāḥ śaktayo madavihvalāḥ || 53 ||

navapallavavṛkṣāśca navīnalatikānvitāḥ |

haritāni tṛṇānyeva veṣṭitā yairdharā'khilā || 54 ||

nadīnadapravāhāśca pravahanti ca vegataḥ |

sarāṃsi kaluṣāmbūni rāgicittasamāni ca || 55 ||

vasanti devāḥ siddhāśca ye devīkarmakāriṇaḥ |

vāpīkūpataḍāgāśca ye devyarthaṃ samarpitāḥ || 56 ||

te gaṇā nivasantyatra savilāsāśca sāṅganāḥ |

ārakūṭamayādagre saptayojanadairghyavān || 57 ||

pañcalohātmakaḥ sālo madhye mandāravāṭikā |

nānāpuṣpalatākīrṇā nānāpallavaśobhitā || 58 ||

adhiṣṭhātā'tra samproktaḥ śaradṛturanāmayaḥ |

iṣalakṣmīrūrjalakṣmīrdve bhārye tasya sammate || 59 ||

nānāsiddhā vasantyatra sāṅganāḥ saparicchadāḥ |

pañcalohamayādagre saptayojanadairghyavān || 60 ||

dīpyamāno mahāśṛṅgairvartate raupyasālakaḥ |

pārijātāṭavīmadhye prasūnastabakānvitā || 61 ||

daśayojanagandhīni kusumāni samantataḥ |

modayanti gaṇānsarvānye devīkarmakāriṇaḥ || 62 ||

tatrādhināthaḥ samprokto hemantarturmahojjvalaḥ |

sagaṇaḥ sāyudhaḥ sarvān rāgiṇo rañjayannapaḥ || 63 ||

sahaśrīśca sahasyaśrīrdve bhārye tasya sammate |

vasanti tatra siddhāśca ye devīvratakāriṇaḥ || 64 ||

raupyasālamayādagre saptayojanadairghyavān |

sauvarṇasālaḥ samproktastaptahāṭakakalpitaḥ || 65 ||

madhye kadambavāṭī tu puṣpapallavaśobhitā |

kadambamadirādhārāḥ pravartante sahasraśaḥ || 66 ||

yābhirnipītapītābhirnijānando'nubhūyate |

tatrādhināthaḥ samproktaḥ śaiśirarturmahodayaḥ || 67 ||

tapaḥśrīśca tapasyaśrīrdve bhārye tasya sammate |

modamānaḥ sahaitābhyāṃ vartate śiśirākṛtiḥ || 68 ||

nānāvilāsasaṃyukto nānāgaṇasamāvṛtaḥ |

nivasanti mahāsiddhā ye devīdānakāriṇaḥ || 69 ||

nānābhogasamutpannamahānandasamanvitāḥ |

sāṅganāḥ parivāraistu saṅghaśaḥ parivāritāḥ || 70 ||

svarṇasālamayādagre muniyojanadairghyavān |

puṣparāgamayaḥ sālaḥ kuṅkumāruṇavigrahaḥ || 71 ||

puṣparāgamayī bhūmirvanānyupavanāni ca |

ratnavṛkṣālavālāśca puṣparāgamayāḥ smṛtāḥ || 72 ||

prākāro yasya ratnasya tadratnaracitā drumāḥ |

vanabhūḥ pakṣinaścaiva ratnavarṇajalāni ca || 73 ||

maṇḍapā maṇḍapastambhāḥ sarānsi kamalāni ca |

prākāre tatra yadyatsyāttatsarvaṃ tatsamaṃ bhavet || 74 ||

paribhāṣeyamuddiṣṭā ratnasālādiṣu prabho |

tejasā syāllakṣaguṇaḥ pūrvasālātparo nṛpa || 75 ||

dikpālā nivasantyatra pratibrahmānḍavartinām |

dikpālānāṃ samaṣṭyātmarūpāḥ sphūrjadvarāyudhāḥ || 76 ||

pūrvāśāyāṃ samuttuṅgaśṛṅgā pūramarāvatī |

nānopavanasaṃyuktā mahendrastatra rājate || 77 ||

svargaśobhā ca yā svarge yāvatī syāttato'dhikā |

samaṣṭiśatanetrasya sahasraguṇataḥ smṛtā || 78 ||

airāvatasamārūḍho vajrahastaḥ pratāpavān |

devasenāparivṛto rājate'tra śatakratuḥ || 79 ||

devāṅganāgaṇayutā śacī tatra virājate |

vahnikoṇe vahnipurī vahnipūḥ sadṛśī nṛpa || 80 ||

svāhāsvadhāsamāyukto vahnistatra virājate |

nijavāhanabhūṣāḍhyo nijadevagaṇairvṛtaḥ || 81 ||

yāmyāśāyāṃ yamapurī tatra daṇḍadharo mahān |

svabhaṭairveṣṭito rājan citraguptapurogamaiḥ || 82 ||

nijaśaktiyuto bhāsvattanayo'sti yamo mahān |

nairṛtyāṃ diśi rākṣasyāṃ rākṣasaiḥ parivāritaḥ || 83 ||

khaḍgadhārī sphurannāste nirṛtirnijaśaktiyuk |

vāruṇyāṃ varuṇo rājā pāśadhārī pratāpavān || 84 ||

mahājhaśasamārūḍho vāruṇīmadhuvihvalaḥ |

nijaśaktisamāyukto nijayādogaṇānvitaḥ || 85 ||

samāste vāruṇe loke varuṇānīratākulaḥ |

vāyukoṇe vāyuloko vāyustatrādhitiṣṭhati || 86 ||

vāyusādhanasaṃsiddhayogibhiḥ parivāritaḥ |

dhvajahasto viśālākṣo mṛgavāhanasaṃsthitaḥ || 87 ||

marudgaṇaiḥ parivṛto nijaśaktisamanvitaḥ |

uttarasyāṃ diśi mahānyakṣaloko'sti bhūmipa || 88 ||

yakṣādhirājastatrā''ste vṛddhiṛddhyādiśaktibhiḥ |

navabhirnidhibhiryuktastundilo dhananāyakaḥ || 89 ||

maṇibhadraḥ pūrṇabhadro maṇimānmaṇikandharaḥ |

maṇibhūṣo maṇisragvī maṇikārmukadhārakaḥ || 90 ||

ityādiyakṣasenānīsahito nijaśaktiyuk |

īśānakoṇe samprokto rudraloko mahattaraḥ || 91 ||

anarghyaratnakhacito yatra rudro'dhidaivatam |

manyumāndīptanayano baddhapṛṣṭhamaheṣudhiḥ || 92 ||

sphūrjaddhanurvāmahasto'dhijyadhanvabhirāvṛtaḥ |

svasamānairasaṅkhyātarudraiḥ śūlavarāyudhaiḥ || 93 ||

vikṛtāsyaiḥ karālāsyairvamadvahnibhirāsyataḥ |

daśahastaiḥ śatakaraiḥ sahasrabhujasaṃyutaiḥ || 94 ||

daśapādairdaśagrīvaistrinetrairugramūrtibhiḥ |

antarikṣacarā ye ca ye ca bhūmicarāḥ smṛtāḥ || 95 ||

rudrādhyāye smṛtā rudrāstaiḥ sarvaiśca samāvṛtaḥ |

rudrāṇīkoṭisahito bhadrakālyādimātṛbhiḥ || 96 ||

nānāśaktisamāviṣṭaḍāmaryādigaṇāvṛtaḥ |

vīrabhadrādisahito rudro rājanvirājate || 97 ||

muṇḍamālādharo nāgavalayo nāgakandharaḥ |

vyāghracarmaparīdhāno gajacarmottarīyakaḥ || 98 ||

citābhasmāṅgaliptāṅgaḥ pramathādigaṇāvṛtaḥ |

ninadaḍḍamarudhvānairbadhirīkṛtadimmukhaḥ || 99 ||

aṭṭahāsāsphoṭaśabdaiḥ santrāsitanabhastalaḥ |

bhūtasaṅghasamāviṣṭo bhūtāvāso maheśvaraḥ || 100 ||

īśānadikpatiḥ so'yaṃ nāmnā ceśāna eva ca || 101 ||

iti śrīdevībhāgavate mahāpurāṇe dvādaśaskandhe maṇidvīpavarṇanaṃ nāma daśamo'dhyāyaḥ ||